Γιάννης Κουτσούκος

Ιανουαρίου 31, 2017

O Γάλος περιηγητής Μονσέλ ( Moncel ) διέρχεται το 1843 από τον κάμπο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας και περιγράφει την ευρύτερη περιοχή και την διανυκτέρευση του.

Filed under: Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:13 μμ

Γιάννης Κουτσούκος

Το πιο κάτω κείμενο αποτελεί ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου  Περιήγηση στον χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π.Χ έως σήμερα.

Ο Γάλος Τheodore Achille Louis, Vicomte du Moncel, (1821-1884), σχεδιαστής, χαράκτης και αρχαιολόγος, περιοδεύει τον μήνα Δεκέμβριο του 1843. Δεν αναφέρει το όνομα Άγιος Βασίλειος, δίνει όμως ως ζωγράφος που ήταν διάφορες εικόνες της φύσης της γύρω περιοχής .Ακολουθεί την γνωστή και από την αρχαιότητα διαδρομή Αρχαία Κόρινθος, Βεληνιάτικα, Σπαθοβούνι, Τούρκικο γεφύρι, Χάνι Κουρτέσας, Αγία Τριάδα, Αρχαία Νεμέα (Ηράκλειο), Χάνι Κουτσομάτη, στενά Δερβενακίων, Αργολική πεδιάδα. Από το Σπαθοβούνι αντικρίζει τα βουνά Γκαλγκούνι, Δαφνιά, Χούνι και Τρίκορφο (Τρητός), τα οποία ευρίσκοντο πάνω από τον Άγιο Βασίλειο. για τα οποία γράφει τα εξής:

«Έπειτα ξανατρίβοντας νότια[1] μπήκαμε σε μια κοιλάδα περιτριγυρισμένη από γυμνά βουνά, με ασυνήθιστη θέα. Έμοιαζαν αιμόφυρτα, τόσο έντονο ήταν το χρώμα των σχισμών που αυλάκωναν προς όλες τις κατευθύνσεις τις άγονες και…

Δείτε την αρχική δημοσίευση 605 επιπλέον λέξεις

Ιανουαρίου 29, 2017

ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΑΡΧΑΙΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ, ΟΠΟΥ Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΚΛΕΩΝΙΟ ΛΕΟΝΤΑ (ΛΙΟΝΤΑΡΙ ΝΕΜΕΑΣ).

Filed under: ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 6:21 μμ

ΔΥΟ ΛΌΓΙΑ ΑΚΟΜΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΥΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ, ΟΠΟΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΠΙΟ ΚΑΤΩ ΚΕΙΜΕΝΑ Η ΣΠΗΛΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΣΠΗΛΑΙΟ, ΟΠΟΥ Ο ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟΝ ΚΛΕΩΝΙΟ ΛΕΟΝΤΑ (ΛΙΟΝΤΑΡΙ ΝΕΜΕΑΣ). Ο ΤΕΧΝΙΤΗΣ ΜΟΛΟΡΧΟΣ ΑΠΌ ΤΙΣ ΚΛΕΩΝΕΣ (ΚΟΥΡΤΕΣΣΑ), ΠΟΥ ΒΟΗΘΗΣΕ ΤΟΝ ΗΡΑΚΛΗ.

Ειδικά το σπήλαιο της Ζωοδόχου Πηγής στο όρος Τρητός (Τρίκορφο) στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας αναφέρεται και στην μυθολογία από τον αρχαίο περιηγητή Παυσανία, ότι δηλ. ο Ηρακλής σκότωσε σε αυτό το Λιοντάρι της Νεμέας (Κορινθιακά- Λακωνικά, κεφάλαιο 15, παράγραφος 2).

Ο αρχαίος συγγραφέας Απολλόδωρος (πρώτος ή δεύτερος αιώνας μ. Χ.) αναφέρει, ότι προηγουμένως ο Ηρακλής είχε φιλοξενηθεί στις γειτονικές αρχαίες Κλεωνές (Κουρτέσσα ή Βολυμωτή) στο σπίτι ενός χειρώνακτα (τεχνίτη) που είχε το όνομα Μόλορχος. Και όταν ο Μόλορχος θέλησε να θυσιάσει ένα ζώο,( για να τον βοηθήσουν οι Θεοί) ο Ηρακλής του είπε να προσέχει την τριακοστή ημέρα (από εκείνη που μιλούσαν). Και αν μεν επιστρέψει από το κυνήγι του λιονταριού αβλαβής να θυσιάσει στον σωτήρα Δία, αν δε πεθάνει, τότε να του κάμει νεκρικές θυσίες. Αναφέρεται ότι όταν ο Ηρακλής σκότωσε το Λιοντάρι στο δίστομο σπήλαιο( στο όρος Τρητός- Τρίκορφο), το φορτώθηκε στις πλάτες του και το πήγε πρώτα στις γειτονικές Αρχαίες Κλεωνές (Κουρτέσσα) στον Μόλορχο, (οι οποίες απέχουν περίπου δύο χιλιόμετρα από το σπήλαιο). Αφού θυσίασε στις Κλεωνές «στον Σωτήρα Δία»( πιθανώς θυσίασε ο Ηρακλής στο βωμό του Διός στο όρος Απέσσας, σήμερα Φωκάς, όπου υπήρχε βωμός του Δία ) μετά το πήγε στις Μυκήνες.
Ο Απολλόδωρος δεν αναφέρει στην περιγραφή του καθόλου την αρχαία Νεμέα. ( Απολλόδωρος, βιβλίο 2.παράγραφος 74-75)

Αλλά και νεώτεροι περιηγητές, όπως ο Διονύσιος Πύρρος, ο Θετταλός αναφέρει ρητά και κατηγορηματικά ότι το σπήλαιο της Ζωοδόχου Πηγής στο όρος Τρητός είναι αυτό στο οποίο είχε καταφύγει το λιοντάρι προτού το σκοτώσει ο Ηρακλής. (Πύρρος Θετταλός, Κορινθιακά , Σικυωνικά , παρ 136)

 

 

Ιανουαρίου 28, 2017

Το Αρχαίο όρος Τρητός, όπου ο Ηρακλής σκότωσε τον Κλεώνιο Λέοντα (λιοντάρι της Νεμέας) , σύμφωνα με τονΠαυσανία, Απολλόδωρο και Πύρρο τον Θετταλό.

Filed under: Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:17 μμ

Δυο λόγια για την σχέση του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας με την μυθολογία του Ηρακλή και του λιονταριού που σκότωσε στο όρος Τρητός ( σημερινό βουνό Τρίκορφο) περιοχή Αγίου Βασιλείου Κορινθίας.

Ο Περιηγητής Παυσανίας και ο Απολλόδωρος (έγκυροι αρχαίοι συγγραφείς) καθώς και ο περιηγητής Πύρρος ο Θετταλός, μιλάνε σαφέστατα, ότι η σπηλιά της Παναγίας στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας είναι το σπήλαιο,.όπου ο Ηρακλής σκότωσε τον Κλεώνιο Λέοντα ( γνωστό και ως Λιοντάρι της Νεμέας) .

Τοποθεσία-Μυθολογία
Στο όρος Τρίκορφο (αρχαία ονομασία Τρητός που σημαίνει διάτρητο από την βαθειά σπηλιά) και περίπου ένα χιλιόμετρο δυτικά του Αγίου-ου Βασιλείου Κορινθίας βρίσκεται το εξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής («Παναγία του Βράχου»). Είναι κτισμένο στην έξοδο ενός γνωστού από την ελληνική μυθολογία δίστομου σπηλαίου .

Στο ξακουστό αυτό σπήλαιο του όρους Τρητού υπήρχε σύμφωνα με τον περιηγητή Παυσανία (περίπου 150 μ.Χ.) η σπηλιά, όπου ο Ηρα-κλής σκότωσε το λιοντάρι της Νεμέας.
Ο Απολλόδωρος στο έργο του Βιβλιοθήκη (2ος αιώνας μ.Χ.) αναφέρει ότι το σπήλαιο αυτό είναι «αμφίστομον», δηλ. έχει δύο στόμια, πράγμα το οποίο μπορεί να διαπιστώσει κανείς και σήμερα . Στα Κορινθιακά-Σικυωνικά (1777-1853) ο Διονύσιος Πύρρος ο Θετταλός αναφέρει επίσης, ότι στο σπήλαιο αυτό, όπου υπάρχει ο ναός της Ζωοδόχου Πηγής, κατέφυγε το λιοντάρι της Νεμέας. Μπροστά από τα δύο αυτά στόμια και στην κοινή είσοδό τους είναι χτισμένος ο παλιός αψιδωτός ναός της Ζωοδόχου Πηγής. Ο παλιός αυτός ναός ευρίσκεται όλος εντός του σπηλαίου, στον κοινό χώρο όπου καταλήγουν οι δύο σήραγγες. Μπροστά από τον εν λόγω παλαιό ναό και εκτός του σπηλαίου διακρίνεται η μεταγενέστερη επέκτασή του. . Οι γεωγραφικές συντεταγμένες του σπηλαίου είναι. Β 37° 47´ 9,96´´ και Α 22° 46´ 53,82.´´

Προσεχώς θα αναρτήσουμε τα κείμενα των πιο πάνω συγγραφέων σε μετάφραση, όπου φαίνεται ότι ο Ηρακλής αφού κατάφερε να σκοτώσει το λιοντάρι στο σπήλαιο του όρους Τρητός (Τρίκορφο) το πήγε στις Αρχαίες Κλεωνές ( σήμερα γνωστή και ως βολυμωτή).

Ορειβατικό οδοιπορικό και ξενάγηση στη χούνη και στο Κάστρο Αγίου Βασιλείου Κορινθίας

Filed under: Πολιτισμός,ιστορια — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:12 μμ

Η Ηλέκτρα, ο Νίκος, ο Νταίμιαν και ο Γιάννης σε μία ορειβασία στο όρος Δαφνιάς και Τρίκορφο. Η  αρχαία ονομασία των βουνών αυτών είναι  Τρητός, που σημαίνει ότι το βουνό είναι διάτρητο (τρύπιο). Η τρύπα (σήραγγα) του Τρητού σχηματίζεται από την φυσική σήραγγα, η οποία  αρχίζει από την σπηλιά της Παναγίας του Βράχου (Ζωοδόχος  Πηγή)  και συνεχίζει να τρυπάει το βουνό  Τρητός. Είναι άγνωστο που καταλήγει και που σταματάει η σήραγγα αυτή του βουνού Τρητός.

https://mail.google.com/mail/ca/u/0/?ui=2&ik=9a36da9ff7&view=att&th=159e5c4288763025&attid=0.1&disp=safe&realattid=file0&zw

https://mail.google.com/mail/ca/u/0/?ui=2&ik=9a36da9ff7&view=att&th=159e691beb72f21d&attid=0.1&disp=safe&realattid=file0&zw

Για να δείτε τις δύο φωτογραφίες κάντε διπλό αριστερό κλικ στην διεύθυνση των φωτογραφιών και μετά αριστερό κλικ κάτω αριστερά της οθόνης στην εκεί εμφανιζόμενη ταυτότητα της φωτογραφίας.

 

Ιανουαρίου 18, 2017

ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ:Ένα έμμετρο οκτάστιχο από τα μαθητικά μου χρόνια.

Filed under: ποίηση — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:46 πμ

ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ

Το οκτάστιχο αυτό το έγραψα ως μαθητής την ίδια εποχή, που έγραψα τον ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ. Ως προς την ομοιοκαταληξία στο οκτάστιχο αυτό υπάρχουν στίχοι με δύο τριπλές ομοιοκαταληξίες (1,3,5 και 2,4,6) και μία διπλή  (7,8).

Είναι επηρεασμένο ως προς το μέτρο και τον ρυθμό – όχι όμως και ως προς το περιεχόμενο-από το ομώνυμο ποίημα του Διονυσίου Σολωμού η ημέρα της Λαμπρής[1]: Καθαρώτατον ἥλιο ἐπρομηνοῦσε τῆς αὐγῆς τὸ δροσᾶτο ἀστέρι, σύγνεφο, καταχνιά, δὲν ἀπερνοῦσε τ᾿ οὐρανοῦ…. Παραθέτουμε πιο κάτω το ποίημα του Σολωμού:

Διονυσίου Σολωμού «Η ημέρα της Λαμπρής»
Καθαρώτατον ήλιο επρομηνούσε
της αυγής το δροσάτο ύστερο αστέρι,
σύγνεφο, καταχνιά δεν απερνούσε
τ’ ουρανού σε κανένα από τα μέρη·
και από κει κινημένο αργοφυσούσε
τόσο γλυκά στο πρόσωπο τ’ αέρι,
που λες και λέει μες της καρδιάς τα φύλλα
«γλυκειά η ζωή κι ο θάνατος μαυρίλα».

Χριστός ανέστη! Νέοι, γέροι και κόρες,
όλοι, μικροί μεγάλοι, ετοιμαστήτε·
μέσα στες εκκλησιές τες δαφνοφόρες
με το φως της χαράς συμμαζωχτήτε·
ανοίξετε αγκαλιές ειρηνοφόρες
ομπροστά στους Αγίους και φιληθήτε·
φιληθήτε γλυκά χείλη με χείλη,
πέστε «Χριστός Ανέστη», εχθροί και φίλοι

Για την δική μου έμμετρη σύνθεση για το ποίημα ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ (σελίδα 88) έχω να παρατηρήσω τα εξής: Aπό νοηματική άποψη οι πρώτες τέσσερες στροφές αφορούν τα διαδραματιζόμενα στην γη και οι υπόλοιπες τέσσερες τα διαδραματιζόμενα στον ουρανό[2]

Σχετικά με τα διαδραματιζόμενα στη γη (τέσσερεις πρώτοι στίχοι) υπάρχει η πιο κάτω νοηματική αναφορά: H πρώτη φράση  Γολγοθάδες αιώνων εκαρτερούσαν.. είναι μεταφορική και δείχνει τους αιώνας[3] προσωποποιημένους να καρτερούν μια ηλιαχτίδα πνευματικού φωτός με πολύ μεγάλη αγωνία σε απόμακρα από το φως[4] μέρη. Μέσα σε αυτό το πνευματικό σκοτάδι είναι σαν μαυρισμένοι και ζητούν ανήμποροι μία διέξοδο[5]

Σχετικά με τον ουρανό (οι υπόλοιποι τέσσερεις στίχοι), υπάρχει νοηματική  αναφορά στα θεία (θείος γνόφος, θριαμβεύουσα εκκλησία), τα οποία παρακολουθούν άγρυπνα και με πικρία το ανθρώπινο γένος να είναι σκλαβωμένο στα χέρια του πνευματικού σκότους.

Με την εκούσια όμως εκκένωση, ενσάρκωση και ανάσταση του θείου Λόγου (Χριστού), και κυρίως με την σταυρική του θυσία και το αίμα του είναι σα να κατέβηκαν τα θεία στη γή. Με τον τρόπο αυτόν ξέπλυναν την αμαρτία (σκότος) του ανθρωπίνου γένους. Αυτό είναι το νόημα της Λαμπρής  που εκφράζει το ποίημα  μου αυτό.

Οι δύο τελευταίοι στίχοι εκφράζουν επίσης την δυνατότητα της κατά χάριν θεώσεως του ανθρωπίνου γένους μέσα από την σταυρική θυσία του Χριστού και μέσα από το αίμα του που έχυσε για το ανθρώπινο γένος. Και αυτές οι εκφράσεις αποδίδουν επίσης, σύμφωνα με τα ορθόδοξα κείμενα της φιλοκαλίας των ιερών νηπτικών, το βαθύτερο νόημα της Λαμπρής (Αναστάσεως του Χριστού).

Φυσικά όταν έγραφα αυτό το οκτάστιχο ως μαθητής Γυμνασίου δεν κατείχα τότε τις πιο πάνω θεολογικές γνώσεις. Αυθόρμητα όμως ένιωθα τότε την εσωτερική ανάγκη να γράψω στο χαρτί την ροή των σκέψεων και φράσεων με μέτρο που μου υπαγόρευε ο εσωτερικός μου κόσμος. Σήμερα που ξαναδιαβάζω αυτούς τους στίχους – για πρώτη φορά μετά από 60 περίπου χρόνια – βλέπω, ότι το έμμετρο αυτό κείμενο είχε και θεολογικό νόημα Το νόημα αυτό είναι συγκεκαλυμμένο βέβαια εν μέρει μέσα στα απαραίτητα λογοτεχνικά σχήματα της εποχής εκείνης.

ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΛΑΜΠΡΗΣ:

Γολγοθάδες αιώνων εκαρτερούσαν

του φωτός την αχτίδα σε απόμερα μέρη.

Μαυρισμένοι από το σκότος αργοζητούσαν

μυρωμένο να πνεύσει το ολόδροσο αέρι.

Πικραμένα τα θεία πάντα γροικούσαν

σκλαβωμένο το γένος στου σκότους το χέρι,

κι εκλίναν στο χώμα όλα με κόπο

και εξεπλύναν με αίμα του ανθρώπου το σκότο.

[1] Tο ποίημα αυτό του Δ. Σολωμού η ημέρα της Λαμπρής περιέχεται στην γενικότερη σύνθεση του ο Λάμπρος.

[2] Στα θεία.

[3] Το πολύ μέγάλο χρονικό διάστημα μέσα στο άπειρο του Θεού.

[4] Πνευματικό φως

[5] Εδώ μεταφορικά η διέξοδος είναι μία πνευματική δροσιά ,δηλαδή ένα μυρωμένο ολόδροσο αεράκι, το οποίο στερούνται αιώνες τώρα

Ιανουαρίου 4, 2017

ΟΧΙ «ΚΑΤΑ ΚΡΗΜΝΩΝ»

Filed under: Ανθρώπινη Αλληλεγγύη — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:02 πμ

Ένα κείμενο μου του έτους 1957, που δημοσίευσα ως μαθητής σε τοπική εφημερίδα. Είναι γραμμένο στο πολυτονικό. Έτσι γράφαμε τότε.  Αφορά την τότε μαθητιώσα νεολαία.                                                                                           

ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΝΕΑ ΚΟΡΙΝΘΟΣ

                                                                                          ΕΦΗΜΕΡΙΣ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ

                                                                                         ΟΡΓΑΝΟΝ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ…

                                                                                          ΕΤΟΣ  550ν              Αρ. Φύλλου 2380

                                                                                           Κυριακή 26 Μαίου 1957

Ἀξιότιμε Κε Διευθυντά,

Εἰς ἂρθρον, δημοσιευθὲν εἰς τὴν «ἐφημερίδα» τῆς Κορίνθου μὲ τὸν τίτλον «γύρω ἀπό τὴν ἐκπαίδευσιν», εἶδον μετὰ πικρίας νὰ κατηγορῆται ἡ Ἑλληνική νεολαία ὡς «βαδίζουσα -ἀρσενικὴ και θηλυκή κατὰ κρημνῶν» καὶ τὸ τραγικώτερον, ὅτι τοῦτο εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς τακτικῆς τῶν παιδαγωγῶν διότι «οἱ περισσότεροι ἐμφανίζουν ἐξόφθαλμον τοῦ κλάδου…»!

Τὸ ἄρθρον τοῦτο θίγει περισσότερον ὃλων ἐμᾶς, τὴν μαθητιῶσαν νεολαίαν, διότι αγανακτῶμεν πραγματικά, ἀκούοντες τοιαύτας ὓβρεις ἐναντίον μας καὶ πρὸ παντὸς ἐναντίον τῶν σεβαστῶν μας παιδαγωγῶν, οἳτινες τοσοῦτον μοχθοῦσι ὑπὲρ ἡμῶν.

Ἐμεῖς τοὐλάχιστον οἱ μαθηταί, ἀντιλαμβανόμενοι ἐκ τοῦ πλησίον τὸν μόχθον τῶν καθηγητῶν μας καὶ συμμεριζόμενοι τὴν προσπάθειάν των εἰς τὸ ἐπίμονον καὶ κοπιαστικόν των ἒργον, μᾶλλον διαβιβάζομεν τὰ σεβαστὰ συγχαρητήρια καὶ εὐχαριστήριά μας, ποθοῦντες ἳνα ἐπαινῆται τὸ ἒργον αὐτῶν, ὡς πρέπει να γίνεται, παρὰ νὰ κατακρίνεται μὲ τοσοῦτον πάθος.

Πρέπει ὃμως ὁ γράψας νὰ παρατηρήση ἐκ τοῦ σύνεγγυς τὸν παιδαγωγὸν καὶ τὸν μαθητήν, ν’ ἀντιληφθῆ καλῶς τὸν μεταξύ τούτω στενόν σύνδεσμον και τότε ἀφοῦ βουτίξη τὴν πέναν του εἰς τὴν μελάνην της ἀμεροληψίας καὶ ἀντικειμενικότητος, νὰ ἐπιχειρήση νὰ γράψη τὰ ὃσα ἒγραψεν, ὂχι «κατὰ γενικὴν ὁμολογίαν…» και «γενικὴν διαπίστωσιν…» ἀλλά καλλίτερον ἐξ ἰδίας εἰκασίας. Ἐφ’ ὃσον δὲ πιστεύει πραγματικά  και διατυμπανίζει εἰς τὸ ἂρθρον του, ὃτι τα γραφόμενά του «δὲν ἔχουν γενικὴν ἐφαρμογήν…», δὲν ἔπρεπε νὰ τὰ φέρη εἰς τὴν δημοσιότητα.

Μόνον ὃσοι παρατηροῦν ἐκ τοῦ μακρόθεν τὴν νεολαὶαν τὴν βλέπουν «βαδίζουσα κατὰ κρημνῶν» καὶ τὴν κατηγοροῦν. Ἀλλὰ οἱ τοιοῦτοι ἂς μάθουν ὅτι ἀπατῶνται. Καὶ τοῦτο διότι σήμερον μόνον, ὅπου δρᾷ το κακὸν γίνεται ἀντιληπτόν, ἐπειδὴ κυριαρχεῖ τοῦτο. Μόνον μερικές ἐξαιρέσεις παρατηροῦνται ἀπ’ αὐτοὺς πού ἀντιπροσωπεύουν τὴν «γενικὴν διαπίστωσιν…» καὶ αὐτὰς τὰς ἐρμηνεύουν θαυμασίως κατὰ τὸν τρόπον ποὺ ξέρουν, σπεύδοντες ἀμέσως εἰς τὴν δημοσιότητα, ἀπαγοητεύοντες τὰ πάντα και διαβεβαιοῦντες, ὅτι ἡ νεολαία ἐβυθίσθη εἰς τὸν βοῦρκον!…

Διαφεύγει τὴν προσοχήν τῶν τοιούτων ἡ ζῶσα νεολαία, ἡ ὑποσχομένη τὴν εὐημερίαν και τὴν μελλοντικὴν πνευματικὴν ἀνάπτυξιν, ἡ νεολαία ἡ Ἑλληνικὴ, ἡ ὁποία στενάζει βαρέως ὑπὸ τὸ πέπλον τοῦ ὑλισμοῦ καὶ τῆς σημερινῆς κοινωνικῆς καὶ ὄχι παιδαγωγικῆς ἀδρανείας. Ἡ νεολαία, ἡ ὁποία θρέφει κρυφὰ καὶ ὑπόκωφα τὸ ἒμβρυον τῆς ἀρετῆς διὰ νὰ τὸ προφυλάξη ἀπὸ τὰς τρικυμίας τοῦ βίου καὶ τὰς καταιγίδας τῶν ἐχθρῶν της, ἳνα βλαστήση τοῦτο δροσερὸν και ἀκέραιον.

Ἀλλὰ οἱ γράψαντες δὲν ἒχουν σκύψει βαθειὰ εἰς τὴν ψυχὴν τοῦ νέου, διὰ νὰ ἴδουν τὰ ἰδανικά του καὶ τὸν κατηγοροῦν, διότι ἔτσι ἔχουν συνηθίσει. Ἔχουν συνηθίσει νὰ μαραὶνουν τὴν ἁγνὴν νεανικὴν ψυχὴν μὲ τὰ ἀπείραχτα δι’αὐτοὺς ἄρθρα τους. Ἔχουν συνηθίσει, ἴσως και διὰ προσωπικά τους ζητήματα, νὰ μὴν διστάζουν νὰ ἐκθέτουν ὄλην τὴν ἑλληνικὴν νεολαὶαν καὶ ἰδιαιτέρως τὸν  ἄξιον βοηθόν καὶ συμπαραστάτην της, τὸν παιδαγωγόν.

Ἄς μάθουν οἱ κατηγοροῦντες τὴν νεολαίαν νὰ μὴν πληγώνουν αὐτήν. Διότι αὕτη βαδίζει ὄχι «κατά κρημνῶν», ὡς ἰσχυρίζονται, ἀλλὰ ἀνέρχεται «κατ’ ἀρετῆς» μὲ ὑπερηφάνειαν καὶ τόλμην, βοηθουμένη πάντοτε μόνον ὑπὸ τοῦ σεβαστού της παιδαγωγοῦ καὶ ὑποσχομένη, κρατῶντας τὴν δάδα τοῦ φωτός, τὴν ἀνάστασιν μιᾶς ἀναγεννημένης  Ἑλλάδος.

ΓΙΑΝΚΟΣ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ

Μαθητής   

Ιανουαρίου 2, 2017

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Filed under: Υμνογραφία,Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών. — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:00 μμ

Σήμερα θα προσπαθήσω να παρουσιάσω δύο χαρακτηριστικά ποιήματα από την υμνογραφία της ακολουθίας των Φώτων: Ένα τροπάριο από τον ασματικόν κανόνα του υμνογράφου Οσίου Κοσμά επισκόπου του Μαϊουμά, πόλεως Φοινίκης και ένα άλλο από τον Ιαμβικό κανόνα του Οσίου Ιωάννη του Δαμασκηνού (και τα δύο 8ος αιώνας μ.Χ.).

Το κείμενο και η μετάφραση του πρώτου έχουν ως εξής:

Κείμενο

Νεφέλη ποτέ,

και θάλασσα θείου προεικόνιζε,

Βαπτίσματος το θαύμα,

εν οις ο πριν βαπτίζεται

διεξοδικώς τω Νομοθέτη λαός.

Θάλασσα δε ην

τύπος ύδατος, και νεφέλη του

Πνεύματος

οις τελούμενοι,

Ευλογητός ει κράζομεν,

ο Θεός ο των Πάτερων ημών,

(εβδόμη ωδή, τροπάριο δεύτερον)

Ερμηνεία

Κάποτε η νεφέλη και η θάλασσα προεικόνιζαν το θαυμαστό Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος.

Γιατί σ’ αυτά (νεφέλη και νερό) βαπτίστηκε την παλιά εποχή ο λαός από το νομοθέτη Μωϋσή, διαβαίνοντας τη θάλασσα και επισκιαζόμενος από τη νεφέλη.

Έτσι η θάλασσα στάθηκε ο τύπος του ύδατος του Βαπτίσματος και η νεφέλη του Αγίου Πνεύματος. Μ’ αυτά εμείς οι Χριστιανοί τελειοποιούμενοι αναφωνούμε, ευλογημένος είσαι ο Θεός των Πατέρων μας.

Εδώ ο υμνογράφος συσχετίζει δύο γνωστά συμβάντα της Παλαιάς Διαθήκης με τη Βάπτιση του Χριστού. Το ένα είναι η διάβαση της Ερυθρός Θάλασσας από τον Ισραηλιτικό λαό και το άλλο η Νεφέλη, που καθοδηγούσε μέρα νύχτα τον ίδιο τον λαό στην Έρημο. Φυσικά δεν ήταν «Νεφέλη ύδατος», δηλαδή κοινό σύννεφο βροχής, αλλά «πνευματική νεφέλη».

Ήταν η παρουσία της θείας δόξας προς χάριν του περιούσιου λαού. Ήταν η ίδια η Νεφέλη, που επισκίαζε και κάλυπτε την Κιβωτό της Διαθήκης και τα «Άγια των Αγίων». Και τα δύο αυτά συμβάντα -λέει ο ποιητής- ήταν προτύπωση του τι θα συνέβαινε στη βάπτιση του Χριστού.

Η Ερυθρά Θάλασσα προεικονίζει το νερό του Ιορδάνη και η «Νεφέλη» της Ερήμου του Σινά προεικονίζει το Άγιο Πνεύμα. Όπως τότε έτσι και τώρα στον Ιορδάνη: Έχουμε το νερό που βαπτίζει (και είναι ορατό) και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος (την οποίαν ο Πρόδομος είδε σαν περιστέρι) και δρα αόρατα.

Τα δύο αυτά συστατικά, δηλαδή νερό (ύλη)  και το Αγιον Πνεύμα, είναι που συντελούν -λέει ο ποιητής- στη σωματική αναγέννηση (ύλη) και πνευματική αναγέννηση (πνεύμα) για κάθε βαπτιζόμενο ανά τους αιώνας.

Ο Άλλος μεγάλος υμνογράφος των Θεοφανείων, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός αναφέρει τα εξής:

Κείμενο

Ανειμένων Πόλοιο παμφαών πτυχών,

Μύστης ορά προς Πατρός εξικνούμενον-

Μένον τε Πνεύμα τω Παναχράντω Λόγω.

Επελθόν ως πέλειαν αφράστω τρόπω,

Δήμοις τε φαίνει, προσδραμείν τω Δεσπότη

(Ωδή έκτη, τροπάριο δεύτερο)

Μετάφραση

Όταν ανοίχθηκαν οι λαμπρότατες πύλες του ουρανού

τότε ο μύστης των ουρανίων (ο Πρόδρομος)

βλέπει να έρχεται από τον Πατέρα

και να μένει στον πανάχραντο Λόγο

το Πνεύμα το Άγιο, που παρουσιάστηκε με

ακατανόητο τρόπο σαν περιστερά

και φανερώνει στους λαούς, ότι ήλθε

για τον Δεσπότη Χριστό.

 

Στους πέντε αυτούς ιαμβικούς στίχους περικλείεται όλη η φανέρωση Μυστηρίου της Αγίας Τριάδας: Ο Μύστης των ουρανίων μυστηρίων -ο Πρόδρομος- βίωσε κατά τη βάπτιση την Τριαδική αυτή φανέρωση, διότι η φωνή του Γεννήτορα μαρτύρησε την θεότητα του Υιού (Χριστού) και η παρουσία του Αγίου Πνεύματος -που ήλθε από τον Πατέρα και έμεινε στον Υιόν- εβεβαίωνε τα λόγια του Πατρός («Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός»). Το δε τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας ήταν ο ίδιος ο Βαπτιζόμενος, ο Χριστός (ο τέλειος Θεός και τέλειος Άνθρωπος).

Η φανέρωση αυτή του Τριαδικού Θεού κατά τη Βάπτιση στον Ιορδάνη είναι ένα από τα σπάνια θαυμαστά και υπερφυσικά γεγονότα, που έχουν συμβεί στην ιστορία αυτού του πλανήτη, που κατοικούμε και λέγεται Γη.

Εδώ ακριβώς έχουμε τη «διαλλαγή των ορατών προς τα αόρατα» (Αγ. Ιππόλυτος), τη γνωστοποίηση, ότι ο Χριστός είναι ο Μεσίας. Τη συνάντηση του άκτιστου φωτός με το κτιστόν φως.

Όπως και στο σπήλαιο της Βηθλεέμ έτσι και εδώ στον Ιορδάνη: Ένας Θεός (ο Χριστός) παρουσιάζεται ο ίδιος με τη θέλησή του ταπεινά και αθόρυβα, αλλά ένα πλήθος από υπερφυσικά γεγονότα γύρω του μαρτυρούν τη Θεότητά του και τη θεϊκή δύναμή του.

Το ερώτημα όμως είναι: Γιατί εβαπτίσθηκε ο Χριστός;

Την απάντηση τη δίνει πάλι σε ένα άλλο Ιαμβικό στίχο ο ίδιος υμνογράφος, Ιωάννης ο Δαμασκηνός:

Ο ολόλαμπρος Λόγος Σταλμένος από το Θεό Πατέρα

ήλθες για να εξαλείψεις

σύρριζα τη σκοτεινή ροπή στο κακό

και τις αμαρτίες των θνητών.

Αλλά (ήλθες) και για να, σύρεις μαζί Σου,

με τη Βάπτισή Σου, Ευλογημένε,

γιούς φωτισμένους, μέσα από τα ρείθρα του Ιορδάνη.

(Ωδή τετάρτη, τροπάριο όγδοο)

Γιάννης Κουτσούκος

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: