Γιάννης Κουτσούκος

Μαΐου 20, 2017

Η μετά θάνατον ζωή και η ανακαίνιση του σύμπαντος. Από την φιλοκαλία των ιερών νηπτικών

Filed under: Θεολογία,Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών. — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:20 μμ

 

του Γιάννη Κουτσούκου.

Μέσα στα κείμενα του Αγίου Συμεώνος του νέου Θεολόγου βρίσκεται ο πυρήνας της ορθόδοξης πίστης μας, ο οποίος όμως δυστυχώς σήμερα ή έχει αγνοηθεί ή δεν τονίζεται, όσο έπρεπε από τη διοικούσα Εκκλησία.

Τί γίνεται, λοιπόν, μετά το θάνατο;
Σύμφωνα με τον Άγιο Συμεών, την ώρα του θανάτου -που η εκκλησία ονομάζει κοίμηση- υπάρχει ένας προσωρινός χωρισμός σώματος και ψυχής. Στη δευτέρα παρουσία θα έχουμε ανάσταση νεκρών και ένωση πάλι ψυχής και σώματος, αλλά σε νέο σώμα «πνευματικό», η οποία λέγεται και η κοινή Ανάσταση για τους δίκαιους, όσοι δηλαδή κριθούν να κληρονομήσουν την «αιώνιο βασιλεία» (Παράδεισο).

Τί είναι, όμως, ο Παράδεισος; «Εκεί θα λάμπαμε από το πρώτο και θείο φως ως δεύτερα φώτα, με το να βλέπουμε τη δόξα και λαμπρότητα αυτού του απροσίτου και απείρου φωτός και να απολαμβάνουμε την άφραστη και τρισυπόστατη θεότητα».
Μιλάμε, δηλαδή, για ανακαίνιση του σύμπαντος και αλλαγή των σωμάτων από υλικά σε πνευματικά (ανθρωπίνων σωμάτων). Αυτό ακριβώς -η ανακαίνιση του σύμπαντος- μετά την «κοινή ανάσταση» και την κρίση είναι ο «μέλλοντας αιώνας» για τον οποίο το Σύμβολο της πίστης μας λέει και ομολογούμε σε κάθε λειτουργία: «Προσδοκώ ανάσταση νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος» (απόσπασμα από το «Πιστεύω»). Αυτή την ανακαινισμένη γη θα κληρονομήσουν οι μακαριζόμενοι «ως πραείς» από τους μακαρισμούς του Χριστού κατά την επί του Όρους ομιλία του: «Μακάριοι οι πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσι την γην».

Σε μία σύγκριση του υλικού σώματος του ανθρώπου, της ψυχής, των Αγγέλων και του Απείρου Θεού, ο Άγιος Συμεών λέει: Οι άγγελοι είναι για την «άϋλη και ασώματη φύση της θεότητος κάπως σωματικοί και περιγραπτοί» για μας, όμως, τους ανθρώπους που έχουμε ύλη οι άγγελοι είναι «άϋλοι», «εντελώς ασώματοι, αόρατοι και ακατάληπτοι».

Τί γίνεται με την ψυχή του ανθρώπου;
Για τον «φύσει ασώματο Θεό και τους αγγέλους» η ψυχή του ανθρώπου είναι «κάπως σωματική και περιγραπτή». Για μας όμως τους ανθρώπους που φοράμε τη σάρκα η ψυχή μας είναι «εντελώς ασώματη και ακατάληπτη». Αυτά, βέβαια, όσο ζούμε σ’ αυτή τη ζωή. Για το μετά τη δευτέρα παρουσία διάστημα τα πνευματικά πλέον σώματα των δικαίων «γίνονται όμοια με των αγγέλων, όχι βέβαια κατά τη φύση, αλλά κατά την αξία».
Και τέλος τί γίνεται με τις ψυχές αυτών που στην εδώ ζωή τους έφθασαν σε ύψη αγιότητας, δηλαδή των Αγίων «εν ζωή»; Οι ψυχές των «προσκολλώνται με τη δωρεάν και ένωση του Αγίου Πνεύματος στο Θεό και ανακαινιζόμενες αλλοιώνονται και ανασταίνονται από το θάνατο και αποκαθίστανται μετά την κοίμηση σε δόξα ανεσπέρου φωτός».
Με τα σώματα των Αγίων όμως, δε συμβαίνει το ίδιο:
«Πρόκειται να γίνουν κι αυτά άφθαρτα κατά την κοινή ανάσταση, όταν και η όλη βεβαίως η επίγεια κτίση, αυτή η ορατή και αισθητή, θα αλλοιωθεί και θα ενωθεί με τα επουράνια, δηλαδή τα αόρατα και τα υπέρ αίσθηση».

Πέρα από την καθημερινότητα, τη ρουτίνα, τη μικροπολιτική και την πολιτική σε εισαγω¬γικά, που απασχολούν συνήθως την εποχή μας, καλό θα ήταν να ρίχνουμε κάπου-κάπου και μία ματιά στα πνευματικά αυτά θέματα της πίστης μας. Τα θέματα αυτά έχουν καταγραφεί σαν πνευματικές εμπειρίες και σαν «εξ’ αποκαλύψεως σοφία» στους νηπτικούς Αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας και περιλαμβάνονται οπωσδήποτε στην Καινή Διαθήκη, αλλά κυρίως ξεκάθαρα στη Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών Πατέρων της Ορθοδοξίας.

Το κείμενο αυτό είναι από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου:
Δημοσιευμένα πεζογραφήματα ISΒΝ 9786188310803, Αθήνα 2017

Δημοσιεύθηκε στις 3-2-2000
στην εφημερίδα «Σήμερα» της Κορίνθου

Νοέμβριος 8, 2016

ΠΕΡΙ ΑΓΓΕΛΩΝ:Θεολογική ερμηνεία μέσα από τα Αγιογραφικά κείμενα.

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 2:39 μμ

Ο ΘΕOΛΟΓΟΣ ΝΙΚ. ΣΩΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΟΜΙΛΕΙ- ΣΕ ΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗ ΕΚΠΟΜΠΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ- ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΓΓΕΛΟΥΣ, ΣΤΗΡΙΖΟΜΕΝΟΣ ΟΠΩΣ ΠΑΝΤΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ.

 

Οκτώβριος 18, 2016

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ ΣΤΑ ΓΕΡΑΝΕΙΑ: Μία πρόταση στην τοπική εκκλησία της Κορίνθου

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:53 μμ

 Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ ΣΤΑ ΓΕΡΑΝΕΙΑ: Μία πρόταση στην τοπική εκκλησία της Κορίνθου

Saint Patapios icon.jpg

του Γιάννη Κουτσούκου

Οι κορίνθιοι δεν τιμούν όσο πρέπει το μοναδικό σκήνωμα ενός μεγάλου Αγίου στην περιοχή μας. Είναι γνωστό σε όλους, ότι στην μονή του Οσίου Παταπίου των Γερανείων φυλάσσεται το σκήνωμα ενός μεγάλου Αγίου της Εκκλησίας μας.

Η ιστορία του Αγίου είναι επίσης λίγο πολύ σε όλους γνωστή:

Ήταν Αιγύπτιος, ασκήτευσε στην έρημο της Νητρίας της Αιγύπτου και μετά μαζί με δύο άλλους συνασκητές (Ραβουλά και Βάρα) έφθασε στην Κωνσταντινούπολη. Ιδρυσε εκεί την Μονή των Αιγυπτίων και μετά την κοίμησή του το ιερό Σκήνωμα εφυλάσσετο στην εκεί Μονή που είχει ιδρύσει ο ίδιος προς τιμήν του τιμίου Προδρόμου και αργότερα στην μονή της Πέτρας. Είχε την χάρη να θαυματουργεί και όταν ζούσε αλλά και μετά την κοίμησή του.

Έζησε τον 4ο μ X. αιώνα. Την εποχή της άλωσης της Κωνσταντίνούπολης -λίγο πριν ή λίγο μετά- έχει εκφρασθεί η άποψη -χωρίς να έχει αποδειχθε πλήρως- ότι ίσως η οικογένεια Νοταρά (Αγγελής Νοταράς) μετέφερε το λείψανο του Οσίου από την Κωνστατινούπολη στην Κορινθία, το οποίο έμεινε ξεχασμένο και εντοιχισμένο στο σπήλαιο των Γερανείων.

Το 1904 ανακαλύφθηκε τυχαία από τον Ιερέα του Λουτρακιού παπά- Σουσάνη.

Στο σπήλαιο αυτό υπήρχαν και υπάρχουν τοιχογραφίες της γνωστής βυζαντινής Δεήσεως, του Οσίου Παταπίου, της Αγίας Υπομονής (πρώην αυτοκράτειρα του Βυζαντίου, Ελένη Παλαιολογίνα, Δραγάση), του Οσίου Νίκωνα του νέου και του Ομολογητού Υπατίου, πιθανώτατα ιεράρχουτης Εφέσου, ο οποίος μαρτύρησε στο Ξηρόλοφο της Κωνσταντινούπολης τον 5ο αιώνα, όπου είχε ασκητεύσει και ο όσιος Πατάπιος και η μνήμη του εορτάζεται στις 20 Σεπτεμβρίου. Το σπήλαιο αυτό ήταν (και είναι) ναός, ο οποίος ελειτουργείτο από τους Λουτρακιώτες ιερείς. Οπως όμως και να είναι το οδοιπορικό μεταφοράς του Οσίου Παταπίου από την Πόλη στα Γεράνεια ένα είναι βέβαιο:

Ο Όσιος Πατάπιος με την άσκηση και την καταστολή των ψυχικών και σαρκικών παθών έγινε δοχείον του Αγίου Πνεύματος και έλαβε την χάρη να θαυματουργεί.

Όχι μόνο στο παρελθόν αλλά και σήμερα ακόμη είναι ταχύτατος αρωγός σε όσους με θέρμη, πίστη και ειλικρίνεια τον επικαλούνται.

Εκτός του ότι είναι θεραπευτής του καρκίνου, της Υδρωπικίας, της αναβλέψεως του τυφλού κλπ σωματικών παθήσεων, κυρίως όμως καθημερινώς βοηθάει στην ψυχική αλλοίωση και πνευματική μεταστροφή χιλιάδων προσκυνητών που καταφεύγουν στο σκήνωμα του και τον επικαλούνται.

Ας μη φανεί καθόλου παράδοξο:

Θαυματουργεί ακόμη και επί των ημερών μας!

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής στον Άγιο η τοπική Εκκλησία της Κορίνθου έπρεπε κατά την άποψή μου:

α)Να καθιερώσει το απολυτίκιο του να ψάλλεται σε όλους τους ναούς της περιοχής μας ως προστάτης της Κορινθίας.

β)Να υπάρχει τουλάχιστον τα Σαββατοκύριακα πνευματικός στο μοναστήρι του Οσίου για το μυστήριο της θείας Εξομολογήσεως για τους προσκυνητές.

Γ) Να καθιερωθεί από την Μητρόπολη -κάτι ανάλογο γίνεται στην Κεφαλλονιά στην Μονή του Αγίου Γερασίμου- εκ περιτροπής κάθε εβδομάδα να υπάρχει στο μοναστήρι ένας ιερέας από τις υπόλοιπες ενορίες της Κορινθίας, ο οποίος να εφημερεύει όλη την εβδομάδα στο μοναστήρι και να λειτουργεί επί καθημερινής βάσεως  εκτελώντας και τις λοιπές ιερές ακολουθίες της Μονής.

Με τον τρόπο αυτό νομίζω, ότι θα αποδώσουμε και μεις σαν κορίνθιοι στον Άγιο την τιμή που του αρμόζει και «το ευχαριστώ” για την Χάρη και την Προστασία, που παρέχει σε πνευματικό επίπεδο στην περιοχή μας.

 

Το κείμενο αυτό του Γιάννη Κουτσούκου Δημοσιεύθηκε στις 17-12-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Οκτώβριος 12, 2016

ΣΥΜΕΩΝ Ο ΝΕΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ: Ένας μεγάλος μύστης των θείων ελλάμψεων

Filed under: Θεολογία,Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών. — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:48 πμ

Με την ευκαιρία της σημερινής εορτής 12-10-2016 του Αγίου Συμεώνος του νέου θεολόγου  δημοσιεύουμε το πιο κάτω κείμενο του Γιάννη Κουτσούκου.

Μία μεγάλη μορφή της ορθοδοξίας είναι αναμφισβήτητα ο Άγιος Συμεών,  ο νέος Θεολόγος.

Δεν είναι όμως τόσο γνωστός στο ευρύτερο κοινό.

Γι’ αυτό θα προσπαθήσω σήμερα να δώσω μερικά στοιχεία από την ζωή του και το έργο του:

Έζησε γύρω στο 1.000μ.Χ.(εποχή Κ. Πορφυρογέννητου).

Ήταν μαθητής του Συμεώνος του Ευλαβή και δάσκαλος του Νικήτα Στηθάτου, δύο άλλων επίσης μεγάλων μορφών της ορθοδοξίας.

Θεολόγος δεν είναι – κατά τον Άγιο Συμεών,- εκείνος, που κατέχει τον τίτλο του θεολόγου ή εκείνος , που έχει ορισμένες θεολογικές γνώσεις, αλλά εκείνος ,που είναι «θεόπτης.»

Έχει δηλαδή εμπειρία των ενεργειών του άκτιστου φωτός, αυτό που σήμερα ονομάζουμε “πνευματικές εμπειρίες”.

“Σε νεαρή ηλικία δέχτηκε δύο φορές ολόλαμπρη έλλαμψη του Πνεύματος.

Η νηφάλια μέθη της θεοφανείας αυτής, με τη μορφή του άκτιστου φωτός, «προδιέγραψε την αιδέσιμη βιοτή του…»  (Φιλοκαλία τόμος Δ’).

Όλη του η ζωή είναι γεμάτη από πνευματικές θεωρίες και πνευματικές καταστάσεις, τις οποίες εμείς δύσκολα μπορούμε να κατανοήσουμε και περιγράφουμε, διότι είναι θεωρίες και εμπειρίες μιας άλλης

πνευματικής σφαίρας οι οποίες δίδονται κατά χάριν, αλλά και ανάλογα με τον πνευματικό αγώνα του καθενός. Για τα “άρρητα ρήματα” που άκουσε ο Παύλος και γράφει στους Κορινθίους στην δεύτερη επιστολή του ο Συμεών λέγει:

Τα άρρητα ρήματα (δηλ. αυτά που δεν εκφράζονται) που άκουσε ο Παύλος δεν είναι τίποτα παρά «οι μυστικές και αληθινά ανέκφραστες δια της ελλάμψεως του Aγίου Πνεύματος θεωρίες και υπερμεγαλοπρεπείς άγνωστες γνώσεις». Όπως επίσης (είναι) και «οι αθέατες θεωρίες της υπέρφωτης και υπεράγνωστης δόξας και θεότητας του Υιού και Λόγου του Θεού»

(Φιλοκαλία, ηθικός λόγος Γ’ ,6)

Έτσι λοιπόν υποστηρίζει ο Άγιος Συμεών, ότι «τα ανέκφραστα λόγια, που άκουσε ο Απόστολος Παύλος» στον «τρίτο ουρανό», είναι πνευματικές αποκαλύψεις και ελλάμψεις του θείου φωτός, που γίνονται δια της θεωρίας (πνευματικής περισσότερο, παρά με την αίσθηση της ακοής).

Tα κείμενα του είναι θεολογικά κείμενα που περιέχουν ένα άκρατο λυρισμό : Λόγοι, κατηχήσεις, Ύμνοι θείου έρωτα έχουν σαν μέτρο της πνευματικότητας την αγάπη, τις ελλάμψεις και την “κατά χάριν” θέωση.

Όσο κι αν η ακαδημαϊκή θεολογία εμφανίσθηκε επιφυλακτική απέναντι του, δεν παύει να ισχύει αυτό, που είπε ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ότι δηλαδή: Το θείο πνεύμα σεβόμενο την ελεύθερη προσωπικότητα, ενεργεί «κατά την υποκείμενη διάθεση στη ψυχή» του κάθε ανθρώπου

Μπορούμε όμως ν’ αναφέρουμε ακόμη δύο στιγμιότυπα από την ζωή του:

Σε ερώτηση κάποιου, πως είδε το Άγιο Πνεύμα και σε πια μορφή την ημέρα της χειροτονίας του ο Άγιος εκμυστηρεύθηκε ταπεινά:

«Το είδα απλό, χωρίς μορφή, αλλά σαν φώς. Και καθώς απορούσα στην αρχή βλέποντας εκείνο, που ποτέ δεν είχα δει και συλλογιζόμουν τι είναι αυτό, Αυτό μου έλεγε μυστικά σαν να μου μιλούσε με γνωστή φωνή: Εγώ έτσι επιφοιτώ σε όλους τους Προφήτες και Αποστόλους και στους τωρινούς εκλεκτούς και αγίους του Θεού. Γιατί εγώ είμαι το Άγιο Πνεύμα του Θεού».

Σε ερώτηση, τέλος πως πρέπει να είναι ο ιερέας ο Άγιος Συμεών απάντησε:

«Πρέπει λοιπόν να είναι αγνός όχι μόνο στο σώμα αλλά και στην ψυχή. Να είναι αμέτοχος από κάθε αμαρτία, να είναι ταπεινός και στην εξωτερική διαγωγή και στην εσωτερική στάση της ψυχής.»

Ο ίδιος δε είχε εκμυστηρευθεί με ταπείνωση ότι: «Ποτέ δεν λειτούργησα χωρίς να δω το Άγιο Πνεύμα, όπως το είδα όταν χειροτονήθηκα και (όταν) ο Μητροπολίτης έλεγε την ευχή της χειροτονίας έχοντας το ευχολόγιο πάνω στην αθλία μου κεφαλή». (Φιλοκαλία των Ιερών νηπτικών, τόμος Δ’ σελίδα 48, Α έκ­δοση, εκδόσεις “ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ”, 1987 Θεσσαλονίκη)

Το άρθρο αυτό του Γιάννη Κουτσούκου Δημοσιεύθηκε στις 27-1-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Αύγουστος 10, 2016

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥMΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνογραφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:42 πμ

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

Α) Η Μεταμόρφωση είναι προοίμιο της δευτέρας και ενδόξου παρουσίας του Χριστού[1].

Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ ο Χριστός έλαμψε κατά τρόπο υπερφυσικό για τους παρισταμένους, τον Μωυσή και τον Ηλία, εκπροσώπους  της Παλαιάς Διαθήκης (του μωσαϊκού νόμου) και για τους προκρίτους αποστόλους Πέτρο Ιάκωβο και Ιωάννη, εκπροσώπους της Καινής Διαθήκης (της Χάρητος).  Αυτό το έκανε ο Χριστός με την άκτιστη θεϊκή ενέργεια του [2] και με τον σκοπό να δείξει εμφανώς  πως θα είναι το  μυστήριο της μελλοντικής δευτέρας και ενδόξου παρουσίας Του.  Κατά την Δευτέρα  παρουσία ο ίδιος ο Χριστός  (ύψιστος Θεός) θα παρουσιασθεί ως φύση Θεός[3]  (Θεός εκ φύσεως και όχι εκ θέσεως) μέσα στους κατά χάριν Θεούς[4].(θεωμένους  εκ θέσεως πιστούς ανθρώπους).

Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ονομάζει το μετά την Δευτέρα παρουσία χρονικό διάστημα όγδοο αιώνα.[5]: και λέει, ότι ….ο Χριστός  θα εμφανισθεί στους θεωμένους  πιστούς, κατά τον ίδιο τρόπο που εμφανίσθηκε στο Θαβώρ στους Αποστόλους[6]  Επίσης ο Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλάει για το φως της Μεταμορφώσεως της ογδόης[7] ότι είναι μυστήριο και συμπληρώνει, ότι κατά τον όγδοο αιώνα (δηλαδή το μετά την δευτέρα παρουσία ατελεύτητο χρονικό διάστημα) θα εμφανισθεί η βασιλεία του Θεού σύμφωνα με την θεϊκή επενέργεια..

Β) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε τη συνάντηση του κτιστού και του ακτίστου.[8]

Το άκτιστο στο Θαβώρ ήταν η παρουσία της Αγίας Τριάδας:  Ο Πατήρ με την φωνή που ακούστηκε αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός…  Ο Υιός ήταν η παρουσία του Χριστού ως τελείου Θεού (δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος) και συγχρόνως και τελείου ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα παρίστατο ως φωτεινή νεφέλη.

Ο Χριστός παρίστατο ως κυβερνήτης του Ουρανού, ως βασιλεύων της γης και κύριος των καταχθονίων (του Άδου). Ακριβώς για τον λόγο αυτόν παρευρέθησαν κοντά του

οι απόστολοι από την γη (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), ο προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης[9] ως εξ ουρανού (σαν από τον ουρανό)[10] και ο Μωσής από τους νεκρούς .Όλοι αυτοί αντιπροσώπευαν το κτιστό.

Γ) Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ έχουμε την κατά χάριν θεότητα των πιστών και την κατά φύσιν θεότητα του Χριστού[11].

Ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός λέει, ότι ο Χριστός δεν είναι κατά χάριν αλλά κατ ουσίαν  Υιός αγαπημένος και υπάρχει προαιώνια. Όταν έγινε άνθρωπος συναναστράφηκε  με μας τους ανθρώπους χωρίς να υποστεί μεταβολή η θεότητα του (ατρέπτως). Οι Απόστολοι και προφήτες που παρευρέθησαν στο Θαβώρ δεν είναι εκ φύσεως θεοί, αλλά κατά χάριν θεωμένοι  (μέσα από την προαίρεση τους, τον αγώνα τους και κυρίως την επενέργεια της θείας χάρητος

Δ) Το Θαβώρειο φως ήταν άκτιστο και όχι κτιστό[12].

Στον ειρμό της εβδόμης ωδής του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι  «…νυν καθωράθη Αποστόλοις τα αθέατα, Θεότης εν σαρκίω..», που μεταφραζόμενο σημαίνει ότι «..τώρα στο Θαβώρ οι Απόστολοι είδαν καθαρά αυτά που δεν μπορεί να δει ανθρώπινο μάτι, δηλαδή είδαν την θεότητα να αστράφτει μπροστά τους σε ανθρώπινο σώμα…»  Είναι γνωστό ότι και η ουσία αλλά και οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες και αμέθεκτες . Ο άνθρωπος δεν είναι άκτιστος, αλλά κτιστός, κτίσμα του Θεού. Συνεπώς με την απλή λογική δεν θα μπορούσε να έχει μέθεξη (συμμετοχή) ούτε στην άκτιστη ουσία ,αλλά ούτε και στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού.

Σύμφωνα όμως με τους φιλοκαλικούς πατέρες της ορθοδοξίας και ο «κτιστός» άνθρωπος μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να έχει μέθεξη (συμμετοχή) στις «κατά χάριν » άκτιστες ενέργειες του Θεού. Το «κατά χάριν» σημαίνει και από θεϊκή φιλευσπλαχνία. Κάτι ανάλογο ισχύει και για την«κατά χάριν θέωση» του ανθρώπου. Κατά συνέπειαν το Θαβώρειο φως που είδαν οι Απόστολοι ήταν άκτιστο και όχι κτιστό, όπως εσφαλμένα υποστήριζε ο καλαβρός Βαρλαάμ, (τον οποίον αντιμετώπισε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και τον κατεδίκασε και η ορθόδοξος σύνοδος του 1341).

Για το θέμα αυτό των «  κατά χάριν ακτίστων  ενέργειών  ».στο Θαβώρ ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης παρατηρεί [13] « εννοείται εδώ όχι η ουσία του Θεού, διότι αυτή είναι αθέατος και ακατανόητος, αλλά η ενέργεια η άκτιστη, η χάρις και το φως αυτό που είδαν οι Απόστολοι».

Ε) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε μίξη όλης της Θεότητος με την ανθρωπότητα σε μία υπόσταση[14].

Στην τρίτη ωδή, τροπάριο τρίτο, του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι

«Θεός όλος υπάρχων,

όλος βροτός γέγονας,

όλη τη Θεότητι μίξας

την ανθρωπότητα,

εν υποστάσει σου,

ην εν δυσί ταις ουσίαις,

Μωυσής Ηλίας τε

είδον εν Θαβώρ »

Μετάφραση: Συ Χριστέ, που έχεις όλο το πλήρωμα της θεότητος, έγινες και τέλειος άνθρωπος (πήρες με την θέληση σου και όλη την βροτείαν θνητή φύση, όμως χωρίς αμαρτία και χωρίς το προπατορικό αμάρτημα και είσαι πάντα και τέλειος Θεός) και ένωσας με ολόκληρη την θεότητα σου την ανθρώπινη φύση σε μία υπόσταση. Αυτή την υπόσταση με τις δύο ουσίες είδαν ο Μωυσής και ο Ηλίας στο όρος Θαβώρ

Όλο το νόημα πέφτει στη φράση όλη «τη Θεότητι μίξας την ανθρωπότηταΔηλαδή ο υμνωδός με άλλα λόγια λέει ότι   εις ολόκληρον την φύσιν της θεότητος σου ήνωσας ολόκληρον την φύσιν της ανθρωπότητος εν τη μια υποστάσει

Γιάννης Κουτσούκος

Κεφαλλονιά 6-8-2016

Εορτή της Μεταμορφώσεως.

 

[1] Ωδή ενάτη, ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[2] Ακτιστο θαβώρειο Φως.

[3] Ως το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, όχι ως κτίσμα αλλά άκτιστος, άχρονος, παντοδύναμος κλπ, αποτελούμενος από την άκτιστη και αμέθεκτη θεϊκή ουσία και από τις άκτιστες και αμέθεκτες θεϊκές ενέργειες.

[4] Κατά χάριν θεοί είναι οι πιστοί εκείνοι που πέτυχαν στην εδώ ζωή τους με την αγαθή προαίρεση τους, τον πνευματικό τους αγώνα, την κάθαρση των ψυχικών και σωματικών παθών και κυρίως με την επενέργεια της θείας χάριτος να φθάσουν κατά τη Δευτέρα παρουσία στην κατά χάριν θέωση. Να γίνουν δηλαδή θέσει θεοί (κατά θέσιν) και όχι φύσει θεοί. (δηλαδή εκ φύσεως).

[5] P.G.96, 560.   Επίσης στην Κ.Δ και στην υμνολογία ονομάζεται και Καινή κτίση, μέλλοντας αιώνας ή καινή φωτοχυσία.

[6] P.G. 96, 560   ούτως ο Δεσπότης οφθήσεται τοις τελείοις θεράπουσιν αυτού, ον τρόπον εν όρει Θαβώρ τοις Αποστόλοις τεθέαται

[7] ΕΠΕ Γρηγ. Παλαμά ΕΡΓΑ 10, 362. Κατά την ογδόην γαρ, δυνάμει κρείτονος ενεργείας η βασιλεία του Θεού φαίνεται.

[8] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του μεγάλου υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[9] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[10] Δ Βασιλ. 2, 11

[11] Ωδή εβδόμη, τροπάριο τέταρτο ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[12] Ωδή εβδόμη, τροπάριο ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου  οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[13] Εορτοδρόμειο Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη, σελ 636

[14] Ωδή Τρίτη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

Αύγουστος 8, 2016

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ: ΜΙΑ ΜΕΛΕΤΗ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ.

Filed under: Θεολογία,Υμνογραφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:37 μμ

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

Α) Η Μεταμόρφωση είναι προοίμιο της δευτέρας και ενδόξου παρουσίας του Χριστού[1].

Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ ο Χριστός έλαμψε κατά τρόπο υπερφυσικό για τους παρισταμένους, τον Μωυσή και τον Ηλία, εκπροσώπους  της Παλαιάς Διαθήκης (του μωσαϊκού νόμου) και για τους προκρίτους αποστόλους Πέτρο Ιάκωβο και Ιωάννη, εκπροσώπους της Καινής Διαθήκης (της Χάρητος).  Αυτό το έκανε ο Χριστός με την άκτιστη θεϊκή ενέργεια του [2] και με τον σκοπό να δείξει εμφανώς  πως θα είναι το  μυστήριο της μελλοντικής δευτέρας και ενδόξου παρουσίας Του.  Κατά την Δευτέρα  παρουσία ο ίδιος ο Χριστός  (ύψιστος Θεός) θα παρουσιασθεί ως φύση Θεός[3]  (Θεός εκ φύσεως και όχι εκ θέσεως) μέσα στους κατά χάριν Θεούς[4].(θεωμένους  εκ θέσεως πιστούς ανθρώπους).

Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ονομάζει το μετά την Δευτέρα παρουσία χρονικό διάστημα όγδοο αιώνα.[5]: και λέει, ότι ….ο Χριστός  θα εμφανισθεί στους θεωμένους  πιστούς, κατά τον ίδιο τρόπο που εμφανίσθηκε στο Θαβώρ στους Αποστόλους[6]  Επίσης ο Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλάει για το φως της Μεταμορφώσεως της ογδόης[7] ότι είναι μυστήριο και συμπληρώνει, ότι κατά τον όγδοο αιώνα (δηλαδή το μετά την δευτέρα παρουσία ατελεύτητο χρονικό διάστημα) θα εμφανισθεί η βασιλεία του Θεού σύμφωνα με την θεϊκή επενέργεια..

Β) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε τη συνάντηση του κτιστού και του ακτίστου.[8]

Το άκτιστο στο Θαβώρ ήταν η παρουσία της Αγίας Τριάδας:  Ο Πατήρ με την φωνή που ακούστηκε αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός…  Ο Υιός ήταν η παρουσία του Χριστού ως τελείου Θεού (δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος) και συγχρόνως και τελείου ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα παρίστατο ως φωτεινή νεφέλη.

Ο Χριστός παρίστατο ως κυβερνήτης του Ουρανού, ως βασιλεύων της γης και κύριος των καταχθονίων (του Άδου). Ακριβώς για τον λόγο αυτόν παρευρέθησαν κοντά του

οι απόστολοι από την γη (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), ο προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης[9] ως εξ ουρανού (σαν από τον ουρανό)[10] και ο Μωσής από τους νεκρούς .Όλοι αυτοί αντιπροσώπευαν το κτιστό.

Γ) Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ έχουμε την κατά χάριν θεότητα των πιστών και την κατά φύσιν θεότητα του Χριστού[11].

Ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός λέει, ότι ο Χριστός δεν είναι κατά χάριν αλλά κατ ουσίαν  Υιός αγαπημένος και υπάρχει προαιώνια. Όταν έγινε άνθρωπος συναναστράφηκε  με μας τους ανθρώπους χωρίς να υποστεί μεταβολή η θεότητα του (ατρέπτως). Οι Απόστολοι και προφήτες που παρευρέθησαν στο Θαβώρ δεν είναι εκ φύσεως θεοί, αλλά κατά χάριν θεωμένοι  (μέσα από την προαίρεση τους, τον αγώνα τους και κυρίως την επενέργεια της θείας χάρητος

Δ) Το Θαβώρειο φως ήταν άκτιστο και όχι κτιστό[12].

Στον ειρμό της εβδόμης ωδής του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι  «…νυν καθωράθη Αποστόλοις τα αθέατα, Θεότης εν σαρκίω..», που μεταφραζόμενο σημαίνει ότι «..τώρα στο Θαβώρ οι Απόστολοι είδαν καθαρά αυτά που δεν μπορεί να δει ανθρώπινο μάτι, δηλαδή είδαν την θεότητα να αστράφτει μπροστά τους σε ανθρώπινο σώμα…»  Είναι γνωστό ότι και η ουσία αλλά και οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες και αμέθεκτες . Ο άνθρωπος δεν είναι άκτιστος, αλλά κτιστός, κτίσμα του Θεού. Συνεπώς με την απλή λογική δεν θα μπορούσε να έχει μέθεξη (συμμετοχή) ούτε στην άκτιστη ουσία ,αλλά ούτε και στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού.

Σύμφωνα όμως με τους φιλοκαλικούς πατέρες της ορθοδοξίας και ο «κτιστός» άνθρωπος μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να έχει μέθεξη (συμμετοχή) στις «κατά χάριν » άκτιστες ενέργειες του Θεού. Το «κατά χάριν» σημαίνει και από θεϊκή φιλευσπλαχνία. Κάτι ανάλογο ισχύει και για την«κατά χάριν θέωση» του ανθρώπου. Κατά συνέπειαν το Θαβώρειο φως που είδαν οι Απόστολοι ήταν άκτιστο και όχι κτιστό, όπως εσφαλμένα υποστήριζε ο καλαβρός Βαρλαάμ, (τον οποίον αντιμετώπισε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και τον κατεδίκασε και η ορθόδοξος σύνοδος του 1341).

Για το θέμα αυτό των «  κατά χάριν ακτίστων  ενέργειών  ».στο Θαβώρ ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης παρατηρεί [13] « εννοείται εδώ όχι η ουσία του Θεού, διότι αυτή είναι αθέατος και ακατανόητος, αλλά η ενέργεια η άκτιστη, η χάρις και το φως αυτό που είδαν οι Απόστολοι».

Ε) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε μίξη όλης της Θεότητος με την ανθρωπότητα σε μία υπόσταση[14].

Στην τρίτη ωδή, τροπάριο τρίτο, του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι

«Θεός όλος υπάρχων,

όλος βροτός γέγονας,

όλη τη Θεότητι μίξας

την ανθρωπότητα,

εν υποστάσει σου,

ην εν δυσί ταις ουσίαις,

Μωυσής Ηλίας τε

είδον εν Θαβώρ »

Μετάφραση: Συ Χριστέ, που έχεις όλο το πλήρωμα της θεότητος, έγινες και τέλειος άνθρωπος (πήρες με την θέληση σου και όλη την βροτείαν θνητή φύση, όμως χωρίς αμαρτία και χωρίς το προπατορικό αμάρτημα και είσαι πάντα και τέλειος Θεός) και ένωσας με ολόκληρη την θεότητα σου την ανθρώπινη φύση σε μία υπόσταση. Αυτή την υπόσταση με τις δύο ουσίες είδαν ο Μωυσής και ο Ηλίας στο όρος Θαβώρ

Όλο το νόημα πέφτει στη φράση όλη «τη Θεότητι μίξας την ανθρωπότηταΔηλαδή ο υμνωδός με άλλα λόγια λέει ότι   εις ολόκληρον την φύσιν της θεότητος σου ήνωσας ολόκληρον την φύσιν της ανθρωπότητος εν τη μια υποστάσει

Γιάννης Κουτσούκος

Το κείμενο αυτό το έγραψα  στην Κεφαλλονιά στις 6-8-2016, την ημέρα της εορτής της Μεταμορφώσεως.

——————-

 

[1] Ωδή ενάτη, ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[2] Ακτιστο θαβώρειο Φως.

[3] Ως το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, όχι ως κτίσμα αλλά άκτιστος, άχρονος, παντοδύναμος κλπ, αποτελούμενος από την άκτιστη και αμέθεκτη θεϊκή ουσία και από τις άκτιστες και αμέθεκτες θεϊκές ενέργειες.

[4] Κατά χάριν θεοί είναι οι πιστοί εκείνοι που πέτυχαν στην εδώ ζωή τους με την αγαθή προαίρεση τους, τον πνευματικό τους αγώνα, την κάθαρση των ψυχικών και σωματικών παθών και κυρίως με την επενέργεια της θείας χάριτος να φθάσουν κατά τη Δευτέρα παρουσία στην κατά χάριν θέωση. Να γίνουν δηλαδή θέσει θεοί (κατά θέσιν) και όχι φύσει θεοί. (δηλαδή εκ φύσεως).

[5] P.G.96, 560.   Επίσης στην Κ.Δ και στην υμνολογία ονομάζεται και Καινή κτίση, μέλλοντας αιώνας ή καινή φωτοχυσία.

[6] P.G. 96, 560   ούτως ο Δεσπότης οφθήσεται τοις τελείοις θεράπουσιν αυτού, ον τρόπον εν όρει Θαβώρ τοις Αποστόλοις τεθέαται

[7] ΕΠΕ Γρηγ. Παλαμά ΕΡΓΑ 10, 362. Κατά την ογδόην γαρ, δυνάμει κρείτονος ενεργείας η βασιλεία του Θεού φαίνεται.

[8] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του μεγάλου υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[9] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[10] Δ Βασιλ. 2, 11

[11] Ωδή εβδόμη, τροπάριο τέταρτο ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[12] Ωδή εβδόμη, τροπάριο ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου  οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[13] Εορτοδρόμειο Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη, σελ 636

[14] Ωδή Τρίτη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

Ιανουαρίου 16, 2016

Βίντεο για την κοίμηση της Θεοτόκου.

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:13 μμ

 

Το βίντεο αναφέρεται στο πρόσωπο της Θεοτόκου και αναλύεται η υμνωδία της εορτής

Μακαριστός Παντελεήμων μητροπολίτης Κορίνθου.

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 1:02 μμ

Στο πιο κάτω βίντεο γίνεται μια προσπάθεια να προβληθεί  το σπουδαίο και πολυποίκιλο έργο του μακαριστού μητροπολίτου Κορίνθου Παντελεήμονος. Παρουσιάζονται μερικά από τα δεκάδες βιβλία του, η προσφορά του  στο αλβανικό μέτωπο και κατά την κατοχή στον απελευθερωτικό αγώνα στην Ελλάδα και στην μέση Ανατολή, το κοινωνικό του έργο με την ίδρυση ιδρυμάτων για ορφανά, ηλικιωμένους, βιβλιοθήκη και εκκλησιαστικό μουσείο. Επίσης από τα γραπτά του κείμενα προκύπτει η ενασχόληση του με την φιλοκαλία και η  θαρραλέα του  στάση σε θέματα ορθόδοξης πίστεως.

Ο  ιερέας πατήρ Αναστάσιος Τσετσώνης, στενός συνεργάτης του μακαριστού ιεράρχη είναι προσκεκλημένος  στηντηλεοπτική εκπομπή του Γιάννη Κουτσούκου.

Στη φωτογραφία του βίντεο ο πατήρ Αναστάσιος Τσετσώνης προσκεκλημένος στην εκπομπή του Γιάννη Κουτσούκου.

 

 

 

Τα φιδάκια της Παναγίας στην Κεφαλλονιά.

Filed under: Θεολογία,Λαογραφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:51 πμ

 

 

Το παράδοξο φαινόμενο εμφάνισης των φιδιών τον δεκαπενταύγουστο μέσα στον Ναό στα Αργίνια της Κεφαλλονιάς εξηγείται στο πιο κάτω βίντεο.  Στις 13-8-2009 οι ίδιοι οι υπεύθυνοι του Ναού στα Αργίνια  μου δίνουν συνέντευξη και διευκρινίζουν με αντικειμενικότητα αλλά και με ευλάβεια το φαινόμενο. Στο ίδιο βίντεο έχω καταγράψει και την μεταφορά του ιερού σκηνώματος του Αγίου Γερασίμου στις 23-8-2009 (απόδοση της εορτής) από τον καινούργιο στο παλιό ναό, όπου και ο τάφος του.

Γιάννης Κουτσούκος

 

 

Ιανουαρίου 10, 2016

Τριώδιο: Γιάννης Κουτσούκος. Πνευματική κλίμακα

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:36 πμ

Αποτελέσματα αναζήτησης

Το βίντεο είναι από τηλεοπτική εκπομπή του Γιάννη Κουτσούκου του έτους 2007. Αναλύει με πολύ απλά λόγια και επιγραμματικά το βαθύτερο νηπτικό νόημα της υμνογραφίας των οκτώ Κυριακών του Τριωδίου, οι οποίες απεικονίζουν στο σύνολο τους μία νοητή κλίμακα πνευματικής αναβάσεως.

Επόμενη σελίδα: »

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: