Γιάννης Κουτσούκος

Οκτώβριος 16, 2015

O Γάλος περιηγητής Μονσέλ ( Moncel ) διέρχεται το 1843 από τον κάμπο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας και περιγράφει την ευρύτερη περιοχή και την διανυκτέρευση του.

Filed under: Ξένοι πειιηγηταί στην Κορινθία,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:18 μμ
Tags:

Το πιο κάτω κείμενο αποτελεί ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου  Περιήγηση στον χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π.Χ έως σήμερα.

Ο Γάλος Τheodore Achille Louis, Vicomte du Moncel, (1821-1884), σχεδιαστής, χαράκτης και αρχαιολόγος, περιοδεύει τον μήνα Δεκέμβριο του 1843. Δεν αναφέρει το όνομα Άγιος Βασίλειος, δίνει όμως ως ζωγράφος που ήταν διάφορες εικόνες της φύσης της γύρω περιοχής .Ακολουθεί την γνωστή και από την αρχαιότητα διαδρομή Αρχαία Κόρινθος, Βεληνιάτικα, Σπαθοβούνι, Τούρκικο γεφύρι, Χάνι Κουρτέσας, Αγία Τριάδα, Αρχαία Νεμέα (Ηράκλειο), Χάνι Κουτσομάτη, στενά Δερβενακίων, Αργολική πεδιάδα. Από το Σπαθοβούνι αντικρίζει τα βουνά Γκαλγκούνι, Δαφνιά, Χούνι και Τρίκορφο (Τρητός), τα οποία ευρίσκοντο πάνω από τον Άγιο Βασίλειο. για τα οποία γράφει τα εξής:

«Έπειτα ξανατρίβοντας νότια[1] μπήκαμε σε μια κοιλάδα περιτριγυρισμένη από γυμνά βουνά, με ασυνήθιστη θέα. Έμοιαζαν αιμόφυρτα, τόσο έντονο ήταν το χρώμα των σχισμών που αυλάκωναν προς όλες τις κατευθύνσεις τις άγονες και απόκρημνες πλαγιές τους.»[2]

Για το ποτάμι Λόγγο που διασχίζει την πεδιάδα του Αγίου Βασιλείου και εκβάλει στο Περιγιάλι (Λογγοπόταμος ή ποτάμι του Αλαμπιού), λέει ότι ήταν κατάφυτο από ροδοδάφνες. «Στο δρόμο οι κουμαριές ήταν φορτωμένες κούμαρα, οι μυρτιές, τα σκίνα μας έφραζαν ενίοτε τον δρόμο.»[3]

Την απόσταση από Αρχαία Κόρινθο μέχρι το Χάνι της Κουρτέσας την διανύει με τη βοήθεια Έλληνα οδηγού και αλόγου σε τρεις ώρες. Δεν θέλησε όμως να διανυκτερεύσει εκεί, παρά την επιμονή του οδηγού του και μέσω του δρόμου που περνάει από το σημερινό εξωκκλήσι της Αγίας Τριάδος, περιοχής του Αγίου Βασιλείου, προχωρεί προς τα δυτικά και φθάνει στην σημερινή Αρχαία Νεμέα (Ηράκλειο).

Ο Τh. du Moncel παρατηρεί από το Ηράκλειο διεξοδικά το όρος Φουκά (αρχαίος Απέσας), δίνει το υψόμετρο του στα 773 μέτρα και το περιγράφει μυθολογικά: «Είναι το βουνό, όπου ο Περσέας θυσίασε για πρώτη φορά στον Δία Απεσάντιο, όπου βρίσκονται ακόμη, όπως φαίνεται, ερείπια που θα ανήκαν στο ναό τον αφιερωμένο σε αυτόν τον Θεό.»[4] Τελικά διανυκτερεύει στο χάνι του Κουτσομάτη, το οποίο ευρίσκεται στο δρόμο από Ηράκλειο Νεμέας προς την Αργολίδα.

Πιθανότατα πρόκειται για το γνωστό Χάνι του Ανέστη με την σημερινή ονομασία Μπούρλου, το οποίο ευρίσκεται στην αρχή των στενών των Δερβενακίων με κατεύθυνση προς το Άργος. Ενδιαφέροντα στοιχεία μας δίνει ο περιηγητής για το χάνι του Κουτσομάτι, αλλά και γενικότερα για την ιδιωτική ζωή των τότε Ελλήνων χωρικών το έτος 1843 στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου

Το υπνοδωμάτιο του λεγομένου Πανδοχείου στην ουσία ήταν το μοναδικό υπνοδωμάτιο που χρησιμοποιούσε και η ίδια η οικογένεια του ιδιοκτήτη. Δεν είχε ούτε κρεβάτια, ούτε έπιπλα. Ειδικά για τον Μονσέλ ο ιδιοκτήτης του Πανδοχείου του παραχώρησε το αχυρόστρωμα του, επειδή ήταν ξένος και νόμιζε ότι είχε καλό βαλάντιο, ενώ οι άλλοι πελάτες- περίπου μία ομάδα νέων πενήντα ατόμων- κοιμηθήκαν κατάχαμα δίπλα του. Ο ίδιος γράφει ότι δεν μπόρεσε να κοιμηθεί από την φασαρία αυτών των παλληκαριών που τραγούδαγαν από τα μεσάνυχτα και έπειτα «εξημμένα από πολεμικό μένος. Παιάνισαν προς τιμήν του ήρωα τους, ένα ύμνο που κράτησε ως τις δύο με η ώρα τρεις το πρωί και Κύριος οίδε τι άσματα».[5] Αλλά υπήρχαν και άλλες δυστυχίες σε αυτό το ελληνικό Πανδοχείο, τις οποίες καταγράφει με λεπτομέρεια ο Μονσέλ, όπως π.χ. «ο καπνός μιας εστίας τοποθετημένης στη μέση του δωματίου και από την άλλη μεριά οι ψύλλοι και τα κουνούπια και επί πλέον τα κλάματα και οι φωνές τριών ή τεσσάρων παιδιών του σπιτιού που διαμαρτύρονταν για την εισβολή των νεοφερμένων στις γωνιές του δωματίου, όπου συνήθιζαν να κοιμούνται αυτά.» [6] Τελικά ο Μονσέλ έφυγε από το δωμάτιο και πήγε και κοιμήθηκε έξω στην ύπαιθρο σε ένα μικρό αχυρόστρωμα που ανακάλυψε κοντά στο σπίτι και τυλιγμένος στην κάπα του-την οποία χρησιμοποιούσε και σαν ομπρέλα. Για σκέπασμα στα πόδια του χρησιμοποίησε την σέλα του αλόγου του. Όλα αυτά έγιναν όπως ρομαντικά τα περιγράφει ο ζωγράφος Μονσέλ με την συνοδεία μιας μαγευτικής πανσέληνου.

..————————————–

Σημείωση. Οι πιο κάτω παραπομπές αναφέρονται στο περιηγητικό κείμενο του Moncel  με τον τίτλο

Τh. du Moncel, Οδοιπορικό του 1843, Αθήνα –Ναύπλιο, κείμενα και λιθογραφίες, εκδόσεις Ολκός-Αριάδνη, Αθήνα 1984, σελ. 127-130

———————————————

[1]              Εννοεί στο χωριό Βελληνιάτικα, όπου ερχόμενος από Αρχαία Κόρινθο έστριψε με κατεύθυνση νότια προς τις Αρχαίες Κλεωνές και την Κουρτέσα, βαδίζοντας κατά μήκος της κοιλάδας του Ράχιανη που σχηματίζει ο Λογγοπόταμος ο οποίος προηγουμένως διασχίζει την πεδιάδα του Αγίου Βασιλείου.

[2]              Τh.du Moncel, σελ. 127

[3]              Ομοίως, σελ. 127. Ο Λογγοπόταμος ήταν κατάφυτος από ροδοδάφνες μέχρι και τα μέσα του εικοστού αιώνα, όπου έρρεε από τις πηγές του τρεχούμενο νερό και το καλοκαίρι.

[4]              Τh.du Moncel, σελ. 130.

[5]              Ομοίως, σελ. 132.

[6]              Ομοίως, σελ. 132.

Advertisements

Οκτώβριος 20, 2008

Άγιος Βασίλειος Κορινθίας: ιστορικά στοιχεία

Filed under: Ιστορία,Πολιτική,Χωροταξικό — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:33 μμ
Tags: ,

Το χωριό Άγιος Βασίλειος βρίσκεται στο μέσο της παλαιάς εθνικής οδού Κορίνθου – Άργους, σε απόσταση 25 περίπου χιλιομέτρων από την πόλη της Κορίνθου. Είναι έδρα του ομώνυμου Δημοτικού Διαμερίσματος του Δήμου Τενέας και έχει 1.418 κατοίκους (απογραφή 2001).

Πίνακας περιεχομένων

• 1 Ιστορικά Στοιχεία

o 1.1 Προϊστορική Εποχή
o 1.2 Ρωμαϊκή Εποχή
o 1.3 Φραγκοκρατία
o 1.4 Τουρκοκρατία

• 2 Μετά την απελευθέρωση
o 2.1 Σύγχρονη Εποχή

• 3 Πηγή


Προϊστορική Εποχή

Οι ανασκαφικές έρευνες μαρτυρούν την ύπαρξη ζωής από τα προϊστορικά χρόνια. Οι «Ζυγουριές», ένας λόφος στα δυτικά του Αγ. Βασιλείου που ανασκάφτηκε από τον αμερικανό αρχαιολόγο Blegen, μαρτυρούν την ύπαρξη ζωής κατά τη διάρκεια όλων των περιόδων του χαλκού. Δυστυχώς οι βαθιές αρώσεις και η δεντροκαλλιέργεια του λόφου των Ζυγουριών κατέστρεψαν έναν από τους σπουδαιότερους προϊστορικούς οικισμούς των Βαλκανίων. Οι οψιανοί που είναι επιφανειακά διάσπαρτοι σε περιοχές νότια του Αγ. Σώστη (σπηλιά του Αντώνη στη θέση Μπουμπέικα) και διάφορα άλλα επιφανειακά όστρακα στην περιοχή «Χούνη» νοτιοδυτικά του χωριού ή πλησίον διαφόρων σπηλαίων του όρους Δαφνιά μαρτυρούν την ύπαρξη ζωής στα σπήλαια αυτά στα πρώιμα προϊστορικά χρόνια

Ρωμαϊκή Εποχή

Το Αδριάνειο υδραγωγείο περνούσε μέσα από το χωριό Άγ. Βασίλειος. Ίχνη του σώζονται ακόμη σήμερα νότια του χωριού στην είσοδο της «Χούνης» ,καθώς και μέσα στο χωριό, στις οικiες Μ. Καφαντάρη και A.Βαρδάκα (Κράσου). Κέντρο της ρωμαϊκής εποχής ήταν ο λόφος των Αρχαίων Κλεωνών,o οποίος εχει κατοικηθεί από την ομηρική εποχή, βορειοδυτικά του Αγ. Βασιλείου. Ο Όμηρος αποκαλεί τις Κλεωνές «καλοκτισμένες». Τα τείχη τους σώζονται ακόμα και σήμερα στα βόρεια του λόφου (Ακρόπολη) των Αρχαίων Κλεωνών. Πρόσφατη ανασκαφική έρευνα στη θέση Βαρελά, βορειοανατολικά των Κλεωνών, αποκάλυψε αγρέπαυλη με θαυμάσια ψηφιδωτά.

Φραγκοκρατία

Το φράγκικο κάστρο που βρίσκεται βόρεια του Αγ. Βασιλείου (κοινώς σπιτάκια) και στη θέση Χούνη, πρέπει να χτίστηκε γύρω στα 1204 έως 1250 μ.Χ. Στο κάστρο αυτό υπάρχουν και λείψανα μυκηναϊκής οχύρωσης. Ο A. Bon που μελέτησε το φρούριο αυτό δίνει τις διαστάσεις του 225 μέτρα επί 130 μέτρα. Τα έγγραφα εσόδων του Niccolo Acciaiuoli το 1365 μ.Χ. δείχνουν ότι ο Άγ. Βασίλειος έγινε το κέντρο της γύρω περιοχής μετά την ανοικοδόμηση του κάστρου. Στα ίδια επίσης έγγραφα συναντάμε για πρώτη φορά το όνομα Άγιος Βασίλειος. Το 1377 ο Άγ. Βασίλειος αναφέρεται στον κατάλογο φρουρίων του πριγκιπάτου του Μορέως ως Castello de Sancto Basile ανάμεσα στα εννέα κάστρα της Καστελλανίας της Κορίνθου. Ο οικισμός που περιελάμβανε 85 σπίτια αναφέρεται ως ο δεύτερος μετά από αυτόν της Κορίνθου. Το 1463 ο Άγ. Βασίλειος πέφτει για λίγο σε ενετικά χέρια (πρώτος Τουρκοβενετικός Πόλεμος). Στους καταλόγους του 1467, 1469 και 1471 το φρούριο μνημονεύεται ως καταστραμμένο από τους διάφορους κυρίαρχους. Κατά την απογραφή των Ενετών το 1700 αναφέρονται 97 κάτοικοι και 27 οικογένειες. Ο μέσος όρος ζωής τότε προκύπτει ότι ήταν λιγότερο από 50 χρόνια.

Τουρκοκρατία

Στις 26 Ιουλίου του 1822 στην τοποθεσία «Δερβενάκια- Άγιος Σώστης» γίνεται η μάχη των Δερβενακίων, όπου αποδεκατίστηκε η τουρκική στρατιά του Δράμαλη. Μετά την μάχη αυτή ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε εγκαταστήσει φρουρά στον Άγ. Βασίλειο για να εμποδίζει τον ανεφοδιασμό των Τούρκων μέσω της διάβασης της «Χούνης».

Μετά την απελευθέρωση


Με διάταγμα του Οθωνα στις 26 Μαίου 1834 (Αριθμός ΦΕΚ 19 που δημοσιεύθηκε στο Ναύπλιο) ο Αγιος Βασίλειος γίνεται πρωτεύουσα του Δήμου ΚΛΕΩΝΩΝ και ονομάζεται επίσημα στο ΦΕΚ αυτό με το όνομα Κλεωναί (Αγιος Βασίλειος). Ο Δήμος αυτός περιλαμβάνει και τα χωριά Στεφάνι (με 36 οικογένειες και 192 κατοίκους),Κοντόσταυλο και Βουσπάρδι(με 20 οικογένειες και 80 κατοίκους), Μονή Στεφανίου και Μετόχι (με 25 άτομα) και το Χάνι τής Κορτέσας (με μία οικογένεια και 5 άτομα). Από προφορική παράδοση είναι γνωστό ότι η οικογένεια, που είχε εγκατασταθεί στο Χάνι αυτό είχε το επώνυμο Παπανδρέου, καταγωγή είχε από το Αρκουδόρεμα της Αρκαδίας και ο Κωνσταντίνος Παπανδρέου που τοποθετήθηκε στο χάνι αυτό Αστυνόμος είχε πολεμήσει μαζί με το σώμα των Αρκουδομεριτών με τον Κολοκοτρώνη στα Δερβενάκια(κυρίως στην τοποθεσία Παναόραχη) καί αλλού. Ο Αγιος Βασίλειος στο ίδιο ΦΕΚ αναφέρεται ότι έχει 51 οικογένειες και 251 κατοίκους.Δηλαδη συνολικά ο Δήμος αυτός είχε 108 οικογένειες και553 κατοίκους. Το 1885 το χωριό έχει 700 κατοίκους. Το 1912 γίνεται και πάλι κοινότητα με μια μοναδική ενορία, αυτή του Αγ. Βασιλείου. Το 1972 δημιουργείται και νέα ενορία, του Αγίου Δημητρίου στα «Χάνια».

Σύγχρονη Εποχή

Στα μέσα του 20ού αιώνα το χωριό ήταν γνωστό για την παραγωγή των περίφημων «πεπονιών Αγίου Βασιλείου Κορινθίας». Η κύρια απασχόληση των κατοίκων είναι η γεωργία: (ελιές, βερικοκιές, δημητριακά, αμπέλια, καπνός και διάφορα λαχανικά).

Πηγη

• Γιάννης Κουτσούκος, Η ιστορία του Αγίου Βασιλείου, Κόρινθος 2005
email jpkoutsoukos@gmail.com              Blog koutsoukos.wordpress.com

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: