Γιάννης Κουτσούκος

Φεβρουαρίου 14, 2017

Κατοχή και εμφύλιος στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας: Το παρασκήνιο της εξόντωσης του Αναστασίου Μπαρλιά το 1944

Filed under: Κατοχή, εμφύλιος πόλεμος στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας. — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:05 μμ

Στις 8 Μαΐου 1944[1] εκτελείται στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας ο Αναστάσιος Μπαρλιάς( ή Μπατζάβαλης) του Χρίστου και της Ελπίδας το γένος Παπανδρέου σε ηλικία 28 ετών.  Είχε γεννηθεί το 1915. Ήταν δικηγόρος, απόφοιτος  της νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών.  Παράλληλα όμως ασχολείτο με την λογοτεχνία, την ποίηση και με την συγγραφή θεατρικών έργων, κυρίως με την θεατρική επιθεώρηση.

Χωρίς καμία άλλη εισαγωγή θα φέρουμε τις έγγραφες πηγές αυτούσιες, οι οποίες φωτίζουν τα πραγματικά περιστατικά της  εκτέλεσης του, χωρίς να εκφράζουμε κάποα δική μας άποψη.

Το πιο κάτω πρώτο κείμενο είναι του Διονύση Θωμαΐδη, με το αντάρτικο ψευδώνυμο Διπλός, υπεύθυνο τότε του ΕΑΜ για την περιοχή του τ. Δήμου Κλεωνών και συνεπώς υπεύθυνου του ΕΑΜ και για τον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας. Η συνομιλία  του Διπλού γίνεται με τον Χαράλαμπο Τόγια, «καπετάνιο» της ΟΠΛΑ περιοχής Σολυγίας (Σοφικού) γνωστό και με με το αντάρτικο ψευδώνυμο Αετός.

To κείμενο είναι το πιο κάτω. Η ορθογραφία του κειμένου διατηρείτε όπως στο πρωτότυπο[2]:

« Μια μέρα μέρα βρισκόμουν στην περιοχή μου στον Αγιάννη, και βλέπω τον Αητό να περνά από κει, με μια ομάδα αντάρτες.

-Για πού από δώ, Αητέ; Τον ρωτώ.

-Πάω να πιάσω το Μπαρλιά, με πληροφορεί.

-Μα δεν υπάρχει απόφαση της οργάνωσης, να μην επεμβαίνει ο ένας τομέας στα ζητήματα του άλλου; Εσύ είσαι του τομέα Σολυγείας. Τι δουλειά έχεις στον τομέα Κλεωνών, που είμ΄ εγώ; Εξ άλλου, το θέμα «Μπαρλιά» το χειρίζουμαι εγώ προσωπικά, ύστερα από εντολή των από πάνω.

 Μου αντιμιλάει:

-Δεν ξέρω τι μου λές εσύ, εγώ έχω εντολή, την οποία είμαι υποχρεωμένος να εχτελέσω.

-Πρόσεξε, του λέω πάλι, πρόσεξε να μη κάνεις καμμιά ζημιά. Άφησε να ενεργήσω εγώ, όπως έχω συνεννοηθεί με τους επάνω.

Δυσφόρησε, έβαλε τελεία στη συζήτηση κι έφυγε αμίλητος…

Την άλλη μέρα, έμαθα τον .. «άθλο» του. Ο Αητός πυροβόλησε το Μπαρλιά και τον σκότωσε… Γιατί, όπως δικαιολογήθηκε, όταν πήγαν να τον πιάσουν, φοβήθηκε και προσπάθησε να φύγει…

Για να εχτιμήσει ο Αναγνώστης το κακό, που έκανε ο Αητός στον αγώνα μας, πρέπει να πληροφορηθεί ακόμη ότι ο Μπαρλιάς, από καταγωγή δεν ήταν τυχαίος. Ο πατέρας του, χρόνια πολλά, πρόεδρος του χωριού και με μεγάλο συγγενολόϊ, είχε Ιστορία. Όνομα και κύρος. Από τα βασικά στελέχη του Κόμματος των Φιλελευθέρων στην Κορινθία.

Αλλά και ο ίδιος ο Τάσσος, ήταν λαοφιλής, καλός και τεχνίτης του στίχου.

Γι αυτά-και πολλά άλλα- ο Αητός έβλαψε αφάνταστα τον αγώνα μας, με την αψυχολόγητη κι αυθαίρετη ενέργειά του, που εδημιούργησε ένα ανεπανόρθωτο κακό. Τα ανατριχιαστικά δε αντίποινα, τα πλήρωσαν άλλοι, όπως ο Αείμνηστος Γεώργος Ρεκλείτης, που δεν είχε καμμιά απολύτως ανάμιξη στην τραγική αυτή υπόθεση.

Με τον Τάσσο Μπαρλιά, που μένει στον Άγιο Βασίλη, με συνδέει παλιά γνωριμία. Τον συμπαθώ και με συμπαθεί επίσης. Είναι δημοκρατικών πεποιθήσεων και συγκρατημένα προοδευτικός. Και, προ παντός, ενθουσιώδης. Συνδεόμαστε όμως και για ένα λόγο ακόμα, γιατί… καβαλλάμε κι οι δύο τον πήγασο!..Όπως γράφω εγώ στίχους, γράφει κι αυτός. Ένα μάλιστα, από τα 

πρόσφατα ποιήματά του ήταν αντιστασιακό και το αφιέρωνε στον αγώνα μας, από τον οποίο ήταν εμπνευσμένο.

Κι όμως, στο βουνό παίρνουν κάθε τόσο σημειώματα, επιβαρυντικά για το μπαρλιά. Τον κατηγορούν για κρυφό καταδότη και συνεργαζόμενο με αξιωματικό των Ταγμάτων Ασφαλείας, τον Κοντοστάνο.

Μερικοί ενοχλούνε και μένα που, όχι μόνο είμαι πάντα δύσπιστος στις τέτοιου είδους καταγγελίες γενικά, αλλά γνωρίζω καλά και τον άνθρωπο. Αρνούμαι να δεχθώ, ότι μπορεί ο Μπαρλιάς να είναι ένας κρυφός καταδότης. Οι Πελοποννησιακός Σωτήρης Στασινόπουλος και Νομαρχιακός Σωκράτης-που συζητώ το θέμα- με αφήνουν να ενεργήσω «εν λευκώ». Όμως, ο Χαράλαμπος Τόγιας από το Σοφικό, γνωστός με το ψευδώνυμο «Αετός», δεν ήθελε.»

Αλλά και ο Σταύρος Καλαράς, στέλεχος των αντιστασιακών πολιτικών ομάδων στη  περιοχή των Κλεωνών και συνεπώς και του Αγίου Βασιλείου γράφει επίλέξει τα εξής. (To κείμενο είναι το πιο κάτω. Η ορθογραφία του κειμένου διατηρείτε όπως στο πρωτότυπο) [3]:

«Και πριν καλέσουν το Διπλό σε δίκη στο Ανταρτοδικείο, ο Καπετάνιος της ΟΠΛΑ Σοφικού, μαζί με 3-4 οπλισμένους αντάρτες, σκοτώνουν νύχτα και έξω από το σπίτι του το δικηγόρο Τάσο Χ. Μπαρλιά, στο Αγιοβασίλη, ένα από τα πρώτα και δυναμικότερα στελέχη, με πλούσια ηθική και υλική προσφορά στον αγώνα, εκ μέρους όλης της μεγάλης δημοκρατικής οικογένειας Μπαρλιά, γεγονός που συντάραξε ολόκληρη την Αργολιδο-Κορινθία… Όλοι όσοι πληροφορήθηκαν το έγκλημα αυτό επάγωσαν κυριολεκτικώς και απογοητεύτηκαν… Διαμαρτύρεται έντονα ο Διπλός στο Αρχηγείο, κι εγώ, λυπημένος και απελπισμένος για τη συμφορά αυτή, την άλλη μέρα πρωί, μαζί με τους (Αγιοβασιλιώτες) Τάσο Ανδριανέση, δικηγόρο, Νίκο Δ. Μπαρλιά δικηγόρο, τους ιατρούς Αθανάσιο Παπαχαραλάμπους και Κωσταντίνου, τον διδάσκαλο Γιαννάκη, τον Παντελή Ζήση κ.ά. που όλοι τους ήσαν στελέχη των Ομάδων μας, επήγαμε προς συνάντηση γνωστού μας προσώπου, που είχε μεγάλο αξίωμα στο Αρχηγείο Πελοποννήσου, τον οποίο και συναντήσαμε στο ενδιάμεσο μεταξύ Λιόπεσι και Μάζι…Με καταφανή τη λύπη μας, τη στενοχώρια αλλά και την αγανάκτησή μας, διαμαρτυρήθημεν για το νέο αυτό συνταρακτικό έγκλημα και για όλα τα προϊγούμενα, που είχαν γίνει εις βάρος των στελεχών και οπαδών μας και του ζητήσαμε όπως μεσολαβήσει στο Αρχηγείο, για την τιμωρία των υπευθύνων αλλά και για την εγγύηση της ζωής όλων μας γενικά…Προσωπικώς, επειδή τον εγνώριζα από χρόνια, ως συμμαθηταί στο Γυμνάσιο, τον παρεκάλεσα να μας παρουσιάσει στο Αρχηγείο για να διαμαρτυρηθούμε, για όλα όσα γίνονται στην περιφερειά μας…Η απάντηση του όμως μας κατακεραύνωσε και όλοι κιτρινίσαμε από φόβο, όταν τον ακούσαμε να μας λέγει αυστηρά και κοφτά τα λόγια του: ¨Εκάνατε μεγάλο σφάλμα να ερθείτε εδώ και να θέλετε να πάτε στο Αρχηγείο, για να διαμαρτυρηθείτε, για τις εκτελέσεις που έχει κάνει η ΟΠΛΑ…Να γυρίσετε αμέσως στα χωριά σας, γιατί δεν σας εγγυώμαι για τη ζωή σας¨…Και συνέχεια ,απευθυνόμενος σε μέν, μου είπε: ¨Εσύ Σταύρο επιβαρύνεις τη θέση σου με το να φέρεις όλους αυτούς εδώ πάνω. Να φύγετε αμέσως τώρα.»

Σε ένα άλλο κείμενο του  ο Διονύσης Θωμαΐδης ή Διπλός γράφει τα εξής. (Η ορθογραφία του κειμένου διατηρείται όπως στο πρωτότυπο)[4].

«Θα ήταν ανανδρεία ν΄ αρνηθώ ότι προσπάθησα ν΄ αποτρέψω τον «Αητό» Τόγια να συλλάβει το Μπαρλιά. Πράγματι το προσπάθησα και λυπάμαι που δεν το κατόρθωσα, ν΄ ανατρέψω την πράξη του. Θα είχα προλάβει ένα έγκλημα που, αντί να τρομοκρατήσει την αντίδραση, ζημίωσε τον αγώνα μας… Ένα ολόκληρο χωριό ξεσηκώθηκε εναντίον μας, η δε αντίδραση –ξέροντας πόσο αγαπητός ήταν ο Μπαρλιάς- δεν δίστασε να χρησιμοποιήσει το περιστατικό αυτό, σαν ένα από τα δραστικά όπλα για να μας χτυπήσει. Αφήνω που δεν ενεργούσα και στην περίπτωση αυτή κάτι αυθαίρετο, γιατί και σ΄ αυτό είχα τη συγκατάθεση του Σωκράτη και του Πελοπονησιακού, οι οποίοι έκριναν για την υπόθεση Μπαρλιά να ενεργήσω σύμφωνα με τις δικές μου αντιλήψεις.»

[1] Η ημερομηνία αυτή σώζεται σε επιγραφή στην επιτάφια πλάκα του στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας. Από συνεντεύξεις κατοίκων του Αγίου Βασιλείου προκύπτον και άλλες ημερομηνίες, όπως π.χ η 2-5-1944 κλπ

[2] Θωμαΐδη Διονυσίου, ή Διπλού. Για Μίμηση και αποφυγή, 1982, σελίδα 140

[3] Καλαράς Σταύρος, Μία ζωή για τη Ελλάδα, τόμος Β, ΑΘΗΝΑ 1996, σελίδα 31.

[4] Θωμαΐδη Διονυσίου, ή Διπλού. Για Μίμηση και αποφυγή, 1982, σελίδα 164,165

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: