Γιάννης Κουτσούκος

Μαΐου 22, 2008

Μακάριος Νοταράς (1731-1805)

ΜΑΚΑΡΙΟΣ ΝΟΤΑΡΑΣ  (1731-1805)

Του Γιάννη Κουτσούκου

1. Σταθμό για την πνευματική αναγέννηση τόσο στη Δύση όσο και αργότερα στην Ορθόδοξη Ανατολή αποτέλεσε η έκδοση της Φιλοκαλίας στην Βενετία το 1782, δηλαδή μιας συλλογής κειμένων νηπτικού περιεχομένου της λεγομένης Μυστικής Θεολογίας της Ορθοδοξίας. Τα κείμενα αυτά «συνερανίσθησαν» (συνέλεξαν) και εξέδωσαν οι Άγιοι Μακάριος ο Νοταράς και ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης με το γενικό τίτλο «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών», ένα έργο που αποτελείται από πολλούς τόμους.

Από το 1765 εώς το 1770 ο Μακάριος διετέλεσε Μητροπολίτης Κορίνθου. Το 1770 στηρίζει την Επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων με τη βοήθεια των Ρώσων, δηλαδή τη λεγομένη Ορλωφική Επανάσταση. Για τον λόγο αυτό χάνει τον επισκοπικό του θρόνο και εξορίζεται στα Ιόνια νησιά μαζί με τον πατέρα του, προύχοντα της Κορινθίας.

Ζάκυνθος, Κεφαλλονιά, Ύδρα, Άγιον Όρος, Πάτμος, Ικαρία, Σμύρνη, Χίος είναι μερικοί μόνο σταθμοί της εξορίας του κατ’ αρχήν και μετά της περιπλανήσεώς του.

2. Στις περιπλανήσεις του αυτές ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη συλλογή κειμένων και τη μελέτη της νηπτικής θεωρίας και της Μυστικής Ορθόδοξης Θεολογίας, τα οποία πέτυχε να εφαρμόσει και στην πράξη για τον εαυτό του: Η κατά χάριν θέωση, η οποία είναι ο σκοπός κάθε ανθρώπου («το θέσει Θεός» και όχι «φύσει Θεός») συντελείται μέσα από την ανθρώπινη προαίρεση και τον προσωπικό πνευματικό αγώνα καθενός (περιορισμός ή αποβολή ψυχικών και σωματικών παθών). Απαραίτητη προϋπόθεση είναι βέβαια η επενέργεια της Θείας Χάριτος. Έτσι μπορεί κάποιος να γίνει σκήνωμα και κατοικητήριο του Τριαδικού Θεού, πράγμα το οποίο πέτυχε η οσιακή και φιλοκαλική μορφή του Αγίου Μακαρίου Νοταρά.

3. Το συγγραφικό του έργο μεταφράστηκε και εκδόθηκε σε παγκόσμια κλίμακα: Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Σλοβενία, Ουκρανία, Ρουμανία. Η Φιλοκαλία αποτέλεσε για πολλούς αιώνες και αποτελεί ακόμη σήμερα στέρεη πνευματική τροφή ακόμη και για του Καθολικούς στη Δύση. Τις τελευταίες δεκαετίες με την έκδοσή της σε νεοελληνική γλώσσα είναι προσιτή και σε κάθε Έλληνα διανοούμενο ή μη.

4. Χαρακτηριστικό είναι οτι στην Πάτμο ο Άγιος Μακάριος ο Νοταράς έμεινε δώδεκα χρόνια περίπου στην περιοχή Κουμάνα, όπου έπαιρνε τα χειρόγραφα και τους κώδικες από την περίφημη βιβλιοθήκη της Πάτμου, τα αντέγραφε και τα επεξεργαζόταν για έκδοση. Το ίδιο έκανε και στο Άγιο Όρος στη Σκήτη του Τιμίου Προδρόμου, σημερινή Αθωνιάδα Σχολή, όπου κάλεσε τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, το 1777, και του παρέδωσε τα βιβλία Φιλοκαλία, Ευεργετινόν και Περί Θείας Μεταλήψεως προκειμένου να τα διορθώσει και να τα συμπληρώσει. Οι δυο αυτοί Άγιοι έμειναν εδώ περίπου δυο χρόνια μελετώντας και συγγράφοντας.

5. Η Κορινθία μέρχι πρότινος είχε κάνει ελάχιστα για το μεγάλο της αυτό τέκνο. Από το 1999 μέσα από τον τηλεοπτικό σταθμό TOP CHANEL της Κορίνθου προσπάθησα με μια σειρά εκπομπών να προβάλω τη Φιλοκαλία και τον Άγιο Μακάριο Νοταρά ζητώντας να αποδοθεί έμπρακτα στο πρόσωπό του και στο έργο του ο ρόλος και η τιμή που του αξίζουν. Σαν πρώτο βήμα μπορώ να αναφέρω με ικανοποίηση οτι αποφασίστηκε και έγινε το 2006 η διοργάνωση για πρώτη φορά επιστημονικού Συνεδρίου για τον Άγιο Μακάριο Νοταρά στην Κορινθία. (με την ευκαιρία των 200 χρόνων από την Κοίμησή του στη Χίο, 1805-2005)

Ελπίζουμε οι Κορίνθιοι να πλησιάσουν και να εμβαθύνουν και στο αναγεννησιακό συγγραφικό του έργο.

Γιάννης Κουτσούκος.

Δημοσιεύθηκε στις κορινθιακές εφημερίδες

Σήμερα 28-05-2008

Πρωινή 28-05-2008

Κορινθιακή Ημέρα 29-05-2008

Advertisements

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: