Γιάννης Κουτσούκος

Δεκέμβριος 26, 2007

Το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων (ή η νίκη κατά του θανάτου)

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 1:19 μμ
Tags: , , ,

Θα προσπαθήσουμε με απλά λόγια να δώσουμε την θεολογική άποψη για την ενσάρκωση του Θείου Λόγου μέσα από τα πατερικά κείμενα της Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών, χωρίς να προσθέσουμε τίποτα δικό μας:

Πρόκειται για την εφαρμογή ενός σχεδίου της θείας οικονομίας για να δοθεί στον άνθρωπο εκ νέου (μετά την πτώση του) η δυνατότητα της θεώσεώς του. Τη δυνατότητα αυτή που δόθηκε στον άνθρωπο μετά την ενσάρκωση του Χριστού οι νηπτικοί πατέρες την ονομάζουν «εν δυνάμει κατά χάριν θέωση».

Προ της πτώσεως ο άνθρωπος ήταν πλημμυρισμένος με τη χάρη του Θεού. Οι φιλοκαλικοί πατέρες μιλάνε για «αρχέτυπον κάλλος» και για «κατ’εικόνα και ομοίωση» του ανθρώπου με το Θεό. Ακριβώς για να δώσει τη δυνατότητα επανόδου του ανθρώπινου γένους σε αυτήν την προπτωτική κατάσταση ήλθε ο Χριστός στη Γη. Τι συνέβη όμως με το «κατ’εικόνα» και «καθ’ ομοίωσιν» μετά την πτώση (απομάκρυνση από τη χάρη του Θεού λόγω των σωματικών και ψυχικών παθών);

Το κατ’εικόνα, που είχε χαρίσει ο Θεός στον άνθρωπο, διατηρήθηκε και μετά την πτώση του. Τι είναι το κατ’ εικόνα; Είναι τα χαρίσματα που έδωσε ο Θεός, όπως τη Λογική, το Αυτεξούσιο της θελήσεως,την Ψυχή και λοιπά, έτσι ώστε ο άνθρωπος να είναι πρόσωπο και όχι ζώον.

Τι έγινε όμως με το «καθ’ ομοίωσιν»; Το «καθ’ ομοίωσιν» το έχασε ο άνθρωπος με την πτώση του και καλείται με την ενσάρκωση του Χριστού να το επανακτήσει εφ’ όσον το θελήσει. Εδόθη δηλαδή η δυνατότητα σε όποιον το θέλει με την ενσάρκωση του Χριστού να το επανακτήσει.

Τι σημαίνει «καθ’ ομοίωσιν»; Σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί ο ίδιος να θεωθεί πάλι, δηλαδή να γίνει ο ιδιος μικρός Θεός. Όχι βέβαια «φύσει Θεός» αλλά «θέσει Θεός». Με πιο απλά λόγια ακόμη, να ζήσει πάλι μέσα στη χάρη του Θεού πλημμυρισμένος από αυτήν. Και αν δούμε την έκφραση των νηπτικών πατέρων για αυτό το θέμα λένε: «Να έχει μέθεξη- συμμετοχή- στις κατά Χάριν άκτιστες ενέργειες του Θεού». Δηλαδή να έχει Αγιότητα. Προϋπόθεση βέβαια γι’ αυτό είναι να καθαρίσει καποιος τον εαυτόν του από τα ψυχικά και σωματικά πάθη, να υπάρχει η προαίρεσή του γι’ αυτό και κυρίως να επενεργήσει επάνω του η Θεία Χάρη. Τι συνέβη όμως τα Χριστούγεννα; Ο Χριστός- σύμφωνα πάντα με τους Αγίους νηπτικούς πατέρες της ορθοδοξίας- έλαβε κατά τη γέννησή του «όλην τη θεότητα» και «όλην την ανθρωπότητα», δηλαδή μιλάμε για τον τέλειο Θεό και τον τέλειο Άνθρωπο. Ακόμη και κατά την παραμονή του στον τάφο δεν έπαψε να είναι ο τέλειος Θεός και ο τέλειος Άνθρωπος. Ακριβώς με την θεϊκή αυτή δύναμη νίκησε το θάνατο και αναστήθηκε. Δηλαδή αναστήθηκε με την αυτεξούσια θεϊκή του δύναμη, πράγμα που δεν μπορεί να κάνει κανένα ανθρώπινο κτίσμα μόνο με τη δική του ανθρώπινη δύναμη.

Η νίκη αυτή κατά του θανάτου έδωσε τη δυνατότητα όχι μόνο στο ανθρώπινο σώμα του Χριστού,με το οποίον ανελήφθη να νικήσει το θάνατο, αλλά και σε κάθε άνθρωπο, που θα μπορέσει να θεωθεί να νικήσει και αυτός το θάνατο. Και αυτό είναι πολύ σπουδαίο, δηλαδή η δυνατότητα που χάρισε η ενσάρκωση του Χριστού σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη- αν το θελήσει και το πετύχει- να νικήσει το θάνατο. Αυτό είναι μια ασύλληπτη υπέρβαση που οδηγεί από το θάνατο στη ζωή, από την φθορά στην αφθαρσία, από το πεπερασμένο χρονικά στο μη πεπερασμένο. Και όλα αυτά αποκλειστικά και μόνο συμβαίνουν μέσα από τη χάρη του Θεού.

Το σπουδαίο βέβαια είναι ακόμη ότι ο Χριστός κατά την ανάληψή του αναλήφθηκε με το αναστημένο ανθρώπινο σώμα του και έτσι «θέωσε της σαρκός το πρόσλημα», δηλαδή θέωσε την ανθρώπινη φύση, που είχε προσλάβει. Αυτό σημαίνει ότι ετίμησε και τιμά εδόξασε και δοξάζει την ανθρώπινη φύση, η οποία είχε πέσει. Ετσι ο Χριστός έγινε πρωτότοκος και πρωτοπόρος της Αναστάσεως και για όλους τους ανθρώπους. Πάντα βέβαια «εν δυνάμει», δηλαδή εδόθη η δυνατότητα σε όποιον το θελήσει. Από εμάς εξαρτάται αν με την προαίρεσή μας και με ένα πνευματικό αγώνα ελκύσουμε τη θεία χάρη η οποία θα μας οδηγήσει στη θέωση και στην ασύλληπτη υπέρβαση,που οδηγεί στη νίκη κατά του θανάτου.

Γιάννης Κουτσούκος

———————————————

Δημοσιεύθηκε στις Κορινθιακές εφημερίδες:

Σήμερα

Η φωνή της Κορινθίας (10-01-2008)

Κορινθακή Ημέρα (22-12-2007)

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: