Γιάννης Κουτσούκος

Μαρτίου 18, 2017

«Το όνειρο ενός γελοίου.»Mονόλογος του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι

Filed under: Θέατρο,λογοτεχνία,Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:58 μμ

Απόψε παρακολούθησα τον θεατρικό μονόλογο του μεγάλου Ρώσου συγγραφέα Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι στο συναυλιακό χώρο :»Μαρία Δημητριάδη» στην Κόρινθο:»Το όνειρο ενός γελοίου.»
Ήταν ένα απίίθανο και μοναδικό παραλήρημα ανθρωπισμού, αγάπης και ανθρώπινης μεταφυσικής του κορυφαίου Ντοστογιέφσκι.
Η απόδοση του μονόλογου από τον Δημήτρη Βερύκιο στην σκηνή ήταν βιωματική, καταπληκτική και σχεδόν ανεπανάληπτη.
Συγχαρητήρια και στον φίλο Βασίλη Κανιάρη για την πολιτιστική του προσφορά στην Πόλη μας.

Οκτώβριος 29, 2016

ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ:  Ο μεγάλος καινοτόμος του θεάτρου.

Filed under: Θέατρο — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:13 πμ

Το πιο κάτω κείμενο του Γιάννη Κουτσούκου δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του 1997 στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Διαλεκτική και αποξένωση σαν θεατρικά μέσα. 

0 Μπρεχτ είναι ο πρώτος θεατρικός συγγραφέας που εγκαινίασε στον αιώνα μας το «μη Αριστοτελικό θέατρο.»

Είναι η πρώτη καινοτομία μετά από 25 αιώνες, από την κλασσική εποχή των μεγάλων Ελλήνων τραγωδών μέχρι την εποχή μας.

Όπως είναι γνωστό μέχρι τον Μπρεχτ οι θεατρικοί συγγραφείς  ακολουθούσαν τον αριστοτελικό ορισμό του θεάτρου, δηλαδή την «κάθαρση των παθημάτων«.

Ο ήρωας έπασχε, αλλά στο τέλος έβρισκε την δικαίωση. Και ο θεατής που έπασχε και αυτός συναισθηματικά με τον ήρωα, στο τέλος ένοιωθε ικανοποίηση, όταν ο «από μηχανής θεός» έβρισκε μια λύση υπέρ του ήρωα. Σκοπός λοιπόν του θεάτρου μέχρι τον Μπρεχτ, ήταν το συναίσθημα των θεατών.

Μέσα του θεάτρου ήσαν η κλασσική πλοκή του μύθου, η τραγική ειρωνεία και ο από μηχανής Θεός. Ο Μπρεχτ έγραψε θέατρο για να διδάξει, να προβληματίσει, να κάνει τον θεατή να σκεφτεί, να βρει ο ίδιος τη λύση του μύθου του έργου. Σκοπός λοιπόν του θεάτρου στον Μπρεχτ, δεν ‘είναι το συναίσθημα, αλλά η λογική.

Στον Μπρεχτ δεν υπάρχει «κάθαρση» των αισθημάτων των θεατών. Και ο Μπρεχτ παίρνει ένα μύθο, αλλά τον πλέκει έτσι, ώστε να φανούν μέσα από αυτόν δύο θεατρικά μέσα:

1) Η διαλεκτική θεατρική μέθοδος ( Dialektische methode) και

2)  Η αποξένωση (Verfremdung).

Θα λέγαμε καλύτερα, ότι τα δυο αυτά μέσα οδηγούν στον σκοπό του θεάτρου -του νέου επικού θεάτρου- που είναι ο προβληματισμός τού θεατή.

Τι είναι διαλεκτική μέθοδος; Με την διαλεκτική μέθοδο ο Μπρεχτ εφαρμόζει για πρώτη φορά την διαλεκτική φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων στην πλοκή, στην σκηνοθεσία και στην στιχομυθία του θεατρικού έργου.

Όπως είναι γνωστό στην διαλεκτική φιλοσοφία υπάρχει η «θέση» που δημιουργεί υποχρεωτικά μια «αντίθεση.» Θέση και αντίθεση με την σειρά τους, που είναι το «διαλεκτικό δίπολο” δημιουργούν μια σύνθεση. Και αυτή η σύνθεση, είναι η πρόοδος στην επιστήμη, στις κοινωνικές διαδικασίες, στην πολιτική, κλπ.

Ένα παράδειγμα : Στο θεατρικό έργο του Μπρεχτ «ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ» η θέση της διαλεκτικής μεθόδου του Μπρεχτ είναι η επιστημονική ανακάλυψη -με πειραματική απόδειξη -του πλανητικού συστήματος του αστρονόμου Κοπέρνικου, ότι δηλαδή η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο και όχι ο Ήλιος γύρω από τη Γη.

Το θεατρικό διαλεκτικό δίπολο δημιουργείται με την «αντίθεση» που είναι η αδράνεια και αντίδραση της Ιεράς εξέτασης της καθολικής εκκλησίας του Μεσαίωνα, που παρ’ ότι βλέπει την αλήθεια της επιστήμης δεν επιτρέπει στην αλήθεια αυτή να διαδοθεί στον κόσμο.

Το γεγονός ότι ο Γαλιλαίος ανακαλεί μπροστά στην «ιερά εξέταση» του Πάπα, εξουδετερώνει προς στιγμή το διαλεκτικό δίπολο. Με την διάδοση όμως των συγγραμμάτων του Γαλιλαίου από τον μαθητή του Ανδρέα στην Ολλανδία, έρχεται η διαλεκτική σύνθεσή που σημαίνει την απελευθέρωση της αλήθειας της επιστήμης από την στενοκεφαλιά και τον σκοταδισμό των ιεροεξεταστών.

Τι είναι αποξένωσή; «Αποξένωση” είναι, λέει ο Μπρεχτ, όταν παρατηρούμε και αναλύουμε έναν χαρακτήρα, ένα συμβάν, ένα επεισόδιο, ένα συνηθισμένο γεγονός, με διαφορετικό τρόπο από ότι έχουμε συνηθίσει μέχρι τώρα, με διαφορετική σκοπιά, αφού δούμε την άλλη πλευρά του, την μη συνηθισμένη. Και αυτό θα γίνει αν δούμε τις αντιθέσεις του, ψάξουμε τις ξεχασμένες του λεπτομέρειες και ξεσκεπάσουμε τα κατεστημένα «ταμπού».

Ένα παράδειγμα: ο Μπρεχτ λέει σε μια στιχομυθία: «Ξέφυγα τις τίγρεις, νίκησα τους καρχαρίες και με έφαγαν οι κοριοί». Για ένα κλασσικό θεατρικό συγγραφέα, κάποιος που έκανε τόσο μεγάλα κατορθώματα θα ήταν ένας ήρωας. Ο Μπρεχτ δεν βιάζεται να εξυμνήσει τα κατορθώματα αλλά ξεσκεπάζει αδυναμίες.  Το γεγονός ότι αυτός που κατόρθωσε το πολύ μεγάλο (εξολόθρευση τίγρεων, καρχαριών), νικήθηκε στα καθημερινά και μικρά συνηθισμένα πράγματα (κοριοί), είναι για το θέατρο του Μπρεχτ σπουδαιότερο από μια καλή κλασσική λύση του μύθου ενός έργου.

Σημείωση.-Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω στο θέατρο του Μπρεχτ  στο Βερολίνο ( am Schifbauerdam theater) δεκάδες έργα και θεατρικές πρόβες από τα έργα του Μπρεχτ, που ανέβασε μετά τον θάνατο του η γυναίκα του Helene Weigel. Έπαιζε η ίδια, ο γαμπρός της, η κόρη της και πλήθος γνωστών ηθοποιών του θιάσου αυτού με μουσική του Κουρτ Βάιλ, του Χανς Άισλερ, του Πάουλ Ντέσαου κλπ. Οι πρόβες διαρκούσαν ακόμη και χρόνια για να επιτευχθεί το τέλειο μέσα στο καινοτόμο θεατρικό πνεύμα του Μπρεχτ. Μπορούσες να δεις το ίδιο έργο πολλές φορές και κάθε φορά ανακάλυπτες κάτι το καινούργιο στο επικό αυτό θέατρο. Η σκηνοθεσία και η ηθοποιία είχαν πλησιάσει χωρίς υπερβολή κατά γενική ομολογία το τέλειο.  Στην Ελλάδα ο Κ. Κουν μπόρεσε να εκφράσει το πνεύμα του Μπρεχτ με τις  σπουδαίες παραστάσεις του.

Ιανουαρίου 30, 2011

Φιλύρας Ρώμος:Ενας ξεχασμένος μεγάλος Κορίνθιος ποιητής.

Filed under: Θέατρο,Λογοτεχνία — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:35 πμ

Με την ευκαιρία θεατρικής παράστασης στην Κόρινθο (Δημοτικό θέατρο 31-01-2011 20.30)- σχετικά με τη ζωή  και το τραγικό τέλος του Ρώμου Φιλύρα – κάνουμε την πιο κάτω  μικρή αφιέρωση στη μνήμη του  μεγάλου Κορίνθιου ποητή.



Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Β. Οικονομόπουλος, γεννήθηκε στο Δερβένι Κορινθίας το 1888 και πέθανε στο Δρομοκαΐτειο, στις 9 Σεπτέμβρη 1942. Μορφώθηκε κατ’ οίκον από τον πατέρα του, που ‘ταν εκπαιδευτικός και στα 14 του εγκατασταθήκανε στην Αθήνα όπου εργάστηκε σ’ αθηναϊκές εφημερίδες. Πέρασε πολλές περιπέτειες και μεταπτώσεις σ’ όλο τον υγιή του βίο, ύστερα, συνεπεία αφροδισιακού νοσήματος, το 1920, πέρασε τα σύνορα της ουτοπίας και του δράματος, για να υποκύψει στη τρέλα. Το 1927 κλείστηκε στο Ψυχιατρείο, -όπου δε σταμάτησε να γράφει, άλλοτε καλά και στρωτά κι άλλοτε παντελώς αλλοπρόσαλλα ποιήματα, τα οποία συνέγραφε σε χαρτί του ψυχιατρείου και τα χάριζε αφειδώς στους επισκέπτες-, για να μη κατορθώσει να βγει ποτέ από αυτό.

Περί…Γραφής


Στον ‘Αδη

Μια μέρα θα μισέψουμε στα σκότη
κι αν δεν το ήπιαμε όλο το ποτήρι.
Κι αν δεν εμείναμε σε θεία αγνότη,
το κορμί μας στον τάφο θ’ απογείρει.

Στερνή αγάπη θε να μοιάζει πρώτη,
τόση λαχτάρα μες στο πανηγύρι
της ζωής μας ανάρπαζε κι η νιότη
μας φούντωνε του αίματος τη πύρη.

Οι κοπέλες μονάχα θα εικονίζουν
κάθε χαρά που πέρασε και πάει
και θα στέκουν εμπρός μας σε παράτα.

Κι ούτε κι ο νους θα ξέρει όταν θα σχίζουν,
σαν άγγελοι των ουρανών τα χάη,
ποια πιο πολύ μας χρύσωνε τα νιάτα.

——————————————————-

Υπεράνω

Κι αν δοθήκαμε ολάκεροι στη νιότη,
κι αν άφραστα αγαπήσαμε ό,τι ζει,
κι αν οι στερνοί δεν είμαστε, ούτ’ οι πρώτοι
ένθεν η ορμή μας ξεπετά εκεί

επάνω απ’ της αβύσσου τ’ άγρια σκότη
και πέρα από του πλήθους τη βοή:
δρόμο να μη χαράξουμε προδότη,
στο χώμα χνάρι μας να μη σταθεί.

Κι αν η πίστη στη χίμαιρ’ άλλης πλάσης
δε γλυκάνει τη πίκρα στη ψυχή,
Ανυπαρξία κι αν δε μας ξεγελάσεις,

οι κοσμικοί κι οι απόκοσμοι μαζί
να πούμε πως εζήσαμε σ’ αμάχη,
μέσα μα και σαν έξω απ’ τη ζωή!…

Ιανουαρίου 19, 2011

Θεατρικό εργαστήρι Κορίνθου- οι τελυταίες τρεις παραστάσεις 19,22,και23-01-2011.

Filed under: Θέατρο,Πολιτισμός — Γιάννης Κουτσούκος @ 2:03 μμ

Εργαστήρι θεατρικής ποιότητας μπορούμε να πούμε ότι είναι η θεατρική ομάδα του Δήμου Κορινθίων.Είδα την περασμένη  Κυρακή  στην αίθουσα του πανεπιστημίου (Δαμασκηνού) τις δύο παραστάσεις ο Ανδρειωμένος και ο  Αυτός και διαπίστωσα ότι το ποιοτικό θέατρο του Καρόλου Κουν και το μη αριστοτελικό θέατρο του Μπέρτολντ Μπρέχτ έχει συνεχιστές στην Κόρινθο, την πόλη του Παλαίμονα  και του Πηγάσου.

Δεν θα αναφερθώ σε ονόματα -ήσαν όλοι τους υπέροχοι-θεωρώ απλώς πολιτιστικό βανδαλισμό όταν προσφέρεται δωρεάν στούς Κορινθίους ένα τέτοιο θέατρο και οι απόγονοι του  μυθικού Σύσιφου εξακολουθούν να  μεριμνούν και να τυρβάζουν περί  άλλα πολλά, πλην των  πολιτιστικών δρώμενων της  αφνειού πόλεως των.

Αύγουστος 24, 2009

Προμηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου.Μερικές σκέψεις πάνω στο έργο.

Filed under: Θέατρο,Θεολογία,Φιλοσοφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:53 πμ

«…Και μη προσμένεις τέλος στο μαρτύριο αυτό,

Προτού κάποιος θεός πάρει τη θέση σου

Και προσφερθεί να κατεβεί στον άφεγγο Άδη….»

Τα λόγια αυτά του  Αισχύλου, που έβαλε ο ίδιος στο στόμα του Ερμή στο ομώνυμο έργο του «Προμηθέας Δεσμώτης», θεωρούνται από πολλούς εκκλησιαστικούς και μη σχολιαστές ως μία σαφή κραυγή  αγωνίας του αρχαίου κόσμου για την προσμονή κάποιου άλλου θεού, ο οποίος θα έφερνε  στον αρχαίο κόσμο την  αναμενόμενη  λύτρωση.

Σύμφωνα πάντα με τους ίδιους σχολιαστές ο θεός αυτός που προσφέρθηκε μόνος του να κατέβει στον Άδη είναι ο Χριστός – ο τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος – ο οποίος μάλιστα με την θεϊκή του δύναμη νίκησε και τον θάνατο και τον Άδη και έδωσε τη δυνατότητα και σε μας τους ανθρώπους να τον νικήσουμε, εάν το θελήσουμε και το προσπαθήσουμε (εν δυνάμει ).

Ένα άλλο χωρίο από το ίδιο έργο του μεγάλου τραγικού, στο οποίο ο Προμηθέας φέρεται να προσδιορίζει στην Ιώ τον χρόνο που ένας απόγονός της θα τον γλιτώσει από τα δεινά του, είναι και το παρακάτω:

«…Ναι, τρεις γενιές μετά τις δέκα πρώτες…»

Δηλαδή σύνολο δέκατρεις γενιές.

Ο Αισχύλος έγραψε τον Προμηθέα μεταξύ του 458 π.Χ. και του 455 π.Χ. Μέχρι την έλευση του Χριστού μεσολάβησαν περίπου 455 χρόνια. Αν υποθέσουμε ότι κάθε γενεά διαρκεί 35 χρόνια, τότε η πρόβλεψη του Αισχύλου επαληθεύεται με θαυμαστή ακρίβεια (δηλαδή 35 x13 = 455).

Οι παραπάνω σκέψεις και συλλογισμοί – πλην τόσων πολλών άλλων, μοναδικών και σπουδαίων που προσφέρει αυτή η τραγωδία – επανήλθαν στη μνήμη μου με την ευκαιρία μιας καθόλα εξαίρετης θεατρικής παράστασης που παρακολούθησα στις 23 -8-2009 στο κηποθέατρο της Ιακωβατείου βιβλιοθήκης στο Ληξούρι. Πρόκειται για τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου που ανέβασε το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Ρούμελης.

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: