Γιάννης Κουτσούκος

Μαρτίου 9, 2017

Οι πολιτικές αντιστασιακές ομάδες κατά την κατοχή στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας και στην ευρύτερη περιοχή.

Σύμφωνα με τον ονομαστικό κατάλογο που έχει δημοσιεύσει – στα απομνημονεύματα του- ο Σ. Καλαράς, ο οποίος ήταν και ηγετικό στέλεχος των αντιστασιακών πολιτικών αυτών ομάδων του ΕΔΕΣ στον Δήμο Κλεωνών, συμμετείχαν εντελώς καλοπροαίρετα επίλεκτοι, διακεκριμένοι και σοβαροί πολίτες της περιοχής. Η πρόθεση τους και ο σκοπός της εντάξεως τους στην ομάδα ήταν να απελευθερώσουν την Πατρίδα από τους Γερμανούς και Ιταλούς κατακτητές. Φυσικά δεν θα μπορούσαν τότε να φαντασθούν ή να διανοηθούν, ότι η κατάσταση θα εξελιχτεί σε ένα αδελφοκτόνο εμφύλιο πόλεμο.:

Τα ονόματα των ομάδων είναι τα εξής[1]

α) Άγιος Βασίλειος

Τάσος Χρ. Μπαρλιάς, δικηγόρος

Τάσος Ανδριανέσης, δικηγόρος στρατοδίκης

Νίκος Δ. Μπαρλιάς

Αθανάσιος Παπαχαραλάμπους, ιατρός

Κωνσταντίνου, ιατρός

Γιαννάκης Δ, δάσκαλος

Ανδριανέσης Χαράλαμπος

Ανδριανέσης Βασίλειος

Καραμέρος Χρήστος

Καραμέρος Δημήτριος

Καραμέρος Σπύρος

Ταγαράς Δημήτριος

Ταγαράς Κ. Παναγιώτης

Ταγαράς Ν. Γεώργιος

Καφαντάρης Β. Κώστας

Μπαρλιάς Γεώργιος

κ.α

β) Χιλιομόδι.

Κώστας Θ. Καλαράς, δικηγόρος, μετέπειτα Συμβολαιογράφος του Δήμου Κλεωνών,

Παντελής Ζήσης,

Παντελής και Θόδωρα Μ. Σκούρτη,

Αναστάσιος Ν. Τσουμάνης,

Σπύρο Γ. Τσουμάνης,

Λεωνίδας Θ. Σκαρίμπας,

Ιωάννη Καραχάλιο,

Παντελής Α. Μούλος,

Χρήστος και Γεώργιος Στ. Τσίρτσης,

Γεώργιος Κ. Τσίρτσης,

Σπύρος Στ. Τόγιας

κ.ά.

γ) Κοντόσταυλος (  Αρχαίες Κλεωνές).

Ηλίας Οικονόμου ή Παπαλιόσιας,  Ιερέας

Γιώργος Ευθ. Καλαράς,

Νίκος Ευθ. Καλαράς,

Διαμαντόπουλος κ. ά.

γ) Κουταλάς

Βαγγέλης Δ. Νάνος,

Βαγγέλης Κιμ. Δρεμούρας

Χρίστος Κίμ.  Δρεμούρας

Σταύρος Δ. Νάνος

Επαμεινώνδας Μ. Κατσιμπούλας

Μιχάλης Μ. Κατσιμπούλας

κ.ά

 δ) Αγιονόρι

Παναγιώτη Σκούρτη, ιερέας

Δημήτριος Καλλιμάνης

κ.ά

ε) Στεφάνι.

Απόστολος Ευαγ. Μπαλάφας

Νίκος Ευαγ. Μπαλάφας

Σπύρος Ευαγ. Μπαλάφας

Δημήτριος Ευαγ. Μπαλάφας

Βαγγέλης Χρ. Γκρούτσης

Ανδρέας Π. Πάστρας ή Κριτσέπης

Πέτρος Π. Πάστρας

Βασίλης Θεοφ. Καφαντάρης

Γεώργιος Γρ. Μιχαλούρος

κ.ά

στ) Αθίκια

Γιάννης Σωτ. Τζαναβάρας,  γυμναστής και έφεδρος Λοχαγός

Γιάννης Τζαναβάρας ή Πουλής

Χρήστος Παντ. Μικρός

Γεώργιος Ιατρούς

Αθανάσιος Ιατρού

Χρήστος Γκότσης, οπλουργός

κ. ά..

ζ) Αγιάννης

Αναστάσιος Βλ. Κριεμπάρδης

Γεώργιος Βλ. Κριεμπάρδης

Γεώργιο Σούκουλης

Οικογενείας Ιωάννου Σούκουλη ή Μυρμίγγη (πέντε αδέλφια)

[1] Καλαράς Σταύρος , Μία ζωή για την Ελλάδα , Αθήνα 1996, σελ.19,20

Τα παρασκήνια της συγχωνεύσεως της ομάδος του ΕΔΕΣ στον Φαρμακά με τον ΕΛΑΣ σύμφωνα με κείμενα του Βαζαίου.

Στο κεφάλαιο  αυτό δίνουμε περιληπτικά, πως ο Βαζαίος (μέχρι τώρα διοικητής του ΕΔΕΣ Κορινθίας)  περιγράφει στα απομνημονεύματα  του την συγχώνευση του ΕΔΕΣ  με τον  ΕΛΑΣ σε ένα νέο σχήμα, το οποίον ονομάστηκε έκτο Σύνταγμα πεζικού του ΕΛΑΣ με νέο στρατιωτικό αρχηγό τον ίδιον  τον Βαζαίο[1].

Ο Άγγλος Ταγματάρχης Τζέϊμς, ευρισκόμενος στον Φαρμακά,  παίζει μεσολαβητικό ρόλο για την άρση των διαφορών και  για την συγχώνευση του ΕΔΕΣ με τον ΕΛΑΣ. Παίρνει τον Ταγματάρχη του ΕΔΕΣ Βαζαίο και πηγαίνουν προς συνάντηση του ΕΛΑΣ στην Σκοτεινή της Νεμέας. Πληροφορείται όμως καθοδόν, ότι οι αρχηγοί του ΕΛΑΣ δήλωσαν στους κατοίκους της Σκοτεινής, ότι η ομάδα του Βαζαίου είναι εχθρός του λαού και ότι σύντομα θα κρεμάσουν όλους τους αξιωματικούς της ομάδος του Βαζαίου[2]. Ο ΕΛΑΣ  στέλνει προσωπικό τελεσίγραφο στον Βαζαίο να παραδοθεί και του δίνει περιθώριο  για απάντηση δύο ωρών[3]. Μερίδα των αξιωματικών του Βαζαίου τον εγκαταλείπει και μένει μόνο με λίγους σχεδόν άοπλους συντρόφους. Αφήνει όσους συντρόφους του δεν θέλουν να συνεργασθούν με το ΕΑΜ ελευθέρους να πάνε στα σπίτια τους και υπογράφει το πρωτόκολλο συνεργασίας με τον ΕΛΑΣ.   Ο Άγγλος Ταγματάρχης Τζέϊμς  επαναλαμβάνει στον Βαζαίο, «ότι μόνο το ΕΑΜ εξυπηρετεί τα συμμαχικά συμφέροντα[4].» Ο Βαζαίος ορίζεται στην θέση του αντισυνταγματάρχη Σέρβου Ιωάννου νέος στρατιωτικός αρχηγός της ομάδος αυτής του ΕΛΑΣ και όσων από την ομάδα του δέχθηκαν να συγχωνευθούν με τον ΕΛΑΣ και δεν τον εγκατέλειψαν. Το όνομα της νέας αυτής ομάδος είναι Έκτο  Σύνταγμα  Πεζικού   του  ΕΛΑΣ.  Μετά τέσσερες ημέρες καταφθάνει κοντά στον Βαζαίο και ένας ακόμη άγγλος αξιωματικός, ο Λοχαγός με το όνομα Φρέζερ[5].

Αξίζει για καλλίτερη κατανόηση της αντίστασης κατά την κατοχή να αναφέρουμε την στιχομυθία μεταξύ του Αντισυνταγματάρχη Σέρβου Ιωάννου, μέχρι τότε διοικητή της ομάδος του ΕΛΑΣ και του  Βαζαίου Μανώλη, νέου διοικητή της ομάδος αυτής[6].

Περιληπτικά  λέει ο Σέρβος Ιωάννης : Έπρεπε όλοι οι Έλληνες αξιωματικοί (που πολέμησαν στο αλβανικό μέτωπο) να είχαν κινηθεί έγκαιρα  σαν ένας άνθρωπος για να συγκροτήσουν μόνοι των ένα αντιστασιακό σώμα. Τότε τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά. Απαριθμεί μάλιστα,  ότι στην Πάτρα υπήρχαν 180 Έλληνες αξιωματικοί ανώτεροι  και κατώτεροι και σε όλη την Πελοπόννησο 900. Και καταλήγει ο μέχρι προ ολίγου στρατιωτικός διοικητής της ομάδος του ΕΛΑΣ, ότι το σώμα αυτό  θα συνέτριβε από την  αρχή το ΕΛΑΣ, αλλά θα ανάγκαζε και τους Άγγλους  να ενεργήσουν διαφορετικά και να αφήσουν την τακτική του διαίρει και βασίλευε[7].

[1] Βαζαίου Εμμανουήλ, Τα άγνωστα παρασκήνια της εθνικής αντίστασης εις την Πελοπόννησον, Έκδοσης εφημερίδος της Κορίνθου, Κόρινθος 1961, σελίδα 17,18,19,20,21 και 22.

[2] Ομοίως, σελίδα 17

[3] Ομοίως, σελίδα 18

[4] Ομοίως, σελίδα 21

[5] Ομοίως, σελίδα 21

[6] Ομοίως, σελίδα 21 έως 22.

[7] Ομοίως, σελίδα 21 έως 22.

Μαρτίου 7, 2017

Γραπτές μαρτυρίες για την σχέση των αντιστασιακών ομάδων ΕΔΕΣ και ΕΑΜ με τους Άγγλους αξιωματικούς στην Κορινθία.

 

Στο κεφάλαιο αυτό δεν θα φέρομε καμία δική μας γνώμη ή κρίση. Θα αφήσουμε να μιλήσουν οι γραπτές μαρτυρίες από τα πρωτότυπα κείμενα, που σώζονται μέχρι σήμερα από το ημερολόγιο του Μ. Βαζαίου (Άγνωστα παρασκήνια της εθνικής αντίστασης , εκδοση ΕΦΗΜΕΡΊΣ ΤΗΣ ΚΟΡΊΝΘΟΥ, Κόρινθος 1961)

1.H αντιστασιακή ομάδα του ΕΔΕΣ (μονίμων αξιωματικών, που πολέμησαν στο Αλβανικό μέτωπο) δρούσε ανεξάρτητη στο βουνό (Φαρμακάς) με διοικητή τον Μανώλη Βαζαίο από 20 Ιουνίου 1943 έως 8 Σεπτεμβρίου 1943. Ο ίδιος ο Βαζαίος γράφει ότι κατά το διάστημα αυτό αγωνιζότανε (με τους συντρόφους του) να συγκρατήσει την εθνικιστικήν ομάδα του Φαρμακά, «αλλά μας άφησαν να γίνωμεν βορά του ΕΛΑΣ »

2.Στο πιο κάτω κείμενο από το πρωτότυπο του Μ. Βαζαίου προκύπτει, ότι ο Άγγλος Ταγματάρχης Τζέιμς που ήταν στην περιοχή του Φαρμακά λέει ορθά κοφτά στον Μ. Βαζαίο, ότι το στρατηγείο της Μέσης Ανατολής ( δηλαδή οι Άγγλοι) αναγνωρίζει μόνο τον ΕΛΑΣ (ΚΚΕ) και ότι πρέπει ο ΕΔΕΣ να συνεργασθεί με τα ΕΛΑΣ. Αν δεν γίνει αυτή η συνεργασία τότε το ΕΛΑΣ θα κτυπήσει και θα διαλύσει τον ΕΔΕΣ. Επί πλέον ο Άγγλος Ταγματάρχης Τζέιμς επιθεωρεί την ομάδα του ΕΔΕΣ στο βουνό Φαρμακά.
3.Ένας άλλος Άγγλος Ταγματάρχης με το όνομα Ριντ , υπεύθυνος για την περιοχή της Τριφυλλίας ρίχνει από τα αεροπλάνα όπλα και εφόδια με την προϋπόθεση να τα μοιράσουν ίσα και οι δύο ευρισκόμενες εκεί ομάδες ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ. Οι ομάδες όμως τσακώνονται στη μοιρασιά και συγκρούονται μεταξύ των. Επικρατεί η ομάδα του ΕΛΑΣ και στελέχη του ΕΔΕΣ της περιοχής εγκαταλείπουν το βουνό και τον αντιστασιακό αγώνα και φεύγουν για την Αθήνα να ιδιωτεύσουν. Ο εμφύλιος έχει ήδη αρχίσει παρουσία των Άγγλων Ταγματαρχών. Άλλες ομάδες του ΕΔΕΣ συγχωνεύονται με το ΕΛΑΣ και άλλες συγκρούονται.

Μαρτίου 6, 2017

Σκέψεις και ερωτήματα για τον ρόλο και την στάση των Συμμάχων στην αντίσταση και στον Εμφύλιο πόλεμο.

Βασικά μετά την επικράτηση των γερμανών κατακτητών στη Ελλάδα οι μόνιμοι αξιωματικοί του Ελληνικού Στρατού, που είχαν  πολεμήσει πρόσφατα ηρωικά στο αλβανικό μέτωπο, ήταν ο πιο κατάλληλος και πιο οργανωμένος τότε σύνδεσμος, από τον οποίον μπορούσε να προέλθει μία αξιόλογος αντιστασιακή δύναμη ενάντια στον κατακτητή. Απορίας άξιον είναι γιατί οι σύμμαχοι, που είχαν την  δυνατότητα εξοπλισμού και τροφοδοσίας του, δεν εκμεταλλεύτηκαν αμέσως και δυναμικά τον πανελλήνιο αυτόν στρατιωτικό σύνδεσμο ενάντια στον κατακτητή.

Πολλοί  μόνιμοι αξιωματικοί που ζούσαν μετά τον πόλεμο στον τόπο καταγωγής των ήθελαν να προσφέρουν στην Πατρίδα. Δεν αποφάσισαν όμως να βγούνε χωρίς οπλισμό και τροφοδοσία μεμονωμένα στο βουνό. Οι λόγοι  είναι ότι έπρεπε να δράσουν μεμονωμένα μέσα από  οργανώσεις ως μυημένα μέλη και αυτό είχε πολλούς κινδύνους για τους ιδίους προσωπικά,  για τις οικογένειες τους  και για την δήμευση της περιουσίας των (νοικοκυριού, κινητών και ακινήτων) από τους Γερμανούς και  Ιταλούς. Επί πλέον παραμόνευε και ο κίνδυνος να πιαστούν ως όμηροι και να σταλούν στην Ιταλία ή σε γερμανικά στρατόπεδα συγκεντρώσεως.

Πέρα από αυτά έπρεπε να βρουν μόνοι τους οπλισμό και τα μέσα συντήρησης και τροφοδοσίας του αντιστασιακού στρατού. Είναι αυτονόητο, ότι  θα εντάσσονταν  στο στρατηγείο της Μέσης  Ανατολής, το οποίον στήριζε και  την νόμιμη Ελληνική Κυβέρνηση εξορίας στην περιοχή αυτή. Επίσης ότι θα ήσαν υπό τις  διαταγές των Άγγλων αξιωματικών, οι οποίοι είχαν έλθει και αυτοί στα ελληνικά βουνά για να συντονίσουν την αντίσταση. Συνήθως η βοήθεια των Άγγλων αξιωματικών γινόταν με ρήψεις από αεροπλάνα ή ερχόταν με βενζινάκατους από την  Μέση Ανατολή, που εκτελούσαν νυκτερινά δρομολόγια με απόλυτη μυστικότητα  και με ενδιάμεσους μυστικούς σταθμούς. Η επαφή με το στρατηγείο της Μέσης Ανατολής γινόταν με ασυρμάτους μεγάλης εμβέλειας και με κωδικοποιημένα μηνύματα.

Στην Κορινθία οι Άγγλοι αξιωματικοί συναίνεσαν  το έκτο σύνταγμα του ΕΔΕΣ με αρχηγό τον ταγματάρχη  Μανώλη Βαζαίο  στο όρος Φαρμακάς να ενωθεί με τη μονάδα του  ΕΛΑΣ, που είχε έλθει από την Στερεά Ελλάδα. Αυτό όμως αποθάρρυνε άλλους μόνιμους αξιωματικούς να ανεβούνε στο βουνό και πολλοί  αξιωματικοί από το έκτο σύνταγμα του Βαζαίου αρνήθηκαν την συγχώνευση αυτή και εγκατέλειψαν το βουνό και γύρισαν  στα σπίτια τους.

Μία οργανωμένη όμως υποστήριξη σε πανελλήνιο επίπεδο του  ΕΔΕΣ (μόνιμοι Έλληνες αξιωματικοί, που πολέμησαν στο αλβανικό μέτωπο) από τους Άγγλους ίσως είχε σαν αποτέλεσμα μία καλλίτερη αντιμετώπιση των κατακτητών αλλά και την αποφυγή του εμφυλίου πολέμου. Από τα γραφόμενα πρωταγωνιστών της εποχής εκείνης διαφαίνεται το ενδεχόμενο, ότι οι Άγγλοι αξιωματικοί στην αρχή τουλάχιστον στην Κορινθία υποστήριξαν το ΕΛΑΣ και όχι τους Έλληνες αξιωματικούς που είχαν βγει στο βουνό ενάντια στον κατακτητή.

Σε  επόμενο κεφάλαιο θα  παραθέσουμε   τις γραπτές μαρτυρίες, από τους πρωταγωνιστές της εποχής εκείνης, που συνηγορούν  για αυτό το ενδεχόμενο.

 

 

Μαρτίου 5, 2017

Γεγονότα του ΕΔΕΣ το 1942: Φυγάδευση από Κόρινθο αξιωματικών στη Μέση Ανατολή. Συλλήψεις από Ιταλούς ως ομήρων των Ταρσούλη, Παπαγεωργίου και Γ. Χατζόπουλου( μετέπειτα Μητροπολίτου Δημητριάδος) .

Το 1942 οι ιταλοί παρακολουθούν άγρια τους τριάντα αποστράτους μόνιμους αξιωματικούς του ελληνικού στρατού, που διαμένουν  στην Κόρινθο. Κάνουν συχνές έρευνες στα σπίτια τους και τους καλούν για ανακρίσεις. Παρά ταύτα οι έλληνες δημιουργούν μία τοπική μυστική οργάνωση για δύο λόγους. Πρώτον να αρχίσουν το αντάρτικο στα βουνά σε συνεργασία με τον ΕΔΕΣ, όταν οι συνθήκες θα είναι κατάλληλες και εύρισκαν οπλισμό. Και δεύτερον να κάνουν αποστολές με βενζινόλποια ομάδων αξιωματικών από την Κορινθία στην Μέση Ανατολή. Κατά την πρώτη όμως αποστολή ο καπετάνιος του βενζινόπλοιου τους πρόδωσε. Τότε συνελήφθη  ο κορίνθιος Αρχιμανδρίτης της Μητροπόλεως Κορινθίας Γ. Χατζόπουλος και τον έστειλαν ως όμηρο στην Ιταλία και κατόπιν στο ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου, έξω από το Μόναχο.  Ο Γ. Χατζόπουλος έγινε αργότερα με το όνομα Δαμασκηνός Μητροπολίτης Ολυμπίας και Τριφυλίας και  μετέπειτα Δημητριάδος[1].

Στην Πελοπόννησο υπήρχαν τότε 90.000 Ιταλοί και 15.000 Γερμανοί στρατιώτες ως δύναμη κατοχής.

Η εξεύρεση όπλων για το αντάρτικο στα βουνά ήταν πολύ δύσκολη. Ο διοικητής όμως του αστυνομικού τμήματος Κορίνθου Νιαρχάκος Παναγιώτης[2] παρέδωσε στους αξιωματικούς δώδεκα ντουφέκια με φυσίγγια, τα οποία έκρυψαν προσωρινά σε υπόνομο κατοικίας στην Κόρινθο.

Οι Ιταλοί συλλαμβάνουν στην Κόρινθο το Ταγματάρχη Ταρσούλην Γ. και τον Λοχαγόν Παπαγεωργίου Χαράλαμπο, τους οποίους απέστειλαν ως ομήρους στην Ιταλία.

 

[1] Ο Δαμασκηνός Χατζόπουλος είχε γεννηθεί στην Κόρινθο το 1913. Περάτωσε τις γυμνασιακές σπουδές του στην Κόρινθο και φοίτησε έπειτα στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου εισήχθη το 1932. Το 1936 έλαβε το πτυχίο του, εκάρη Μοναχός στην Ι. Μονή Πεντέλης και έλαβε το όνομα Δαμασκηνός Το 1937 χειροτονήθηκε Διάκονος στην Κόρινθο και το 1938 Αρχιμανδρίτης στην Τρίπολη. Τον Ιούνιο του 1940 προσελήφθη ως Πρωτοσύγκελλος της Ι. Μητροπόλεως Κορινθίας.

Έλαβε μέρος στην Αλβανική Εποποιία κατά των φασιστών Ιταλών επιδρομέων ως στρατιωτικός ιερέας του 30ου Συντάγματος Πεζικού. ΄Οταν επιστρέφει στην Κόρινθο συνεχίζει τον αγώνα του. Αναπτύσσει εθνική, εκκλησιαστική και κοινωνική δραστηριότητα με συνέπεια να συλληφθεί από τους Ιταλούς το 1942 και να οδηγηθεί στην Ιταλία και έπειτα στο φρικτό στρατόπεδο Νταχάου με τον αριθμό 57.754. Εκεί θα παραμείνει επί δύο έτη μέχρι να απελευθερωθεί από τους Συμμάχους το 1945. Τον Απρίλιο του 1945 επέστρεψε στην Αθήνα, ζωντανό ανθρώπινο ράκος.

Το Νοέμβριο του ιδίου έτους η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος απένειμε σ’ αυτόν τον έπαινο και την ευαρέσκειά Της και τον διόρισε Προϊστάμενο του Ι. Ναού Αγίου Κωνσταντίνου Ομονοίας και Γραμματέα της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας. Το 1950 εκλέγεται, χειροτονείται και ενθρονίζεται Επίσκοπος της Ιεράς Μητροπόλεως Τριφυλίας και Ολυμπίας. Έμεινε, εκεί μέχρι στις 5 Νοεμβρίου 1957.

Το Νοέμβριο 1957 εκλέγεται Μητροπολίτης Δημητριάδος και την 1-12-1957 φθάνει στο Βόλο και ενθρονίζεται αναπτύσσοντας σημαντικότατο έργο.

 

[2] Βαζαίου Εμμανουήλ, σελίδα  6

Μαρτίου 4, 2017

Γεγονότα του 1941: Η δράση στην Κορινθία της εθνικιστικής οργάνωσης «Αβέρωφ» και ο πατριωτικός ρόλος του Μητροπολίτου Μιχαήλ. Η χορήγηση τροφίμων από την Μητρόπολη. O Ιταλός κατάσκοπος της οδού Κολιάτσου Κριβελίνι.

Η κατοχή και ο εμφύλιος στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Στην αρχή της κατοχής πρόεδρος του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού στην Κορινθία ήταν ο Μητροπολίτης Κορινθίας και μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Βορείου και Νοτίου Αμερικής κ. κ Μιχαήλ. Σύμφωνα με τα γραφόμενα του ταγματάρχη Εμμανουήλ Βαζαίου πρόκειται για έναν Ιεράρχη «βαθύ γνώστην εξ ξένων γλωσσών, ο οποίος είχε την πολιτικήν και διπλωματικήν ικανότητα να κολακεύει καταλλήλως τας αρχάς της Κατοχής, άνευ ουδεμιάς αβαρίας εις την εθνικήν του συνείδησιν, και να επιτυγχάνει όχι μόνο τα στοιχειώδη μέσα επισιτισμού του Λαού της Κορινθίας, αλλά και την προστασίαν των εργαζομένων προς τον σκοπόν αυτόν.[1]»

Ο  Βαζαίος, ως απόστρατος ταγματάρχης αξιωματικός του ελληνικού στρατού,  ήταν τότε επόπτης των αναπήρων Κορινθίας. Παράλληλα όμως ήταν και  γραμματέας της επιτροπής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού. Με την δεύτερη ιδιότητα του κατάφερε, όπως γράφει ο ίδιος,[2] να έχει το γραφείο του μέσα στην Μητρόπολη και με την ανοχή  του μητροπολίτη Μιχαήλ να το μετατρέψει «σε καταλληλότατον καταφύγιον πάσης συνωμοσίας εναντίον των κατακτητών.[3]» Συνδέθηκε με την εθνικιστική οργάνωση «Αβέρωφ» και κάνοντας αντικατασκοπεία ενάντια στους κατακτητές Γερμανούς και Ιταλούς της Κορινθίας, μεταβίβαζε από την Κόρινθο στην οργάνωση αυτή σπουδαίες πληροφορίες. Τότε υπήρχαν πολλοί Άγγλοι αιχμάλωτοι, που κρυβόντουσαν  στην Κορινθία, και με τον τρόπο αυτόν φυγαδεύτηκαν και σώθηκαν.

Τότε υπήρχε στην Κόρινθο ο ιταλός αρχιμυστικός με το όνομα Κριβελίνι, της μυστικής υπηρεσίας των ιταλών. Έμενε στην οδό Κολιάτσου σε διαμέρισμα της ιδιοκτήτριας Κρίνας, η οποία μεταβίβαζε πολύτιμες πληροφορίες για επικείμενες συλλήψεις Ελλήνων της περιοχής στην οργάνωση «Αβέρωφ.» Με αυτό τον τρόπο σώθηκαν και πολλοί Έλληνες.

Στις αρχές του 1942 υπήρχαν στην Κόρινθο τριάντα μόνιμοι αξιωματικοί.

 

[1] Βαζαίου Εμμανουήλ, Τα άγνωστα παρασκήνια της εθνικής αντίστασης εις την Πελοπόννησον, Έκδοσης εφημερίδος της Κορίνθου, Κόρινθος 1961, σελίδα 5.

[2] Ομοίως σελίδα 5

[3] Ομοίως σελίδα 5

 

Οι πρώτες αντιστασιακές στρατιωτικές ομάδες των αποστράτων αξιωματικών στην Κορινθία τον Μάιο του 1943.

Στην  Κορινθία ιδρύθηκαν τον Μάιο του 1943 οι πρώτες  αντιστασιακές στρατιωτικές ομάδες των αποστράτων αξιωματικών, ύστερα από προτροπή του αρχηγού του ΕΔΕΣ στρατηγού Ν. Ζέρβα. Παράλληλα ιδρύθηκαν σε κάθε χωριό του Δήμου Κλεωνών και οι πολιτικές αντιστασιακές ομάδες, που περιελάμβαναν τοπικούς επιστήμονες, φοιτητές και αγρότες.

Τον Μάιο του 1943 ο ΕΔΕΣ συνδέεται μυστικά με τους απόστρατους Αξιωματικούς της Κορίνθου Συνταγματάρχη Αναγνωστόπουλο Γ. και τον Ταγματάρχη Βαζαίο Μανώλη. Έτσι δημιουργείται η πρώτη  αντιστασιακή  κίνηση στην Κορινθία των μυημένων αποστράτων αξιωματικών του Ελληνικού Στρατού. Ο Μ. Βαζαίος περιγράφει ως εξής την επαφή των Κορινθίων αποστράτων αξιωματικών με τον αρχηγό του ΕΔΕΣ Ναπολέοντα Ζέρβα: Απεσταλμένος έμπιστος  αξιωματικός του Στρατηγού Ν. Ζέρβα φέρνει κρυφά σημείωμα στην Κόρινθο και το παραδίδει στον απόστρατο συνταγματάρχη Γ. Αναγνωστόπουλο. Στο σημείωμα αυτό ο αρχηγός του ΕΔΕΣ του έγραφε ότι είναι ανάγκη να δημιουργηθούν και στην Κορινθία ανταρτικές ομάδες  κατά του κατακτητή με την βοήθεια των μονίμων αξιωματικών. Η πρώτη μυστική συγκέντρωση των  μυημένων Αξιωματικών έγινε στην Κόρινθο στο σπίτι του Γ. Αναγνωστόπουλου και έτσι ξεκίνησε η πρώτη αντιστασιακή ομάδα των αποστράτων Ελλήνων αξιωματικών στην Κορινθία[1].

[1] Βαζαίου Εμμανουήλ, Τα άγνωστα παρασκήνια της εθνικής αντίστασης εις την Πελοπόννησον, Έκδοσης εφημερίδος της Κορίνθου, Κόρινθος 1961, σελίδα 6.

Το βιβλίο- απομνημονεύματα του απόστρατου Ταγματάρχη του Ελληνικού στρατού  ΒΑΖΑΙΟΥ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ: «Τα άγνωστα παρασκήνια της εθνικής αντιστάσεως εις την Πελοπόννησον,» Έκδοσης ‘Εφημερίδος της Κορίνθου, Κόρινθος 1961, σελίδες 137, παρέχει λεπτομερή στοιχεία εν είδη ημερολογίου ενός πρωταγωνιστή των εξελίξεων στην Κορινθία για την εποχή της κατοχής και του εμφυλίου πολέμου. Σήμερα το βιβλίο αυτό είναι δυσεύρετο. Αναφέρεται στα πιο κάτω κεφάλαια.

 Πρόλογος,  Κατοχή,  Φαρμακάς,  6ον Σύνταγμα του ΕΛΑΣ (α. Συγκρότησις β. Δράσις του έκτου συντάγματος του ΕΛΑΣ) . Κατακτηταί, Έκτροπα, υπερβασίαι,  Τάγματα Ασφαλείας. Οι Άγγλοι, Λίβανος – Καζέρτα – Κίνημα Δεκεμβρίου 1944. Επίλογος,  Ονομαστική κατάστασις των νεκρών του έκτου Συντάγματος του ΕΛΑΣ από 1-10-43 έως 8-10-44

Μαρτίου 1, 2017

Τα ονόματα και τα αρχικά γράμματα των αντιστασιακών και μη αντιστασιακών οργανώσεων που έδρασαν στην κατοχή και στον εμφύλιο

 Για την καλλίτερη κατανόηση των πραγματικών περιστατικών κατά την κατοχή και κατά τον  εμφύλιο πόλεμο στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας και γενικότερα στην Κορινθία πρέπει να διευκρινίσουμε τα ονόματα των οργανώσεων που έδρασαν τότε και την ονομασία τους με τα αρχικά τους γράμματα.

ΕΑΜ: Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο. Ιδρύθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου του1941 στην κατεχόμενη τότε Αθήνα από το ΚΚΕ.

ΕΛΑΣ : Ελληνικός Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός. Ήταν το στρατιωτικό σκέλος του ΕΑΜ. Ιδρύθηκε  στις 16 Φεβρουαρίου 1942 από το ΕΑΜ. Κάθε μονάδα αποτελείτο από τριμελή διοίκηση, δηλαδή τον στρατιωτικό διοικητή, τον καπετάνιο και τον πολιτικό καθοδηγητή.

ΟΠΛΑ:  Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών. Ήταν μια ένοπλη οργάνωση, με καθήκοντα ασφαλείας, συλλογής πληροφοριών και εκτέλεσης ειδικών αποστολών. Δραστηριοποιήθηκε από το 1943 μέχρι το 1947. Στην περιοχή της Κορινθίας[1]  αναφέρεται, ότι άνθρωποι της ΟΠΛΑ έκαναν τις εκτελέσεις.

ΕΔΕΣ: Εθνικός Δημοκρατικός Ελληνικός Σύνδεσμος. Ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη Ελληνική αντιστασιακή οργάνωση κατά τη διάρκεια της κατοχής της Ελλάδας. ιδρύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1941 από τον απόστρατο συνταγματάρχη Ναπολέοντα Ζέρβα. Τον Οκτώβριο του 1943 ξεσπούν αψιμαχίες και μικροσυμπλοκές ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τον ΕΔΕΣ.

ΤΑΓΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ: ( Τάγματα Ευζώνων ή Γερμανοτσολιάδες, ή  Ράλληδες). Ήταν παραστρατιωτικές ομάδες που έδρασαν στην Ελλάδα σε συνεργασία με τις Γερμανικές δυνάμεις Κατοχής

,

[1] Καπέλλος Κωνσταντίνος, Κοκοβούνι Φενεού, ο Γολγοθάς των Αθώων, LITHOS O.E, Κιάτο 2016, σελίδα  100

Φεβρουαρίου 23, 2017

H συμφωνία του Στάλιν με τον Τσόρτσιλ στη Μόσχα, στις 9  Οκτωβρίου του 1944 έφερε την Ελλάδα στη ζώνη επιρροής των Άγγλων και όχι της Σοβιετικής Ένωσης (Ρωσία).

Η συμφωνία του Στάλιν- Τσόρτσιλ στη Μόσχα στις 9-10- 1944 ήταν μία   έκπληξη για τον απλό λαό , αλλά  και μία  κομβική αφετηρία για τις μετέπειτα δυσμενείς  εξελίξεις του εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα.

Η ρώσικη στρατιά με τον στρατηγό Τολπούκιν ευρίσκετο ήδη στα Ελληνο-βουλγαρικά σύνορα και δεν μπήκε στη Ελλάδα.

Aν πάλι η Ελλάδα πήγαινε στην επιρροή της Σοβιετικής Ένωσης (Ρωσία), τότε η Ελλάδα θα έμενε στο ανατολικό μπλοκ μερικές δεκαετίες μαζί με τις άλλες βαλκανικές χώρες Βουλγαρία, Ουγγαρία, Αλβανία κλπ.

Η συμφωνία αυτή της Μόσχας πάντως μας βοηθάει να καταλάβουμε για πιο λόγο κατά την διάρκεια της αντίστασης και  κατά την συνθήκη της Βάρκιζας, αλλά  και  στην μετέπειτα πολιτική εξέλιξη της Ελλάδος η Αγγλία, αλλά και η Αμερική έπαιξαν   πρωτεύοντα ρόλο στην χώρα μας. Για τον λόγο αυτόν και μόνο την αναφέρουμε. Η Ρωσία από την άλλη πλευρά κράτησε μία στάση διακριτική στο Ελληνικό ζήτημα, τηρώντας πρακτικά την  συμφωνία της Μόσχας, αλλά και τις συμφωνίες  της Γιάλτας, του Λιβάνου, της Καζέρτας  κλπ

Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ γράφει στα απομνημονεύματα του (Τόμος έκτος, κεφ.15):

«Έκρινα κατάλληλη τη στιγμή για να δράσω. Δήλωσα:

-Ας ρυθμίσουμε τις υποθέσεις μας στα Βαλκάνια. Τα στρατεύματά σας ευρίσκονται στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία. Έχομε συμφέροντα, αποστολές, πράκτορες σ’ αυτές τις χώρες. Ας αποφύγουμε την σύγκρουση για ζητήματα ασήμαντα. Σχετικώς προς την Μεγάλη Βρετανία και την Ρωσία τι θα λέγατε για μια υπεροχή κατά 90% υπέρ υμών (δηλαδή των Ρώσων) στην Ρουμανία, υπεροχή κατά 90% υπέρ ημών (δηλαδή των Άγγλων) στην Ελλάδα και ίση συμμετοχή κατά 50% στην Γιουγκοσλαβία;  Ενώ γινόταν μετάφραση των λόγων  μου, έγραψα σε μισό φύλλο χαρτιού:

Ρουμανία
Η Ρωσία 90%
Οι άλλοι 10%
Ελλάς
Η Μεγάλη Βρετανία (εν συμφωνία με τις ΗΠΑ) 90%
Η Ρωσία 10%
Γιουγκοσλαβία 50% και 50%
Ουγγαρία 50% και 50%
Βουλγαρία
Η Ρωσία 75%
Οι άλλοι 25%

Έσπρωξα το χαρτί μπροστά στον Στάλιν στον οποίον είχαν δώσει εν τω μεταξύ την μετάφραση. Έγινε μια μικρή παύση. Έπειτα ο Στάλιν πήρε το μπλε μολύβι του, χάραξα μια χοντρή γραμμή σαν είδος επιδοκιμασίας και μου επέστρεψε το σημείωμα. Τα πάντα ρυθμίσθηκαν σε ελάχιστο χρονικό διάστημα όσο χρειάσθηκε για να γράψω το σημείωμα αυτό.

Είχαμε, εννοείται, μελετήσει το ζήτημα προσεκτικά και από μακρού, και άλλωστε δεν μας απασχόλησαν παρά οι συμφωνίες που αφορούσαν την πολεμική περίοδο. Όλα τα ευρύτερα προβλήματα έμεναν για την συνδιάσκεψη της ειρήνης, που ελπίζαμε ότι θα συγκληθεί  μετά τη νίκη.

Επακολούθησε μακρά σιωπή. Το χαρτί με την μπλε γραμμή παρέμενε στο τραπέζι. Τελικά είπα:

-Δεν θα έκριναν κάπως κυνικό εκ μέρους μας να ρυθμίζουμε αυτά τα προβλήματα, από τα οποία εξαρτάτε η τύχη εκατομμυρίων υπάρξεων, κατά τρόπον τόσο υπεροπτικό; Ας κάψουμε αυτό το χαρτί.

-Όχι, φυλάξτε το, είπε ο Στάλιν.»

Θύματα Γερμανών στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας κατά έτη 1943-1944. Συνολικά 7 άτομα

-Παπαδόπουλος Στάικος, ή Γιατράκος
Ήταν ιατρός, εκτελέστηκε τον Σεπτέμβριο του 1943 μέσα στο σπίτι που έμενε στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας από την γερμανική φρουρά του σιδηροδρομικού σταθμού Αγίου Βασιλείου. Ο λόγος της εκτέλεσης του ήταν,  ότι παρά την γερμανική απαγόρευση της φρουράς του σιδηροδρομικού σταθμού άναψε φως την νύχτα στο δωμάτιο του, όπου διέμενε. (οικία Δ. Ταγαρά στην κεντρική πλατεία του χωριού). Πυροβολήθηκε από απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων από την έδρα της Γερμανικής Φρουράς στον Σιδηροδρομικό σταθμό.

Σύμφωνα με μαγνητοφωνημένη συνέντευξη της Χριστίνας Χρήστου Δαλαμαρίνη-Πιπίλου (στις 9-11-2014),η καταγωγή του Παπαδόπουλου ήταν από το Ξυλόκαστρο και της γυναίκας του από το Κουτσοπόδι Αργολίδος. Είχε δύο γιους και μία κόρη την Μάχη, η οποία πέθανε λόγω της πείνας από φυματίωση την ημέρα που πήρε το πανεπιστημιακό της πτυχίο από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ο ένας γιος του ο Τάκης σκοτώθηκε από τους Γερμανούς στο Άργος Ο άλλος επέζησε.

-Παπαδόπουλος Παναγιώτης του Στάικου.
Γιος του γιατρού Στάικου Παπαδόπουλου. Έμενε με τον πατέρα του στον Άγιο Βασίλειο αλλά εκτελέστηκε στο Άργος. Η καταγωγή του ήταν από το Ξυλόκαστρο.
-Ξύδης Κωνσταντίνος (ή Κακάνης),
-Μπισμπιρούλιας Ιωάννης,
-Τσουτσουβής Ιωάννης
Εκτελέστηκαν την ίδια ημέρα τον Μάιο του 1943 δηλαδή στις 24-5-1943. Στην ταφόπλακα του Ιωάννου Τσουτσουβή στο νεκροταφείο του Αγίου Βασιλείου σώζεται η πιο κάτω φράση: Εκτελέστηκε από τους γερμανοτσολιάδες στις 24-5-1943. Αν λάβουμε όμως υπόψη, ότι εκτελέστηκαν την ημέρα της Αναλήψεως του 1943, τότε προκύπτει ως ορθότερη ημερομηνία εκτελέσεως η 20 Μάιου 1943 . Η εκτέλεση των έγινε στη τοποθεσία Βαγιές του βουνού Δαφνιάς του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας κατά τις γερμανικές εκκαθαρίσεις εκείνης της ημέρας. Οι τρεις εκτελεσθέντες προσπάθησαν να διαφύγουν –μέσα από την τοποθεσία Βρυσούλες – από το χωριό για να κρυφτούν στο βουνό, αλλά οι Γερμανοί που είχαν την ίδια ημέρα της εορτής της Αναλήψεως συγκεντρώσει όλο το χωριό στην κεντρική πλατεία για να το εκτελέσουν, είδαν από την πλατεία του Χωριού το σκυλί που είχαν πάρει μαζί τους, τους εντόπισαν και από εκεί τους πυροβόλησαν και τους εκτέλεσαν.
-Γουλερίμας Κωνσταντίνος. 
Εκτελέστηκε τον Ιούλιο του 1944
-Σαράντος Ιωάννης.
Εκτελέστηκε στον Άσσο Κορινθίας. Κάτοικος Αγίου Βασιλείου.
Η ημερομηνία 20 Μαΐου 1943 -ανήμερα της Αναλήψεως είναι ένας πολύ σπουδαίος χρονολογικός σταθμός για το χωριό Άγιος Βασίλειος, διότι την ημέρα αυτή οι κάτοικοι του Χωριού γλίτωσαν την τελευταία στιγμή από την ομαδική εκτέλεση που είχαν αποφασίσει οι Γερμανοί κατακτητές και τους είχαν συγκεντρώσει για τον σκοπό αυτό στην κεντρική πλατεία του χωριού. Με άλλα λόγια την ημερομηνία αυτή αποφεύχθη στο παρά πέντε να σφαγιασθεί το χωριό, όπως έγινε και με τα μαρτυρικά Καλάβρυτα και το Δίστομο.

(Μαγνητοφωνημένη συνέντευξη της Χριστίνας Χρήστου Δαλαμαρίνη-Πιπίλου στις 9-11-2014, η οποία διαβεβαιώνει, ότι τα γεγονότα αυτά συνέβησαν ανήμερα της Αναλήψεως).

Η ημερομηνία αυτή, που είναι και ημέρα Πέμπτη της Αναλήψεως,  δηλαδή η 20 Μάιου του 1943 προκύπτει από το Πασχάλιον του διορθωμένου Ιουλιανού ημερολογίου του έτους 1943, όπου το Πάσχα εορτάστηκε στις 25 Απριλίου. Προσθέτοντας 39 ημέρες μετά το Πάσχα για να προσδιορίσουμε την ημέρα της Αναλήψεως προκύπτει η ημερομηνία 3 Ιουνίου 1943. Αν αφαιρέσουμε τις 13 ημέρες διαφοράς του Γρηγοριανού και Ιουλιανού ημερολογίου καταλήγουμε στην ημερομηνία τις 20 Μαΐου 1943.
Η χρονολογία  αυτή  – ότι δηλαδή πρόκειται για το έτος 1943 και όχι για το 1944- βεβαιώνεται και από το γεγονός, ότι  στις 20- 5 – 1943 είναι ημέρα της εβδομάδος Πέμπτη, ενώ το 1944 στην ίδια ημερομηνία είναι ημέρα Σάββατο.
—————————
Οι πληροφορίες σχετικά με το θέμα αυτό προέρχονται και από τις πιο κάτω πηγές.

 Αντωνοπούλου Κοσμά.  Εθνική αντίσταση 1941-1945, έκδοση 1964. Και συνεντεύξεις κατοίκων Αγίου Βασιλείου Κορινθίας .(Γ .Ζώγαλη, Πιπίλου Χριστίνας του Χρήστου και Μπισμπιρούλια Βασιλείου)

7-2-2017

Γιάννης Κουτσούκος

ΣΗΜΕΊΩΣΗ.
Η ΣΥΛΛΟΓΗ  ΤΩΝ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΑΥΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΕΙΩΝ  ΑΠΟ ΤΟΝ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟ ΥΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΝΑ ΓΡΑΨΕΙ ΕΝΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΑ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ
«Ο ΕΜΦΥΛΙΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΟΧΗΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ»

.

Επόμενη σελίδα: »

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: