Γιάννης Κουτσούκος

Οκτώβριος 7, 2016

ΤΑ ΕΒΔΟΜΗΝΤΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ – ΑΡΘΡΑ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΗ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΥ ΣΤΟΝ ΤΥΠΟ ΚΑΙ ΜΕΡΙΚΑ ΕΠΙ ΠΛΕΟΝ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙΟ

Filed under: Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:09 μμ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ ΠΕΖΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ.

Η ακουστική του θεάτρου της Επιδαύρου.

Άρθρο του Γιάννη Κουτσούκου

Για όσους έχουν αναρωτηθεί, πως είναι δυνατόν χωρίς μικρόφωνα, ενισχυτές και μεγάφωνα να υπάρχει μια μοναδική ακουστική σ’ οποιαδήποτε θέση του Θεάτρου της Επιδαύρου θα προσπαθήσω να δώσω την εξήγηση με βάση τη φυσική και. την τεχνική ακουστική.

Πρέπει όμως προηγουμένως να αναφέρουμε μια ιδιότητα που έχει το ανθρώπινο αυτί: Η ένταση δύο διαδοχικών διαφορετικών ηχητικών σημάτων, τα οποία φθάνουν στο ανθρώπινο αυτί, προστίθεται και επομένως ενισχύεται, τότε και μόνο τότε, όταν τα δύο αυτά ηχητικά σήματα έχουν μεταξύ τους μία χρονική διαφορά μικρότερη των έξι χιλιοστών του δευτερολέπτου.

Σ’ αυτήν ακριβώς την ιδιότητα του ανθρώπινου ακουστικού οργάνου έχει στηριχθεί ο κατασκευαστής του αρχαίου αυτού Θεάτρου (Πολύκλειτος).

Δηλαδή έχει δώσει τέτοιο αρχιτεκτονικό σχήμα στις κερκίδες και στα διαζώματα, έτσι ώστε σε κάθε σημείο του Θεάτρου να έχουμε πρόσθεση της έντασης των ηχητικών σημάτων που εκπέμπει ο ηθοποι­ός από τον χώρο της σκηνής, άρα ενισχύουμε την ένταση (χωρίς να υπάρχει ηλεκτρονικός ακουστικός ενισχυτής).

Πως όμως γίνεται αυτό;

Η φωνή από τον ηθοποιό (σκηνή) φθάνει στον θεατή με δύο τρόπους: Ο πρώτος τρόπος είναι “απευθείας” χωρίς καμία ενδιάμεση αντανάκλαση της φωνής.

Ο δεύτερος τρόπος είναι με πολλές ή λίγες διαδοχικές αντανακλάσεις πάνω στο χώρο ων διαζωμάτων.

Το μεγάλο μυστικό και το θαυμάσιο επίτευγμα στο θέατρο αυτό είναι, ότι, η χρονική  διαφορά των δύο πιο πάνω τρόπων, με τους οποίους φθάνει η φωνή του ηθοποιού στον θεατή είναι σε όλες τις θέσεις θεάτρου μικρότερη από τα πέντε χιλιοστά του δευτερολέπτου.

Έτσι στο αυτί του θεατή φθάνει η φωνή του ηθοποιού ενισχυμένη, διότι έχουμε πρόσθεση των ακουστικών εντάσεων της φωνής, η οποία φθάνει στον θεατή με τους δύο διαφορετικούς πιο πάνω τρόπους, που περιγράψαμε.

Το ερώτημα όμως είναι: Ήξερε ο κατασκευαστής του θεάτρου αυτή την ιδιότητα του-ανθρώπινου ακουστικού οργάνου; Και πως μπόρεσε να προσαρμόσει αρχιτεκτονικά-ένα τόσο μεγάλο έργο, ώστε να εκμεταλλευτεί κατά ιδανικό σχεδόν τρόπο την ιδιότητα αυτή;

Η απάντηση είναι ότι αποκλείεται να είναι σύμπτωση ο συνδυασμός του σχήματος

του θεάτρου με την πιο πάνω ακουστική ιδιότητα.

Όχι μόνο είχαν οι αρχαίοι πρόγονοι μας γνώση επιστημονική της ακουστικής λειτουργίας του ανθρώπου, αλλά είχαν και τις τεχνικές γνώσεις και μπορούσαν να κάνουν προηγουμένως τους αναγκαίους υπολογισμούς για να προσαρμόσουν την ακουστική στη γεωμετρία και να επιτύχουν αυτό το “ακουστικό θαύμα”, μοναδικό στα παγκόσμια χρονικά.

Τα συμπεράσματα αυτά είναι αποτέλεσμα μιας έρευνας που είχε κάνει το

Ινστιτούτου Τεχνικής Ακουστικής του Πολυτεχνείου του Βερολίνου στον χώρο του θεάτρου.

Τότε είχα την τύχη να συμμετέχω και εγώ σ’ αυτή την προσπάθεια σαν φοιτητής του πιο πάνω ανωτάτου επιστημονικού αυτού ιδρύματος.

Τ’ αποτελέσματα των επί τόπου μετρήσεων και ερευνών ανακοινώθηκαν τότε σε επιστημονικό έντυπο στα Γερμανικά. Απλοποιημένη περίληψη είναι το κείμενο αυτό, που δημοσιεύεται στο “Σ” για τους α­ναγνώστες του.

 

Δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 1998

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

ΣΕ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΑ ΕΠΙΠΕΔΑ
Η ΤΕΧΝΙΚΗ ΕΞΕΛΙΞΗ.

Δορυφορικό σύστημα εντοπισμού με ακρίβεια 20 μέτρων. Επαληθεύονται οι προφητείες της «Αποκάλυψης»;

 

Άρθρο του Γιάννη Κουτσούκου.

 

Όπως δημοσιεύθηκε πρόσφατα, βρετανική εταιρία τελειοποίησε σύστημα εντοπισμού οχημάτων-καθώς και των επιβαινόντων σε αυτά ατόμων-σε οποιοδήποτε μέρος του πλανήτη μας.

Ο εντοπισμός του οχήματος από τη «βάση παρακολούθησης» επιτυγχάνεται φυσικά μέσω λεκτρονικού υπολογιστή.

Στη συνέχεια σε ένα μηχανογραφημένο χάρτη της οθόνης εμφανίζονται οι συντεταγμένες, η ταχύτητα και η κατεύθυνση του οχήματος. Και εφόσον το όχημα κινείται οι συντεταγμέ­νες ενημερώνονται συνεχώς.

Κατά συνέπεια με το σύστημα αυτό μπορεί να γίνει στο μέλλον εντοπισμός ατόμων που έχουν κάποια «μαγνητική κάρτα» στην κατο­χή τους.

Ήδη για λόγους ασφαλείας αλλά και εξυπηρέτησης τα χαρτονομίσματα και τα ευγενή μέέταλλα (χρυσός κ.λπ.) αντικαταστάθηκαν από το «ηλεκτρονικό χρήμα» (πιστωτικές κάρτες).

Στο απώτερο μέλλον-σύμφωνα με τους ειδικούς πάντα-δεν είναι καθόλου απίθανο ο κωδικοποιημένος σε μαγνητική μνήμη «προσωπικός αριθμός ταυτότητας» κάθε ατόμου να αποτυπωθεί με ένα «κατάλληλο πομποδέκτη πάνω στο ίδιο το σώμα του ανθρώπου!!!

Έτσι αποσοβείται κάθε κίνδυνος απώλειας ή κλοπής και επιτυγχάνεται το ιδανικό της επο­χής μας: οικονομία χρόνου και κινήσεων. Η πληροφορία του εντοπισμού» του ατόμου στην περίπτωση αυτή διαβιβάζεται μέσω δορυφόρου στον Η/Υ, ο οποίος μπορεί να βρίσκεται σε οποιοδήποτε σημείο του πλανήτη μας, και θα είναι πλέον η γνωστή «βάση παρακολούθησης».

Έτσι, με την αλματώδη, μάλλον την φανταστική τεχνική εξέλιξη τίθεται εύλογα το ερώτημα:

Προσβάλλεται ή όχι η προσωπική ελευθερία και η ελεύθερη βούληση του ατόμου; Και δεν είναι δυνατόν να μην έρθουν στο νου μας το χωρία της «Αποκάλυψης» του Ιωάννου:

«Θα γίνουν τέτοιες ενέργειες, ώστε όλοι κα οι μικροί και οι μεγάλοι και οι πλούσιοι και ο πτωχοί και οι ελεύθεροι και οι δούλοι να δεχθούν το χάραγμα εις το δεξί τους χέρι ή εις το μέτωπό τους…ώστε κανένας να μην μπορεί να αγοράσει ή να πωλήσει παρά μόνο εκείνος,  που έχει το χάραγμα».

 

Δημοσιεύτηκε στις 10-11-1997

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η ΕΧΝΙΚΗ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

(είχαν οι πρόγονοι μας Μηχανές;)

 

Άρθρο του Γιάννη Κουτσούκου

 

Κάθε φορά που βρισκόμαστε μπροστά σε ένα αρχαίο οικοδόμημα ρωτάμε. Πώς ανέβασαν τόσους τόνους ψηλά; Είχαν μηχανές;

 

Η απάντηση είναι ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μηχανές και μάλιστα αξιοθαύμαστες. Επίσης είχαν πολλές τεχνικές γνώσεις και μπορούσαν να κάνουν μετρήσεις αστρονομικών φαινομένων με καταπληκτική προσέγγιση.

Εργαλειομηχανές, όπως π.χ. οι τροχαλίες και τα πολύσπαστα που χρησιμοποιήθηκαν στο τέλος του 5ου αιώνα π.χ. στην κατασκευή του Ερεχθείου και άλλων οικοδομημάτων, ήσαν από τα πιο βασικά

ανυψωτικά μηχανήματα.

Επίσης ο Ήρων ο Αλεξάνδρειος περιγράφει πέντε ακόμη εργαλεία : Βαρούλκο, μοχλό, σφήνα, ατέρμονα κοχλία και πολύσπαστα.

Αλλά και αντλίες χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι πρόγονοί μας : Όπως την πρέσα λαδιού του Ήρωνα, την αναρροφητική και καταθλιπτική αντλία του Κτησίβου και την αλυσιδωτή αντλία του Φίλωνα.

Όπως σήμερα έτσι και τότε : “Ο πόλεμος ήταν και είναι πατέρας όλων”. Εδώ φυσικά μιλάμε για την τεχνολογία που εξελίχθηκε χάρις στις πολεμικές επιχειρήσεις.

Καταπέλτες, τοξοβαλίστρες και εκτοξευτήρες υγρού και φωτιάς ήσαν στην ημερησία διάταξη. Ο Θουκιδίδης περιγράφει το πρώτο φλογοβόλο όπλο της ιστορίας. Με αυτό οι Βοιωτοί νίκησαν την αθηναϊκή  φρουρά της Δήλου.

Το πολυβόλο του Διόνυσου, το θωρακισμένο άρμα (Ελεόπολη) του Διοδούρου (ύψος ς 40 μέτρα) είναι μερικά μόνο παραδείγματα μερικών μηχανών.

Στις Συρακούσες της Σικελίας ο Αρχιμήδης κατασκεύασε κεραυνούς με του οποίους άρπαξαν τους πλωτούς πολιορκητικούς πύργους των Ρωμαίων, τους σήκωναν στον αέρα και μετά τους άφησαν να συντριβούν στη θάλασσα.

Έτσι λοιπόν οι πρόγονοί μας δεν ανέπτυξαν μόνο τη φιλοσοφική σκέψη και την τέχνη, αλλά και την τεχνική. Τις γνώσεις των κληρονόμησαν μετά οι Ρωμαίοι. Αλλά και οι ίδιοι οι Αρχαίοι Έλληνες κληρο-

νόμησαν πολλά από τους Καρχηδόνιους, τους Φοίνικας και τους Αιγυπτίους. Την τεχνολογία όμως αυτή των ξένων λαών οι Έλληνες τη συνέδεσαν με την Επιστήμη και έδωσαν μία εντυπωσιακή εξέλιξη και ώθηση, η οποία αποτέλεσε τη βάση στον τομέα αυτό μέχρι τον Μεσαίωνα. (Το 1578 μΧ ήταν η τελευταία έκδοση στα ιταλικά των έργων του Ήρωνα).

 

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου

 

 

 

 

 

 

Υπάρχει ατμοσφαιρική μόλυνση
στην περιοχή της Κορίνθου;

 

Άρθρο του  Γιάννη Κουτσούκου.

 

Όποιος Κορίνθιος θελήσει -και μπορεί να λέει τα πράγματα με το όνομά τους; πρέπει να σταθεί και να απαντήσει σε αυτό το ερώτημα. Δυστυχώς, οι κάτοικοι της ευρύτερης περιοχής της Κορίνθου δεν γνωρίζουν αν υπάρχουν όργανα, που να μετρούν την ατμοσφαιρική ρύπανση, είτε αυτή οφείλεται στις βιομηχανίες του νομού, είτε σε άλλα αίτια.

Όλοι ξέρουμε ότι υπάρχει για την Αθήνα καθημερινή μέτρηση των ρύπων της ατμόσφαιρας και εκδίδεται και δελτίο από τα ΜΜΕ. Τι γίνεται όμως στην Κορινθία; Το θέμα αυτό αφορά άμεσα την υγεία των Κορινθίων!

Για την ρύπανση που οφείλεται στα καυσαέρια των αυτοκινήτων -επαρχιακών και εθνικών και των οχημάτων μέσα σε κατοικημένες περιοχές (είναι γνωστό ότι το κράτος έχει κάνει ότι μπορεί, όπως καταλυτικά, κάρτες καυσαερίων, κ.λπ.). Εμείς σήμερα θα ασχοληθούμε με την τυχόν μόλυνση από τις βιομηχανίες. Είναι γνωστό ότι με την σημερινή τεχνολογία η μόλυνση μπορεί να περιοριστεί αρκετά.

Αυτό τουλάχιστον γίνεται με την τοποθέτηση ειδικών φίλτρων, αλλά και με τις συνεχείς μετρήσεις των γύρω περιοχών με ειδικά όργανα τα οποία εγκαθιστούν οι ίδιες οι «ρυπογόνες βιομηχανίες» με δικά τους έξοδα.

Αυτό τουλάχιστον γίνεται στις προηγμένες βιομηχανικά χώρες. Μέσα στην αρμοδιότητα των καθηκόντων της Ν.Α. πρέπει να είναι και ο έλεγχος, η  παρακολούθηση και η επέμβαση σε τυχόν ρύπανση της ατμόσφαιρας από μικρές ή μεγάλες βιομηχανίες .Όταν ένα Ν.Σ, αφιερώνει ώρες ολόκληρες για άλλα θέματα -μικρότερης ή μεγαλύτερης σημασίας, πως δεν συζήτησε και δεν έλαβε κυρίως, μια απόφαση για την τοποθέτηση οργάνων και ελέγχου της ατμόσφαιρας στην περιοχή μας; Είναι δυνατόν να λειτουργούν δίπλα μας μεγάλες βιομηχανικές μονάδες και να μην ξέρουμε, αν παράγουν ή όχι βλαπτικές ουσίες και σε τι βαθμό; Εμείς, ευχόμαστε να μην παράγουν. Αυτό· όμως, θα μας το πουν οι μετρήσεις. Πώς θέλουμε να είμαστε στην Ε.Ε. ισότιμα μέλη, όταν δεν έχουμε προβλέψει τουλάχιστον να διαπιστώσουμε αν έχουμε ή όχι επιβάρυνση της ατμόσφαιρας από βιομηχανικούς ρύπους στην περιοχή μας;

Δεν μιλάμε φυσικά για απομάκρυνση των βιομηχανιών, πράγμα που φαντάζει εξωπραγματικό. Μιλάμε μόνο γι’ αυτό που οι ίδιες οι βιομηχανίες έπρεπε να κάνουν από μόνες τους και εύχομαι να το έχουν κάνει.

Δηλαδή λήψη συνεχών μέτρων προστασίας με όλα τα σύγχρονα τεχνικά μέσα για την προστασία της υγείας των κατοίκων των γύρω περιοχών. Η πρότασή μου είναι η εξής: Να αποφασίσει η αρμοδία αρχή (όποια και αν είναι αυτή, δήμος, Νομαρχία, κοινότητες κ.λπ.) για την τοποθέτηση και  τη δημιουργία δικτύου μέτρησης σε διάφορους σταθμούς της περιοχής. Στη συνέχεια να συσταθεί μια επιτροπή από ανάλογους επιστήμονες, η οποία να παρακολουθεί τις μετρήσεις.

Αν χρειάζεται να επεμβαίνει το αρμόδιο κρατικό όργανο-ύστερα από εισήγηση και δημόσια ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των μετρήσεων- και να υποχρεώνει τις τυχόν ρυπογόνες βιομηχανίες να τοποθετούν τα φίλτρα και να ρυθμίζουν ανάλογα την παραγωγική διαδικασία, λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη και τις αποφάσεις των αρμόδιων κρατικών οργάνων, σε ότι αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και την υγεία των κατοίκων της περιοχής.

 

Δημοσιεύτηκε την 30-10-1997

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο σεισμός του 273 π.Χ. στον Κορινθιακό κόλπο και ο καταποντι-
σμός της Αρχαίας Ελίκης

Μαρτυρίες αρχαίων συγγραφέων για τους σεισμούς.

 

Το χειμώνα του 373  π.χ. έγινε ένας καταστρεπτικό σεισμός με επίκεντρο τον κορινθιακό κόλπο. Φυσικά οι αρχαίοι συγγραφείς δεν μας αναφέρουν τους βαθμούς της κλίμακας Richter, αλλά περιγράφουν με θαυμαστή λεπτομέρεια τις καταστροφές στις ακτές της Πελοποννήσου και Στερεάς Ελλάδας γύρω από τον Κορινθιακό κόλπο.

Τη μεγαλύτερη συμφορά έπαθε ο Ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς, που καταστράφηκε και έμεινε έκτοτε ερειπωμένος για πολύ καιρό.

Μία άλλη πόλη κοντά στο Αίγιο, η αρχαία Ελίκη σκεπάσθηκε από τη θάλασσα κατά μία μαρτυρία του Ηρακλείδη (που τη διέσωσε ο Στράβων):  “Η πόλη απείχε από τη θάλασσα 12 στάδια (2.250 μέτρα) κι όλη αυτή η έκταση μαζί με την πόλη σκεπάστηκε από τη θάλασσα κατά το σεισμό που έγινε νύχτα…’’.

Όπως και τώρα έτσι και τότε έσπευδαν μετά το σεισμό τα σωστικά συνεργεία. Οι Αχαιοί, λοιπόν, έστειλαν στην Ελίκη χιλιάδες άνδρες για τις πρώτες βοήθειες. ‘ Ο Ερατοσθένης γράφει πως στο βυθό της αρχαίας Ελίκης, που είχε πάθει πλέον καθίζηση μέσα στη θάλασσα μπορούσε κανείς να δει ακόμη όρθιο το χάλκινο άγαλμα του Ποσειδώνα.

Ο Κλαύδιος Αιλιανός στο σύγγραμμά του «Περί ζώων” γράφει το εξής παράδοξο: “Πέντε μέρες προ του σεισμού και καταποντισμού της  Ελίκης διάφορα ζώα άρχισαν vα εγκαταλείπουν όλα μαζί το έδαφος της, δηλαδή ποντίκια, νυφίτσες, σκολόπενδρες και σκαθάρια »

Δέκα Λακωνικά πλοία αγκυροβολημένα στην παραλία βούλιαξαν από το σεισμό. Η περιγραφή αυτή του Αιλιανού 600 χρόνια μετά τη καταστροφή, που τη διέσωσε από αρχαιότερες μαρτυρίες, είναι η πρώτη γραπτή μαρτυρία για τον εντοπισμό “προδρόμων φαινομένων” του σεισμού. Σήμερα οι σεισμολόγοι ασχολούνται έντονα με τα “πρόδρομα” αυτά φαινόμενα του σεισμού, όπως π.χ. διαπιστώθηκε ότι πριν από το σεισμό του Αίγιου (1995) στις θερμές πηγές της Κυλλήνης η θερμοκρασία του νερού έπεσε κατά 7 βαθμούς Κελσίου.

Επίσης πριν από τον σεισμό των Αλκυονίδων (καλά νησιά) του Κορινθιακού κόλπου στις  21-2-1981 οι παλιρροιογράφοι κατέγραψαν μείωση της στάθμης των υδάτων στον Ισθμό της Κορίνθου κατά ενάμιση μέτρο.

Και ο Πολύβιος αναφέρει επίσης για τον καταποντισμό της Έλλης από την θάλασσα. Άλλοι αρχαίοι συγγραφείς έχουν παρατηρήσει και αναφέρονται επίσης στο φαινόμενο, ότι μετά τους σεισμούς ακλουθεί η βροχή.

Σχετικά με τον καταποντισμό της Ελίκης έκανε παρατηρήσεις κατά το σεισμό του1861 και ο I. Sogmidt  (διευθυντής τότε του Αστεροσκοπείου Αθηνών). Μία στενή λωρίδα γης στην περιοχή της Ελίκης άρχισε να καταποντίζεται με τόσο αργό ρυθμό, ώστε χρειάσθηκαν πολλές ημέρες να κρυφτούν εντελώς υπό την θάλασσα οι κορμοί πρώτα και έπειτα οι κορυφές έπειτα των δενδρυλλίων.

Το ίδιο φαινόμενο περιγράφει και ο Παυσανίας για το σεισμό τον 373 π.χ., ότι δηλαδή  «οι.. κορυφές των δένδρων στο άλσος του ελικώνιου Ποσειδώνα φαίνονταν έξω από το νερό.»  Εκτός, όμως, από τις δονήσεις, τις καταποντίσεις και καταπτώσεις έχουμε και τα λεγόμενα θαλάσσια κύματα αμέσως μετά το σεισμό.-

Στη “γεωγραφία της Πελοποννήσου” ο Leake (3 σελίδα 402) αναφέρεται σε σεισμό του 1817, όπου το “κύμα κατέκλυσε την παραλία από Σελινούντος μέχρι Αίγιου και όταν αποσύρθηκε παρέσυρε τα παραλιακά οικοδομήματα, πέντε χωριά καταστράφηκαν στην παραλία ζώνη και τα δύο τρίτα του Αίγιου. Εξήντα πέντε άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους».

Αλλά και για ένα άλλο σεισμό του 1748 σώζονται δραματικές λεπτομέρειες από θαλάσσια κύματα που προξένησαν τεράστιες ζημιές σε παραλιακά καταστήματα στο Αίγιο.

Από όλες αυτές τις πληροφορίες, που κυρίως προέρχονται από το σχολιασμό των “Αχαϊκών” του αρχαίου συγγραφέα Παυσανία (εκδοτική Αθηνών -Νικ. Παπαχαντζή), προκύπτει ότι : Η περιοχή όπου ζούμε (του Κορινθιακού κόλπου) έχει δώσει από την αρχαιότητα μεγάλους σεισμούς.

Αντί μιας «μικροπολιτικής εκμετάλλευσης» της πραγματικότητας αυτής πρέπει με ευσυνειδησία

και προγραμματισμό να βρούμε λύσεις τέτοιες, ώστε να ελαχιστοποιούμε κατά το δυνατόν τα καταστροφικά αποτελέσματα ενός τέτοιου φυσικού φαινομένου, όπως είναι ο σεισμός.

 

Δημοσιεύτηκε την 14-9-1999

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Mία ερμηνεία του φυσικού φαινομένου του σεισμού με απλά λόγια.

 

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΜΕΓΕΘΟΣ ΚΑΙ ΤΙ ΕΝΤΑΣΗ ΣΕΙΣΜΟΥ.

 

Επειδή υπάρχει κάποια  σύγχυση στον απλό κόσμο για τα  Richter (μέγεθος) και τα Μερκάλλι (ένταση) ενός σεισμού, θα δώσουμε μία απλή κατανοητή επεξήγηση

1) Τι είναι μέγεθος ενός σεισμού;

Το μέγεθος του σεισμού μετράει την ποσότητα έργου ή καλύτερα ενέργειας που απελευθερώνεται

από τη σύγκρουση μεγάλων τεκτονικών πλακών, που προκαλούν το σεισμό.

Η μονάδα μέτρησης είναι τα Richter, επειδή πρώτος ο Charles Richter την επινόησε το 1935 και έδωσε το όνομά του αυτή.

Για να χρησιμοποιήσουμε και λίγα μαθηματικά πρέπει να πούμε τα εξής:

Σύμφωνα, λοιπόν, με τον Richter η ενέργεια, που εκλύεται από ένα σεισμό είναι ίση με μία μαθηματική δύναμη (γνωστή από τα μαθητικά μας χρόνια), που έχει βάση τα δέκα και εκθέτη του δέκα ένα γινόμενο: Το γινόμενο του εκθέτη αυτού έχει ένα σταθερό παράγοντα, που είναι το 1,5 και έναν μεταβλητό, που το ονομάζουμε Μ.

Το Μ είναι τα Richter (δηλαδή 6 Richter, 7 Richter κ.λπ.).

Να και ο μαθηματικός τύπος: Η Ενέργεια είναι ίση με την δύναμη που έχει βάση το 10 και εκθέτη το γινόμενο 1,5 επί Μ.

Ας συγκρίνουμε τώρα δύο σεισμούς, που διαφέρουν κατά μία μονάδα, δηλαδή ένα σεισμό των 6 Richter

και έναν των 7 Richter.. Ο σεισμός των 7,0 Richter εκλύει ενέργεια σε σχέση με το σεισμό των 6,0 R, όχι μόνο διπλή, αλλά -σύμφωνα με τον πιο πάνω μαθηματικό τύπο- κατά ΤΡΙΑΝΤΑ ΔΥΟ ΦΟΡΕΣ μεγαλύτερη.

Με άλλα λόγια κάθε σεισμός που διαφέρει από κάποιον άλλον κατά μία μονάδα Richter, διαφέρει σε ενέργεια κατά 32 φορές, είναι δηλαδή 32 φορές μεγαλύτερος (σε ενέργεια).

Αν δύο σεισμοί διαφέρουν μόνο κατά δύο Richter (π.χ. ο  6,7 και ο 8,7), τότε το μέγεθος του ενός είναι κατά περίπου χίλιες φορές μεγαλύτερος από το μέγεθος του άλλου (!)

Τι είναι ένταση ενός σεισμού;

Είναι εμπειρικές κλίμακες που αναφέρονται όχι μόνο σε ένα συγκεκριμένο σεισμό, αλλά συγχρόνως και σ’ ένα συγκεκριμένο τόπο. Είναι κλίμακες υποκειμενικές και δεν εξαρτώνται μόνο από το μέγεθος του σεισμού, αλλά κυρίως και από το βάθος, την απόσταση του επίκεντρου, τη σύνθεση, μορφή και κλίση των εδαφικών στρωμάτων που παρεμβάλλονται κ.λπ.

Η κλίμακα αυτή παριστάνεται με λατινικούς αριθμούς, από το ένα έως το δέκα.

Άλλο, λοιπόν, μέγεθος (Richter) και άλλο ένταση (Μερκάλλι).

Παράδειγμα:

Ο σεισμός του 1981 στα καλά νησιά είχε μέγεθος 6,7 Richter (24-2-81), αλλά η έντασή του ήταν διαφορετική σε διάφορα μέρη, όπως π.χ. πιο κάτω:

Περαχώρα: X (δέκα βαθμοί).

Λουτράκι: IX (εννέα βαθμοί).

Μέγαρα: VIII (οκτώ βαθμοί).

Κιάτο: VIII (οκτώ βαθμοί).

Ξυλόκαστρο: VIII (οκτώ βαθμοί).

Αθήνα: VII (επτά βαθμοί).

Αλλά και μέσα στην Αθήνα η ένταση επτά (7) είχε αποκλίσεις. Μεγαλύτερη ένταση είχαν οι περιοχές με μαλακό έδαφος (Χαλάνδρι, Καλλιθέα) και μικρότερη οι περιοχές με σκληρότερο έδαφος.

Ο μεγαλύτερος σεισμός που είχε γίνει μέχρι τώρα είναι ο 9,0 Richter (σε μέγεθος).

Σχετικά με την ένταση του σεισμού δίδεται η εξής εμπειρική κλίμακα, π.χ. για ένταση X (δέκα): (Όπως στην Περαχώρα το 1981): “Τα περισσότερα κτίρια με τοιχοποιίες καταστρέφονται. Σοβαρές βλάβες στις περισσότερες κατασκευές, γέφυρες, φράγματα, υδατοφράχτες, κατολισθήσεις εδαφών».

Τέλος, ένας σεισμός σε πολύ μεγάλο βάθος μέσα στη γη (π.χ. 700 χιλιόμετρα βάθος) έστω κι αν έχει μέγεθος (π.χ. 7,6 Richter) μπορεί να είναι ελάχιστα αισθητός στην επιφάνεια της γης.

Στο ίδιο μέρος ένας άλλος σεισμός (π.χ. 5,6 Richter), όταν έχει βάθος μόνο 10 έως 20 χιλιόμετρα είναι καταστρεπτικός, έστω κι αν είναι χίλιες φορές μικρότερος από τον πιο πάνω σεισμό των  7,6 Richter.

Γιάννης Κουτσούκος

Δημοσιεύτηκε την 4-10-1999 στην εφημερίδα «Σήμερα »της Κορίνθου.

Το κείμενο αυτό περιλαμβάνεται στο υπό έκδοση βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου «Πεζογραφήματα και έμμετρα κείμενα.»

 

 

Μια χρονική και ιστορική αναδρομή από την
αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

 

                 ΟΙ ΣEΙΣΜΟΙ ΣΤΟΝ ΝΟΜΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

 

Για πλήρη ενημέρωση των αναγνωστών δίνουμε μία χρονολογική περιληπτική κατάσταση των σεισμών στην Κορινθία από την αρχαιότητα έως και σήμερα (όσοι από αυτούς έχουν καταγράφει).

 

426 π Χ (Θουκυδίδης, βιβλίο τρίτο). Έγινε το πέμπτο χρόνο του πελοποννησιακού πολέμου. Ο βασιλιάς

των Σπαρτιατών Άγις ευρίσκετο σε εκστρατεία κατά των Αθηναίων κοντά στον Ισθμό της Κορίνθου. Η εκστρατεία αναβλήθηκε λόγω του σεισμού (!).

 

227 π.Χ.: Σεισμός που έγινε αισθητός στον κορινθιακό κόλπο, αλλά ήταν τρομερά δυνατός στη Ρόδο, όπου κομματιάστηκε ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου, ο Κολοσσός (αναφέρεται από τους Αρχαίους συγγραφείς Πολύβιο και Στράβωνα).

 

23 μ.Χ.: Χωρίς άλλες αναφορές.

 

77 μ.Χ.: Μεγάλος σεισμός επί εποχής του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Ουαλεντινιανού. Το μέγεθος του σεισμού υπολογίζεται σε 6,3 Richter και η ένταση του σε 9 βαθμούς της κλίμακας Μερκάλι. Ο βυζαντινός χρονογρόφος Μαλάλας δίδει ακριβώς την ημερομηνία του σεισμού δηλαδή 20 Ιουνίου του 77 μ.Χ, το βράδυ (νύχτα). Πρέπει να υπήρχαν πολλά θύματα, διότι σε όσους επέζησαν στην Κόρινθο ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας έκανε πολλές δωρεές.

 

141 έως 153 μ.Χ.: πιθανότατα σεισμός στην Κορινθία (αναφέρεται έμμεσα από τον Παυσανία).

 

524 μ.Χ.: Μεγάλος σεισμός στην Κόρινθο. Τον αναφέρει ο ιστορικός Προκόπιος και πολλοί άλλοι βυζαντινοί συγγραφείς (όπως π.χ., Μαλάλας, Κεδρηνός κ.λ.π.) Έγινε επί εποχής του Αυτοκράτορος Ιουστίνου του Α’ (θείου του Μεγάλου Ιουστινιανού).

Ειδικοί μιλάνε για μέγεθος 6,6 Richter και για  9 βαθμούς της κλίμακας Merkalli (για την περιοχή της Κοριίνθου). Ο σεισμός αυτός έγινε συγχρόνως και στο Δυρράχιο ης Αλβανίας.

 

544 μ.Χ.: ( περίπου). Σεισμός Κόρινθο  6,3 Richter και ένταση στην πόλη της Κορίνθου 8 β. (από τα κεί­μενα του Μητροπολίτη Αντιόχειας Ηλία). Καταστράφηκαν μεγάλα τμήματα των τειχών της Κορίνθου.

 

552 μ.Χ. (ή 551 μ.Χ.).: Σεισμός στην Κορινθία και στην Φθιώτιδα, Φωκίδα. Κατέρρευσε ο υπερμεγέθης ναός του Αγίου Λεωνίδη στο Λέχαιον (Βασιλική Λεχαίου) στα σημερινά βουναλάκια (Αρχαίο

Λιμάνι Λεχαίου). Ο ναός αυτός έχει ανασκαφεί από τον κ. Πάλλα και σώζονται σήμερα τα ερείπια του (διαστάσεις 120×90 μέτρα).

 

580 μ.Χ.: Πιθανότατα σεισμός στην Κόρινθο μεγέθους 6,3 R και ένταση εννέα βαθμών (αποδεικνύεται έμμεσα από αρχαία νομίσματα).

1402 μ.Χ.: (εποχή θερισμού). Καταστρεπτικός σεισμός σε όλο τον Κορινθιακό (Ζ. Gontarini, Φράγκος).

 

1714 ΚΑ11785: Σφοδροί σεισμοί στην Αχαΐα με μειωμένη ένταση στην Κορινθία.

 

1742 (9 Φεβρουάριου): Σεισμός 6,0 Richter με επτά βαθμούς έντασης. Κατέστρεψε τμήμα του Μοναστηριού του Προφήτη Ηλία, στη Ζάχολη Ευρωστίνης (τον κατέγραψαν οι μοναχοί στις “ενθυμήσεις” τους).

 

1753: Φεβρουάριου (ή 6 Μαρτίου

με το νέο ημερολόγιο).

Προκάλεσε γενική καταστροφή και κατάρρευση της Μονής της Ζάχολης (κατεγράφη πάλι στις ενθυμήσεις των Μοναχών). Μέγεθος 6,2, ένταση οκτώ.

1756 -20 Οκτωβρίου: Σεισμός σε όλη την Πελοπόννησο. Ιδιαίτερα στην Κορινθία μέγεθος 7,0 R. (ξένη βιβλιογραφία), (πολύ μεγάλος).

 

1817: Σφοδρός σεισμός με “υποχθονίους κρότους” και θαλάσσιο κύμα που κατέστρεψε τα παράλια του Κορινθιακού (μάλλον πρόκειται για τον σεισμό της 23-8-1817 με επίκεντρο το Αίγιο).

 

1850: Περιοχή Ισθμού Κορίνθου (Σμιθ).

 

1855  Επίκεντρο το Καλαμάκι Κορινθίας (Σμιθ).

 

1858 Μέγεθος 6,7 Richter (όσο και ο σεισμός του 1981). Ένταση στην Αρχαία Κόρινθο δέκα βαθμούς (πολύ μεγάλη). Ώρα 11 το πρωί της 9 Φεβρουάριου.

Δύο ώρες προ του σεισμού ακούοντο “υποχθόνιοι θόρυβοι που μεγάλωναν διαρκώς, μέχρι τη στιγμή της δόνησης”. Διάρκεια 10 δευτερόλεπτα (Μαρτυρίες των ιατρών Δ. Αρεταίου και Σ. Σταυρακάκη).

Επίκεντρο: Αρχαία Κόρινθος. Υπήρχαν καταρρεύσεις του τοίχους του Ακροκορίνθου, καθώς και ρήγμα στο κιονόκρανο του Ναού του Απόλλωνος στην Αρχαία Κόρινθο. Νεκροί 21. Τραυματίες 80.

6/4/1858: Ισχυρός μετασεισμός

20/5/1858: Νέος ισχυρός μετασεισμός. Ο πιο πάνω σεισμός έγινε αιτία να εγκαταλειφθεί η Αρχαία Κόρινθος και να κτισθεί η Νέα Κόρινθος.

 

1876 20 Ιουνίου: Μέγεθος 6,0 Richter. Επίκεντρο η Νεμέα, ένταση επτά (μετασεισμοί επί ένα εξάμηνο).

 

1887-3 Οκτωβρίου: Μέγεθος 6,3 R.(Ζημιές στο Ξυλόκαστρο,

Διμηνιό, Κιάτο, Κοκκώνι, Νεράτζα, Περαχώρα κ.λ.π.).Θαλάσσιο κύμα από Ξυλόκαστρο μέχρι Συκιά με ανθρώπινα θύματα.

 

1910-10 Ιουλίου: Σεισμός χωρίς θύματα

 

1928-22 Απριλίου ημέρα Κυριακή. Ο γνωστός σεισμός (τον θυμούνται πολλοί που ζουν ακόμη). 20 νεκροί, 30 τραυματίες.

Προ του σεισμού υπήρχε αφόρητη ζέστη. Ώρα 9 μ.μ. άρχισαν οι δονήσεις. Δηλαδή υπήρχαν “προσεισμοί” και ο κόσμος βγήκε έξω από τα σπί­τια του.

10.15 μ.μ. έγινε ο κύριος σεισμός. Μέγεθος 6,3 R.

Επίκεντρο: Νότια της Κορίνθου.

1928 24/25 Απριλίου: Μεγάλος μετασεισμός. 5,2 R (καταστροφικός).

 

1930 17 Απριλίου: 6,0 R, ένταση οκτώ (Σοφικό, Αλμυρή, Εξαμίλια κ.λ.π.)

1931: 4 Ιανουάριου (Κόρινθος, Συκιά, Νεμέα κ.λ.π.).

 

1953: 13 Ιουνίου 5,7 R (επίκεντρο Κορινθιακό).

1953: 5 Σεπτεμβρίου, μέγεθος 6,0 R (Ίσθμια, Καμάρι κ.λ.π.).

1954: 17 Απριλίου, μέγεθος 5,8 R (Βραχάτι, Κοκκώνι κ.λ.π.).

 

1962: 28 Αυγούστου, μέγεθος 6,8 R (πολύ ισχυρός), βάθος 100 χιλιόμετρα (στη Γή), ένας νεκρός και 3 τραυματίες. Έγινε αισθητός στην Κρήτη έως Φλώρινα (δεν υπήρχαν θύματα λόγω του μεγάλου βάθους του).

 

1972: 13 Σεπτεμβρίου, 6,3 R,

βάθος 75 χιλιόμ. Εντάσεις: Αρχαίες Κλέωνές . επτά, Αχαΐα: επτά  Αισθητός μέχρι Μάλτα και Τεργέστη.

 

1981: 24 Φεβρουάριου.

Αλκυονίδες νήσοι (Καλά νησιά). Ο γνωστός και καταστρεπτικός σεισμός που γνωρίζουμε οι περισσό­τεροι Κορίνθιοι. Ώρα 22.54 (χωρίς προσεισμό), μέγεθος 6,7 R, διάρκεια 12″.Την ίδια νύχτα (25/2/1981) και ώρα 4.36 γίνεται δεύτερος σεισμός 6,4 R. Κατάρρευση Ξενοδοχείου “Απόλλων» (Λουτράκι) και “Γαλαξίας” (Κοκκώνι).

Μετασεισμός: 4 Μαρτίου 1981 (ώρα 23.58), μέγεθος 6,2 R.

5 Μαρτίου 1981 ώρα 8.30 (πρωί). Νέος μετασεισμός 6,0 R (ρήγμα Καπαρέλλι Βοιωτίας). Ζημιές κυρίως σε Περαχώρα, Κόρινθο, Κιάτο. Νεκροί συνολικά 20. Τραυματίες 5ΟΟ.Σχηματισμός δύο ρηγμάτων (Γερανείων 15 χιλιομέτρων στη Χερσόνησο της Περαχώρας και το άλλο μήκους 15 χιλιομέτρων στο Καπαρέλλι Βοιωτίας).

 

Δημοσιεύτηκε την 22-9-1999

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΙΣΤΟΡΙΚΑ

Η πρώτη διοικητική διαίρεση της Κορίνθιας το 1834

 

 

Η πρώτη διοικητική διαίρεση της Κορινθίας το 1834.

Σε 33 Δήμους διαιρέθηκε η επαρχία Κορινθίας με διάταγμα του Όθωνα το 1834.Η Κορινθία, η Αργολίδα και η Ναυπλία αποτελούσαν τότε τον Νομό Αργολιδοκορινθίας.

Βασικό κριτήριο της διοικητικής αυτής κατανομής ήταν οι αποστάσεις της πρωτεύσας του κάθε Δήμου από τα δημοτικά διαμερίσματα.

Έτσι στο ΦΕΚ της 26 Μάιου 1834 αναγράφονται και οι αποστάσεις για πεζούς σε ώρες και λεπτά της ώρας.

Κατά συνεπείαν κατά τον προκαποδιστριακό αυτό διοικητικό χάρτη της Κορινθίας έπαιξαν ρόλο η χωροταξική κατανομή και όχι τα γνωστά ψηφοθηρικά τερτίπια.

Πρώτης κλάσης δήμος δεν υπήρχε στη Κορινθία.

Όλοι οι δήμοι ήσαν τρίτης κλάσης, πλην του δήμου Τρικάλων, ο οποίος ήταν δεύτερης κλάσης.

Μια μελέτη στο διοικητικό αυτό τοπίο της Κορινθίας καταλήγει στα πιο κάτω αξιοσημείωτα συμπερά- σματα.

 

1)Ο συνολικός πληθυσμός της Κορινθίας τότε ήταν τότε μόνο 24.933 κάτοικοι.

 

2)Ο δήμος Κορίνθου είχε μόλις 806 κατοίκους. Φυσικά τότε δεν υπήρχε ακόμη η νέα Κόρινθος

 

3) Ο μεγαλύτερος δήμος ήταν των Τρικάλων με 2.170 κατοίκους και ο μικρότερος ο δήμος του Υρνηθίου με πρωτεύουσα το Αγγελόκαστρο και μόλις 194 κατοίκους,

 

4)Η περιοχή Ασσου, Κοκκώνι, Νεράτζα είχε το άγνωστο σήμερα όνομα Απία (Βλαχατέικα). Η περιοχή Βέλλου, Πουλίτσας είχε το όνομα Αιγιαλεία με πρωτεύουσα το Τρανό-Ζευγολατιό.

  • Δήμος Ορεξίου ελέγετο η σημερινή Λαύκα, η οποία αποτελούσε μάλλιστα μόνη της ένα ανεξάρτητο Δήμο.

Φυσικά το διάταγμα αυτό φέρει την υπογραφή του Ι.Κωλέτη ( Υπουργού τότε των εσωτερικών) και της γνωστής Βαυαρικής αντιβασιλείας (Αρμανσμπεργ, Μάουερ και Ειδεκ), μια τριανδρία που αντικατέστησε τότε τον ανήλικο Όθωνα.

 

Δημοσιεύτηκε την 30-10-2008

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ

Ο ΝΑΟΣ ΤΟΥ ΑΗ-ΣΩΣΤΗ ΣΤΑ ΔΕΡΒΕΝΑΚΙΑ

Μια ματιά στις ιστορικές μαρτυρίες και τις λαϊκές παραδόσεις

Το εκκλησάκι του Άη-Σώστη στα Δερβενάκια δεν εκτίσθη μετά την ιστορική καταστροφή του Δράμαλη στο μέρος αυτό, όπως πολλοί σήμερα πιστεύουν, αλλά προϋπήρχε του 1822.

Βέβαιον είναι ότι ο ναός αυτός προϋπήρχε και κατεστράφη από τους Τούρκους κατά την εισβολή τους στην Πελοπόννησο το 1715 (όταν εκυρίευσαν την χώραν από τους Βενετούς) ή το 1769, όπου πνίγηκε η τότε πρώτη επανάσταση και κατεστράφηκα για αντίποινα πολλοί ναοί και μοναστήρια στον Μοριά.

Ο Ναός που καταστράφηκε το 1769, ήταν σύμφωνα με παραδόσεις, που έχουν καταγραφεί (το 1913 από τον Δ. Βαρδουνιώτη) βυζαντινός μεγαλύτερος αυτού που υπήρχε στην επανάσταση του 1821 και με τρούλο.

Ο Βαρδουνιώτης κατέγραψε το 1913 τα ίχνη του παλαιού ναού σύμφωνα μετα θεμέλια πού εσώζο- ντο τότε: Δηλαδή το θεμέλιο του παλαιού ναού προς Βορρά ήταν κατά 2,75 μέτρα μεγαλύτερο του σημερινού Βορείου θεμελίου.

Επίσης, υπήρχαν έξω από το ναό μαρμάρινες στήλες, πιθανόν από παλαιό νεκροταφείο.

Ο Ναός αυτός ήτο αφιερωμένος στον Άγιο Σώζοντα, εορτάζετο την 7 Σεπτεμβρίου και δεν γνωρίζουμε πότε είχε κτισθεί (ο Βυζαντινός). Μετά την καταστροφή του βυζαντινού αυτού Ναού το 1715 ή το 1769, έμεινε ερειπωμένος. Έτσι ερειπωμένος ήταν και το 1822 και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης μέχρι το 1860. Υπήρχε όμως πάντοτε κοντά στον κατεστραμμένο ναό ένα προσκυνητάρι στο οποίο υπήρχε η εικόνα του Αγίου Σώζοντα και ένα κουτί, στο οποίον οι προσκυνητές και διαβάτες έριχναν τον οβολό τους.

Τα στενά του Άη-Σώστη ήταν η πιο συνηθισμένη διάβαση για πεζούς ή για ιππικό για την μετάβαση από Κόρινθο προς Άργος.

Η πορεία ήταν η ίδια όπως στην Αρχαία Ελλάδα: Αρχαία Κόρινθος -σημερινά Βελληνιάτικα- σημερινό Σπαθοβούνι – Τούρκικο γεφύρι στη θέση Αλάμπι (Αλη-Μπέης)-Χάνι Κουρτέσσας-στενά Αη-Σώστη-Φύχτια (η Χαρβάτι)-Άργος.

Ο σημερινός ναός (χωρίς την ακαλαίσθητη δυτική προσθήκη που έγινε αυθαίρετα τις τελευταίες δεκαετίες από εφημέριο του Αγίου Βασιλείου) εκτίσθη από τον Γενναίο Κολοκοτρώνη (γιό του Θ. Κολοκοτρώνη) το 1860 (Φεβρουάριος).

Κτίσθηκε στην ίδια θέση, αλλά μικρότερος.

Ο Βαρδουνιώτης που κατέγραψε τον ναό του Γενναίου Κολοκοτρώνη το 1913 δίνει τα πιο κάτω στοιχεία.

μήκος 6,60μ., πλάτος 4,55 μ., ύψος 4 μέτρα. Είχε, δυτικά την είσοδο (όπως και σήμερα), αλλά το 1913 υπήρχε “κομψόν μικρόν κωδωνοστάσιον» πάνω από την είσοδο.

Προς βορράν υπήρχε “μικρόν περίβολον και ασκεπής γη, ήτις, εχρησίμευσεν ως νεκροταφείον». Το υψόμετρο του ναού δίδεται σε 385 μέτρα, από τη θάλασσαν.

Ο στρατηγός Γενναίος Κολοκοτρώνης έκτισε (ή αποπεράτωσε) τον Ναόν με δικές του δαπάνες. Έκανε την σκέπην, κατασκεύασε το Τέμπλον, τον εκόσμησε με εικόνες, καντήλια, ιερά βιβλία και ότι άλλο ήταν αναγκαίο.

 

Τα εγκαίνια του Ναού αυτού, έγιναν στις 21 Μαΐου 1862 από τον Μητροπολίτη Κορινθίας Αμφιλόχιον. Επειδή την 21 Μαΐου είναι η εορτή των Κωνσταντίνου και Ελένης, καθιερώθηκε από τότε ο ναός να εορτάζεται και στις 21 Μαΐου.

Ο Γενναίος είχε το εκκλησάκι υπό την προστασία του μέχρι τον θάνατόν του. Το επεσκέπτετο τακτικά.

Από το 1864 μέχρι το 1904 υπήρχε μόνιμα μοναχός-επιμελητής, ο οποίος έμενε σε διπλανό “πενιχρό κελί».

Το κελί αυτό αργότερα ξανακτίσθηκε μεγαλύτερο από Αργίτες. Τα σημερινά κελιά εκτίσθηκαν

αργότερα (περίπου 1920) από κατοίκους του Αγίου Βασιλείου, που είχαν μεταναστεύσει στην Αμερική και έστελναν σχετικά χρήματα.

Από το έτος 1866 άρχισε να φυτεύεται και δάσος (κυπαρίσσια, συκιές, πεύκα κ.λ.π.). Μέχρι το 1920 η περιοχή Βορειανατολικά του Ναού, ήταν κήπος, ο οποίος καλλιεργείτο με το τρεχούμενο άφθονο νερό που υπήρχε στην περιοχή των στενών.

Και αργότερα εμόνασε στην περιοχή μοναχός επιμελητής του ναού ονομαζόμενος Ιωνάς και κατήγετο από τις Λίμνες Αργολίδος.

Ο Ναός εορτάζει την 26 Ιουλίου (ημέρα της Αγίας Παρασκευής) που συνέπεσε με την ημερομηνία της Μάχης των Δερβενακίων -Αη-Σώστη και την καταστροφή του Δράμαλη στις 26 Ιουλίου 1822. Επίσης εορτάζεται (ή μάλλον εορτάζετο στο παρελθόν) και του Αγίου Παντελεήμονος, επειδή κάτοικοι του Άργους είχαν αφιερώσει εικόνα του Αγίου Παντελεήμονος.

Η παράδοση των απογόνων του Κολοκοτρώνη να ευλαβούνται το εκκλησάκι του Άη-Σώστη συνεχίσθηκε και μετά τον θάνατο του Γενναίου Κολοκοτρώνη. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του εξήντα, τακτικά επεσκέπτετο την 26 Ιουλίου το εκκλησάκι ο στρατηγός Βλαδίμηρος Κολοκοτρώνης, και κατέθετε στεφάνι στο άγαλμα του προγόνου του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη.

Το εξωκλήσι του Αη-Σώστη ανήκει στην ενορία του Αγ. Βασιλείου. “Τας ιερουργίας και εορτάς τελεί ανελλιπώς από το 1882 ο αιδεσιμώτατος και Φιλόπατρις Ιωάννης Δ. Μπακοδήμος αφ ης εγένετο ιερεύς του Αγίου Βασιλείου. Ο Πατήρ αυτού ήτο αναγνώστης, μετασχών και της μάχης του Αγίου Σωστή» (Δ. Βαρδουνιώτης).

Το 1911 με Βασιλικό Διάταγμα που εδημοσιεύθη στις 22 Δεκεμβρίου στην εφημερίδα της Κυβέρνησης (Αρ. Φυλ. 350) το εξωκλήσι Αγιος Σώστης υπάγεται μαζί με άλλα εξωκλήσια στην ενορία Αγίου Βασιλείου Κορινθίας.

 

 

Δημοσιεύτηκε την 29-9-1999

στην εφημερίδα Σήμερα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ντοκουμέντα από τη νεώτερη
ιστορία της Κορίνθου 1858-2008

 

Όπως είναι γνωστό η σημερινή Κόρινθος κτίστηκε το 1858 μΧ. στη νέα θέση, όπου ευρίσκεται σήμερα.

Η παλιά της θέση – στην σημερινή Αρχαία Κόρινθο- εγκαταλείφθηκε τον ίδιο χρόνο, διότι είχε

καταστραφεί από τον σεισμό της ενάτης Φεβρουαρίου 1858  και τον ισχυρό μετασεισμό της 20-5-1858. Σύμφωνα με έγγραφη μαρτυρία της εποχής – περιοδικό Πανδώρα της 15 Αυγ.1858- ο σεισμός έγινε την πρώτη Κυριακή της μεγάλης τεσσαρακοστής, λίγο προ της ενδεκάτης ώρας π.μ.

Έτσι η περίφημη πόλη της Εφύρας, που έκτισε ο Σίσυφος το 1438 π.Χ. εγκαταλείπει για πρώτη φορά μετά από 3.295 περίπου χρόνια την ιστορική της θέση, που ήταν η σημερινή Αρχαία Κόρινθος και κτίζεται κοντά στην παραλία στην σημερινή θέση της Κορίνθου.

Τη νύχτα της 22ns-23ns Απριλίου 1928 η Κόρινθος καταστρέφεται και πάλι από σεισμό. Ο τότε πρωθυπουργός της Ελλάδος Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Επίσκοπος Κορίνθου Δαμασκηνός (μετέπειτα Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Αντιβασιλέας) έθεσαν τον θεμέλιο λίθο της νέας πόλης της Κορίνθου μετά τον σεισμό του 1928.

Ο ναός του Αποστόλου Παύλου καταστράφηκε και αυτός από τον σεισμό του 1928, και κατασκευάστηκε πάλι. όπου πήρε την σημερινή του μορφή.

Γιάννης Κουτσούκος

Δημοσιεύτηκε την 24-1-2008

στην εφημερίδα Κορινθιακή ημέρα της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ:¨H ΜΟΝΑΔΙΚΗ NOHMATIKH ΓΛΩΣΣΑ ΣΤΟΝ ΠΛΑΝΗ ΤΗ ΜΑΣ.

 

Είναι γνωστό ότι οι Ισπανοί ευρωβουλευτές ζήτησαν να καθιερωθεί η ελληνική γλώσσα ως η επίσημη γλώσσα της Ε.Ε. διότι “το να μιλά κανείς για Ε.Ε. χωρίς την Ελληνική είναι σαν μιλά σ’ ένα τυφλό για χρώματα”. Τα ευνοϊκά όμως νέα για την καθιέρωση της ελληνικής γλώσσας σαν επίσημη διεθνή γλώσσα και σαν γλώσσα των Η/Υ έρχονται το ένα μετά το άλλο.

Και αυτό δεν οφείλεται φυσικά σε κάποια πολιτική απόφαση ή σε κάποια καλοπροαίρετη διάθεση των ξένων, αλλά στις απεριόριστες δυνατότητες των  ελληνικών λεκτικών τύπων και στη διαπίστωση, ότι οι Η/Υ προχωρημένης τεχνολογίας δέχονται ως νόηματική γλώσσα μόνο την ελληνική. Όλες οι άλλες γλώσσες χαρακτηρίστηκαν από τους επιστήμονες της πληροφορικής και υπολογιστών, ως “σημειολογικές” γλώσσες.

Τι είναι όμως η “νοηματική” γλώσσα; Είναι εκείνη στην οποία το “σημαίνον” δηλαδή η λέξη και το «σημαινόμενο” δηλαδή αυτό που εκφράζει η λέξη (πράγμα, ιδέα, κατάσταση) έχουν μεταξύ τους πραγματική πρωτογενή σχέση.

π.χ. ενθουσιασμός= εν Θεώ.

Γεμωμετρία= γη+ μετρώ.

Προφητεία= Προ+ φάω.

Άθρωπος= ο αναθρών οπάς (ο αρθρώνων λόγον).

Στο Πανεπιστήμιο Ιρβάιν της Καλιφόρνιας αποθησαυρίσθηκαν στον Η/Υ “Ίβυκο” 6 εκατομμύρια λέξεις και 78 εκατομμύρια λεκτικοί τύποι της γλώσσας μας.

Πρέπει να σημειωθεί, ότι η Αγγλική έχει μόνο συνολικά 490.000 λέξεις και 300.000 τεχνικούς όρους.

Οι υπεύθυνοι του προγράμματος υπολογίζουν ότι οι Ελληνικοί λεκτικοί τύποι θα φθάσουν στα 90 εκατομμύρια έναντί 9 εκατομμυρίων της λατινικής. Τα τελειότερα προγράμματα των Η/Υ μπορούν να αναπαραστήσουν τους λεκτικούς τύπους της ελληνικής σε ολοκληρώματα και σε τέλεια σχήματα πα ραστατικής.

Εδώ εκφράζεται όλο το κρυμμένο μεγαλείο του “τέλειου” του ελληνικού πολιτισμού που ευρίσκεται μέσα στην ελληνική γλώσσα.

Το μεγαλείο της γλώσσας μας προκύπτει και από το γεγονός ότι έχει μαθηματική δομή και επιτρέπει την μαθηματική της και κυρίως την αρμονική γεωμετρική της απεικόνιση.

Εδώ φυσικά δεν μπορούμε να μην θυμηθούμε το ιδανικό των προγόνων μας που εκφράστηκε και μέσα από την γλώσσα που δημιουργήσανε δηλαδή το: “καλός και αγαθός».

Οι Η/Υ θεωρούν την ελληνική γλώσσα σαν “μη οριακή,” ότι δηλαδή μόνο σε αυτή την γλώσσα δεν υπάρχουν όρια γι’ αυτό θα είναι η γλώσσα της μελλοντικής επιστήμης που ήδη ονομάζεται “κυβερνητική” και θα είναι η επιστήμη των επιστημών.

Αλλά και το CNN προωθεί πρόγραμμα εκμάθησης της ελληνικής.

Θεωρεί την γλώσσα μας σαν το απαραίτητο εργαλείο της σύγχρονης κοινωνίας για την ανάπτυξή της δημιουργικότητας, την εισαγωγή νέων ιδεών και την προσφορά περισσότερων γνώσεων.

Το ίδιο και οι Άγγλοι επιχειρηματίες προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη τους να μάθουν αρχαία ελληνικά. Θεωρούν και αυτοί, ότι η ελληνική εμπεριέχει μια φιλοσοφία με ξεχωριστή σημασία για τους τομείς οργανώσεως και διαχειρίσεως.

Ύστερα από όλα αυτά εύλογα νομίζω ότι αναρωτιέται κανείς:

Έπρεπε να περάσουν τόσα χρόνια για να επαναφέρουν οι “ιθύνοντες” του Υπουργείου Παιδείας στα ελληνικά σχολεία την διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών “εν πρωτοτύπω», όταν μάλιστα σε όλα τα κλασσικά Γυμνάσια και Λύκεια της Ευρώπης διδάσκονται τα Αρχαία Ελληνικά;

Αλλά όπως λέει και ο λαός μας: “ΚΑΛΛΙΟ ΑΡΓΑ, ΠΑΡΑ ΠΟΤΕ”.

(Τα πληροφοριακά στοιχεία πάρθηκαν από την περιοδική έκδοση της ΠΕΔΜΗΕΔΕ).

 

Δημοσιεύτηκε την 31-3-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ο ΠΑΠΑΡΣΕΝΗΣ ΚΡΕΣΤΑΣ

 

Ο Ήρωας του 1821 που έπεσε στον Αη-Σώστη των Δερβενακίων και είναι θαμμένος εκεί.

 

Όποιος επισκέπτεται ίο εκκλησάκι του Άη Σώστη ένα κενοτάφειο του Γ απαρσένη. Ποιος ήταν αυτές ο ήρωας που έδωσε τη ζωτ του για την ελευθερία μας στο μέρος εκείνη κατά το 1812 σε ηλικία μόλις^4δ χρόνων;

Ήταν ο οπλαρχηγός του Κρανιδίου και λαμπρός αγωνι­στής και ήρωας. Την 28η Νοεμβρίόυ του 1822 απεκεφαλίσθη από τους Τούρκους στον Άη Σώστη και ετάφη στο εκεί εκκλησάκι (βόρεια από το εκκλησάκι όπου υπήρχε Νεκροταφείο). Ο Παπαρσένης Κρέστας δεν έπεσε σε καμία από τις μάχες των Δερβενακίων Άη Σώστη ή Αγιονορίου, αλλά τέσσερις μήνες αργότερα.

Ο Δράμαλης είχε ήδη πεθάνει στη1 / Κόρινθο, η τουρκική όμως στρατιά που είχε απομείνει κι αυτή στην Κόρινθο μετά τον σποδέ κατισμό της στα Δερβενάκια επιχείρησε να φέοει τρόφιμα στους πολιορκημένους Τούρκους του Ναυπλίου. Ήδη ο Τουρκικός στρατός είχε φθά- σει στην Κουρτέσσα (περιοχή cxov κάμπο μεταξύ Αγ. Βασιλείου και Αρχαίων Κλεωνών) Kat ήθελε να περάσει από τον Άη . Εώστη προς το Ναύπλιο.

Ο Κολοκοτρώνης είχε προφθάσει. να καλέσει τον Νικηταρά, τον Τσόκρη και τον Παπαρσένη Κρέατα και άλλους οπλαρχηγούς ν ι φυλάξουν τα στενά του Άη Σώστη.

Ο Νικηταράς και ο Παπαρσένης έοθασαν στα Δερβεάνκια, πήραν οδηγίες από π ν γέρο του Μωρηά και κατόπιν πήγαν στο ταμπούρι του Γενναίου (γιού του Θ. Κολοκοτρώνη), όπου και δείπνησαν.Ο Γενναίος -όπως μαρτυρεί ο Βαρουνιώτης- τους “παρεκίνει να δειπνήσουν γρήγορα και να πάνε έγκαιρα στο» Άη Σώστη στις θέσεις τους, γιατί οι Τούρκοι είχαν φανεί να έρχονται από την Κουρτέσα προς τον Άη Σώστη» (27 Νοεμβρίου 1822). Ο Παοταρσένης, όμως, ατρόμητος έτρωγε με άνεση χρόνου και χωρίς ταραχή αποκρίθηκε.

  • Φέρτε να πιούμε και τους Τούρκο jq αύριο θα τους πάρει η Ματάραϋ

Στο δρόμο από τα Δερβενάκια via τον Άη Σώστη μετά το δείπνο ο Παπαρσένης έλεγε στον Νικηταρά, προφητεύοντας το ξάνατό του:

  • Αύριο το κεφάλι μου θα πέσει!εδώ! Αλλά σπειρί σιτάρι δε θα φθάσει στ’ Ανάπλι.

Το ίδιο βράδυ στον Άη Σώστη έλεγε στους εκεί Ελληνας φύλακας του στενού:

  • Αν οι Τούρκοι εφοδιάσουν το Ναύπλιο, η Ελλάδα ίσως τα χάσει όλα.

Ποιος ξέρει τις μεταβολές της τύχης του πολέ­μου

Προ ολίγον είμαστε κύριοι του Ναυπλίου και

 

Τα ξημερώματα της 27ης προς 28ης Νεομβρίου του 1822 (ημέρα Τρίτη) ήσαν μοι­ραία για τον Ήρωα Παπαρσένη και τους συντρόφους του:

Τί είχε συμβεί αυτό το πρωινό;

Ήταν μια φθινοπωρινή νύχτα με πυκνή ομίχλη, που πέφτει την εποχή αυτή συχνά στα βουνά Δαφνιά και Τρίκορφο. Μέσα από αυτά τα βουνά 300 Τούρκοι από το στρατόπεδο της Κουρτέσας προχώρησαν σ’ ένα μονοπάτι από το χωριό Άγιο Βασίλη, που οδηγούσε κατ’ ευθείαν πίσω από το ταμπούρι του Νικηταρά και του Παπαρσένη. Εξαπάτησαν τους φύλα­κες, ότι δήθεν ήσαν Ελληνες -διότι μιλούσασν Ελληνικά- και εκμεταλλευόμενοι και την ομί­χλην κτύπησαν τα ξημερώματα της 28ης Νοεμβρίου πισώπλατα τον Νικηταρά και τον Παπαρσένη. Την ίδια στιγμή ο Τουρκικός στρα­τός από την Κουρτέσα έφθασε στον Άη Σώστη και επετέθη από τα βόρεια.

Οι Έλληνες ευρέθηκαν “προ απροόπτου». Με τις πρώτες ντουφεκιές ο Παπαρσένης και 20 περίπου Έλληνες -και ο άλλος οπλαρχηγός από το Κρανίδι Σπανός, ανηψιός του Παπαρσένη- έπεσαν ηρωικά.

Λίγο έλειψε να σκοτωθεί και ο Νικηταράς. Αφού περικυκλώθηκε και αυτός από πολλούς Τούρκους, όμως κατάφερε με τη βοήθεια του Τσόρκρη, που μόλις είχε φθάσει εκεί, να γλυ­τώσει και να καταφύγει δυτικότερα πάνω στο βουνό Παναόρατη, όπου υπήρχε ένα ταμπούρι (Πύργος με Κοτρώνια) του Κολοκοτρώνη.

Μαζί με τους οπλαρχηγούς Τσόκρη και Χατζηχρήστο που έφθασαν εκείνη τη στιγμή, οι Έλληνες αναχαίτισαν τους Τούρκους. Η μάχη αυτή κράτησε τέσσερις ώρες. Διακόσιοι Τούρκοι εφονεύθησαν. Οι υπόλοιποι “ετράπη- σαν εις φυγήν προς την πεδιάδα της Κουρτέσας” και απ’ εκεί ξαναγύρισαν στην Κόρινθο.Σ’ αυτή την υποχώρηση συνέβη κάτι το πολύ συγκινητικό. Ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη Φωτάκος (το περιγράφει ο ίδιος) έφιππος κυνήγησε έναν Τούρκο, ο οποίος είχε απομονωθεί από τους άλλους που υποχωρού­σαν. Ο Φωτάκος ξεθαρρεύτηκε και έφθασε μέχρι τον κάμπο της Κουρτέσας.

Ο Τούρκος για να σωθεί πέταγε στο δρόμο τα όπλα του και άλλα πράγματα, για να καθυστε­ρήσει τον Φωτάκο.

Ο Φωτάκος μαζεύοντας ό,τι πέταγε ο Τούρκος, είδε με έκπληξη ότι είχαν πεταχτεί και τα κεφάλια του Παπαρσένη και του ανηψιού του Σπανού, τα οποία ήσαν δεμένα αναμεταξύ τους με τα μαλλιά των. Αμέσως σταμάτησε την καταδίωξη και με τη βοήθεια του Σπύρου Σπηλιοτόπουλου (άλλον υπερασπιστή

Του Κολοκοτρώνη) και Κώτσου Βούλγαρη (σωματοφύλακα του Διάκου Κοσμόπουλου), τα μετέφερε στο εκκλησάκι του Άη Σώστη, όπου είχαν μείνει και τα πτώματά των:

Την 29η Νοεμβρίου 1822, ημέρα Τετάρτη “έξοχος και λαμπρά κηδεία εγένετο εις τον Άγιο Σώστην. Ο στρατάρχης Κολοκοτρώνης και οι λοιποί στρατηγοί οπλαρχηγοί και στρατιώτες κηδεύσαν και έθαψαν πλησίον του ναΐσκου μετά πόσης πομπής και στρατιωτικής μεγαλοπρέπειας τους οπλαρχηγούς…” με τους λοιπούς που έπεσαν.

Λίγα ακόμη βιογραφικά στοιχεία για τον Παπαρσένη:

Ήταν αρχιμανδρίτης. Γεννήθηκε το 1779 στο Κρανίδι. Ο πατέρας του ήταν ο Γεώργιος Κρέστας (γεωργός). Το κοσμικό του όνομα ήταν Αλέξανδρος. Ήταν ευφυής και είχε θρησκευτική κλίση. Σε ηλικία 15 χρόνων ευρίσκεται στην Αίγινα, κοντά σε κάποιον έμπορον. Από εκεί ακολούθησε τον ηγούμενον του Μοναστηριού του Πόρου Λεόντιον και μπήκε στο Μοναστήρι του Πόρου σαν δόκιμος.

Χειροτονείται διάκονος από τον Μητροπολίτη Δαμαλών.

-Προάγεται σε ιερέας και υπηρετεί στο Κρανίδι σαν παππάς και δάσκαλος.

-Αργότερα γίνεται ηγούμενος της Μονής Κοιλάδος Κρανιδιωτών για ανωτέρα εκπαίδευση στην περίφημο Σχολή της Δημητσάνας.

-Γίνεται μέλος της Φιλικής Εταιρείας.

-Ανακηρύχθηκε οπλαρχηγός Κρανιδίου, Επιδαύρου Ερμιονίδας από το λαό και τους προκρίτους μόλις εξεράγη η Επανάσταση ακόμη και των Σπετσών.

-Στις 3 Απριλίου 1821 λαμβάνει μέρος στην πολιορκία του Ναυπλίου με δικό του στράτευμα.

-Τον Απρίλιο του 1821 με 80 οπλίτες αντιστέκεται με άλλους στην εισβολή του Κεχαγιαμπεη στο Αργος.

-Πολιορκείται ο ίδιος με 600 γυναικόπαιδα μέσα στη Μονή της Παναγίας στο Αργος.

-Επιχειρεί έξοδο μετά τρεις νύχτες πολιορ­κίας και σώζεται, φθάνοντας στους Μύλους.

-Συνεχίζει την πολιορκία του Ναυπλίου.

-Εκστρατεύει με τον Νικηταρά στη Στερεά Ελλάδα και έλαβε μέρος στις μάχες της Στυλίδας και της Αγ. Μαρίνας (λίγο προ της επιδρομής του Δράμαλη).

-Έλαβε μέρος και διέπρεψε στις μάχες Δερβενακίων, και Αγιονορίου μαζί με τον Νικηταρά, τον οποίο δεν απεχωρίσθη πλέον μέχρι την ημέρα του θανάτου του (28-11-1822).

-Την 23η Ιουνίου 1846 η 1η Βουλή των Ελλήνων καταγράφει ονόματα του Αρσένη Κρέστα και Ιωάννη Κ. Μερεμέτη μαζί με τα ονόματα άλλων αγωνιστών που έπεσαν για την πατρίδα

 

Δημοσιεύτηκε την 1-10-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η ΣΟΦΙΑ ΡΕΝΤΗ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΝΟΤΑΡΑΔΕΣ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

(Ο Δημήτρης Καλλέργης τελικά
ο κερδισμένος)

Απίθανο και όμως αληθινό. Πέντε χρόνια μετά την επανάσταση του 1821, όπου στην υπόλοιπη Ελλάδα ήταν ο “υπέρ πάντων αγών” για την Ελευθερία στην Κορινθία είχε ξεσπάσει ένας τοπικός εμφύλιος πόλεμος για την καρδιά μιας καλλονής, της Σοφίας Θεοχαράκη- Ρέντη.

Το 1826 λοιπόν, σαν αποτέλεσμα αυτού του φονικού εμφυλίου, κάηκε δύο φορές το Σοφικό και το περίφημο πευκοδάσος που όμως σώζεται πάλι σήμερα.

Ο εμφύλιος αυτός έπληξε και τα χωριά Ζάχολη, Καστανιά, Λαύκα και άλλες κωμοπόλεις της εποχής εκείνης. Περίπου 2.000 Κορίνθιοι, φονεύθηκαν και η “Κορινθία εβυθίσθη στο πένθος και τη φρίκη”. Και όλα αυτά για την: “διασημότα,τη γυναίκα της νεότερης Ελλάδας, την θαυμάσια και ιστορική καλλονή, την ωραιοτάτη των Ελληνίδων, την ζηλευτή και περιζήτητη νύμφη. Την περικαλλέστατη, επιφανή, πλούσια, μεμορφωμένη, την Σοφία, που έγινε το μήλον της έριδος, των διασήμων μνηστήρων γαμβρών της εποχής εκείνης….” (!).

Πώς έγινε όμως, τόσο κακό για το τίποτα;

Ο Ήρωας του 1821, Γιαννάκης Σωτ. Νοταράς, ο γιός του μεγιστάνα της Κορινθίας, Σωτηράκη Σπ. Νοταρά, με το παρατσούκλι “Αρχοντόπουλο” ερωτεύθηκε παράφορα τη Σοφία.

Ο Γιαννάκης σε ηλικία μόλις 19 χρόνων, διατήρούσε από το 1824 με δικά του χρήματα, δικό του στράτευμα στην Κορινθία. Αυτός ήταν ο “ωραιότατος, όπως ο Απόλλων, ο ανδρείος όπως ο Άρης, μεγαλοπρεπής και πλουσιότατος στρατηγός των Κορινθίων….».

Όλα λοιπόν στον υπερθετικό βαθμό, σύμφωνα κατά τις διηγήσεις των βιογράφων των.

Και ποιος είναι το τρίτο πρόσωπο για να συμπληρωθεί το ιψενικό αυτό τρίγωνο; Ποιος άλλος από τον επιφανή αντιστράτηγο Κορινθίας, Παναγιωτάκη Νοταρά, τον αργότερα υπασπιστή, αυλάρχη και σταβλάρχη του Βασισιλιά Όθωνα.

Και τώρα, η πλοκή του μύθου: Ο Γιαννάκης, ερωτεύθηκε τη Σοφία. Το ίδιο όμως παράφορα την ερωτεύτηκε και ο Παναγιωτάκης. Έτσι λοιπόν, όλα αυτά τα πολλά υπερερθετικά και υποκοριστικά ονόματα συνετέλεσαν στον γνωστό και περίφημο τοπικό Κορινθιακό πόλεμο μεταξύ των Νοταράδων της Κορινθίας. Είναι ο γνωστός εμφύλιος για το χέρι της “μοναδικής νύμφης”, ο εμφύλιος της Σοφίας, όπως επεκράτησε να λέγεται:

Έτσι η Κορινθία “εφλέγετο στις φλόγες του Έρωτα” και όλη αυτή ιστορία έκανε τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη να λέει: “Ο κόσμος καίγεται και η καλή χτενίζεται”. Ποιός νίκησε τελικά; Φυσικά το αρχοντόπουλο (δηλαδή ο Γιαννάκης Νοταράς). Αραβωνιάσθηκε τη Σοφία, αλλά δεν πρόλαβε να την παντρευτεί. Άφησε τη νύμφη και πήγε στο Φάληρο να πολεμήσει μαζί με τον Καραϊσκάκη.

Εκεί, ο ευγενικός και ήρωας, Γιαννάκης Νοταράς, άφησε την τελευταία του πνοή, μαζί με τον Καραϊσκάκη και τους άλλους Σουλιώτες και Κρητικούς.

0ι κατακτήσεις όμως της Σοφίας δεν σταματούν εδώ

Αργότερα παντρεύτηκε τον στενό φίλο του αρραβωνιαστικού της, τον Δημήτρη Καλλέργην, τον γνωστότατον οπλαρχηγόν, συναγωνιστήν και πρωτοστάτην της συνταγματικής μεταβολής της 3 Σεπτεμβρίου 1843 κατά του Όθωνα.

Η Σοφία Ρέντη-γόνος παλιάς οικογένειας- σαν σύζυγος του Δημήτρη Καλλέργη, έζησε όλη την πολιτική ιστορία της Ελλάδος, μέχρι το 1868, οπότε πέθανε ο σύζυγος της, Δ. Καλλέργης.

Μετά το 1868, η Σοφία απεσύρθη στο σπίτι της στο Άργος, όπου έζησε άλλα 25 χρόνια, μόνη της σαν “ερημίτης” μελαγχολική και όλως ξένη του κόσμου….”.

Πέθανε δε και τάφηκε εκεί την 4 Φεβρουάριου του 1893.

Ποιος είπε λοιπόν, ότι η Κορινθία δεν είναι πάντοτε η πολιτική Ακαδημία της νεώτερης Ελλάδος;

 

Δημοσιεύτηκε την 15-10-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

ΝΙΚΗΤΑΣ ΣΤΑΜΑΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣ Ή ΝΙΚΗΤΑΡΑΣ

 

Κάθε χρόνο γιορτάζουμε τον Νικηταρά, στο άγαλμα του, κοντά  στη Φανερωμένη Χιλιομοδίου. Λίγα λόγια αφιερωμένα σ’ αυτόν που ο λαός ονόμασε “Αχιλλέα της Επανάστασης ή ‘Τουρκοφάγο” θα ήταν τιμή, ευγνω­μοσύνη και μνημόσυνο για το πρόσωπο του

­

Δημοσιεύτηκε την 9-6-2000

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

Για μας τους Κορίνθιους είναι τιμή να θυμόμαστε τ’ όνομά του, γιατί έζησε πολεμώντας αρκετά στη περιοχή μας, όπως στον Άη-Σώστη στον Ισθμό, το Στεφάνι, Άγιο-Βασίλη και κυρίως στο Αγιονόρι.

Αλλά και μετά τις μάχες αυτές, πολ­λές φορές φύλαγε τα στενά του Άη.- Σώστη, όπως π.χ. την 28 Νοεμβρίου του 1822, όπου λίγο έλειψε να αιχμαλωτισθεί από τους Τούρκους μέσα στο “ταμπούρι” του.

Ήταν ο τίμιος, ο γενναίος, ο αφοσιωμένος στην Πατρίδα και στον Κολοκοτρώνη, ο ανιδιοτελής της Επανάστασης.

Γιός του αρματολού Σταματέλου, συγγάμβρου του Θ. Κολοκοτρώνη και γαμπρός του περιβόητου “κλέ­φτη’’ Ζαχαριά. Γεννήθηκε το 1781 στην Τουρκολέκα του Λεονταρίου. Όπως ο Θ. Κολοκοτρώνης, έτσι κι ο Νικηταράς κατέφυγε στα Επτάνησα (1805) στην υπηρεσία των Ρώσων, Άγγλων και Γάλλων.

Το 1815 έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας και ακολουθούσε πάντοτε στις μάχες τον θείο του Θ. Κολοκοτρώνη, του οποίου ήταν το δεξί χέρι στις πιο δύσκολες και επικίνδυνες στιγμές των μαχών. Μπορούσε να τρέχει πολύ γρήγορα και ήταν φημισμένος γι’ αυτό. Την απόσταση από την Ευαγγελίστρια του Στεφανίου μέχρι τον Άη-Σώστη, την έκανε σε πολύ λίγη ώρα για να προλάβει να ριχτεί στη μάχη στις 26 Ιουλίου του1822. Έτσι έγινε θρύλος στον λαό, που τραγουδούσε και χόρευε λέγοντας

 

Άντε ρε Νικηταρά,

που έχουν τα πόδια σου  φτερά”.

“Εις όλους τους κινδύνους ήτο παρών και ουδέποτε ησθάνθη το συναίσθημα του φόβου και παιδίου έτι. Ήτο δε αγαθός, μετριόφρων, αγνός τας χείρας και τόσον τίμιος, ώστε επωνομάσθη και Αριστείδης της Νεωτέρας Ελλάδος» (Δ. Βουρδουνιώτης).

Έλαβε μέρος τον Μάη του 1821 στη μάχη των Δολιανών, στην πολιορκία του Ναυπλίου και στους δραμαλικούς πολέμους (Άη-Σώστη κ.λ.π.).

Το 1823 διορίσθηκε αρχηγός του στρατοπέδου στον Ισθμόν της Κορίνθου.

Στους εμφυλίους πολέμους ήταν “ψυχρός και χαλαρός”.

Το 1825 πολέμησε στο Μεσολόγγι τον Κιουταχήν.

Στην εκστρατεία του Ιμπραήμ τρέχει στην Γαστούνη, Δημητσάνα, Ναύπλιον κ.λ.π.

Αργότερα, τον συναντάμε στο πλευρό του Καράίσκάκη στο Φάληρο.

Έγινε μέλος των Εθνικών συνελεύσεων

Το 1830, είναι γενικός αρχηγός φρουράς Πελοποννήσου. Το 1831  πρόεδρος αναθεωρητικού

Δικαστηρίου «των Ελαφρών”. Το 1832 αρχηγός του στρατοπέδου στην Κορινθίαν. Το 1843 έγινε υπο­στράτηγος και το 1847 γερουσιαστής.

Δεν ξέχασαν όμως οι Βαυαροί να κλείσουν και αυτόν στην φυλακή, όπως τον θείον του Θ. Κολοκοτρώνη “Υπέφερεν πολλούς διωγμούς και δεινά παρά των Βαυαρών και μάλιστα κατά την μεσσηνιακήν επανά­σταση του 1834 και την Φιλορθόδοξον Εταιρίαν του 1839, ής ένεκα διήλθεν εις τας φυλακάς έκτοτε μέχρι την 18 Σεπτεμβρίου 1841«.

Από τα μαρτύρια και τα δεινά της φυλακής κλονίσθηκε η υγεία του και καταβλήθηκε.

Την 25 Σεπτεμβρίου 1849 πέθανε στον Πειραιά και ετάφη στην Αθήνα, κοντά στον τάφο του Θ. Κολοκοτρώνη, του συναγωνιστή και θείου του.

Τί να θυμηθούμε εμείς οι Νεοέλληνες σήμερα από αυτή την αγνή ψυχή που ακούει στο όνομα Νικηταράς; Τυπικά, πάμε “γραβατωμένοι” στο άγαλμά του και τυπικά επιστρέφουμε να δούμε πάλι την καθημερινότητα κατά πρόσωπο.

Θα τον είχαμε όμως όλοι πραγματικά τιμήσει, αν προσπαθούσαμε να του μοιάσουμε, όχι σε πολλά, αλλά σ’ αυτό που λέει ένας βιογράφος του: ‘Ήταν αγνός στα χέρια (δηλαδή δεν “τα’πιανε») και τίμιος.

ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΩΝ ΑΓΩΝΩΝ ΣΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΤΗΣ ΝΕΜΕΑΣ ΤΟ 2000 μ.χ

Κρίσεις και σχόλια.

 

Με ελλανοδίκες, κήρυκες αφέτες, και αγριοσέλινο, αλλά και…πλαστικές καρέκλες, έγινε η δεύτερη αναβίωση των Νεμεών.

 

Οραματιστής και πραγματιστής ο συμπαθέστατος κ. Τέλης Καλής. Κατάφερε το ακατόρθωτο. Και αυτό δυό φορές μέσα σε μια επαρχιακή αδράνεια, γνωστή αδιαφορία αλλά και νοοτροπία, που απέχει πολύ από τη νοοτροπία των θεατών των αρχαίων Νεμέων.

Παρά τις προφορικές και έγγραφες παραινέσεις, όταν ο σαλπιγκτής έδινε το σήμα, για ν’ αναγγείλει κάτι το σπουδαίο, οι σύγχρονοι Νεοέλληνες δεν εννοούσαν να διακόψουν την ψιλοκουβέντα τους. Τις συμπαθητικές στους Νεοέλληνες “κουρελούδες» της πρώτης αναβίωσης, τώρα είχαν διαδεχθεί “το σήμα κατατεθέν” που εκφράζει το “καλαισθητικό” επίπεδο της πλειονότητας των σημερινών επαρχιών: Οι πλαστικές καρέκλες.

Πέρα όμως από όλα αυτά: Ένα τοπίο γεμάτο γαλήνη που λες και είχε ολοκληρώσει τα βιώματα και τις μνήμης αιώνων μέσα στο παρών του Σταδίου.

Οι επτά επί Θήβας, ο “αρχέμορος” Οφέλτης -το βρέφος που δεν έφταιξε σε τίποτα για τα “πεπραγμένα” των άλλων-,η Αδραστεία πηγή, η Υψιπύλη, ο Λυκούργος, ο Ηρακλής, ο Βωμός του Δία στην κορυφή του Απέσα, αλλά και οι “καλοκτισμένες Κλεωνές” του Ομήρου

έδειχναν όλα αυτά έτσι ανακατεμένα και ετεροχρονισμένα, ότι διεκδικούσαν μια θέση μέσα από το χρόνο σε κείνο το παρόν, της αναβίωσης των σύγχρονων Νεμέων, μέσα σ’ αυτό το αρχαίο στάδιο.

Και διαβάζουμε: “Ο Άδραστος νίκησε στην ιπποδρομία, ο Ετεοκλής στον δρόμο, ο Τυδεύς στην πυγμαχία, ο Αμφιάραος στο άλμα και στον δίσκο, ο Λαοδόκος στο ακόντιο, στην πάλη ο Πολυνείκης και ο Παρθενοπαίος στο τόξο”. Μόνο βέβαια εκείνοι που άφησαν τα ονόματα τους να γραφούν στο πρόγραμμα των αγώνων “Νέμεα 2000” έτρεξαν σε ένα μόνο αγώνισμα -τον δρόμο- και κείνο μάλιστα σε μισή απόσταση (!)

Και διαβάζουμε πάλι: “Έθαψαν το παιδί (Οφέλτη) και ίδρυσαν τους επιτάφειους Νεμείους Αγώνες…. σε ανάμνηση του πένθους… το δε στεφάνι των νικητών πλεκόταν από αγριοσέλινο”.

Πένθος στην αρχαία Νεμέα όταν πέρασαν οι επτά επί Θήβας

Πένθος στη Θήβα όταν έφθασαν μετά εκεί οι ίδιοι.

Πόσο πάθος για πίστη, για μύθο και για πεπρωμένο είχαν τελικά οι

προγονοί μας;

Η “Ύσπληγα”: Μια νέα λέξη στο λεξιλόγιο μερικών. Ένα σύστημα εκκίνησης για να μην υπάρχει απάτη (!). Υπάρχει άραγε;

Θυμάστε όταν ήλθε ο Νέρωνας στα Ίσθμια τί έγινε; Οι Κορίνθιοι τον ανεκήρυξαν νικητή σε όλα τ’ αγωνίσματα. Έτσι πέτυχαν την απαλλαγή μερικών φόρων. Και του έστησαν την ανάγλυφη προτομή στον Ισθμό, που υπάρχει ακόμη μέχρι σήμερα στα πρανή της διώρυγγας.

Και τώρα τί κάνουμε εμείς στα αναβιωμένα Νέμεα χωρίς τους Νέρωνες; Ήσαν κι αυτοί μια κά ποια λύση.

„Και το σπουδαιότερο: Με μια Ευχή στη Γη άρχισε η τελετή: “Ιερή γη •της Αρχαίας Ελλάδος… Μητέρα κάθε λαού που γεννήθηκε ποτέ…. φύλαξε την ελπίδα…. ότι όλοι εμείς…. που είμαστε παιδιά σου, θα ζήσουμε την ειρήνη και αγάπη μέχρι να συναντηθούμε πάλι στη Γη της Νεμέας

Για ελπίδα, αγάπη και ειρήνη μιλάει αυτό το ποίημα. Έτσι όπως μίλαγαν και στην αρχαιότητα. Είναι όμως μια ευχή και η πραγματικότητα διαφορετική.

Ο Πολυνείκης πάντως, δεν νίκησε σε κανένα αγώνισμα στη Νεμέα, απλώς και μόνο γιατί δεν ήταν παρών.

Τόσο, όμως, αυτός, όσο και ο αδελφός του Ετεοκλής έμειναν στην ιστορία χιλιάδες χρόνια τώρα, παρά το γεγονός ότι τότε δεν υπήρχε πρόγραμμα “Νέμεα 2000”, το οποίο ν’ αφιερώσει τις μισές σελίδες του σε αναγραφή ονομάτων και καταλόγων, όσων συμμετείχαν στους αναβιωμένους αγώνες στο στάδιο της Αρχαίας Νεμέας, στις 3 και 4 Ιουνίου του έτους 2000 μ.Χ.

Πάντως, παρά τις ελλείψεις κάθε δύο  χρόνια σε μια μικρή μικρή γωνία της Κορινθιακής γης χάρη στις άοκνες προσπάθειες ολίγων ιδεολόγων, συντελείται ένα “μικρό θαύμα” · βασισμένο στην πίστη σε μια ιδέα και στην αγάπη για το ελληνικό παρελθόν.

μικρή γωνία της Κορινθιακής γης χάρη στις άοκνες προ­σπάθειες ολίγων ιδεολό­γων, συντελείται ένα | “μικρό θαύμα” · βασισμέ­νο στην πίστη σε μια ιδέα ί και στην αγάπη για το ελληνικό παρελθόν.

Δημοσιεύτηκε την 9-6-2000

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

ΔΟΜΗΝΙΚΟΣ ΘΕΟΤΟΚΟΠΟΥΛΟΣ, 0 ΕΛΛΗΝΑΣ

 

Από την Κρήτη στο Τολέδο και από την πραγματικότητα στον εξαγνισμό Ένας καινοτόμος της τέχνης της ζωγραφικής, που συνδύασε, τον εξαγνισμό των μορφών της ασκητικής ζωής του Βυζαντίου και του Αγίου Όρους με την τεχνική και την σύνθεση της Αναγέννησης. Αυτός είναι ο Έλληνας της διασποράς, ο κρητικός Δομίνικος Θεοτοκόπουλος, ο Ελ Γκρέκο ή ο Έλληνας Δομίνικος. Δεν είναι καθόλου υπερβολή, όταν λέμε, ότι ξαναγύρισε στην πατρίδα του. Ο Έλληνας, ξαναγύρισε στην Ελλάδα.

 

Αυτός που άφησε την Κρήτη, πήγε στην Βενετία και στην Ρώμη και κατέληξε στο Τολέδο της Ισπανίας ξαναβρίσκεται πάλι μέσα από την δημιουργία του στις αίθουσες της Εθνικής πινακοθήκης Αθηνών. Είναι μία από τις πιο σπάνιες περιπτώσεις, όπου τόσα πολλά έργα του Θεοτοκόπουλου ( από την Ελλάδα, Ιταλία, Αμερική, Βουδαπέστη κλπ) και από διάφορες κρατικές ή ιδιωτικές συλλογές συγκεντρώνονται για να εκτεθούν όλα μαζί. Πολλοί μιλούν για το σπουδαιότερο καλλιτεχνικό γεγονός της Ευρώπης αυτή την εποχή.

Ποιος ήταν όμως αυτός ο Έλληνας από την Κρήτη που αμφισβητήθηκε τόσο πολύ και τελικά αναγνωρίσθηκε τόσο πολύ; Eίναι αυτός που επηρεασμένος από την Κρητική σχολή ζωγραφικής εξιδανίκευε και πνευματοποιούσε τις υλικές μορφές. Η ζωγραφική έλεγε δεν είναι απλός συνδυασμός αναλογίας των χρωμάτων, αλλά η ψυχική έκφραση μέσα από τα χρώματα. Η λειτουργία του φωτός μέσα στα έργα του Θεοτοκόπουλου «δεν υπακούει σε φυσικούς νόμους, δεν έχει μια συγκεκριμένη πηγή, που ορίζει την κατεύθυνση και ρυθμίζει την κατανομή.»

«Το αγόρι που ανάβει το κερί», η «αλληγορία της ιεράς συμμαχίας», η «ταφή του κόμματος Οργκάφ», η «Αγία οικογένεια με την Άννα», η «προσευχή στον κήπο της Γεσθημανής», η «Πεντηκοστή», Ο «Ευαγγελισμός», η «Συναυλία των Αγγέλων», οι παραλλαγές του «φτωχούλη του Θεού», δηλαδή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης, είναι μόνο μερικά από τα έργα του Γκρέκο που εκτίθενται σε δύο ορόφους της εθνικής πινακοθήκης στην Αθήνα.

Παντού φως, συνδυασμός χρωμάτων, παραλλαγές πολλές φορές του ιδίου θέματος με διαφορετικούς συνδυασμούς χρωμάτων και φωτός.

Στις περισσότερες μορφές με τα εξιδανικευμένα μακριά πρόσωπα αναπηδά ένας απόκοσμος μυστηριακός χαρα­κτήρας μέσα από ένα υπερκόσμιο φως, που αγγίζει όχι το βλέμμα, αλλά την ψυχή του επισκέπτη, έτσι όπως ο Ελ Γκρέκο, ήθελε να την αγγίξει.

Κάθε μορφή είναι πλημμυρισμένη μέσα στο δικό της υπερκόσμιο φως, που νομίζεις, ότι προέρχεται από μια αθέατη πηγή.

Όποιος διαβάσει τα πατερικά κείμενα των “νηπτικών Πατέρων της εκκλησίας”, δηλαδή την “φιλοκαλία» όπου μέσα από την ορθόδοξη ψυχοθεραπεία μπορείς να δεχθείς τις εμπειρίες του κατά χάριν άκτιστου φωτός, νομίζω, ότι το ίδιο ακριβώς χωρίς κείμενα – αλλά με τις μορφές του Γκρέκο- μπορείς να δεχθείς μια παρόμοια καταλυτική επίδραση μέσα από το φως των πινάκων του Γκρέκο. Ανάλογα με την προαίρεση σου συναρπάζεσαι ή όχι σε ένα άλλο κόσμο, τον κόσμο του πνεύματος, που οι κρητικοί της ζωγραφικής πολύ πεζά ονομάζουν “αντινατουραλισμό”. Οι μορφές έτσι όπως είναι “άϋλες», αλλά και γιγάντιες, νομίζεις ότι έλκονται από μια αόρατη δύναμη που τις τραβά προς τον ουρανό, και μόλις αγγίζουν την γη. Είναι ακριβώς αυτό που αναπηδά και μέσα από τις σελίδες των νηπτικών Πατέρων της εκκλησίας: Προσπάθεια για την “Θέωση».

Για να δώσει έμφαση στους εκφραστικούς σκοπούς, αλλά και να εξυπηρετήσει τις αισθητικές αρχές του ο Γκρέκο επιμηκύνει ολοένα τις διαστάσεις των έργων του Ο Επισκέπτης της Εθνικής Πινακοθήκης θα εκπλαγεί, όταν διαπιστώσει στην κάτω αίθουσα της έκθεσης, ότι ο πίνακας “Συναυλία των Αγγέλων” που βρίσκεται στην Αθήνα και ο πίνακας «Ευαγγελισμός’’ που ήλθε από τη Μαδρίτη, ο ένας αποτελεί τμήμα του άλλο. Έτσι ο μεγάλος πίνακας του Ευαγγελισμού συμπληρώνεται στο επάνω μέρος του από τον πίνακα. της “Συναυλίας των Αγγέλων» .Ο μεγάλος Θεοτοκόπουλος, αναγνωρισμένος ταυτόχρονα στο εξωτερικό και στην Ελλάδα είναι αυτός τελικά, που έδωσε μια ιδιότυπη και μοναδική για τους Ευρωπαίους συνεισφορά στον δυτικό πολιτισμό, και μέχρι τις 17 Ιανουρίου του 2000 έχει επιστρέψει σαν αρχική του κοιτίδα, την Ελλάδα, για να τον γνωρίσουν οι συμπατριώτες του. Αν κρίνει όμως, κανένας από την συμμετοχή των επισκεπτών στην έκθεση του Θεοτοκόπουλου, το μόνο που μπορεί να διαπιστώσει είναι, ότι οι Έλληνες, είτε από άγνοια, είτε από αμάθεια του έχουν επιφυλάξει μέχρι τώρα τουλάχιστον, αριθμητικά μια παγερή αδιαφορία.

 

Δημοσιεύτηκε την 27-10-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

Για την έκθεση ζωγραφικής του El Greco.

(Η επιστολή αυτή δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ)

Από τον κ. Γιάννη Κουτσούκο. .

Με την ευκαιρία της έκθεσης Θεοτοκόπουλου στην Εθνική Πινακοθήκη, επιθυμώ να εκφράσω μερικές σκέψεις για την ιδιόμορφη καλλιτεχνική φυσιογνωμία και μεγαλοφυΐα του Έλληνα ζωγράφου και για τα έργα του.

 Είναι ίσως, η πρώτη φορά που τα διασκορπισμένα παγκοσμίως έργα του Γκρέκο εκτίθενται έτσι, τόσα πολλά μαζί.

Παντού φως, συνδυασμός χρωμάτων, παραλλαγές πολλές φορές το ίδιου θέματος με διαφορετικούς συνδυασμούς χρώματος και φωτός. Στις περισσότερες μορφές με τα εξιδανικευμένα πρόσωπα αναπηδά ένας υπερκόσμιος, μυστηριακός χαρακτήρας μέσα σ’ ένα αόρατο πνευματικό φως, που αγγίζει όχι το βλέμμα αλλά την ψυχή.

Όποιος έχει διαβάσει τα πατερικά κείμενα των νηπτικών πατέρων της Εκκλησίας, όπου μέσα από την κάθαρση και το φωτισμό μπορείς να δεχθείς εμπειρίες του «κατά χάριν άκτιστου φωτός», νομίζω ότι κάτι παράλληλο συμβαίνει με τις μορφές του Γκρέκο: Ανάλογα με την εσωτερική σου προαίρεση συναρ­πάζεσαι ή όχι σε έναν άλλο κόσμο του πνεύματος, τον κόσμο που οι κριτικοί της ζωγραφικής, πολύ πεζά όμως, ονομάζουν «αντινατουραλισμό».

Ο μεγάλος Θεοτοκόπουλος, αναγνωρισμένος τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα, είναι. αυτός που τελικά έδωσε στους Ευρωπαίους και στο δυτικό πολιτισμό μια πρώτη και ιδιότυπη συνεισφορά: το συνδυασμό των εξαγνισμένων ασκητικών μορφών του Βυζαντίου και του Αγίου Όρους με την τεχνική και τη σύνθεση της Αναγέννησής.

Αν κρίνει όμως κανένας από τη συμμετοχή των Ελλήνων επισκεπτών στην έκθεση, το μόνο που μπορεί να διαπιστώσει, είναι ότι οι Έλληνες είτε από άγνοια είτε από: αμάθεια του έχουν επιφυλάξει μέχρι τώρα τουλάχιστον μια αριθμητικά, παγερή αδιαφορία.

Φεύγοντας από την έκθεση είχα την αίσθηση ότι όχι πλέον μέσα από τα κείμενα της Φιλοκαλίας, αλλά από τις ίδιες τις μορφές τού Γκρέκο, είχα δεχθεί έντονα την ίδια επίδραση, δηλαδή την εξιδανίκευση και «πνευματοποίηση» των υλικών μορ­φών.

 

 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ

Μηχανολόγος Ηλ/γος  Μηχανικός

Παπαφλέσσα11 Κόριθνος

 

Δημοσιεύτηκε την 2-11-1999

στην Αθηναϊκή εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Βιβλίο αφιερωμένο στο χωριό Αγ. Βασίλειος Κορινθιας.

 

Συνεχίζεται η συλλογή και καταγραφή ιστορικών και παραδοσιακών στοιχείων για την συγγραφή του βιβλίου του Γιάννη Κουτσούκου, που αφορά τον τόπο καταγωγής του, τον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Το βιβλίο διαπραγματεύεται χρονολογικά τα ιστορικά δεδομένα της κατοίκησης της περιοχής από την εποχή του χαλκού έως και σήμερα.

Οι ανασκαφές του Καρλ Μπλέγκεν το 1921 και 1922 στις περιοχές Ζυγουριές και Αμπελάκια παρέχουν άγνωστα στο ευρύ κοινό στοιχεία για την συνεχή κατοίκηση της περιοχής σε όλες τις περιόδους του χαλκού, από το 2600 εως το 1100 πχ

Η Ρωμαϊκή, βυζαντινή και μεταβυζαντινή εποχή αντιπροσωπεύονται από αρχιτεκτονικά και κτιριακά κατάλοιπα στην περιοχή. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο σώζεται σε πολλά άγνωστά μέχρι τώρα σημεία μέσα στο χωριό.

Οι μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στο εκκλησάκι της Ζωοδόχου Πηγής απεικονίζουν μεταξύ άλλων σπάνιες παραστάσεις της Αποκάλυψης σε θεματογραφία του γνωστού εικονογραφικού κύκλου του αποκαλουμένου «πάσα πνοή.» και με την ταυτόχρονη ύπαρξη στις τοιχογραφίες και παραστάσεις της της τερατογονίας.

Στο βιβλίο έχουν καταγράφει πολλά ιστορικά στοιχεία από την πρώτη και δεύτερη Φραγκοκρατία, καθώς και περιγραφές της περιοχής από διάσημους περιηγητές.

Το φράγκικο κάστρο του Αγίου Βασιλείου με τους σωζόμενους καταλόγους εσόδων της περιοχής των φλωρεντινών τραπεζιτών, πολιτικών και Φράγκων κατακτητών Acciaiuoli. παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για την ιστορία του χωριού αλλά και γενικότερα όλης της Κορινθίας για μία άγνωστη στο κοινό εποχή της Φραγκοκρατίας.

Με μαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις ηλικιωμένων κατοίκων της περιοχής, οι οποίες έγιναν τα τελευταία είκοσι χρόνια, σώζεται μέσα από το βιβλίο αυτό και η ζωντανή παράδοση της περιοχής.

Για πρώτη φορά γίνεται η καταγραφή των υπαρχόντων ναών της περιοχής με φωτογραφίες, με ακριβή προσδιορισμό των θέσεων των μνημείων με δορυφορικές γεωγραφικές συντεταγμένες και με αναφορά στα ιστορικά στοιχεία που προκύπτουν από έγγραφες πηγές.

Επίσης γίνεται η προσπάθεια καταγραφής των άγνωστων μέχρι τώρα καταστραφέντων εκκλησιών από την βυζαντινή εποχή, την τουρκοκρατία και την περίοδο μετά το 1821.Η έρευνα αυτή στηρίχθηκε κυρίως σε προφορικές παραδόσεις και προσωπικές συνεντεύξεις των ηλικιωμένων κατοίκων του χωριού και σε επιτόπιες μεταβάσεις με τους ιδιοκτήτες της περιοχής. Και τα μνημεία αυτά προσδιορίζονται ακριβώς με την μέτρηση των γεωγραφικών συντεταγμένων τους, για να είναι γνωστή η ακριβής θέση τους και στο μέλλον μετά ακόμη και από χιλιετίες.

Το όνομα του χωριού συναντάται σε έγγραφα για πρώτη φορά το 1365 μ. X

Από το 1365 μέχρι σήμερα έρχεται στο φως της δημοσιότητας για πρώτη φορά μέσα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου ένας πλήρης κατάλογος διαδοχικών καταγραφών του Αγίου Βασιλείου είτε σε Φράγκικες είτε σε ελληνικές, επίσημες απογραφές, όπου συναντάται το όνομα του χωριού. Με την δημοσίευση των απογραφών αυτών παρέχονται και άλλα πολύτιμα στοιχεία για την εξέλιξη της πε­ριοχής του Αγίου Βασιλείου, αλλά και της γύρω ευρύτερης περιοχής στην Κορινθία.

 

Δημοσιεύτηκε την 16-8-2013

στην εφημερίδα ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οκτωβρίου 16, 2015

O Γάλος περιηγητής Μονσέλ ( Moncel ) διέρχεται το 1843 από τον κάμπο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας και περιγράφει την ευρύτερη περιοχή και την διανυκτέρευση του.

Filed under: Ξένοι πειιηγηταί στην Κορινθία,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:18 μμ Διόρθωση
Tags: Άγιος Βασίλειος

Το πιο κάτω κείμενο αποτελεί ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου  Περιήγηση στον χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π.Χ έως σήμερα.

Ο Γάλος Τheodore Achille Louis, Vicomte du Moncel, (1821-1884), σχεδιαστής, χαράκτης και αρχαιολόγος, περιοδεύει τον μήνα Δεκέμβριο του 1843. Δεν αναφέρει το όνομα Άγιος Βασίλειος, δίνει όμως ως ζωγράφος που ήταν διάφορες εικόνες της φύσης της γύρω περιοχής .Ακολουθεί την γνωστή και από την αρχαιότητα διαδρομή Αρχαία Κόρινθος, Βεληνιάτικα, Σπαθοβούνι, Τούρκικο γεφύρι, Χάνι Κουρτέσας, Αγία Τριάδα, Αρχαία Νεμέα (Ηράκλειο), Χάνι Κουτσομάτη, στενά Δερβενακίων, Αργολική πεδιάδα. Από το Σπαθοβούνι αντικρίζει τα βουνά Γκαλγκούνι, Δαφνιά, Χούνι και Τρίκορφο (Τρητός), τα οποία ευρίσκοντο πάνω από τον Άγιο Βασίλειο. για τα οποία γράφει τα εξής:

«Έπειτα ξανατρίβοντας νότια[1] μπήκαμε σε μια κοιλάδα περιτριγυρισμένη από γυμνά βουνά, με ασυνήθιστη θέα. Έμοιαζαν αιμόφυρτα, τόσο έντονο ήταν το χρώμα των σχισμών που αυλάκωναν προς όλες τις κατευθύνσεις τις άγονες και απόκρημνες πλαγιές τους.»[2]

Για το ποτάμι Λόγγο που διασχίζει την πεδιάδα του Αγίου Βασιλείου και εκβάλει στο Περιγιάλι (Λογγοπόταμος ή ποτάμι του Αλαμπιού), λέει ότι ήταν κατάφυτο από ροδοδάφνες. «Στο δρόμο οι κουμαριές ήταν φορτωμένες κούμαρα, οι μυρτιές, τα σκίνα μας έφραζαν ενίοτε τον δρόμο.»[3]

Την απόσταση από Αρχαία Κόρινθο μέχρι το Χάνι της Κουρτέσας την διανύει με τη βοήθεια Έλληνα οδηγού και αλόγου σε τρεις ώρες. Δεν θέλησε όμως να διανυκτερεύσει εκεί, παρά την επιμονή του οδηγού του και μέσω του δρόμου που περνάει από το σημερινό εξωκκλήσι της Αγίας Τριάδος, περιοχής του Αγίου Βασιλείου, προχωρεί προς τα δυτικά και φθάνει στην σημερινή Αρχαία Νεμέα (Ηράκλειο).

Ο Τh. du Moncel παρατηρεί από το Ηράκλειο διεξοδικά το όρος Φουκά (αρχαίος Απέσας), δίνει το υψόμετρο του στα 773 μέτρα και το περιγράφει μυθολογικά: «Είναι το βουνό, όπου ο Περσέας θυσίασε για πρώτη φορά στον Δία Απεσάντιο, όπου βρίσκονται ακόμη, όπως φαίνεται, ερείπια που θα ανήκαν στο ναό τον αφιερωμένο σε αυτόν τον Θεό.»[4] Τελικά διανυκτερεύει στο χάνι του Κουτσομάτη, το οποίο ευρίσκεται στο δρόμο από Ηράκλειο Νεμέας προς την Αργολίδα.

Πιθανότατα πρόκειται για το γνωστό Χάνι του Ανέστη με την σημερινή ονομασία Μπούρλου, το οποίο ευρίσκεται στην αρχή των στενών των Δερβενακίων με κατεύθυνση προς το Άργος. Ενδιαφέροντα στοιχεία μας δίνει ο περιηγητής για το χάνι του Κουτσομάτι, αλλά και γενικότερα για την ιδιωτική ζωή των τότε Ελλήνων χωρικών το έτος 1843 στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου

Το υπνοδωμάτιο του λεγομένου Πανδοχείου στην ουσία ήταν το μοναδικό υπνοδωμάτιο που χρησιμοποιούσε και η ίδια η οικογένεια του ιδιοκτήτη. Δεν είχε ούτε κρεβάτια, ούτε έπιπλα. Ειδικά για τον Μονσέλ ο ιδιοκτήτης του Πανδοχείου του παραχώρησε το αχυρόστρωμα του, επειδή ήταν ξένος και νόμιζε ότι είχε καλό βαλάντιο, ενώ οι άλλοι πελάτες- περίπου μία ομάδα νέων πενήντα ατόμων- κοιμηθήκαν κατάχαμα δίπλα του. Ο ίδιος γράφει ότι δεν μπόρεσε να κοιμηθεί από την φασαρία αυτών των παλληκαριών που τραγούδαγαν από τα μεσάνυχτα και έπειτα «εξημμένα από πολεμικό μένος. Παιάνισαν προς τιμήν του ήρωα τους, ένα ύμνο που κράτησε ως τις δύο με η ώρα τρεις το πρωί και Κύριος οίδε τι άσματα».[5] Αλλά υπήρχαν και άλλες δυστυχίες σε αυτό το ελληνικό Πανδοχείο, τις οποίες καταγράφει με λεπτομέρεια ο Μονσέλ, όπως π.χ. «ο καπνός μιας εστίας τοποθετημένης στη μέση του δωματίου και από την άλλη μεριά οι ψύλλοι και τα κουνούπια και επί πλέον τα κλάματα και οι φωνές τριών ή τεσσάρων παιδιών του σπιτιού που διαμαρτύρονταν για την εισβολή των νεοφερμένων στις γωνιές του δωματίου, όπου συνήθιζαν να κοιμούνται αυτά.» [6] Τελικά ο Μονσέλ έφυγε από το δωμάτιο και πήγε και κοιμήθηκε έξω στην ύπαιθρο σε ένα μικρό αχυρόστρωμα που ανακάλυψε κοντά στο σπίτι και τυλιγμένος στην κάπα του-την οποία χρησιμοποιούσε και σαν ομπρέλα. Για σκέπασμα στα πόδια του χρησιμοποίησε την σέλα του αλόγου του. Όλα αυτά έγιναν όπως ρομαντικά τα περιγράφει ο ζωγράφος Μονσέλ με την συνοδεία μιας μαγευτικής πανσέληνου.

..————————————–

Σημείωση. Οι πιο κάτω παραπομπές αναφέρονται στο περιηγητικό κείμενο του Moncel  με τον τίτλο

Τh. du Moncel, Οδοιπορικό του 1843, Αθήνα –Ναύπλιο, κείμενα και λιθογραφίες, εκδόσεις Ολκός-Αριάδνη, Αθήνα 1984, σελ. 127-130

———————————————

[1]              Εννοεί στο χωριό Βελληνιάτικα, όπου ερχόμενος από Αρχαία Κόρινθο έστριψε με κατεύθυνση νότια προς τις Αρχαίες Κλεωνές και την Κουρτέσα, βαδίζοντας κατά μήκος της κοιλάδας του Ράχιανη που σχηματίζει ο Λογγοπόταμος ο οποίος προηγουμένως διασχίζει την πεδιάδα του Αγίου Βασιλείου.

[2]              Τh.du Moncel, σελ. 127

[3]              Ομοίως, σελ. 127. Ο Λογγοπόταμος ήταν κατάφυτος από ροδοδάφνες μέχρι και τα μέσα του εικοστού αιώνα, όπου έρρεε από τις πηγές του τρεχούμενο νερό και το καλοκαίρι.

[4]              Τh.du Moncel, σελ. 130.

[5]              Ομοίως, σελ. 132.

[6]              Ομοίως, σελ. 132.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αυγούστου 20, 2015

Ο Ναός του Αγίου Σώστη στα στενά του Αγίου Σώστη στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Το άρθρο αυτό είναι ένα απόσπασμα από το ιστορικό βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου:

ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ ΣΤΟ ΧΩΡΟΧΡΟΝΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ 2600 Π.Χ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ.

Το ιστορικό αυτό εκκλησάκι προϋπήρχε της επαναστάσεως του 1821. Είναι αφιερωμένο και εορτάζει στις μνήμες των πέντε πιο κάτω Αγίων.

-Στον Άγιο Σώζοντα (7 Σεπτεμβρίου), διότι προϋπήρχε από την βυζαντινή εποχή ως εκκλησία εις μνήμη του Αγίου Σώζοντα και καταστράφηκε κατά πάσα πιθανότητα ή το 1769 με τα Ορλοφικά ή το 1715 κατά την εισβολή των Τούρκων στην Πελοπόννησο και την έναρξη της δεύτερης Τουρκοκρατίας .

-Στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη (21 Μαΐου, επέτειο των εγκαινίων του Ναού που έκτισε ο Γενναίος Κολοκοτρώνης το1860 και εγκαινίασε το έτος 1862 ο επίσκοπος Κορίνθου Αμφιλόχιος, όπου κατατέθηκε και η εικόνα των αγίων αυτών στο ναό την ημέρα της μνήμης των).

-Στην Αγία Παρασκευή (26 Ιουλίου, διότι η αθάνατος και νικηφόρος μάχη έγινε ανήμερα της Αγίας Παρασκευής την26 Ιουλίου 1822) και

-Στον Άγιο Παντελεήμονα (27 Ιουλίου, διότι την εικόνα του Αγίου Παντελεήμονα αφιέρωσαν στον ναό διάφοροι κάτοικοι του Άργους. Έκτοτε οι κάτοικοι του Άργους εόρταζαν κάθε χρόνο την μνήμη του Αγίου και τιμούσαν παράλληλα τον Άγιο, Παντελεήμονα, διότι τις εσπερινές ώρες της παραμονής της μνήμη του- 27 Ιουλίου 1822- έγινε η μάχη του Αγίου Σώστη.

Σύμφωνα με τις περιγραφές του Δ.Βαρδουνιώτου[1] και του Αναστασίου Π. Τσακόπουλου[2] για τον βυζαντινό ναό του Αγίου Σώστη προκύπτουν τα πιο κάτω. Είναι άγνωστο πότε κτίσθηκε ο πρώτος ναός του Αγίου Σώστη. Πάντως σύμφωνα με βάσιμες λαϊκές παραδόσεις ήταν βυζαντινός, μεγαλύτερος και περικλέστερος του σημερινού, έχων και τρούλλον. Το αρχικό μέγεθος αυτού μαρτυρούσι το σωζόμενον έτι θεμέλιον της βορείου πλευράς, ου τα ίχνη κείνται μέτρα 2,75 βόρειότερον της σημερινής και παλαιαί μαρμάρινοι στήλαι, κείμεναι έξωθι του ναού[3]Ο βυζαντινός αυτός ναός καταστράφηκε από τους Τούρκους. το 1715 κατά την εισβολή τους στην Πελοπόννησο, οπότε κατέστρεψαν πολλούς Ναούς για εκδίκηση, επειδή οι Έλληνες συνεργάσθηκαν με τους Φράγκους.

Το ιστορικά οριακό έτος 1715 έχομε την συμβατική λήξη της δεύτερης Φραγκοκρατίας στην Πελοπόννησο και την έναρξη της δεύτερης τουρκοκρατίας.[4] Αναφέρεται επίσης και η περίπτωση καταστροφής του ναού κατά το έτος 1769 με τα ορλοφικά, [5] όπου μετά την αποτυχία της ορλοφικής επανάστασης οι Τούρκοι κατέστρεψαν πολλούς ναούς στην Πελοπόννησο από εκδίκηση.

Από το 1715 (ή το 1769 ) μέχρι το 1860. ο βυζαντινός Ναός του Αγίου Σώστη έμεινε ερείπιο. Υπήρχε όμως ένα προσκυνητάρι στη θέση του παλιού καταστραμμένου Βυζαντινού ναού, με την εικόνα του Αγίου Σώστη και ένα κυτίονόπου οι χριστιανοί διαβάται έρριπτον ευλαβώς τον οβολόν των[6]. Έτσι ερειπωμένος ήταν ο ναός και στις 26 Ιουλίου του 1822, όταν άρχισε εκεί στις 6 μ. μ η περίφημη και νικηφόρος για τους Έλληνες μάχη του Αγίου Σώστη, αφού είχε προηγηθεί στις 4 μ.μ της ιδίας ημέρας η μάχη στα Δερβενάκια. Το ίδιο ερειπωμένος ήταν και σε όλη την περίοδο της επανάστασης μέχρι το 1860

Ο ναός του Αγίου Σώστη, που έκτισε ο Γενναίος Κολοκοτρώνης το 1860.  

Τον Φεβρουάριο του 1860 ο Γενναίος Κολοκοτρώνης[7] έκτισε

με δικές του δαπάνες τον σημερινό μικρότερο ναό .στη ίδια θέση του παλιού βυζαντινού.[8]Κατασκεύασε το τέμπλο, τις εικόνες, τα καντήλια, αγόρασε τα λειτουργικά βιβλία και ότι άλλο χρειαζόταν για να εγκαινιασθεί και να λειτουργήσει.

Το κενοτάφιο του εθνομάρτυρα Παπαρσένη Κρέστα μπροστά  από το ιερό του Ναού

Ο ναός αυτός είχε συνολικό εμβαδόν περίπου τριάντα τετραγωνικά μέτρα και τις πιο κάτω διαστάσεις. Μήκος 6,60 μ., πλάτος 4,55μ.και ύψος 4,0 μ με μία μόνο κυρία είσοδο στα δυτικά και πάνω από την είσοδο μικρό κομψό καμπαναριό.[9]. Ο προαύλιος χώρος βόρεια του ναού,- ο οποίος υπάρχει και σήμερα με τα ψηλά κυπαρίσσια- χρησιμοποιείτο τότε για νεκροταφείο Αλλά και ανατολικά του ναού υπήρχε νεκροταφείο. Μάλιστα μπροστά από το ιερό είχαν ταφεί εκτός άλλων και ο οπλαρχηγός του Κρανιδίου αρχιμανδρίτης Αρσένιος Κρέστας ή Παπαρσένης μαζί με τον ανεψιό του Παντελή Χρυσίνα ή Σπανό,[10] που σκοτωθήκαν από τους Τούρκους στις 28 Νοεμβρίου του 1822.

Τα εγκαίνια του Ναού ο Γενναίος Κολοκοτρώνης τα έκανε με την παρουσία του τότε μητροπολίτη Κορινθίας Αμφιλοχίου Γαρδέλη στις 21 Μαΐου 1862, δηλαδή ανήμερα την εορτή των ισαποστόλων Κωνσταντίνου και Ελένης, ημέρα κατά την οποία έκτοτε επίσης γιορτάζει ο ναός.

Τότε στις 21 Μαίου 1862 παράδωσε ο Γενναίος και τον ναό στο κοινό. Μέχρι τον θάνατο του στις 20 Μαΐου 1868 τον είχε υπό την συνδρομή του και προστασία του, τον επεσκέπτετο τακτικά και είχε εγκαταστήσει και επιστάτη, που τον συντηρούσε.[11]

—————

[1]Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης. Η καταστροφή του Δράμαλη, ιστορική μελέτη, εκ των τυπογραφείων Εφημερίδος ΜΟΡΕΑΣ, εν Τριπόλει. 1913,σελ.229.

[2]Τσακόπουλου Αναστασίου. Συμβολαί εις την Ιστορίαν της Εκκλησίας της Αργολίδος. Το εν Δερβενακίοις ιερόν Ναύδριον του Αγίου Μάρτυρος Σώζοντος. Εκδόσεις χρονικών του Μωριά. Αθήναι 1955, σ 29 έως 31 στο Ηλίας Ξ, τομ.Α, σελ.125 έως 127.

[3] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης, σελ 229

[4]Κουτσούκος Γιάννης, Μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στον Ναό της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας, Αθήνα 2012, σελ. 56. Η δεύτερη φραγκοκρατία διήρκησε για την Κορινθία από το 1685 έως το 1715, δηλ.30 χρόνια. Και η δεύτερη Τουρκοκρατία από το 1715 έως το 1821, δηλ.106 χρόνια.

[5]Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης, σελ.229

[6] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης, σελ.229

[7]Ο στρατηγός Γενναίος Κολοκοτρώνης (1804 έως 1868) ήταν γιος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη (1770 έως 1843).

[8]Αυτό προκύπτει και από επιγραφή της εικόνας της Αγίας Παρασκευής, την οποία είχε αφιερώσει ο ίδιος ο Γενναίος Κολοκοτρώνης στο νέο αυτό εκκλησάκι.το 1862

[9]Η ιστορική αυτή αρχιτεκτονική του ναού, που έκτισε ο Γεναίος Κολοκοτρώνης, άλλαξε ριζικά ύστερα από μεταγενέστερη παρέμβαση στο κτίριο του ναού, που έγινε επί εφημερίας  ιερέα του Αγίου Βασιλείου της εποχής εκείνης.. Συγκεκριμένα κατεδαφίστηκε το περίτεχνο και παραδοσιακό καμπαναριό που είχε κτίσει ο Γεναίος Κολοκοτρώνης, ο ναός επεκτάθηκε με προσθήκη ενός χώρου προς τα δυτικά, ο οποίος έχει δύο εισόδους μία προς νότια και μία προς τα δυτικά. Μπροστά από το ιερό κοντά στον τάφο του εθνομάρτυρα και ήρωα οπλαρχηγού του Κρανιδίου Αρχιμανδρίτη Παπαρσένη Κρέστα κτίστηκε ένας οικίσκος, επονομαζόμενο κελί,το οποίος όμως είχε χρησιμοποιηθεί και για παραθερισμό. Ευτυχώς η κατοικία αυτή κατεδαφίστηκε επί εφημερίας του επομένου ιερέα. Η σημερινή μορφή του κτιρίου είναι ακριβώς αυτή, όπως διαμορφώθηκε με τις τελευταίες πιο πάνω παρεμβάσεις.

[10] Χρυσανθόπουλου Φωτίου ή Φωτάκου, πρώτου υπασπιστού του Θ. Κολοκοτρώνη, Απομνημονεύματα περί  της  Ελληνικής επαναστάσεως, εκδόσεις Γκρέκα, Αθήναι 1971,σελ.406 έως 407.

Ο Παπαρσένης μαζί με τον Νικηταρά και άλλους μαχητές μετά την μάχη των Δερβενακιων και Αγίου Σώστη στις 26 Ιουλίου 1822 φρουρούσαν τα στενά του Αγίου Σώστη για να εμποδίζουν τον ανεφοδιασμό των πολιορκημένων Τούρκων του Ναυπλίου, οι οποίοι περίμεναν ανεφοδιασμό από την Κόρινθο. Στις 28.11.1822 όμως οι Τούρκοι της Κουρτέσας χρησιμοποίησαν κρυφά ένα αφύλακτο ορεινό μονοπάτι, που οδηγούσε από τον Άγιο Βασίλειο στο Ταμπούρι του Παπαρσένη στον Άγιο Σώστη. Τα ξημερώματα έκαναν έφοδο και σκότωσαν εκεί τον Παπαρσένη και άλλους 150 Έλληνας μαχητές. Κινδύνευσε και η ζωή του Νικηταρά

[11]Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης. Η καταστροφή του Δράμαλη, ιστορική μελέτη, εκ των τυπογραφείων Εφημερίδος ΜΟΡΕΑΣ, εν Τριπόλει. 1913, σελ.230

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ  20-8-2015

Δημοσιεύθηκε στις 20-8-2015 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ιστορικές πληροφορίες για τον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας από φράγκικο έγγραφο του 1365 μ.X του φεουδάρχη της Κορινθίας Nicola Acciaiuoli (Νικόλα Ατσαγιώλη).

Filed under: ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:06 μμ Διόρθωση

-Ιστορικό πλαίσιο της εποχής σύνταξης του εγγράφου του Nicola Acciaiuoli.

Προκειμένου να αντιληφθεί κανείς καλύτερα τις συνθήκες της ξένης κυριαρχίας της τουρκοκρατίας και φραγκοκρατίας παρατίθεται σύντομος χρονολογικός πίνακας για την διάρκεια της φραγκοκρατίας και τουρκοκρατίας στην πόλη της Κορίνθου που ίσχυε, φυσικά, και για την ευρύτερη περιοχή της Κορινθίας και συνεπώς και για τον Άγιο Βασίλειο.[1]

Ιστορική περίοδος Χρονολογία Διάρκεια
Πρώτη Φραγκοκρατία 1210 – 1458 μ. Χ. 248 χρόνια
Πρώτη Τουρκοκρατία 1458 – 1685 μ. Χ. 227 χρόνια
Δεύτερη Φραγκοκρατία 1685 – 1715 μ. Χ. 30 χρόνια
Δεύτερη Τουρκοκρατία 1715 – 1821 μ. Χ. 106 χρόνια
Σύνολο 611 χρόνια

Από το 1262 έως το 1460 το Δεσποτάτο του Μυστρά ως ημιαυτόνομη περιοχή της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας διαγράφει στην Πελοπόννησο την δική του πορεία μέχρι την κατάλυσή του από τον Μωάμεθ Β΄ το 1460 μ. Χ.

Συνεπώς όταν μιλάμε για το έτος 1365 μ.Χ, οπότε έγινε η σύνταξη του έγγραφου του Nicola Acciaiuoli, που δίνει ιστορικές πληροφορίες για τον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας, μιλάμε για την πρώτη Φραγκοκρατία. Χρονικά προσδιορίζεται το έτος αυτό 161 χρόνια μετά την πρώτη άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Φράγκους, η οποία έγινε το 1204. Επίσης προσδιορίζεται και 93 χρόνια προ της κατάκτησης της Κορινθίας από τους Τούρκους και συνεπώς και του Αγίου Βασιλείου, η οποία έγινε το έτος 1458.

Από τον πιο πάνω πίνακα προκύπτει, ότι ο Άγιος Βασίλειος έμεινε υποτελής στους Φράγκους 278 χρόνια (πρώτη και δεύτερη φραγκοκρατία) και στους Τούρκους κατακτητές 333 χρόνια. Δηλαδή η συνολική κατάκτηση του Αγίου Βασιλείου από  Τούρκους και Φράγκους διήρκεσε συνολικά 611 χρόνια.

 

– Το έγγραφο του έτους 1365.

Το έγγραφο του 1365 είναι ένα σύνολον καταλόγων των εσόδων που συγκέντρωναν οι υποτακτικοί του φεουδάρχη και τραπεζίτη  Νίccolò Acciaiuoli στο κάστρο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας. Οι κατάλογοι αυτοί μας δίνουν πολύτιμα στοιχεία για την μεσαιωνική ιστορία (ιταλική φραγκοκρατία) του κάστρου και του χωριού Άγιος Βασίλειος καθώς και της γύρω περιοχής. Το έγγραφο αυτό ο Νίccolò Acciaiuoli το συνέταξε στη Νεάπολη της Ιταλίας λίγους μήνες προ του θανάτου του, ο οποίος έλαβε χώρα τον Νοέμβριο του 1365. Το έγγραφο καλύπτει την χρονική περίοδο από την άνοιξη έως το φθινόπωρο του 1365. Στην ουσία πρόκειται για σύνολο λογαριασμών, που καταγράφονται τα έσοδα και τα έξοδα από την διαχείριση των γαιών του Νίccolò Acciaiuoli σε έντεκα οικισμούς της καστελλανίας της Κορίνθου, ανάμεσα στους οποίους το Αγιονόρι και ο Άγιος Βασίλειος[2].

Τα έγγραφα εσόδων του Niccolò Acciaiuoli το 1365 μ.Χ. δείχνουν ότι μετά την ανοικοδόμηση του κάστρου ο Άγιος Βασίλειος έγινε το κέντρο της γύρω περιοχής, όπου συγκεντρώνονταν τα έσοδα από τους φόρους που εισέπραττε ο φεουδάρχης. Από την ποσότητά  των φόρων, φαίνεται ότι  στο φρούριο του Αγίου Βασιλείου υπαγόταν μία μεγάλη περιοχή, η τρίτη σε σπουδαιότητα μετά τις περιοχές της Κορίνθου και Βασιλικών. Στα ίδια επίσης έγγραφα συναντάμε για πρώτη φορά το 1365 το όνομα Άγιος Βασίλειος.[3]

Από το έγγραφο του 1365 προκύπτουν τα πιο κάτω[4]

Θεόδωρος, ο γενικός επόπτης του Niccolò Acciaiuoli στην Κορινθία.

Επειδή το 1365 ο Acciaiuoli ζούσε στην Ιταλία είχε αναθέσει την γενική εποπτεία της διαχείρισης των γαιών του στην Κορινθία σε έναν επόπτη με το όνομα Θεόδωρο, ο οποίος είχε τον τίτλο maestro massaro. Τον Θεόδωρο βοηθούσε ολόκληρη ιεραρχία από κατώτερους υπαλλήλους. Οι υπάλληλοι αυτοί κατέγραφαν τα έσοδα και τα έξοδα από την διαχείριση των γαιών της Καστελλανίας της Κορίνθου και τα απέστελλαν στην Νεάπολη στον επικυρίαρχο τραπεζίτη Niccolò Acciaiuoli 

-Νικόλας Καζίνης (Νicola Casini), ο αντιπρόσωπος (επιστάτης) του Acciaiuoli στο  φρουρίου του Αγίου Βασιλείου. Είχε τον φράγκικο τίτλο Βάϊλος

Ο Νικόλας Καζίνης φέρετε σε μία καταγραφή του εγγράφου να συγκέντρωσε μαζί με δύο άλλους υπαλλήλους, που τον βοηθούσαν, την εισφορά του χωριού σε είδος (γεώμορο) και την φύλαξε στο κάστρο. Οι δύο αυτοί υπάλληλοι του κάστρου ήσαν ιταλικής καταγωγής και ονομάζονταν gienmoratori. Ο αποθηκάριος όμως του Αγίου Βασιλείου βρέθηκε να χρωστά μία ποσότητα κρασί . Όταν κλήθηκε σε απολογία προτίμησε να διαφύγει και όχι να παρουσιασθεί και να δώσει εξηγήσεις. Το 1365  το Αγιονόρι φαίνεται να είναι διοικητικά εξαρτημένο από τον Άγιο Βασίλειο.

 Πληροφορίες για την καλλιέργεια κρασιού στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Στον Άγιο Βασίλειο υπάρχει καταγραφή για συγκέντρωση 208 μέτρα κρασί. Από αυτά μόνο τα 30 προέρχονται από αμπέλια της άμεσης εκμετάλλευσης και 147 από τους φόρους του κρασιού σε είδος (μαστοφορία) των εξαρτημένων αγροτών (villani). Επίσης τα υπόλοιπα προερχόταν από μισθωμένα αμπέλια και από αγορά κρασιού.

Για τα έξοδα παραγωγής των αμπελιών στον Άγιο Βασίλειο καταγράφεται δαπάνη 74 υπερπύρων [5] για την περιποίηση των αμπελιών,για διάφορες μεταφορικές εργασίες, για την αμοιβή των υπευθύνων κελαριού και την  αγορά βαρελιών.

-Ο μικροφεουδάρχης του Αγίου Βασίλείου Γιάννης Χαλιοπώλης (Gianni Chaliopoli) και ο οικισμός Άρλος.

Στο έγγραφο καταγράφεται και το ονοματεπώνυμο ενός μικροφεουδάρχη της εποχής εκείνης στον Άγιο Βασίλειο, του Γιάννη Χαλιοπώλη. Οι μικροφεουδάρχες είχαν στην διάθεση τους να διαχειρίζονται ένα μικρό φέουδο από τις εκτάσεις που ανήκαν στον Φεουδάρχη. Αναφέρεται επίσης ένα χωριό με το όνομα Arlos (Άρλος) στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου, το οποίο χωριό πληρώνει μαζί με τον Άγιο Βασίλειο τον πιο πάνω φόρο των συνολικά 21 υπερπύρων. Το όνομα αυτό είναι άγνωστο σήμερα στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου.

-ΟΙ φόροι που εισέπραττε ο γαιοκτήμονας στο Άγιο Βασίλειο ήσαν και σε είδος αλλά και σε μετρητά

Oι εισπράκτορες του γαιοκτήμονα εισέπρατταν το τέλος (φόρο) και σε μετρητά. Σε μία καταγραφή του εγγράφου ο Άγιος Βασίλειος πληρώνει μετρητά συνολικά 21 υπέρπυρα και το Αγιονόρι 18 υπέρπυρα. Επίσης η Κόρινθος πληρώνει 229 και τα Βασιλικά (Συκιώνα) 36 υπέρπυρα. Αυτό είναι μία ένδειξη της κατάταξης του πλούτου των περιοχών αυτών

Οι ιδιοκτήτες στον Άγιο Βασίλειο με τα ονόματα Καρβαλέας, Ιωάννης και ο καλλιεργητής Νικόλαος Μαρέντης

Στο έγγραφο καταγράφεται επίσης το όνομα του Carvalea (Καρβαλέας), ενός ιδιοκτήτη έκτασης, ο οποίος την είχε εγκαταλείψει. Από αυτή την έκταση (στάση) καταγράφεται στο βιβλίο εσόδων από το κρασί, ότι ο γαιοκτήμονας εισέπραξε 9 μέτρα κρασί. Πιθανώς την καλλιεργούσε κάποιος άλλος που πλήρωσε τον φόρο σε είδος. Παρόμοια  αναφορά υπάρχει για την έκταση (στάση) ενός Ιωάννη, ο οποίος την είχε εγκαταλείψει και τον φόρο σε είδος κατάβαλε στον γαιοκτήμονα ο κάτοχος της στάσεως με το όνομα Nicola Maredi (Νικόλας Μαρέντης).

-Η επιδημία της Πανούκλας του έτους 1348 και οι πολεμικές ταραχές μειώνουν τον πληθυσμό στον Άγιο Βασίλειο.

Οι εγκαταλελειμμένες και ερημωμένες δύο πιο πάνω στάσεις (καλλιεργήσιμη γη) στο Άγιο Βασίλειο αποτελούν ένδειξη δημογραφικής κρίσης. Η κρίση αυτή οφείλεται και στη επιδημία της πανούκλας του έτους 1348, αλλά και στις πολεμικές και πολιτικές ταραχές της εποχής εκείνης. Αποτέλεσμα αυτών ήταν το δεύτερο μισό του δεκάτου τετάρτου αιώνα να υπάρχει εκτός της βαθιάς δημογραφικής κρίσης  και οικονομική ύφεση.

Τα ονόματα των  φόρων σε μετρητά και σε είδος.

Οι χρηματικές εισφορές (φόροι), που εισέπρατταν οι διαχειριστές του γαιοκτήμονα στον Άγιο Βασίλειο ήσαν τρείς. Το τέλος, το μίσθωμα και η αποκοπή.

Παράλληλα όμως υπήρχαν και δύο άλλες εισφορές σε είδος. Η πρώτη ήταν η εισφορά σε δημητριακά, όσπρια και λινάρι, η οποία καταγράφεται στο έγγραφο ως li gienmori[6]. Η δεύτερη εισφορά σε είδος ήταν η μαστοφορία, δηλαδή η εισφορά σε κρασί. Τα ίδια ισχύουν και για το κάστρο του Αγιονορίου.

Στο έγγραφο καταγράφεται και ο φόρος (γεώμορον), που πλήρωναν εκτός από τον Άγιο Βασίλειο και το Αγιονόρι ακόμη και οι γειτονικοί οικισμοί Βασιλικών (Συκιώνα), Αγίου Γεωργίου (Νεμέα), Αγγελόκαστρου, Λιγουριού και Παιάδας (Επίδαυρος).

-Κρασί,σταφίδα, κριθάρι, βρώμη, σμιγάδι, στάρι, όσπρια, λινάρι και βίκος τα αγροτικά προϊόντα της εποχής

Το έτος 1365 στον Άγιο Βασίλειο οι κάτοικοι καλλιεργούσαν δημητριακά, όσπρια, λινάρι και κυρίως κρασί  Η παραγωγή των δημητριακών σύμφωνα με τον φόρο που έχει καταγραφεί στο έγγραφο έχει την ακόλουθη σειρά: Κριθάρι 18 μόδιοι, βρώμη 18 μόδιοι, σμιγάδι 15 μόδιοι, στάρι 11 μόδιοι, όσπρια 1 μόδιος, λινάρι[7] ένα δεμάτι. Στο Αγιονόρι επίπλέον καταγράφεται και καλλιέργεια  του βίκου. Το κρασί ήταν το κυρίαρχο προϊόν όχι μόνο στους δύο οικισμούς Άγιο Βασίλειο και Αγιονόρι, αλλά και σε όλη την Καστελλανία της Κορίνθου.

Στο έγγραφο του 1365 καταγράφεται η συνολική ποσότητα παραγωγής κρασιού στην Καστελλανία της Κορίνθου, η οποία ήταν 1.333,5 μέτρα. Από αυτά τα 208 μέτρα κρασιού, δηλαδή το 15,6 % προήλθε από την διοικητική διαίρεση του Αγίου Βασιλείου -Αγιονορίου[8].

Επίσης αναφέρεται αγοροπωλησία κρασιού στον Άγιο Βασίλειο. Οι υπάλληλοι του γαιοκτήμονα αγοράζουν 14 μέτρα κρασί αντί 14 υπερπύρων, το οποίον μεταπώλησαν.

Ο Άγιος Βασίλειος παράγει και καλή ποιότητα σταφίδα.: Ο Βαϊλος (επιστάτης) του Αγίου Βασιλείου το 1365 αγοράζει 9 μόδιους σταφίδα με τιμή 12 υπέρπυρα το μόδιο. Από αυτή την ποσότητα στέλνει τους 3,5 μόδιους στον Νίccolò Acciaiuoli στη Νεάπολη της Ιταλίας, όπου ζούσε ο Φεουδάρχης. Για την αποθήκευση του κρασιού πρέπει να υπήρχαν και βιοτεχνίες κατασκευής βαρελιών στην ευρύτερη περιοχή.

 

-Η οικογένεια Acciaiuoli και ο φεουδάρχης του Κάστρου του Αγίου Βασιλείου Νiccolo Acciaiuoli.

Ο φλωρεντιανός τραπεζίτης, πολιτικός και γαιοκτήμονας Νίccolò Acciaiuoli γεννήθηκε στο Castello di Montefugoni στις 12 Σεπτεμβρίου 1310 και πέθανε σε ηλικία 55 ετών στη Νεάπολη της Ιταλίας στις 8 Νοεμβρίου 1365. Δηλαδή πέθανε την ίδια χρονιά που συνέταξε στη Νεάπολη της Ιταλίας το σωζόμενο έγγραφο, το οποίο αφορά και.την λογιστική επεξεργασία των εσόδων του Κάστρου του Αγίου Βασιλείου.

Τον δέκατον τέταρτον αιώνα ανάμεσα στους ιταλούς που διεκδίκησαν εδάφη στην Πελοπόννησο ήταν και οι τραπεζική φλωρεντινή οικογένεια των Acciaiuoli. Παράλληλα υπήρχαν στην Πελοπόννησο εκτός από τους φλωρεντινούς και οι Γενουάτες, οι Βενετοί, οι Καταλανοί, οι Ναβαραίοι και οι Ιωαννίτες. Όλοι αυτοί προσπαθούσαν να διασπάσουν την ηγεμονία της Αχαΐας σε ανεξάρτητα κρατίδια. Οι Acciaiuoli. ενδιαφέρονται κατ αρχήν να επεκτείνουν στην Πελοπόννησο τις τραπεζικές τους δραστηριότητες. και μάλιστα στις κτήσεις του Βασιλείου της Νεάπολης. Με τις δραστηριότητες αυτές όμως απέκτησαν και φέουδα και έγιναν φεουδάρχες. Τα πρώτα εδάφη που αποκτά η φλωρεντινή Τράπεζα των Acciaiuoli.στην Πελοπόννησο το 1325 παραχωρήθηκαν σε αυτή από τον Ιωάννη de Cravina, αδελφό του Βασιλιά της Νεάπολης της Ιταλίας Ροβέρτου. Ο Ιωάννης αναγκάστηκε να παραχωρήσει στην τράπεζα των Acciaiuoli.φέουδα του στην Ηλεία για να ξεπληρώσει το δάνειο που είχε πάρει για την χρηματοδότηση της αποτυχημένης εκστρατείας του κατά τω Ελλήνων το 1325 έως 1326[9].

Οι Acciaiuolι ήταν ο οίκος, παρακλάδι γνωστότατης οικογένειας της Φλωρεντίας, που βασίλεψε και στο Δουκάτο των Αθηνών από το 1385 έως το 1458. Σύμφωνα με τον Bon[10] το κάστρο κατασκευάσθηκε στις αρχές της Φραγκοκρατίας από Φράγκους ευγενείς.

Ο Niccolò Acciaiuoli άρχισε την σταδιοδρομία του στην Πελοπόννησο ως σύμβουλος της Αικατερίνης de Valois, η οποία για τις υπηρεσίες που της προσέφερε του παραχώρησε νέες κτήσεις –φέουδα στην Κορινθία και στην Μεσσηνία. Ο ίδιος επεσκέφθη τον Μοριά από 1338 έως το 1341. Μετά ασχολήθηκε με τις υποθέσεις του Βασιλείου της Νεάπολης, όπου είχε λαμπρή σταδιοδρομία χωρίς να επισκεφθεί πάλι την Πελοπόννησο. [11]. Το 1348 υπάρχει στη περιοχή της Πελοποννήσου και συνεπώς και του Αγίου Βασιλείου η επιδημία της πανούκλας, η οποία αποδεκατίζει τον πληθυσμό και μαζί με τις τούρκικες επιδρομές δημιουργεί στις επόμενες δεκαετίες δημογραφική κρίση. Αυτό προκύπτει και από αναφορά του Nicola Boiano, διαχειριστή των γαιών στην Πελοπόννησο της συζύγου του Ροβέρτου του Τάραντα. [12]  Την ίδια χρονιά (1348) ο Niccolò Acciaiuoli ανακηρύχθηκε Μέγας Σενεσάλος του Βασιλείου της Νεάπολης. Ανέλαβε την ανασυγκρότηση των κληρονομικών κτήσεων των Anjou (Βασίλειο Νεάπολης) στην Ελλάδα (Πριγκιπάτο της Αχαΐας) και απέκτησε ως ανταμοιβή τη βαρονία της Κορίνθου. Συγκεκριμένα «το 1358 ο Ροβέρτος του Τάραντος γιος της Αικατερίνης, προσέφερε στον Νικόλαο την Καστελλανία της Κορίνθου, κρίνοντας ότι ήταν το μόνο ικανό πρόσωπο που μπορούσε να αναλάβει την άμυνά της[13]» Στην απόφαση του αυτή έπαιξε ρόλο και η έκκληση των κατοίκων της Κορίνθου προς τον επικυρίαρχο τους Ροβέρτο για προστασία από τις τούρκικες επιδρομές[14]. Στην Καστελλανία αυτή συμπεριλαμβάνετε και το κάστρο του Αγίου Βασιλείου. Διάδοχοι του Niccolò Acciaiuol είναι ο γιός του Άγγελος, και ο θετός γιος του Νέριος, ο οποίος το 1371 παρέλαβε από τον αδελφό του Άγγελο το Κάστρο του Ακροκορίνθου. Άλλα μέλη της οικογενείας Acciaiuoli δραστηριοποιήθηκαν στην Αχαΐα, όπως ο Ιωάννης και οι δύο Άγγελοι που κατάλαβαν το αρχιεπισκοπικό θρόνο στη Πάτρα.

Το 1377 ο Άγιος Βασίλειος αναφέρεται στον κατάλογο φρουρίων του πριγκιπάτου του Μορέως ως Castello de Sancto Basile ανάμεσα στα εννέα κάστρα της Καστελλανίας της Κορίνθου. Ο οικισμός που περιελάμβανε 85 σπίτια αναφέρεται ως ο δεύτερος μετά από αυτόν της Κορίνθου.

Σημείωση: Οι φωτογραφίες απεικονίζουν το Φράγκικο κάστρο του Αγίου Βασιλείου,όπως είναι σήμερα και στο βάθος το χωριό Άγιος Βασίλειος. Έχουν ληφθεί από τον συντάκτη του παρόντος πονήματος.

————————————–

[1] Μ. Φούγιας, Ιστορία της αποστολικής εκκλησίας της Κορίνθου, Νέα Σύνορα, Εκδοτικός οργανισμός Λιβάνη, δεύτερη έκδοση, Αθήνα 1997, σελ. 11-12 από όπου ελήφθησαν οι χρονολογίες. Ο πίνακας έγινε από τον γράφοντα και περιέχεται στο βιβλίο του: Μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στο Ναό της ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας .Αθήνα 2012 , σελ. 56

[2] Σακελαρίου Ελένη, Η αγροτική οικονομία στο Αγιονόρι και στον Άγιο Βασίλειο, (δέκατος τέταρτος αιώνας). Ιστορικογεωγραφικά, επιστημονικό συμπόσιο, πρακτικά.  Γιάννενα –Θεσσαλονίκη 2014, σελ. 145

[3] Κορδώσης, Μιχαήλ. Συμβολή στην ιστορία και τοπογραφία της περιοχής Κορίνθου στους μέσους χρόνους. Διδακτορική διατριβή. Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νώτη Καραβία Αθήνα MCMLXXXI, σελ. 175

[4] Σακελαρίου Ελένη, Ιστορικογεωγραφικά, 2014, σελ.159 έως 205, όπου υπάρχει πλήθος ξένης βιβλιογραφίας, που αφορά την περιοχή Αγίου Βασιλείου και Αγιονορίου. Στο παρόν πόνημα επιλέγονται μόνο τα στοιχεία που αφορούν τον Άγιο Βασίλειο.

[5] Το υπέρπυρο ήταν χρυσό βυζαντινό νόμισμα

[6] Η λέξη πιθανότατα έχει εξελιχθεί από τον βυζαντινό φόρο γαιώμορον ή γειομόρα, που σημαίνει καταβολή ενοικίου σε είδος.

[7] Η παραγωγή του λιναριού στον Άγιο βασίλειο το 1365 παραπέμπει σε ύπαρξη εγκαταστάσεων στη ευρύτερη περιοχή για την επεξεργασία του για την κατασκευή λινών υφασμάτων.

[8] Οι άλλες περιοχές στην Κορινθία είχαν τις πιο κάτω παραγωγές σε κρασί: Βασιλικά 21%, Αγ.Γεώργιος 1,64%, Λιγουριό 1,49% Αγιονορίου. , περιοχή Κορίνθου 60,3%

[9] Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε, 1979, τόμος Θ, σελ. 254

[10] Κορδώσης, Μιχαήλ, Αθήνα MCMLXXXI, σελ. 175

[11] Σακελαρίου Ελένη, Ιστορικογεωγραφικά 2014. σελ.146,147.

[12] Ομοίως, σελ.149

[13] Κουτσούκος  Γιάννης, Ιστορική περιήγηση στο Χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορίνθιας από το 2600 π.Χ  έως σήμερα, Αθήνα 2014, σελ.107.

[14] Σακελαρίου Ελένη, 2014. σελ.149

———————————————————————————-

Γιάννης Κουτσούκος. Κόρινθος, Φεβρουάριος 2015.

Δημοσιεύθηκε στις 12-2-2015 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Νοεμβρίου 25, 2014

Το Ασκητήριο-βυζαντινός ναός στη σπηλιά του Αντώνη στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Filed under: Αρχαιολογία,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 7:33 μμ Διόρθωση

Το πιο κάτω κείμενο είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου Ιστορική περιήγηση στον χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π.Χ έως σήμερα. (ΙSΒΝ 978-960-93-5989-4). Οι φωτογραφίες είναι πρόσφατες.

Νοτιοανατολικά από το εκκλησάκι του Αγίου Σώζοντος και ψηλότερα στα βράχια στις δυτικές απολήξεις του Τρίκορφου φαίνεται το στόμιο ενός σπηλαίου.

Γεωγραφικές συντεταγμένες 37 μοίρες, 46 πρώτα, 47,22 δεύτερα. Βόρεια  και  22 μοίρες, 45 πρώτα, 68 δεύτερα.  Ανατολικά

 Μέσα στη σπηλιά υπήρχε μικρό βυζαντινό εκκλησάκι αφιερωμένο στον Άγιο Αντώνιο, το οποίο ήταν λαξευμένο στο βράχο. Σύμφωνα με την παράδοση ήταν σκήτη μοναχού, ερημίτη, ο οποίος είχε το όνομα Αντώνης, καθώς μαρτυρούν οι τοιχογραφίες, που υπάρχουν στις εσωτερικές πλευρές της σπηλιάς[1] Την πληροφορία αυτή, ότι υπήρχε εκεί παλαιότερα ασκητήριο, όπου ασκήτευε ασκητής με το όνομα Αντώνιος επιβεβαιώνουν και σήμερα προφορικές διηγήσεις των κατοίκων του Αγίου Βασιλείου προς τον γράφοντα[2] Ακόμη και σήμερα μπορεί να διακρίνει κάποιος αμυδρά ίχνη από υπολείμματα παλαιών κατεστραμμένων τοιχογραφιών. Το σπήλαιο έχει βάθος περίπου πέντε μέτρα.

 

Λεπτομέρεια φωτογραφίας. Υπολείμματα χρωμάτων από τοιχογραφία σε σωζόμενο ακόμη σήμερα σοβατισμένο τμήμα της βραχώδης οροφής της Σπηλιάς του Αντώνη στην περιοχή Άγιος Σώστης του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας. Στο μέσον της φωτογραφίας ο σοφάς έχει καταστραφεί και φαίνεται η επιφάνεια του βράχου. Γύρω από αυτόν όπου διατηρείται ο σοφάς διακρίνουμε διάφορα χρώματα, όπως σκούρο γαλάζιο στο μέσον δεξιά της εικόνας και ξεθωριασμένα χρώματα που μοιάζουν με φωτοστέφανο στο επάνω αριστερό τμήμα της εικόνας.

  Η πρόσβαση στη σπηλιά είναι ανηφορική και γίνεται με δυσκολία. Το μέρος είναι επισκέψιμο, αν ακολουθήσει κάποιος τον ανηφορικό χωματόδρομο από Άγιο Σώστη προς Ανεμόμυλο και προτού φθάσει στον Ανεμόμυλο κατευθυνθεί ανατολικά. Σε όλη την περιοχή γύρω από  τη Σπηλιά του Αντώνη υπάρχουν επιφανειακά διάσπαρτα θραύσματα από πετρώματα οψιδιανών ( ή οψιανών). Η ύπαρξη των οψιδιανών μας παραπέμπει σε κατοίκηση του σπηλαίου και της γύρω περιοχής αυτής από την προϊστορική εποχή.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η σπηλιά του Αντώνη με υπολείμματα του  τοίχου που έφραζε την είσοδο του, όπως είναι σήμερα. Η ύπαρξη οψιδιανών στην περιοχή του σπηλαίου παραπέμπει σε πιθανή κατοίκηση του κατά την προϊστορική εποχή.

Στο πλάτωμα κάτω από το σπήλαιο σώζονται τα ερείπια παλαιού μοναστηριού, κατά πάσα πιθανότητα από την βυζαντινή εποχή. Σε αυτό συνηγορεί και το γεγονός, ότι ο πρώτος ναός του Αγίου Σώστη που βρίσκεται στην ίδια περιοχή και καταστράφηκε το 1715 ήταν  επίσης βυζαντινός (Δ. Βαρδουνιώτης Η καταστροφή του Δράμαλη, τυπογραφεία ΜΟΡΕΑΣ Τρίπολη 1913 ,σελ. 229)

Το πλάτωμα (μικρό οροπέδιο) κάτω από την Σπηλιά του Αντώνη, όπου φαίνονται πολλά  ερείπια με πέτρινους τοίχους του παλιού μοναστηριού όπως είναι σήμερα. Κατά μήκος του χωματόδρομου περνάει σήμερα ο αγωγός του φυσικού αερίου.

Στην περιοχή αυτή κοντά στην σπηλιά του Αντώνη στις 27 Νοεμβρίου του 1822  σκοτώθηκε και ο οπλαρχηγός του Κρανιδίου Αρχιμανδρίτης Παπαρσένης- Κρέστας, του οποίου ο τάφος ευρίσκεται και σήμερα μπροστά από το εκκλησάκι του Αγίου Σώστη. Ο Φωτάκος περιγράφει το 1858 ως εξής τα γεγονότα, αναφέροντας και το όνομα του χωριού Αγίου Βασιλειου.( το κείμενο χωρίς ορθογραφική διόρθωση). …Από τον Άγιον  Βασίλειον έως τον Άγιον  Σώστην είναι ένα μονοπάτι, διά του οποίου μόλις ημπορεί να σκαλώσει άνθρωπος με πολλήν προσοχήν και όλοι οι Έλληνες το εγνώριζαν και πολύ περισσότερον ο Νικήτας ( Νικηταράς)…..Επήγαμεν εις το στρατόπεδον του Νικήτα εις τον Άγιον Σώστην και του εκοινοποιήσαμεν τας διαταγάς του αρχηστρατήγου ( Κολοκοτρώνη), τους εκάναμεν προσεκτικούς δια το μονοπάτι μην το αφήσουν ανοικτόν και μας πάρουν οι Τούρκοι της πλάταις. Αλλ ο Νικήτας και ο Παπά  Αρσένης αμέλησαν…..και οι Τούρκοι ηύραν καιρόν αρμόδιον και επέρασαν όλην την νύκταν το μονοπάτι οι 150 πεζοί και επήραν της πλάτες του Νικήτα και του Παπά Αρσένη και με το χάραγμα επήδησαν εις τα ταμπούρια του Παπά Αρσένη και εσκότωσαν αυτόν και άλλους έως 20 Έλληνας.[3] 

——————————————————–

[1] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης. Η καταστροφή του Δράμαλη, ιστορική μελέτη, εκ των τυπογραφείων Εφημερίδος ΜΟΡΕΑΣ, εν Τριπόλει. 1913,σελ.231

[2] Ξύδης Δ. συνέντευξη, 23-12-1991. Ο Ξύδης Δ. επιβεβαιώνει την πληροφορία αυτή και προσθέτει, ότι κάτω από την σπηλιά αυτή υπάρχει καλλιεργήσιμο επίπεδο, μικρό οροπέδιο, όπου υπήρχε παλαιότερα και Μοναστήρι. Πράγματι σήμερα υπάρχει η καλλιεργήσιμη αυτή έκταση, όπου σώζονται ακόμη ένα πέτρινο αλώνι, για αλώνισμα των δημητριακών με άλογα και με το πατροπαράδοτο. Ντουγένι. Επίσης στην περιοχή υπάρχουν δύο παλιά πηγάδια κτισμένα κυκλικά με πέτρα χωρίς συνδετική ύλη, καθώς και διάφοροι σωροί από πέτρες, που πιθανόν να προέρχονται από κελιά, που έχουν γκρεμιστεί. Η έκταση αυτή είναι σήμερα ιδιωτική.

[3] Χρυσανθόπουλος Φ, ή Φωτάκος.  Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής επαναστάσεως,εκδόσεις Γκέκα, Αθήνα  1971, σελ. 406-407.

Δημοσιεύθηκε στις 25-11-2014 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

Οκτωβρίου 23, 2014

Η ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ. Τοπική μυθολογία και Νεολιθική εποχή (7.000- 2.600 π.Χ.)

Filed under: Αρχαιολογία,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:50 μμ Διόρθωση

Το κείμενο που ακολουθεί είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου: Ιστορική Περιήγηση στον Χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π.Χ έως σήμερα. ( ISBN 978-960-93-5989-4)

Για την νεολιθική εποχή δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με τον Άγιο Βασίλειο. Ο λόγος είναι ότι δεν έχουν εξερευνηθεί ακόμη αρχαιολογικά τα διάφορα σπήλαια που υπάρχουν στην περιοχή του. Τα σπήλαια   αυτά ευρίσκονται στο φαράγγι της Χούνης, στο όρος Τρίκορφο (αρχαία ονομασία Τρητός και συγκεκριμένα το σπήλαιο του ναού της Ζωοδόχου Πηγής) και στην περιοχή του Αγίου Σώστη (σπηλιά του Αντώνη). Επίσης δεν έχουν ερευνηθεί επιφανειακά οι παραπάνω ή άλλες πιθανές θέσεις για την τυχόν ύπαρξη όστρακων της νεολιθικής εποχής.

Το 1930 ο Ν. Μπέρτος ερεύνησε το σπήλαιο στο γειτονικό όρος Νυφίτσα κοντά στη Κλένια. Η επίχωση μέσα στο σπήλαιο αυτό περιείχε ευρήματα, τα οποία ανήκαν σε όλες της εποχές από την νεολιθική μέχρι την χριστιανική[1]. Τα ευρήματα αυτά, που μεταφέρθηκαν τότε (1930) στα Αρχαιολογικά Μουσεία Κορίνθου και Ναυπλίου δεν έχουν δημοσιευθεί, αλλά μόνο μνημονευθεί συνοπτικά.[2]

Το όρος Νυφίτσα μαζί με τα βουνά του Αγίου Βασιλείου αποτελούν μία ενιαία οροσειρά και φράζουν προς νότια την κοιλάδα των Κλεωνών. Και σε άλλες γειτονικές θέσεις του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας βρέθηκαν μέσα σε σπήλαια νεολιθικές επιχώσεις, όπως στο λόφο Τσούγκιζα, δυτικά από το Ηράκλειο της Νεμέας απέναντι από το ύψωμα του σταδίου (ανασκαφή από τον C. Blegen, 1924) [3]

Συνεπώς υπάρχει το ενδεχόμενο και η περιοχή του Αγίου Βασιλείου να κατοικήθηκε την νεολιθική εποχή, κυρίως στα σπήλαια.

Το κατά τον Απολλόδωρο αμφίστομο σπήλαιο στο αρχαίο όρος Τρητός (Τρίκορφο),  στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας, όπου σήμερα υπάρχει ο Ναός της Ζωοδόχου Πηγής.

Ειδικά το σπήλαιο της Ζωοδόχου Πηγής στο όρος Τρητός (Τρίκορφο) στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου αναφέρεται και στην μυθολογία από τον περιηγητή Παυσανία, ότι δηλ. ο Ηρακλής σκότωσε σε αυτό το Λιοντάρι της Νεμέας.[4] Ο Απολλόδωρος (πρώτος ή δεύτερος αιώνας μ. Χ.) αναφέρει ότι προηγουμένως ο Ηρακλής είχε φιλοξενηθεί στις γειτονικές αρχαίες Κλεωνές, στο σπίτι ενός χειρώνακτα (τεχνίτη) που είχε το όνομα Μόλορχος. Και όταν ο Μόλορχος θέλησε να θυσιάσει ένα ζώο, ο Ηρακλής του είπε να προσέχει την τριακοστή ημέρα (από εκείνη που μιλούσαν) και αν μεν επιστρέψει από το κυνήγι του λιονταριού αβλαβής να θυσιάσει στον σωτήρα Δία, αν δε πεθάνει, τότε να του κάμει νεκρικές θυσίες. Αναφέρεται ότι όταν ο Ηρακλής σκότωσε το Λιοντάρι στο δίστομο σπήλαιο το φορτώθηκε στις πλάτες του και το πήγε πρώτα στις γειτονικές Αρχαίες Κλεωνές στον Μόλορχο, (οι οποίες απέχουν περίπου δύο χιλιόμετρα από το σπήλαιο). Αφού θυσίασε στις Κλεωνές «στον Σωτήρα Δία» μετά το πήγε στις Μυκήνες. Ο Απολλόδωρος δεν αναφέρει στην περιγραφή του καθόλου την αρχαία Νεμέα.[5]

Αλλά και νεώτεροι περιηγητές, όπως ο Διονύσιος Πύρος, ο Θετταλός αναφέρει ότι το σπήλαιο της Ζωοδόχου Πηγής στο όρος Τρητός είναι αυτό στο οποίο είχε καταφύγει το λιοντάρι προτού το σκοτώσει ο Ηρακλής.[6]

——————————————————-

[1]              Συριόπουλος Κ., Η προϊστορία της Πελοποννήσου, Βιβλιοθήκη της εν Αθήναις αρχαιολογικής εταιρείας, αριθ.51, Αθήνα 1964 , σελ. 24.

[2]              Ομοίως, σελ 24.

[3]              Συριόπουλος, σελ. 24.

[4]              Παυσανίου, Ελλάδος Περιήγησις, Κορινθιακά Λακωνικά, κεφ. 15, παρ. 2, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1976, σελ. 124-125.

[5]              Απολλοδώρου, Βιβλιοθήκη, Βιβλίο ΙΙ, παράγραφος 74-75, (επιμ. Π. Περτρίδου), Ιωαν. Ν. Ζαχαρόπουλου, Αθήνα 1959, σελ. 122-123.

[6]              Πύρρος Δονύσιος ο Θετταλός, Κορινθιακά-Σικυωνκά, (επιμέλεια Α. Αθουσάκης), Έκδοση Δήμου Κορινθίων, Κόρινθος 2008, σελ. 49-50, 136.

Σχολιάστε

Δημοσιεύθηκε στις 23-10-2014 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

Οκτωβρίου 20, 2014

Το αρχαίο κυκλικό πυραμοειδές στη θέση Ανεμόμυλος στα στενά του Αγίου Σώστη, περιοχή Αγίου Βασιλείου Κορινθίας.

Filed under: Αρχαιολογία,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:58 μμ Διόρθωση

Το κείμενο και η φωτογραφία, που ακολουθούν, είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου Ιστορική Περιήγηση στον χωροχρόνο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας από το 2600 π. Χ έως σήμερα. (Αριθμός ISBN Εθνικής Βιβλιοθήκης 978-960-93-5989-4).

 

  Το κυκλικό πυραμοειδές στην περιοχή Ανεμόμυλος Αγίου Βασιλείου Κορινθίας

Ένα χιλιόμετρο περίπου νότια του Αγίου Σώστη σώζονται τα ερείπια ενός κυκλικού κτιρίου το οποίο είναι κατασκευασμένο από μεγάλες πέτρες χωρίς συνδετική ύλη.[1] Η εξωτερική επιφάνεια του τοίχου, ο οποίος είναι παχύτερος στην βάση, έχει κλίση προς το εσωτερικό του κτιρίου, ενώ η εσωτερική επιφάνεια του είναι σχεδόν κάθετη.

Βρίσκεται σε ένα ύψωμα πάνω σε αρχαίο δρόμο, που ένωνε στην αρχαιότητα την Κόρινθο με τις Μυκήνες, και έχει οπτική επαφή τόσο με την Κορινθία όσο και με την Αργολίδα.

Σύμφωνα με τον αρχαίο περιηγητή Παυσανία ο δρόμος αυτός ήταν σύντομος και κατάλληλος για οδοιπόρους ευκίνητους. Παράλληλα με αυτόν τον δρόμο, που περνούσε μέσα από τα στενά του Αγίου Σώστη, χρησιμοποιείτο κατά την αρχαιότητα και ο αμαξιτός δρόμος που περνούσε από τα στενά των Δερβενακίων δυτικότερα και ήταν καταλληλότερος για οχήματα.[2]

Το κτίσμα αυτό σήμερα φέρει την ονομασία Ανεμόμυλος, διότι σύμφωνα με τις προφορικές παραδόσεις των κατοίκων της περιοχής, χρησιμοποιήθηκε τα νεώτερα χρόνια ως ανεμόμυλος για το άλεσμα των δημητριακών. Επίσης αποκαλείται και αρχαία φρυκτωρία. Για την χρησιμότητα τέτοιων κτισμάτων κατά την αρχαιότητα έχει εκφρασθεί η άποψη ότι λειτούργησαν ως οχυρά ή ως φρυκτωρίες[3] ή ως τύμβοι[4] ή ακόμη και ως φυλάκια ή παρατηρητήρια.

Το κυκλικό κτίσμα στον Ανεμόμυλο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας έχει διάμετρο 12 μέτρων. Η είσοδος δείχνει να είναι προς τα δυτικά. Σε αυτό συνηγορεί μία προεξοχή και ένα άνοιγμα του τοίχου στο μέρος αυτό, όπου πιθανότατα υπήρχε μία μικρή σκάλα ή ένα πλάτωμα. Οι πέτρες που χρησιμοποιήθηκαν στην κατασκευή είναι πρόχειρα λαξευμένες και έχουν τοποθετηθεί χωρίς συνδετικό υλικό. Το επάνω μέρος του κτίσματος έχει καταρρεύσει και έχει κατρακυλήσει γύρω από το μνημείο. Η χαμηλότερη σειρά έχει διατηρηθεί και είναι σχεδόν μία πλήρης περιφέρεια κύκλου. Όσο ανεβαίνει ο τοίχος χρησιμοποιούνται μικρότερες πέτρες και αυτό προσδίδει στο κτίσμα την κλίση προς το εσωτερικό του, όπως ακριβώς συμβαίνει με τις αρχαίες πυραμίδες. Πρόκειται για κυκλικό πυραμοειδές αρχαίο κτίσμα.

Ο J. Wiseman στην καταγραφή των μνημείων της Κορινθίας ισχυρίζεται ότι το αρχαίο αυτό κτίσμα στον Ανεμόμυλο του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας θα μπορούσε να χρησιμεύει ως φυλάκιο που προστάτευε το πέρασμα από την Κορινθία στην Αργολίδα ή ως πύργος–παρατηρητήριο.[5]  Ωστόσο το συγκεκριμένο κτίσμα δεν έχει μελετηθεί από τους ειδικούς, ούτε χρονολογηθεί με ακρίβεια.

Παρόμοια αρχαία κτίσματα υπάρχουν και στην Αργολίδα. Όπως π.χ. η γνωστή Πυραμίδα του Ελληνικού, εννέα χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Άργους. Για την σκοπιμότητα και την χρονολόγηση παρομοίων αρχαίων κτισμάτων στην περιοχή της Αργολιδοκορινθίας και γενικότερα του ελλαδικού χώρου υπάρχουν αντικρουόμενες απόψεις. Υποστηρίζεται ότι χρονολογούνται την τρίτη χιλιετία π.Χ.[6] Αντίθετα η Αμερικανική Αποστολή το 1938 τα τοποθετεί μεταξύ του τέταρτου και του τρίτου αιώνα π.Χ.[7]

Άποψη του γράφοντος είναι ότι το κτίσμα αυτό έχει χρησιμοποιηθεί και ως Φρυκτωρία. Σε αυτό συνηγορεί η άμεση οπτική επαφή που έχει, τόσο με την περιοχή των αρχαίων Κλεωνών, τον Ακροκόρινθο και τα βουνά της Στερεάς Ελλάδος, όσο και με την Αργολίδα, τα βουνά της Αρκαδίας και τα υψώματα της περιοχής των Μυκηνών. Συνήθως οι αρχαίες Φρυκτωρίες ήσαν κυκλικές, όπως κυκλικό είναι και το εν λόγω κτίσμα. . Επίσης οι απλοί πύργοι δεν έχουν κλίση, αλλά τα τοιχώματα τους συνήθως είναι κατακόρυφα.[8]

Το κτίσμα αυτό είναι το νοτιότερο σημείο των στενών του Αγίου Σώστη.

Γιάννης Κουτσούκος

———————————————————————————-

[1]               Ν  37°  47´  26,73´´    και  Ε.  22°  47´  58,44´´

[2]              Παυσανίου, Ελλάδος Περιήγησις, Κορινθιακά Λακωνικά, κεφ15,παρ.2, Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1976, σελ. 121.

[3]              Lord, Louis E., Watchtowers and Fortresses in Argolis, American Journal of Archaeology, Vol. 43, No. 1 (Jan. – Mar., 1939), pp. 78-84.

[4]              Παυσανίου Ελλάδος περιήγησις – Κορινθιακά / Λακωνικά, Εκδοτική Αθηνών, 2004, σ. 192-193.

[5]              James Wiseman, The land of the ancient Corinthians, Paul Astroms  forlag Gotenborg 1978, σελ. 116-117.

[6]              Λυριτζής, Ιωάννης Γ., Το Μυστήριο των Ελληνικών Πυραμιδοειδών, Εκδόσεις Ακαδημίας Δελφικών Μελετών, 1998.

[7]              Lord, pp. 78-84.

[8]              Οι φρυκτωρίες, οι οποίες διαθέτουν μεταξύ τους άμεση οπτική επαφή σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων, χρησιμοποιούν την φωτιά και ένα προσυμφωνημένο κώδικα αναπαράστασης γραμμάτων ή λέξεων ή φράσεων, όπως στον κώδικα Μορς, για την μετάδοση ειδήσεων ή μηνυμάτων. Την νύχτα οι υπεύθυνοι φύλακες στην φρυκτωρία (φρυκτωροί) άναβαν λαμπερές φωτιές για τη μετάδοση σημάτων, ενώ κατά την διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιούσαν πυκνό καπνό. Η κλίση του κυκλικού κτίσματος προς το κέντρο προφανώς χρησίμευε για την μείωση της επιφανείας της λίθινης οροφής του, με σκοπό την μεγαλύτερη στατική ευστάθεια. Συγχρόνως όμως με αυτόν τον τρόπο παρέμενε αμετάβλητη η ευρυχωρία του χώρου της βάσης του κτιρίου με την σχετικά μεγάλη διάμετρο των 12μ. για την παραμονή του προσωπικού φύλαξης.

[9]              Wiseman, σελ. 115.

 

Δημοσιεύθηκε στις 20-10-2014 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

Νοεμβρίου 25, 2015

Η εποχή του χαλκού στη περιοχή Αγίου Βασιλείου Κορινθίας (2600-1100 π.Χ.)

Η εποχή του Χαλκού στον Άγιο Βασίλειο αντιπροσωπεύεται από τον λόφο (Ακρόπολη) των Ζυγουριών 700 μέτρα δυτικά του χωριού. Οι γεωγραφικές του συντεταγμένες είναι:

Ν  37°  47,860’,   Ε  022°  47,293’,   Υψόμετρο  225 μέτρα.

Επίσης η εποχή του Χαλκού αντιπροσωπεύεται από ένα νεκροταφείο 500 μέτρα δυτικότερα από τις Ζυγουριές, στην θέση Αμπελάκια. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες σε κεντρικό σημείο της ευρύτερης περιοχής Αμπελάκια είναι:

Ν  37°  47,818’   Ε  022°  46,912’   Υψόμετρο  218 μέτρα.

Τις ανασκαφές και στις δύο αυτές σπουδαίες προϊστορικές θέσεις της Πελοποννήσου έκανε από το 1921 έως το 1922 ο Αμερικανός αρχαιολόγος Carl Blegen και έφερε στο φώς αρχαιολογικά ευρήματα, τα οποία δημοσίευσε το 1928 και αποδεικνύουν ότι η περιοχή του Αγίου Βασιλείου έχει κατοικηθεί σε όλες τις περιόδους της εποχής του Χαλκού από το 2600 π.Χ. έως το 1100 π.Χ., δηλαδή επί 1.500 χρόνια.[1]

Το έτος 2.600 π.Χ. είναι η συμβατική αρχή της εποχής του χαλκού και η χρονολογία 1100 π.Χ. είναι το συμβατικό τέλος της εποχής του χαλκού και η αρχή της εποχής του σιδήρου.

Για να κατανοήσουμε καλλίτερα τα αποτελέσματα των ανασκαφών του Blegen στις Ζυγουριές και στα Αμπελάκια και την ίδια την εποχή του Χαλκού (ή Χαλκοκρατία) στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου κρίνεται σκόπιμο να παραθέσουμε πρώτα τις υποδιαιρέσεις της εποχής του χαλκού, σύμφωνα με τις ισχύουσες για την Πελοπόννησο θεωρίες και συμβατικές χρονολογίες των διαφόρων αρχαιολογικών περιόδων.[2]

Πρωτοελλαδική (ΠΕ)       2600-2000/1800 π.Χ.

Μεσοελλαδική   (ΜΕ)      2000/1800-1600 π.Χ.

Υστεροελλαδική  (ΥΕ)      1600-1100 π.Χ.

Η Υστεροελλαδική υποδιαιρείται επίσης σε

Υστεροελλαδική Ι   (ΥΕΙ)     1600-1500 π.Χ.

Υστεροελλαδική ΙΙ  (ΥΕΙΙ)    1500-1400 π.Χ.

Υστεροελλαδική ΙΙΙ  (ΥΕΙΙΙ)  1400-1100 π.Χ.  (Μυκηναϊκή)

Η ΥΕ ΙΙΙ περίοδος, η οποία είναι η κυρίως Μυκηναϊκή υποδιαιρείται κατά την εξέλιξη της κεραμικής σε

Υστεροελλαδική ΙΙΙ Α   (ΥΕΙΙΙΑ)  1400-1300 π.Χ.

Υστεροελλαδική ΙΙΙ Β  (ΥΕΙΙΙΒ)   1300-1200 π.Χ.

Υστεροελλαδική ΙΙΙ Γ  (ΥΕΙΙΙΓ)     1200-1100 π.Χ.

Η θέση των Ζυγουριών και η κατοίκηση της σε όλες τις εποχές του Χαλκού.

Η Ακρόπολη είναι χαμηλός λόφος ακανόνιστου σχήματος διαστάσεων περίπου 165 x 70 μ. Η μεγάλη διάσταση είναι από Βορρά προς Νότο. Το όνομα Ζυγουριές οφείλεται στους θάμνους που καλύπτουν περιμετρικά τον λόφο. Την ανασκαφή έκανε ο Blegen τo 1921-1922.[3] H προϊστορική επίχωση κυμαίνεται από 0.30 μ στην κορυφή του λόφου μέχρι 3 μ. στην ανατολική πλευρά. Η στρωματογραφία της θέσεως δεν ήταν σαφής.

Στο μέσον της κορυφής του λόφου βρέθηκε πρωτοελλαδικό στρώμα (2600-2000/1800 π.Χ.) και λίγα λείψανα της μεσοελλαδικής περιόδου (2000/1800-1600 π.Χ). Στο σημείο αυτό δεν βρέθηκε κάτι από την Υστεροελλαδική περίοδο (1600-1100 π.Χ.).

Στη τοποθεσία Αμπελάκια[4] περίπου 500 μ. δυτικά των Ζυγουριών ανασκάφθηκαν επίσης από τον Blegen 53 τάφοι. Το νεκροταφείο αυτό περιελάμβανε ταφές όλων των περιόδων της εποχής του Χαλκού (2600 έως 1100 π.Χ.), αλλά και των μετέπειτα εποχών μέχρι την ρωμαϊκή. Τα ευρήματα της ανασκαφής ευρίσκονται στο Μουσείο της Αρχαίας Κορίνθου.

Δημοσιεύθηκε στις 25-11-2015 στο διαδίκτυο,

στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

Νοεμβρίου 27, 2015

Μαρμάρινες υπαίθριες προτομές και κείμενα στον Άγιο Σώστη περιοχής Αγίου Βασιλείου Κορινθίας.

Filed under: ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 4:47 μμ Διόρθωση

Στην πλατεία και  στον περιβάλλοντα χώρο γύρω από το ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου  Σώστη στην περιοχή του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας υπάρχουν υπαίθριες διάφορες μαρμάρινες πλάκες με προτομές και κείμενα.

Η ταξινόμηση των, προβολή και μελέτη  αποτελούν  τεκμήρια για την ιστορική μάχη των Δερβενακίων-Αγίου Σώστη,  οι οποίες έγιναν την ίδια ημέρα, δηλαδή  στις 26 Ιουλίου 1822. Παράλληλα οι σωζόμενες επιγραφές, οι οποίες έχουν γίνει σε διάφορα χρονικά διαστήματα μετά τις δύο αυτές μάχες,  είναι και μία ιστορική περιήγηση στον χωροχρόνο της ιστορικής αυτής περιοχής από την ημερομηνία της μάχης των Δερβενακίων και Αγίου Σώστη μέχρι σήμερα.

 

Φωτ. 1.  Η μαρμάρινη πλάκα εντοιχισμένη στη βρύση της πλατείας κοντά στο εκκλησάκι.

 

Φωτ. 2.  Λεπτομέρεια της πλάκας που παριστάνει τον Θ.Κολοκοτρώνη.

Η μαρμάρινη πλάκα  τοποθετήθηκε από τον σύλλογο Καλοκάρδων Άσσου Κορινθίας το έτος 1938 επί νομάρχου Αργολιδοκορινθίας Νικολάου Καραμανώλη.  Την προτομή του Θ. Κολοκοτρώνη φιλοτέχνησε και την δώρισε ο Γεώργιος Θεοδώρου Δημητριάδης, αθηναίος γλύπτης, ο οποίος έχει κατασκευάσει και τον μαρμάρινο Ανδριάντα του Θ. Κολοκοτρώνη  στον Άγιο Σώστη.

 

Φωτ. 3. Λεπτομέρεια της πλάκας με ένα έμμετρο κείμενο σε μορφή δημοτικού τραγουδιού και στοιχεία όπου  αναγράφονται χρονολογία και ονόματα. 

Το ποίημα, που είναι χαραγμένο στην πλάκα έχει συνθέσει ο Δημήτριος Αντωνίου Μπουνάτσος και αναφέρεται στην νικηφόρα μάχη των Ελλήνων στις 26 Ιουλίου του 1822, που έγινε σε αυτό τον τόπο.

 

Φωτ. 4.  Η μαρμάρινη  πλάκα ήταν  εντοιχισμένη στη βρύση της πλατείας και αναφέρει τα πιο κάτω ονόματα των ευεργετών της διαμορφώσεως του περιβάλλοντος χώρου του Αγίου Σώστη.

ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΤΑΣΟΣ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΣ

ΜΑΡΙΑ ΑΝΔΡΙΟΠΟΥΛΟΥ

ΧΡΥΣΑΝΘΗ ΠΟΛΙΤΟΠΟΥΛΟΥ

Το 1926 με ενέργειες του Δημητρίου Πολιτόπουλου και την συνεργασία της κοινότητος φυτεύτηκαν επτά χιλιάδες μικρά δένδρα, τα οποία χορήγησε του Υπουργείο Γεωργίας. Οι Πολιτόπουλοι προσπάθησαν και αργότερα με δικά του έξοδα την δεκαετία του 1950 να ασχοληθουν με εξωραϊστικά έργα στον Άγιο Σώστη, αλλά η προσπάθεια τους δεν βρήκε ανταπόκριση από τους κατοίκους του Αγίου Βασιλείου και εγκαταλείφθηκε.

Η δενδροφύτευση γύρω από το εκκλησάκι του Αγίου Σώστη άρχισε το 1866 με σκοπό την δημιουργία μικρού άλσους. Κυρίως φυτεύτηκαν κυπαρίσσια, πλατάνια, συκιές κλπ.. Η δενδροφύτευση με τον καιρό επεκτάθηκε και στην γύρω περιοχή[1]. Η κατηφορική έκταση βόρεια από το εκκλησάκι του Αγίου Σώστη ήταν καλλιεργήσιμος κήπος μέχρι και την δεκαετία του 1930[2]. Η ύδρευση της έκτασης αυτής γινόταν από τρεχούμενο νερό, της βρύσης που υπάρχει ακόμη και σήμερα στην πλατεία. Για την ποιότητα του νερού αυτού το 1913 ο Βαρδουνιώτης δίδει την πληροφορία, ότι είναι λίαν εύποτον, ελαφρότατον, διαυγέστατον, ψυχρόν και καθ όλα κάλλιστον. Για την ποσότητα γράφει, ότι ήταν 9,216 κυβικά μέτρα το εικοσιτετράωρο. Και βορειότερα όμως υπήρχε το 1913 και άλλη πηγή στη θέση Πιθούλι[3]-πιθανότατα μέσα στον καλλιεργήσιμο κήπο,- η οποία δεν υπάρχει σήμερα.-

Ο Βαρδουνιώτης σημειώνει σχετικά τα πιο κάτω. Εδώ είναι το βασίλειον της δρόσου και των ζεφύρων. Η τοποθεσία χλοάζουσα απ άκρου εις άκρον εξ απειροπληθών θάμνων και φυτών αρωματοδών και περιλουομένη νυχθημερόν υπό ζεφύρων, είναι όλοπράσινος, δροσερωτάτη και γοητευτική. Για την εξαιρετική θέα προς βορρά σημειώνει, ότι η πεδιάδα τον Κλεωνών μοιάζει με ένα τεράστιο, πολυποίκιλτο χαλί και ότι στην Κουρτέσα υπήρχε μικρό δασάκι (άλσος)[4

————–

[1] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης,1913,σελ.231.

[2] Από προφορικές παραδόσεις προς τον γράφοντα κατοίκων του Αγίου Βασιλείου προκύπτει, ότι την περιοχή αυτή ενοικίαζαν για καλλιέργεια και κάτοικοι του Αγίου Βασιλείου, λόγω του τρεχούμενου νερού.

[3] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης,1913,σελ.231.

[4] Δημήτριος Κ. Βαρδουνιώτης,1913,σελ. 231

 

 

 

 

Φωτ. 5.  Μαρμάρινη πλάκα στον τάφο του Παπαρσένη- Κρέστα και μεταλλική προτομή του.

Το κείμενο δίνει βιογραφικά στοιχεί του Παπαρσένη -Κρέστα.

 

 

 

Φωτ. 6.  Η πλάκα αυτή αναφέρει τον χρονικό διάστημα,  που κατασκεύασε η κοινότητα του Αγίου Βασιλείου τα έργα στον Άγιο Σώστη.

Το κείμενο γράφει τα πιο κάτω.

ΠΑΝΤΑ ΤΑ ΕΡΓΑ ΚΑΙ ΟΔΡΟΜΟΣ

ΟΣΑ ΕΧΟΥΝ ΓΙΝΕΙ ΕΙΣ ΑΓΙΟΝ

ΣΩΣΤΗ ΑΠΟ ΤΟ ΕΤΟΣ 1914 ΕΩΣ 1926

ΕΓΙΝΑΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ

ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΟΣ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ

ΚΑΙ ΥΠΟ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ ΤΟΥ

ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Α. ΜΠΑΡΛΙΑ

Από τη μαρμάρινη πλάκα που υπάρχει στη Βρύση της πλατείας κοντά στο εκκλησάκι προκύπτει, ότι πολλά έργα εξωραϊσμού έγιναν επί προέδρου της κοινότητος του Αγίου Βασιλείου Μπαρλιά Δημητρίου του Αναστασίου μεταξύ των ετών 1914 έως 1926. Με προσωπική εργασία των κατοίκων κατασκευάσθηκαν πλατείες, δρόμοι, τοίχοι αντιστηρίξεως και η διάνοιξη του νέου αμαξιτού δρόμου από το Σιδηροδρομικό σταθμό Δερβενακίων μέχρι το εκκλησάκι του Αγίου Σώστη.

 

Φωτ.7. Απόσπασμα από γνωστό δημοτικό τραγούδι στη βάση του Ανδριάνταα του Θ. Κολοκοτρώνη.Το κείμενο έχει ως εξής.

Της Ρούμελης οι μπέηδες και του Μωριά οι Αγάδες

στα Δερβενάκια κοίτουνται κορμιά δίχως κεφάλια

στρώμα είχανε τη μαύρη γης προσκεφαλο τις πέτρε

και πάνω για σκεπάσματα τα χιόνια και τουςπάγους.………………………………………………………………

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

 

 

 

Οι πιο κάτω μαρμάρινες επιγραφές  βρίσκονται περιμετρικά της βάσης του Ανδριάντα του Θ. Κολοκοτρώνη φωτ. (8,9,10)

Φωτ. 8. Σαραβάλι, Πάτρα. Τοποθεσίες που πολέμησε ο Θ. Κολοκοτρώνης.

 

Φωτ. 9. Βαλτέτσι. Τοποθεσία που πολέμησε ο Θ.Κολοκοτρώνης

Φωτ. 10. Γράνα, Τριπολιτσά. Τοποθεσίες που πολέμησε ο Θ. Κολοκοτρώνης.

 

 

 

Φωτ.11. Ο Ανδριάντας του Θ. Κολοκοτρώνη Στον Άγιο Σώστη.

Τα αποκαλυπτήρια του Ανδριάντα του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη το  1938.

Στις 26.7.1938 έγιναν τα αποκαλυπτήρια του μαρμάρινου αγάλματος του Αρχιστράτηγου Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Τον πανηγυρικό της ημέρας εκφώνησε ο Μητροπολίτης Κορινθίας και μετέπειτα αρχιεπίσκοπος Αθηνών και αντιβασιλέας Δαμασκηνός Παπανδρέου, ο οποίος χοροστάτησε και στην δοξολογία[1]. Γλύπτης του Ανδριάντα ήταν ο Γ. Δημητριάδης Αθηναίος. Παρευρέθησαν ο πρόεδρος της κοινότητας Πιάνης, Λιμποβίσι- Αρκουδόρεμα, τόπου καταγωγής του Κολοκοτρώνη, ο οποίος παρουσιάστηκε με φουστανέλα, απόγονοι του Κολοκοτρώνη, οι υπουργοί Μανιαδάκης δημόσιας ασφάλειας, Παπαδήμας στρατιωτικών και άλλοι εκπρόσωποι των τοπικών αρχών.

Τα χρήματα για τον ανδριάντα προσέφεραν οι δήμοι και κοινότητες των γύρω περιοχών. Η κοινότητα Αγίου Βασιλείου προσέφερε 10.000 δραχμές,[2] ο μητροπολίτης Αργολίδος Ιερόθεος 5.000 δραχμές[3].

Ο Κολοκοτρώνης φοράει την πολεμική ενδυμασία των αγωνιστών του 1821, δηλαδή φουστανέλα, φέρμελη, σαλάχι και ξίφος, αλλά φέρει και την περικεφαλαία του αγγλικού ναυτικού, όπου είχε υπηρετήσει στα Επτάνησα

Ακόμη και σήμερα υπάρχει σύγχυση, αν εκεί που είναι το Άγαλμα του Κολοκοτρώνη ήταν και το ταμπούρι του. Σύμφωνα με τον Φωτάκο ο Κολοκοτρώνης κατά την μάχη και προ αυτής ευρίσκετο στο ύψωμα Αγριλόβουνο, στην βορειοδυτική έξοδο των Δερβενακίων. Από εκεί έδωσε στις 4 μ.μ το σύνθημα για την έναρξη της μάχης και από εκεί συντόνιζε την διεξαγωγή της με αγγελιοφόρους, που έστελνε σε κάθε κατεύθυνση. Η αγωνία του ήταν να φθάσει ο Νικηταράς με τον Υψηλάντη έγκαιρα από το Στεφάνι στον Άγιο Σώστη. Και αυτό το πέτυχε ο ίδιος συνθηματικά, ρίχνοντας μια μπαταριά προς το μέρος του Νικηταρά.

Ο ίδιος λοιπόν την 26.7.1822, δεν ταμπουρώθηκε στον Άγιο Σώστη στο σημείο, που είναι σήμερα το άγαλμα του. Στη πιο κρίσιμη για τη ελευθερία μάχη του αγώνα είχε να συντονίσει πιο κρίσιμες επιτελικές ενέργειες ως Αρχιστράτηγος των επαναστατημένων Ελλήνων.

[1] Ξύδης .Δ

[2] Πράξη 43  12.12.1936, κοιν. Αγ. Βασιλείου

[3] Εφημερίδα Κορινθία  Φ211 27 12 1936.

Δημοσιεύθηκε στις 27-11-2015 στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

Σεπτεμβρίου 29, 2015

Ο Επισιτισμός της Ελλάδος κατά την κατοχή και σήμερα. Διάλεξη του Γιάννη Κουτσούκου στο Ίδρυμα Κορινθιακών Μλετών.

Filed under: επισιτισμός,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:18 μμ Διόρθωση
Tags: επισιτισμός

Ο Επισιτισμός της Ελλάδος κατά την κατοχή και σήμερα.

Το πιο κάτω κείμενο μπορείτε να το δείτε και σε μορφή βίντεο στη διεύθυνση  https://youtu.be/XQgTr_5iskE

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (30/4/1941 έως 7/4/1944) υπήρξε πρόβλημα επισιτισμού των Ελλήνων, που οφείλετο σε διάφορους λόγους.

Η κατάσταση αυτή οδήγησε στην μεγάλη πείνα και την απώλεια 300.000 ανθρώπων, οι οποίοι πέθαναν από την πείνα. Η κορύφωση της πείνας ήταν το χειμώνα του 1941-1942.

Όπως είναι γνωστό την 28/10/1940 έχουμε την επίθεση των Ιταλών, οι οποίοι τελικά ηλεγχαν τα δυο τρίτα της Ελλάδος. Τον Απρίλιο του 1941 εκδηλώθηκε η επίθεση των Γερμανών, οι οποίοι ηλεγχαν τα εδάφη Αττικής, Θεσσαλονίκης, Κεντρικής Μακεδονίας, Αιγαίου και Κρήτης.

Οι τρίτοι κατακτητές ήσαν οι Βούλγαροι οι οποίοι εισήλθαν στην Ελλάδα την 20-4-1941- ως σύμμαχοι των Γερμανών- και κατέλαβαν τα εδάφη της Μακεδονίας και δυτικής Θράκης.

Η Ελλάδα έπαψε να λέγεται «Βασίλειον της Ελλάδος» και ονομάστηκε «Ελληνική Πολιτεία» και στο διάστημα της Κατοχής τη χώρα διακυβέρνησαν οι :

1) Γεώργιος Τσολάκογλου(30-4-1941 έως 2-10-1942)

2) Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος (2-12-1942 έως 7-4-1943) και

3) Ιωάννης Ράλλης (7-4-1943 έως 12-10-1944), οι οποίοι καλούνται κατοχικοί πρωθυπουργοί η οι εγκάθετοι των Γερμανών, η δοσίλογοι, η κουισλιγκ και όλοι τους καταδικάστηκαν μετά την απελευθέρωση σε ισόβια η θάνατο.

Παράλληλα είχαμε και τις κυβερνήσεις εξορίας με τους :

α) Εμμανουήλ Τσουδερό (21-4-1941 έως 14-4-1944),

β) Σοφοκλή Βενιζέλο (14-4-1944 έως 26-4-1944,Καιρο)

γ),Γεωργιο,Παπανδρεου,(26-4-1944-εως-24-5-1944,Καιρο)
δ) Γεώργιο Παπανδρέου 24-5-1944 έως 18-10-1944, Κάιρο).

Στις 18 – 10- 194 η κυβέρνηση Παπανδρέου επέστρεψε στην Αθήνα.(Κατοχή 3,5 χρόνια)

Μετά το χρονικό και πολιτικό αυτό προσδιορισμό της κατάστασης κατά την κατοχή μπορούμε να εξετάσουμε τα αίτια της πείνας και τους λόγους που οδήγησαν στην έλλειψη του επισιτισμού στην Ελλάδα.

Οι λόγοι που οδήγησαν στην έλλειψη τροφίμων και την αδυναμία του επισιτισμού του λαού ήταν οι παρακάτω :

Η επίταξη των πρώτων υλών και τροφίμων από τους κατακτητές

Η οικονομία της χώρας είχε ήδη υποστεί μεγάλη καταστροφή από τον εξάμηνο πόλεμο με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Η πλήρης καταστροφή της Ελληνικής οικονομίας ολοκληρώθηκε την περίοδο της κατοχής  κατά τη διάρκεια της οποίας οι πρώτες ύλες και τα τρόφιμα επιτάχθηκαν από τους κατακτητές, πράγμα που προκάλεσε μεγάλη έλλειψη και εκτίναξε τις τιμές τους στο εσωτερικό της χώρας με αποτέλεσμα να υπάρξει εκρηκτική άνοδος του πληθωρισμού.

2) Η δυσκολία ανεφοδιασμού των πόλεων σε τρόφιμα

Η δυσκολία ανεφοδιασμού οφειλόταν την έλλειψη μεταφορικών μέσων και καυσίμων, στην κακή κατάσταση του συγκοινωνιακού δικτύου και στην ανεπάρκεια της εσωτερικής αγροτικής παραγωγής.

Βασικά όμως ένα μεγάλο μέρος των δυσκολιών του επισιτισμού οφείλεται και στους μηχανισμούς που πολύ γρήγορα αναπτύχτηκαν στην κατοχική περίοδο. Οι αγρότες αρνήθηκαν να παραδώσουν υποχρεωτικά τα βασικά προϊόντα στους οργανισμούς συγκέντρωσης (ΚΕΠΕΣ: Κεντρική Επιτροπή Προστασίας Εγχωρίου Σιτοπαραγωγής).

Προπολεμικά σε εθελοντική βάση οι αγρότες παρέδιδαν τα προϊόντα τους για να βελτιώσουν το αγροτικό τους εισόδημα.

Τον Ιούλιο του 1941 οι κατοχικές αρχές πρότειναν η πληρωμή των αγροτών να γίνεται όχι μόνο με χρήμα αλλά και με είδη του τότε Ελληνικού Μονοπωλίου (σαπούνι, λάδι, αλάτι, σπίρτα). Η προσπάθεια των κατοχικών αρχών απέτυχε. Ήδη άρχισε να αναπτύσσεται η «μαύρη αγορά».

Μια οκά[1] φασόλια με τιμή 35 δραχμές, στη «μαύρη αγορά» επωλείτο 300 δραχμές.

Το λάδι επίσης από 35 δραχμές – κανονική τιμή- έφθασε να πωλείται προς 400 δραχμές την οκάν, όπως έγραψε η «Πρωία» στις 10-9-1941.

Τα δομικά στοιχεία της Ελληνικής αγροτικής οικονομίας συντελέσαν στην επιδείνωση της κατάστασης.

Η χώρα κάλυπτε μόνο το πενήντα τοις εκατό των αναγκών της σε δημητριακά από τη ντόπια παραγωγή. Το άλλο 50% το έκανε εισαγωγή.

Εδώ την κατάσταση επιδείνωσε ο ναυτικός αποκλεισμός των συμμάχων, που απαγόρευαν (κυρίως οι Άγγλοι) να περάσουν προς την Ελλάδα μη πολεμικά πλοία για ανεφοδιασμό των Ελλήνων σε τρόφιμα και πρώτες ύλες.

Επίσης το 1941 κατά κακή συγκυρία η σοδειά των αγροτικών προϊόντων ήταν πολύ άσχημη.

Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η λεηλασία των στρατευμάτων κατοχής.

Οι αγρότες αντέδρασαν με απόσυρση των όποιων αποθεμάτων τους.

Αυτό συντέλεσε στην έλλειψη δημητριακών και τροφίμων και στην μεγάλη άνοδο των τιμών των προϊόντων διατροφής σε βαθμό δυσπρόσιτο για τις φτωχές οικογένειες.

Το κατοχικό δάνειο στη Γερμανία το 1944 συντέλεσε σε περαιτέρω οικονομική επιδείνωση της χώρας.

Οι Ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις δέχτηκαν να πληρώνουν τις «δαπάνες κατοχής»Από 25 εκατομμύρια δραχμές το Νοέμβριο του 1941οι πληρωμές προς τους ναζιστές αυξηθήκαν σε 850 εκατομμύρια δραχμές τον Αύγουστο του 1943. Συγχρόνως όμως το σύστημα είσπραξης δημοσίων εσόδων είχε καταρρεύσει. Μπροστά στο τεράστιο αυτό έλλειμμα οι κατοχικές αρχές δέχτηκαν να κόψουν πληθωριστικό χρήμα για να καλύψουν και τις υπόλοιπες ανάγκες (μισθοί, κ..λ.π.).

Αυτό είχε σαν συνέπεια την αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος σε δυσθεώρητα ύψη, και την τεράστια υποτίμηση του.

Οι μαυραγορίτες είχαν στις αποθήκες τους αρκετά τρόφιμα, αλλά τα απέκρυπταν. Το 1942 εισήχθη η «δεκάτη» στην αγροτική παραγωγή.

Δηλαδή κάθε αγρότης έπρεπε να δίνει το 10% φόρο στο κράτος σε είδος.

Αργότερα εισήχθη το λεγόμενο «παρακράτημα», δηλαδή πέραν της «δεκάτης» μια επιπλέον αυθαίρετη παρακράτηση από το κράτος σε είδος.

Τα συστήματα αυτά δεν απέδωσαν και ο λαός πεινούσε με την κατάληξη της κατάστασης σε τραγικά αποτελέσματα της μεγάλης και θανατηφόρου πείνας.

Η μεγάλη πείνα. Κυρίως το χειμώνα του 1941-1942.

Ο θάνατος 300.000 ανθρώπων από την πείνα αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές τραγωδίες του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Θα φέρουμε μερικά στατιστικά στοιχεία για την γενική θνησιμότητα του πληθυσμού της περιφέρειας διοικήσεως πρωτευούσης.

Το 1940 η γενική θνησιμότητα ήταν 13%.

Το 1941 έφτασε το 25% (σχεδόν διπλασιάστηκε).

Το 1942 έφτασε το 41% (δηλαδή υπερτριπλασιάστηκε).

Το 1940 οι ληξιαρχικές πράξεις τόσο του Δήμου Αθηναίων όσο και των άλλων 41 δήμων της Περιφερείας Διοικήσεως Πρωτευούσης είχαν πληθυσμό 1.215.000 περίπου.

Ας δούμε ποιες κατηγορίες του πληθυσμού άντεξαν λιγότερο η περισσότερο.

Στα νοσοκομεία και τα σανατόρια όπου τα ιδρύματα αυτά στερούνταν των αναγκαίων τροφίμων και δε μπορούσαν να προσφύγουν στη «μαύρη αγορά» έχουμε το πρώτα θύματα.

Οι άνδρες άνω των 50 ετών παρουσιάζουν θνησιμότητα 78% από τους θανόντας.

Από τις γυναίκες τα θύματα είναι ηλικίας άνω ων 60 ετών.

Κατά παράδοξο τρόπο τα παιδιά έδειξαν μεγάλη αντίσταση στη θνησιμότητα.

Σε σχέση με την προπολεμική περίοδο ο αριθμός των νεκρών γενικά πολλαπλασιάστηκε με το συντελεστή 2,3.

Ειδικότερα όμως ο αριθμός των θανάτων των ανδρών  σε σχέση με την προπολεμική περίοδο πολλαπλασιάστηκε με τον συντελεστή 5,4, των δε γυναικών με το συντελεστή 2,6.

Από τους γέροντες οκτώ στους δέκα θανάτους από πείνα ήταν άνδρες.

Επίσης τρεις στους τέσσερις θανάτους από πείνα άνω των 50 ετών ήταν γυναίκες.

Το Νοέμβριο του 1941 άρχισαν οι πρώτοι θάνατοι από πείνα.

Ήδη από το Σεπτέμβριο του 1941 άρχισαν να φαίνονται καθαρά οι συνέπειες του υποσιτισμού.

Μόνο το Μάρτιο του 1942 -όπου έχουμε κορύφωση της πείνας- πέθαναν 4.500 άτομα περισσότερα από τον Μάρτιο του 1940 (ειρηνική περίοδος).

Οι εκτιμήσεις μιλάνε για 1.000 θανάτους την ημέρα στην περιοχή της Αθήνας και τον Πειραιά την πιο πάνω περίοδο, δηλαδή συνολικά 300.000 θάνατοι.

Σύμφωνα με την «Έκθεση Σμπαρούνη»[2] την περίοδο από τον Ιούλιο του 1941 έως τον Μάρτιο του 1942 « το κρατικό δελτίο τροφίμων δεν εξασφάλιζε ούτε το 30% του ελαχίστου ορίου θερμίδων για την επιβίωση ενός ανθρώπου».

Οι υπόλοιπες θερμίδες έπρεπε να εξασφαλιστούν από τη «μαύρη αγορά» , τους συγγενείς στο χωριό, την κλοπή τροφίμων από τους «μαυραγορίτες» και την κλοπή από τις δυνάμεις κατοχής.

Τους πρώτους μήνες της πείνας ένας μεγάλος αριθμός των κατοίκων των αστικών κέντρων πήγαιναν στις αγροτικές περιοχές όπου πουλούσαν στους κατοίκους της υπαίθρου ό,τι πολύτιμα τιμαλφή είχαν, ακόμα και έπιπλα, ρουχισμό κ.τ.λ. με αντάλλαγμα τα τρόφιμα.

Το σιτάρι αποτελούσε το σταθερό μέτρο συναλλαγών και όχι το σταθερό χρήμα.

Κατά τους βομβαρδισμούς, πολλοί αγρότες έβρισκαν την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη καταφύγιο. Αναγκάστηκαν βέβαια με την πείνα να επιστρέψουν πάλι στην ύπαιθρο.

Πολλοί μιλάνε για Αγγλογερμανική γενοκτονία του Ελληνικού πληθυσμού.

Ο Γερμανός πληρεξούσιος Αλτενμπουργκ ζήτησε 10.000 τόνους δημητριακών το καλοκαίρι, οι οποίοι έφτασαν στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο. Ο ίδιος πίεζε τις γερμανικές υπηρεσίες για την αποστολή ενός τρένου με συσσίτια για 60.000 πεινασμένους. Η Γερμανία όμως δεν έστειλε άλλα τρόφιμα.

Ο Τσιάνο[3] γράφει στο ημερολόγιο του «… Αφού οι Γερμανοί ξάφρισαν από τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους, τώρα θέλουν να μας φορτώσουν την ευθύνη για την οικονομική κατάσταση…» Πιθανώς αντηχεί τις ειρωνικές σκέψεις του Μουσολίνι.

Ο Ερχαρτ Κέστνερ[4] σημειώνει φρικαλεότητες που μόνο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών έχουν διαδραματιστεί. «Έφτασα στο χείλος ενός τάφου που ήταν τόσο μακρύς και τόσο φαρδύς όσο μια σχολική αίθουσα…Στο πλάι φαίνονταν οι αυλακιές από ένα κάρο. Προφανώς την ημέρα είχαν φέρει νεκρούς για να τους κατεβάσουν απευθείας από το κάρο στον λάκκο, χωρίς φέρετρα, όπως γίνεται στον πόλεμο και σε περίοδο λοιμού (επιδημίας). Αυτή τη φορά ο χειμώνας 1941-42 ήταν πείνα (κι όχι επιδημία). Ο λάκκος ήταν ως τη μέση γεμάτος. Είχαν βάλει τους νεκρούς μέσα σαν τους καρπούς και σοδειά ήταν καλή…»

Ας δούμε όμως τι έλεγαν οι σύμμαχοι μας Άγγλοι για τους πεινασμένους Έλληνες δια στόματος  Γουόρνερ του Φόρειν Όφις, την 11-7-1941

«Το πρόβλημα είναι πόσο αξίζει για μας η καλή θέληση των Ελλήνων. Έχει μεγαλύτερη σημασία για μας ο στόλος τους, η αποτελεσματικότητα της παθητικής τους αντίστασης και η ένοπλη αντίσταση των ελευθέρων στρατευμάτων τους, ώστε να διευκολύνουμε τον ανεφοδιασμό της Ελλάδας με σιτάρι, η βαραίνει περισσότερο το κέρδος που θα αποκομίσει ο εχθρός?»

«Είναι σημαντικό να έχουμε ένα υγιή πληθυσμό 7,5 εκατομμυρίων αγγλόφιλων Ελλήνων για να ενισχύσουμε τη μεταπολεμική θέση μας στην Ανατολική Μεσόγειο η να αποδεχτούμε (τη μείωση του πληθυσμού της Ελλάδος σε 5 εκατομμύρια)τη μείωση του πληθυσμού από πείνα, την καταστροφή της υγείας του-κυρίως των παιδιών- καθώς και τη μεταστροφή των διαθέσεων του σε βία αντιτετανική? Πρέπει να ζυγιστούν πολύ προσεκτικά τα υπέρ και τα κατά, πριν αποφασίσουμε να εγκαταλείψουμε την Ελλάδα σε λιμοκτονία.

Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη, ότι οι Έλληνες δεν θα λιμοκτονήσουν σιωπηλά. Επί πλέον θα πρέπει να υπολογίσουμε τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη των Η.Π.Α.».

Με αλλά λόγια τους συμμάχους μας Άγγλους δεν τους ενδιέφερε το ανθρώπινο στοιχείο αλλά υπολόγιζαν τα υπέρ και τα κατά των πολεμικών τους συμφερόντων για το αν θα άφηναν τους Έλληνες να πεθάνουν από την πείνα. Επίσης τους ενδιέφερε όχι τα παιδιά που πέθαιναν στους δρόμους από την πείνα αλλά τι θα πει η κοινή γνώμη των Η.Π.Α. σε ένα τέτοιο έγκλημα.

Ο εκ Κορίνθου Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός προσπαθεί να αξιοποιήσει δυο ανεκτέλεστες λόγω του πολέμου συμβάσεις που είχε συνάψει η κυβέρνηση Μεταξά με την Αυστραλία, δηλαδή 370.000 τόνους σιταριού από την Αυστραλία.

Η προσπάθεια προσκρούει στην άρνηση των Άγγλων και ματαιώνεται. Παρόμοια σύμβαση πίστωσης με την Τουρκία 600.000 τουρκικών λιρών επέφερε μόνο μικρή ποσότητα τροφίμων για τον πεινασμένο πληθυσμό.

Παράλληλα ο Δαμασκηνός οργανώνει τον Εθνικό Οργανισμό Χριστιανικής Αλληλεγγύης (Ε.Ο.Χ.Α.) για την προώθηση τροφίμων και γίνεται ο ιθύνων νους της μαζικής απεργίας της 7ης Σεπτεμβρίου του 1942, με αποτέλεσμα να μη σταλεί κανένας Έλληνας επίστρατος στο Ρωσικό Μέτωπο κατά την στρατιωτική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.

Να δούμε τώρα πως επετράπη τον Μάρτιο του 1942, όταν η κρίση βρισκόταν στην αιχμή της, η συμφωνία των εμπόλεμων πλευρών για τη μεταφορά και διανομή τροφίμων στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα αρχεία που παραχωρήθηκαν από τον Ελληνοαμερικανικό Σπ. Σκούρα (1942-1971) στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ ο 1988, ο Σκούρας με επικεφαλής και άλλους Ελληνοαμερικανικούς (Αρχιεπίσκοπο ΑθηναγόραΘωμά Παππά, Ανδρέα Εμπειρίκο κ.λ.π.) και με τη συνεργασία του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού συγκέντρωσαν 40 εκατομμύρια δολάρια σε ρευστό για τους λιμοκτονούντας Έλληνας. Αυτό το επέτυχε κυρίως η «Ένωση για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα» που ιδρύθηκε από τους πιο πάνω Ελληνοαμερικανούς στις Η.Π.Α.

Με τη βοήθεια και του Νόρμαν Ντειβις αργότερα προέδρου του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού και άλλων παραγόντων των Η.Π.Α. ο Σκούρας επισκέφτηκε μαζί τους τον πρόεδρο Ρούσβελτ, στον οποίο έκαναν έντονες παραστάσεις και εκείνος επικοινώνησε με τη σειρα του με τον Ουινστον Τσόρτσιλ.

Ο Πρίγκιπας της Σουηδίας Κάρολος, πρόεδρος του Εθνικού Ερυθρού Σταυρού της Σουηδίας, πήγε στο Βερολίνο για να πάρει και την άδεια των Γερμανών.

Η Γερμανική κυβέρνηση δέχτηκε να μεταφερθούν τρόφιμα στην Ελλάδα μόνο εάν η μεταφορά θα τίθετο υπό την Αιγίδα του Διεθνούς Ευρωπαϊκού Ερυθρού Σταυρού και όχι της «Ένωσης για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα» που είχε ιδρυθεί στην Αμερική.

Επίσης έβαλαν όρο, ότι δεν θα δοθεί καμία δημοσιότητα σε σχέση με την επιχείρηση αυτή. Σε αντάλλαγμα, οι Γερμανοί διαβεβαίωσαν ότι δεν θα δέσμευαν τα τρόφιμα αυτά στην Ελλάδα για το Γερμανικό στρατό. Το κόστος του εγχειρήματος αυτού υπολογίστηκε σε 24.000.000 δολάρια. Το ποσόν αυτό εξασφαλίστηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων των Η.Π.Α.

Ο Καναδός Πρωθυπουργός Μακ Κενζι Κίνγκ Πρόσφερε τριακόσιες χιλιάδες τόνους σιταριού δωρεάν. Στα τρία χρόνια οι Η.Π.Α. πρόσφεραν συνολικά 600 χιλιάδες τόνους τροφίμων και ιατροφαρμακευτικού υλικού.

Η αποστολή από την «Ένωση για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα», που είχε έδρα την Αμερική-σύμφωνα με το αρχείο του Σπύρου Σκούρα- ανέρχεται συνολικά σε σχεδόν ΕΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ τόνους τροφίμων και ιατρικής βοηθείας.

Η χρηματική αξία του όλου εγχειρήματος ανήρχετο σε 200 εκατομμύρια δολάρια.

Έτσι σώθηκε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού από τη θανατηφόρο πείνα.

Για τον επισιτισμό της Ελλάδος σήμερα μπορούμε να φέρομε τα πιο κάτω στοιχεία.

Σύμφωνα με  την τριμηνιαία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 68% του πληθυσμού στην Ελλάδα σήμερα ζει με εισόδημα κάτω του 60% του μέσου εθνικού εισοδήματος. Διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματος του για ενοίκιο η την αποπληρωμή στεγαστικού δανείου.

Μόνο ό,τι περισσεύει από τα πιο πάνω έξοδα διατίθεται για τρόφιμα.

Μιλάμε για στοιχεία που σοκάρουν και βρισκόμαστε προ μιας νέας επισιτιστικής κρίσης στη Ελλάδα λόγω της οικονομικής κρίσης.( Περικοπή μισθών-συντάξεων, ανεργία, αύξηση φόρων κ.τ.λ)

Επειδή ένα μεγάλο μέρος των τροφίμων η Ελλάδα τα εισάγει (περίπου 50%) είναι εξαρτημένη από τα διεθνή χρηματιστηριακά προϊόντα δηλαδή το στόρι, το καλαμπόκι, τη σόγια κ.λ.π.

Θα αναλύσουμε για τον λόγο αυτόν πιο κάτω την κατάσταση στην διεθνή αγορά των προϊόντων αυτών.

Η σόγια το στόρι και ο καλαμπόκι αποτελούν χρηματιστηριακά προϊόντα διεθνώς. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρέασαν την παραγωγή τους με αποτέλεσμα να διπλασιαστεί η τιμή της σόγιας, το δε σιτάρι να αυξηθεί κατά 40% και το καλαμπόκι κατά 60%.

Από 300 ευρώ ανά τόνο η σόγια έφθασε να πωλείται 600 ευρώ. Το σιτάρι από 200 ευρώ ανά τόνο έφθασε να πωλείται 280. οι αυξήσεις αυτές είναι ενδεικτικές. Το βέβαιο όμως είναι ότι οι καιρικές συνθήκες έχουν αλλάξει εις βάρος της παραγωγής. Από τώρα γνωρίζουμε λοιπόν ότι βρισκόμαστε υπό την απειλή μιας ακρίβειας σε βασικά είδη διατροφής, όπως κρέας, γάλα, ψωμί κ.λπ. λόγω της ραγδαίας αύξησης των τιμών της σόγιας.

Ακόμη και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα βασικά καταναλωτικά προϊόντα που χρησιμοποιούν ως πρώτη υλη δημητριακά και σιτηρά έχουν αυξηθεί μέχρι και 20%.

Η μείωση της αμερικανικής παραγωγής αραβοσίτου λόγω καιρικών συνθηκών (ξηρασία κ.λ.π.) ανεβάζει την τιμήν του κατά 60%. Η μείωση αντίστοιχα της παραγωγής σιταριού στην Ρωσία κατά 12% και στο Καζακστάν κατά 15%- λόγω περιορισμένων βροχοπτώσεων- απειλούν την παγκόσμια προσφορά σιτηρών αφού το στόρι είναι υποκατάστατο του καλαμποκιού σε ζωοτροφές.

Η αύξηση λοιπόν των σιτηρών επηρεάζει και τις ζωοτροφές και κατά συνέπειαν και την τιμή του κρέατος.

Η παγκόσμια τράπεζα εκτιμά ότι μια νέα επισιτιστική κρίση στα τρόφιμα έχει ήδη αρχίσει.

Ο Ο.Η.Ε. έχει θέσει ένα «δείκτη τιμών τροφίμων» ο οποίος είναι ο αριθμός 210. Ο αριθμός αυτός είναι οριακός. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, τυχόν αύξηση του δείκτη πάνω από το 210 είναι ικανή να προκαλέσει ταραχές για τρόφιμα και εξεγέρσεις. Δηλαδή μια αύξηση των τιμών των τροφίμων θα οδηγούσε στη μείωση η στην αδυναμία ανεύρεσης τροφίμων και τότε ο μέσος άνθρωπος όταν δεν μπορεί να τραφεί και πεινάει δεν έχει άλλη επιλογή από την διαμαρτυρία, την εξέγερση και τον πόλεμο για την διατροφή του.

Τώρα «Ο δείκτης τιμών» σύμφωνα με τον Ο.Η.Ε. είναι τρεις μονάδες πάνω από τον οριακό δείκτη-μοντέλο, δηλαδή 213 μονάδες.

Κατά τη διάρκεια της αραβικής εξέγερσης ο δείκτης τροφίμων εκειμένετο από 220 έως 240 μονάδες δηλαδή δέκα έως τριάντα μονάδες επιπλέον του οριακού δείκτη του Ο.Η.Ε.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τον Αύγουστο του 2013 σύμφωνα με αυτό το μαθηματικό μοντέλο του Ο.Η.Ε. θα αυξηθούν οι κοινωνικές ταραχές για το χρονικό διάστημα πέραν του Αυγούστου του 2013.

Αλλά οι ίδιοι ειδικοί προβλέπουν ότι η κατάσταση αυτή λόγω της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων στην αγροτική παραγωγή δεν πρόκειται να βελτιωθεί και οι ταραχές θα συνεχιστούν με αυξάνουσα πρόοδο, δεδομένου ότι δε γίνεται σχεδόν κάτι σπουδαίο για την σωτηρία του πλανήτη και την αποτροπή των δυσμενών κλιματικών αλλαγών.

Η χρησιμοποίηση του καλαμποκιού στις Η.Π.Α. ως βιοκαύσιμο- και όχι ως αναπλήρωση των αποθεμάτων τροφίμων- δημιουργεί επί πλέον ένα καινούργιο πονοκέφαλο για τους ειδικούς.

Οι Η.Π.Α. υπολογίζεται ότι χρησιμοποιούν το 40% της παραγωγής καλαμποκιού για το πρόγραμμα των βιοκαυσίμων, ενώ το 10% των αποθεμάτων των καυσίμων στις Η.Π.Α. αντιστοιχεί στα βιοκαύσιμα που προέρχονται από το καλαμπόκι.

Το 2007-2008 πυροδοτήθηκαν εξεγέρσεις από το Μπαγκλαντές μέχρι την Αϊτή.

Ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετώπισαν τότε πρόβλημα επισίτισης ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο στον πλανήτη. Ο Ο.Η.Ε. μιλάει για 867 εκατομμύρια. Η κατάσταση αυτή στον πλανήτη σχετικά με τα προβλήματα επισιτισμού επηρέασε άμεσα η έμμεσα και τον ελληνικό πληθυσμό.

Στις μέρες μας παρατηρούνται δυο παράδοξα φαινόμενα σε ότι αφορά τον επισιτισμό της υφηλίου.

Ενώ ο πλανήτης (867 εκατομμύρια περίπου σύμφωνα με τον Ο.Η.Ε.) μαστίζεται από την πείνα, λόγω των κλιματικών αλλαγών και της οικονομικής κρίσης, ένα άλλο μεγάλο μέρος του πληθυσμού της γης, αντιμετωπίζει μια σειρα προβλημάτων υγείας, δηλαδή, διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταβολικό σύνδρομο(αύξηση χοληστερίνης, ουρικού οξέως, σακχάρου, τριγλικεριδίων και καρκίνου. Τα προβλήματα αυτά σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σε αυτή την κατηγορία συγκαταλέγεται και η Ελλάδα.

Το ποσοστό παχυσαρκίας έφθασε στην Ελλάδα το 22%, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Εν μέρει αυτό οφείλεται σύμφωνα με τους ειδικούς στο ότι η Ελλάδα άφησε εν μέρει την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή και τρέφεται από έτοιμα προκατασκευασμένα τρόφιμα των αλυσίδων σουπερμάρκετ και εστιάσεως.

Όπως πρόεκυψε από τα αποτελέσματα της σύσκεψης «Terra Madre» περίπου 1,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι υπέρβαροι σε σύγκριση με 867 εκατομμύρια που υποσιτίζονται.

Για το Γ.Γ. του οργανισμού τροφίμων του Ο.Η.Ε. Ζοζέ Γκρασιάνο Ντα Σίλβα: « Τα αριθμητικά πιο πάνω στοιχεία απεικονίζουν μια από τις μεγαλύτερες αντιθέσεις του κόσμου μας δηλαδή την άνιση κατανομή των τροφίμων του εισοδήματος και των ευκαιριών»

Με άλλα λόγια μιλάμε για έναν ασύμμετρο υποσιτισμό.

Σύμφωνα πάλι με το Γ.Γ, του ίδιου οργανισμού τροφίμων του Ο.Η.Ε. Γκαστάνο,  «Γύρω στο ένα τρίτο από όλα τα τρόφιμα που παράγονται παγκοσμίως, χάνεται η πετιέται κάθε χρόνο». Αυτή η ποσότητα θα επαρκούσε για να τραφούν 500 εκατομμύρια άνθρωποι, χωρίς να έχουμε επιπλέον κατασπατάληση φυσικών πόρων.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται δυστυχώς και στη Ελλάδα.

Όταν μιλάμε για επισιτισμό στη χώρα μας σήμερα δεν πρέπει να εννοούμε την ποσότητα τροφίμου μόνο, αλλά και την ποιότητα. Αν δηλαδή αυτά τα οποία καταναλώνουμε διασφαλίζουν την υγεία μας η όχι.

Δυστυχώς σήμερα τα φυτοφάρμακα η και μη λελογισμένη χρήση από τους αγρότες είναι ένα παράδειγμα για το πόσο τα τρόφιμα είναι ποιοτικά εν τάξει η βλάπτουν την υγεία μας στην Ελλάδα. Η τυχόν χρησιμοποίηση μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων είναι ένα θέμα που θέλει έρευνα από τους αρμοδίους.

Η ραδιενέργεια-είτε από ατυχήματα πυρηνικών εργοστασίων είτε από πολέμους με τη χρησιμοποίηση απεμπλουτισμένου ουρανίου σε βλήματα και πυραύλους-εγκυμονεί θανάσιμους κινδύνους αν μπει στην τροφική αλυσίδα.

Άλλο σημείο που ενδεχομένως μειώνει την ποιότητα των τροφίμων και τα καθιστά επικίνδυνα για την υγεία είναι η μετάλλαξη των αγροτικών προϊόντων για μεγαλύτερη παραγωγή.

Συγκριτικά με την κατοχή και σε σχέση με τον επισιτισμό της Ελλάδος υπάρχουν τα πιο κάτω κοινά στοιχεία

  • Όπως στην κατοχή, έτσι και σήμερα η Ελλάδα εισάγει το 50% περίπου των τροφίμων της.
  • Όπως στην κατοχή έτσι και τώρα έχουμε πληθωρισμό. Σήμερα μάλιστα οι μειώσεις των μισθών και των συντάξεων στα χρεωμένα και υπερχρεωμένα νοικοκυριά και τις ασθενείς κοινωνικά ομάδες- ηλικιωμένοι, άνεργοι, κ.τ.λ.-οδηγούν σε συνθήκες φτώχειας με αποτέλεσμα η κατάσταση να επιδεινώνεται. Τα μικρά παιδιά δεν φταίνε σε τίποτε για μια τέτοια κατάσταση που τους κληρονομήσαμε στην πατρίδα μας.
  • Τυχόν έτι περαιτέρω επιδείνωσης της διεθνούς επισιτιστικής κρίσης, θα είχε άμεσα αποτελέσματα και στην ελληνική επικράτεια για τις οικονομικά ασθενείς ομάδες πληθυσμού κυρίως.
  • Η φυγή των νέων από τις αγροτικές περιοχές στα αστικά κέντρα περιορίζει την ελληνική αγροτική παραγωγή και μειώνει τη δυνατότητα για αυτάρκεια της Ελλάδος σε επισιτισμό μέσα σε μια οικονομική κρίση.
  • Οι δομές του εμπορίου τροφίμων είναι τέτοιες έτσι ώστε και ο αγρότης να μην ικανοποιείται από τα εισοδήματα του αλλά και ο καταναλωτής να αγοράζει ακριβά στη χώρα μας.

Θα τελειώσω με την πρόταση του Γενικού Γραμματέα του Ο.Η.Ε. Μπαν Κι Μούν, τεσσάρων σημείων:

  • Να γίνουν όλα τα συστήματα τροφίμων βιώσιμα, επιτρέποντας στους μικροκαλλιεργητές, ιδίως στις γυναίκες, να διπλασιάσουν το εισόδημα και την παραγωγή τους.
  • Να μειωθεί η ποσότητα τροφίμων που πετιούνται ως αποτέλεσμα υπερκατανάλωσης στις χώρες μεσαίου και υψηλού εισοδήματος.
  • Να έχουν όλοι οι άνθρωποι πρόσβαση σε ισορροπημένη τροφή
  • Να μειωθεί ο υποσιτισμός στις έγκυες, στα βρέφη και στα παιδιά

[1] Οκά : Μονάδα μέτρησης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που ισούται περίπου με 1.280 γραμμάρια. Ο όρος εχρησιμοποιείτο μέχρι τη δεκαετία του ’40 στην Ελλάδα

[2] Έκθεση Αθανασίου Ι. Σμπαρούνη, καθηγητού και ανωτάτου στελέχους του Υπουργείου Οικονομικών, κατά τη διάρκεια της Κατοχής και της Απελευθέρωσης, με τίτλο: «Αι Δαπάναι Κατοχής» που υποβλήθηκε στους πρεσβευτές της Γερμανίας και της Ιταλίας, το Νοέμβριο του 1941 και εξέταζε το θέμα «από απόψεως Διεθνούς Δικαίου, ανθρωπιστικών αρχών και διατάξεων Διεθνών Συνθηκών  υπογραφεισών και υπό της Γερμανίας και της Ιταλίας». Στις 150 σελίδες της παρουσίαζε τη βαρβαρότητα και  την υπέρογκη και άδικη καταλήστευση σε βάρος της Ελλάδας σε κάθε επίπεδο, οικονομικό, ανθρωπιστικό, κοινωνικό. Μια ωμη πράξη βίας ενάντια σε κάθε λογική, δυσανάλογη ακόμα και των κανόνων του πολέμου που είχαν θεσπίσει οι δυνάστες.

[3] Τσιάνο: Galeazzo Ciano, Ιταλός πολιτικός και διπλωμάτης γαμπρός του Μουσολίνι, τον οποίο ο Ιταλός δικτάτορας έχρισε υπουργό εξωτερικών, ενώ αργότερα λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων ήρθαν σε ρήξη. Αργότερα συνελήφθη ως προδότης και  καταδικάστηκε  σε θάνατο.

[4] :Μεγάλος Γερμανός συγγραφέας που έχει γράψει για τη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα και το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής.

Γιάννης Κουτσούκος

 

Δημοσιεύθηκε στο δελτίο του ιδρύματος κορινθιακών μελετών

Και στις 29-9-2015 στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ

 

Στη μνήμη Βασίλη Ρώτα.

 

Αχ καημοί και λαχτάρες

τη ζωή μας πουλήσαμε

για μια χούφτα δεκάρες

για ένα πιάτο φακή.

 

 

Αποκορύφωμα στην εναρκτήρια τελετή των εορταστικών εκδηλώσεων για Β. Ρώτα ήσαν οι πιο πάνω στίχοι του συγγραφέα.

Είναι νομίζω ένα επίγραμμα που πρέπει καθένας μας να το έχει σαν κριτήριο της σημερινής υλιστικής εποχής.

Για μια “χούφτα δεκάρες» πουλάμε άραγε την συνείδησή μας; Για μια “χούφτα δεκάρες παραβαίνουμε το καθήκον μας;

Για μια “χούφτα δεκάρες” έχουμε ορισμένα πράγματα σαν ταμπού και ενώ οφείλουμε να τα θίξουμε δεν τα θίγουμε; Για μια “χούφτα δεκάρες”-όταν είμαστε αρμόδιοι- αφήνουμε να ατονήσει χρέος, ο νόμος και η παρέμβασήμ ας; Για μια “χούφτα δεκάρες» προδίδουμε την ιστορία μας, την φυλή μας, την πίστη .μας, τις παραδόσεις μας;

Για μια “χούφτα  δεκάρες” κάνουμε πως δεν έχουμε δική μας προσωπικότητα, δική μας γνώμη, δική μας άποψη;

Για μια «χούφτα δεκάρες”, “πουλάμε τη ζωή μας”, χωρίς να γευτούμε “τους καημούς και τις λαχτάρες” που χαρακτηριστικά περιγράφει ο ποιητής;

Για μια “χούφτα δεκάρες” δεν τολμάμε να πούμε τα πράγματα μετ’ όνομάτους;

Και τέλος, για μια “χούφτα δεκάρες» προδίδουμε την ιδεολογία μας;

Και μόνο από τους στίχους αυτούς και την μουσική των λέξεων που χρησιμοποιεί ο Ρώτας-απλές, λαϊκές λέξεις με καθαρό λυρισμό, ειλικρινή νοσταλγία, φιλοσοφική διαπίστωση, σοφή θέση- φαίνεται καθαρά ο ιδεαλισμός του και η αντίθεση μεταξύ ύλης και ιδανικού.

“Για ένα πιάτο φακή!.. ”

Μας θυμίζει το αγιογραφικό ανάγνωσμα που “για ένα πιάτο φακή” πούλησε κάποιος, κάποτε τα πρωτοτόκια στον αδερφό του. Κατά συνέπεια δεν προκύπτει από τον στίχο αυτόν του Ρώτα μόνο η νοσταλγία των χαμένων “καημών” και “λαχτάρων” της ζωής, που τις πουλήσαμε εμείς οι ίδιοι για τις “παλιοδεκάρες της ύλης”, αλλά προκύπτει και η αδυναμία μας να αντιμετωπίσουμε τα ανθρώπινα “πάθη”, που στο βωμό τους θυσιάζουμε ακόμα και τα τυχόν δικαιώματα που κληρονομήσαμε ή αποκτήσαμε πάνω στην εξουσία. Κάθε επί πλέον λέξη θα ήταν βανδαλισμός προς τον στίχο αυτό του Βασίλη Ρώτα.

Δεν μπορεί παρά αυτό το πρόχειρό μνημόσυνο για τη μνήμη του να κλείσει πάλι με τον ίδιο το στίχο του:

Αχ καημοί και λαχτάρες

τη ζωή μας πουλήσαμε

για χούφτα δεκάρες

για ένα πιάτο φακή.

 

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

Διαλεκτική και αποξένωση σαν θεατρικά μέσα.

ΜΠΕΡΤΟΛΤ ΜΠΡΕΧΤ:  Ο μεγάλος καινοτόμος του θεάτρου.

 

0 Μπρεχτ είναι ο πρώτος θεατρικός συγγραφέας που εγκαινίασε στον αιώνα μας το «μη Αριστοτελικό θέατρο.»

Είναι η πρώτη καινοτομία μετά από 25 αιώνες, από την κλασσική εποχή των μεγάλων Ελλήνων τραγωδών μέχρι την εποχή μας.

Όπως είναι γνωστό μέχρι τον Μπρεχτ οι θεατρικοί συγγράφεις ακλουθούσαν τον αριστοτελικό ορισμό του θεάτρου, δηλαδή την «κάθαρση των παθημάτων».

Ο ήρωας έπασχε, αλλά στο τέλος έβρισκε την δικαίωση. Και ο θεατής που έπασχε και αυτός συναισθηματικά με τον ήρωα, στο τέλος ένοιωθε ικανοποίηση, όταν ο «από μηχανής θεός» έβρισκε μια λύση υπέρ του ήρωα. Σκοπός λοιπόν του θεάτρου μέχρι τον Μπρεχτ, ήταν το συναίσθημα των θεατών.

Μέσα του θεάτρου ήσαν η κλασσική πλοκή του μύθου, η τραγική ειρωνεία και ο από μηχανής Θεός. Ο Μπρεχτ έγραψε θέατρο για να διδάξει, να προβληματίσει, να κάνει τον θεατή να σκεφτεί, να βρει ο ίδιος τη λύση του μύθου του έργου. Σκοπός λοιπόν του θεάτρου στον Μπρεχτ, δεν ‘είναι το συναίσθημα, αλλά η λογική.

Στον Μπρεχτ δεν υπάρχει «κάθαρση» των αισθημάτων των θεατών. Και ο Μπρεχτ παίρνει ένα μύθο, αλλά τον πλέκει έτσι, ώστε να φανούν μέσα από αυτόν δύο θεατρικά μέσα:

1) Η διαλεκτική θεατρική μέθοδος και

2)  Η αποξένωση.

Θα λέγαμε καλύτερα, ότι τα δυο αυτά μέσα οδηγούν στον σκοπό του θεάτρου -του νέου επικού θεάτρου- που είναι ο προβληματισμός τού θεατή.

Τι είναι διαλεκτική μέθοδος; Με την διαλεκτική μέθοδο ο Μπρεχτ εφαρμόζει για πρώτη φορά την διαλεκτική φιλοσοφία των αρχαίων Ελλήνων στην πλοκή, στην σκηνοθεσία και στην στιχομυθία του θεατρικού έργου.

Όπως είναι γνωστό στην διαλεκτική φιλοσοφία υπάρχει η «θέση» που δημιουργεί υποχρεωτικά μια «αντίθεση.» Θέση και αντίθεση με την σειρά τους, που είναι το «διαλεκτικό δίπολο” δημιουργούν μια σύνθεση. Και αυτή η σύνθεση, είναι η πρόοδος στην επιστήμη, στις κοινωνικές διαδικασίες, στην πο­λιτική, κ.λπ.

Ένα παράδειγμα : Στο θεατρικό έργο του Μπρεχτ «ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ» η θέση της διαλεκτικής μεθόδου του Μπρεχτ είναι η επιστημονική ανακάλυψη -με πειραματική απόδειξη -του πλανητικού συστήματος του αστρονόμου Κοπέρνικου, ότι δηλαδή η Γη κινείται γύρω από τον Ήλιο και όχι ο Ήλιος γύρω από τη Γη.

Το θεατρικό διαλεκτικό δίπολο δημιουργείται με την «αντίθεση» που είναι η αδράνεια και αντίδραση της Ιεράς εξέτασης» της καθολικής εκκλησίας του Μεσαίωνα, που παρ’ ότι βλέπει την αλήθεια της επιστήμης δεν επιτρέπει στην αλήθεια αυτή, να διαδοθεί στον κόσμο.

Το γεγονός ότι ο Γαλιλαίος ανακαλεί μπροστά στην «ιερά εξέταση» του Πάπα, εξουδετερώνει προς στιγμή το διαλεκτικό δίπολο. Με την διάδοση όμως των συγγραμμάτων του Γαλιλαίου από τον μαθητή του Ανδρέα στην Ολλανδία, έρχεται η διαλεκτική σύνθεσή που σημαίνει την απελευθέρωση της αλήθειας της επιστήμης από την στενοκεφαλιά και τον σκοταδισμό των ιεροεξεταστών.

Τι είναι αποξένωσή; «Αποξένωση” είναι, λέει ο Μπρεχτ, όταν παρατηρούμε και αναλύουμε έναν χαρακτήρα, ένα συμβάν, ένα επεισόδιο, ένα συνηθισμένο γεγονός, με διαφορετικό τρόπο από ότι έχουμε συνηθίσει μέχρι τώρα, με διαφορετική σκοπιά, αφού δούμε την άλλη πλευρά του, την μη συνηθισμένη. Και αυτό θα γίνει αν δούμε τις αντιθέσεις του, ψάξουμε τις ξεχασμένες του λεπτομέρειες και ξεσκεπάσουμε τα κατεστημένα «ταμπού».

Ένα παράδειγμα: ο Μπρεχτ λέει σε μια στιχομυθία: «Ξέφυγα τις τίγρεις, νίκησα τους καρχαρίες και με έφαγαν οι κοριοί». Για ένα κλασσικό θεατρικό συγγραφέα, κάποιος που έκανε τόσο μεγάλα κατορθώματα θα ήταν ένας ήρωας. Ο Μπρεχτ δεν βιάζεται να εξυμνήσει τα κατορθώματα αλλά ξεσκεπάζει αδυναμίες Το γεγονός ότι αυτός που κατόρθωσε το πολύ μεγάλο (εξολόθρευση τίγρεων, καρχαριών), νικήθηκε στα καθημερινά και μικρά συνηθισμένα πράγματα (κοριοί), είναι για το θέατρο του Μπρεχτ σπουδαιότερο από μια καλή κλασσική λύση του μύθου ενός έργου.

 

Δημοσιεύτηκε τον Οκτώβριο του1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ιουλίου 12, 2015

Η συμβολική προειδοποίηση του Μπέρτολτ Μπρεχτ στη πατρίδα του Γερμανία για ένα τρίτο πόλεμο.

Filed under: ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 1:30 μμ Διόρθωση

Bertolt Brecht über Militär

Das große Karthago führte drei Kriege.

Nach dem ersten war es noch mächtig.

Nach dem zweiten war es noch bewohnbar.

Nach dem dritten war es nicht mehr aufzufinden.

Quelle: Offener Brief an die deutschen Künstler und Schriftsteller, 1951

Μετάφραση στα ελληνικά

Η μεγάλη Καρχηδόνα έκανε τρεις πολέμους . 

Μετά τον πρώτο ήταν ακόμη δυνατή.

Μετά τον  δεύτερο ακόμη κατοικήσιμη.

Μετά τον τρίτο δεν μπορούσες πλέον να τη βρεις.

(Από τα Ανοικτά γράμματα στους γερμανούς καλλιτέχνες και συγγραφείς)

Πηγή. Gutzitiert

Bertolt Brecht
deutscher Schriftsteller
* 10.02.1898, † 14.08.1956

Δημοσιεύτηκε στις 12 -7-2015 στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Μια άποψη για τον Νίκο Καζαντζάκη

 

Άλλο ορθόδοξη πίστη και άλλο Λογοτεχνία.

 

 

Ο κ. Γιάννης Κουτσούκος, δίνει την δική του άποψη για το έργο του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη σε σχέση με την ορθοδοξία:

 

Με την ευκαιρία των εκδηλώσεων, που προγραμματίζονται στην πόλη μας για τα 40 χρόνια από το θάνατο του Νίκου Καζαντζάκη και σχετικά με τον θόρυβο και την σύγχυση, που δημιουργείται γύρω από το όνομά του, τις περισσότερες φορές εις βάρος της ορθόδοξης πίστης μας, έχω να παρατηρήσω τα εξής:

Α) Η λογοτεχνική ικανότητα του Νίκου Καζαντζάκη και η στάση του απέναντι στα δόγματα της ορθοδοξίας μας είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα, που δεν  πρέπει να συγχέονται μεταξύ των.

Β) Την επίσημη Εκκλησία μας βασικά έπρεπε να την ενδιαφέρει όχι τόσο ο λογοτέχνης Καζαντζάκης, αλλά οι θέσεις του απέναντι στην ορθοδοξία, “δηλαδή το αν είναι αιρετικές ή όχι και πάνω σε αυτές έπρεπε η εκκλησία να εκφραστεί δημόσια.

Γ) Αν λοιπόν στις φιλοσοφικές του αναζητήσεις μέσα από τον μαρξισμό, τον βουδισμό, τον χριστιανισμό, την θεωρία του Νίτσε κ.λπ. ο Καζαντζάκης εξέφρασε -και μάλιστα επανειλημμένα και εγγράφως- θέσεις ενάντια προς τα δόγματα της ορθόδοξης ελληνικής Εκκλησίας και επέμενε σε αυτές τις θέσεις μέχρι το θάνατό του, τότε δεν παύει να είναι αιρετικός για την πίστη μας, έστω και αν είναι ο μεγαλύτερος Έλλη­νας συγγραφέας στον αιώνα μας.

Δ) Αν από το βιβλίο του «Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ» προκύπτει πράγματι, ότι ο λογοτέχνης Καζαντζάκης αρνείται την θεϊκή φύση του Χριστού και του προσάπτει «πάθη», δηλαδή ανθρώπινες αμαρτίες, τότε αυτό αντίκειται ευθέως και χωρίς καμία αμφισβήτηση στο δόγμα της ορθοδοξίας, η οποία πιστεύει ότι ο Χριστός ήταν και είναι «τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος».

Κατά συνέπεια δεν κατανοώ γιατί κάθε τόσο ένας καινούργιος θόρυβος γύρω από τον Καζαντζάκη.

Συμπερασματικά:

Ένας ευφυής λογοτέχνης μπορεί να είναι αιρετικός για την ορθόδοξη θρησκεία μας αν έχει γράψει αιρετικά κείμενα.

Φυσικά το ότι μπορεί να είναι αιρετικός δεν του αφαιρεί καθόλου την ιδιότητα του ευφυούς και μεγάλου λογοτέχνη.

Θα έλεγα μάλιστα συμπληρωματικά, ότι αν ένας ευφυής και μεγάλος λογοτέχνης εν γνώσει του παραμένει αιρετικός ως προς την θρησκεία, τότε δεν είναι μόνο μεγάλος λογοτέχνης, αλλά και μεγάλος αιρετικός σε ότι αφορά πάντα τα δόγματα της ορθόδοξης ελληνικής πίστης μας.

Από το έργο του Κ. πάντως, προκύπτει ότι αναζήτησε το Θεό, αλλά στην αναζήτησή του αυτή βασίστηκε στον εγωισμό και στον «ΥΠΕΡΑΝΘΡΩΠΟ» του Νίτσε και όχι στην αρετή της ταπείνωσης και της διάκρισης. Για αυτόν τον λόγο έμεινε στην αναζήτηση μόνο και στην παντελή έλλειψη ελπίδας και πίστης (βλ. το «δεν ελπίζω τίποτα, δεν πιστεύω τίποτα είμαι ελεύθερος» του Καζαντζάκη). Παριστάνει το Χριστό πάνω στο σταυρό ότι δήθεν «είχε παντρευτεί, είχε κάμει παιδιά,…» και ότι δήθεν «θυμόταν τις λαχτάρες της νιότης του…» και ότι ακόμα δήθεν «ήταν παραφροσύνη να θέλει να σώσει τον κόσμο(!)» (βλ. ‘ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΠΕΙΡΑΣΜΟΣ»).

Δεν θέλω να αναφερθώ σε ότι άλλα φοβερά και ακατονόμαστα έγραψε εναντίον του Ευαγγελίου.

Το μόνο που μπορώ να πω είναι, ότι επειδή ο Καζαντζάκης είναι ένας λογοτέχνης (ή αν θέλετε ένας μεγάλος λογοτέχνης), αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να βλασφημεί τον Χριστό. Η πίστη μας δεν είναι λογοτεχνία και μάλιστα βάναυση!

 

Δημοσιεύτηκε στις 3-11-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορί

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ιανουαρίου 30, 2011

Φιλύρας Ρώμος:Ενας ξεχασμένος μεγάλος Κορίνθιος ποιητής.

Filed under: Θέατρο,Λογοτεχνία — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:35 πμ Διόρθωση

Με την ευκαιρία θεατρικής παράστασης στην Κόρινθο (Δημοτικό θέατρο 31-01-2011 20.30)- σχετικά με τη ζωή  και το τραγικό τέλος του Ρώμου Φιλύρα – κάνουμε την πιο κάτω  μικρή αφιέρωση στη μνήμη του  μεγάλου Κορίνθιου ποητή.

Το πραγματικό του όνομα ήταν Ιωάννης Β. Οικονομόπουλος, γεννήθηκε στο Δερβένι Κορινθίας το 1888 και πέθανε στο Δρομοκαΐτειο, στις 9 Σεπτέμβρη 1942. Μορφώθηκε κατ’ οίκον από τον πατέρα του, που ‘ταν εκπαιδευτικός και στα 14 του εγκατασταθήκανε στην Αθήνα όπου εργάστηκε σ’ αθηναϊκές εφημερίδες. Πέρασε πολλές περιπέτειες και μεταπτώσεις σ’ όλο τον υγιή του βίο, ύστερα, συνεπεία αφροδισιακού νοσήματος, το 1920, πέρασε τα σύνορα της ουτοπίας και του δράματος, για να υποκύψει στη τρέλα. Το 1927 κλείστηκε στο Ψυχιατρείο, -όπου δε σταμάτησε να γράφει, άλλοτε καλά και στρωτά κι άλλοτε παντελώς αλλοπρόσαλλα ποιήματα, τα οποία συνέγραφε σε χαρτί του ψυχιατρείου και τα χάριζε αφειδώς στους επισκέπτες-, για να μη κατορθώσει να βγει ποτέ από αυτό.

Περί…Γραφής

Στον ‘Αδη

Μια μέρα θα μισέψουμε στα σκότη 
κι αν δεν το ήπιαμε όλο το ποτήρι. 
Κι αν δεν εμείναμε σε θεία αγνότη, 
το κορμί μας στον τάφο θ’ απογείρει.

Στερνή αγάπη θε να μοιάζει πρώτη, 
τόση λαχτάρα μες στο πανηγύρι 
της ζωής μας ανάρπαζε κι η νιότη 
μας φούντωνε του αίματος τη πύρη.

Οι κοπέλες μονάχα θα εικονίζουν 
κάθε χαρά που πέρασε και πάει 
και θα στέκουν εμπρός μας σε παράτα.

Κι ούτε κι ο νους θα ξέρει όταν θα σχίζουν, 
σαν άγγελοι των ουρανών τα χάη, 
ποια πιο πολύ μας χρύσωνε τα νιάτα.

——————————————————-

Υπεράνω

Κι αν δοθήκαμε ολάκεροι στη νιότη, 
κι αν άφραστα αγαπήσαμε ό,τι ζει, 
κι αν οι στερνοί δεν είμαστε, ούτ’ οι πρώτοι 
ένθεν η ορμή μας ξεπετά εκεί

επάνω απ’ της αβύσσου τ’ άγρια σκότη 
και πέρα από του πλήθους τη βοή: 
δρόμο να μη χαράξουμε προδότη, 
στο χώμα χνάρι μας να μη σταθεί.

Κι αν η πίστη στη χίμαιρ’ άλλης πλάσης 
δε γλυκάνει τη πίκρα στη ψυχή, 
Ανυπαρξία κι αν δε μας ξεγελάσεις,

οι κοσμικοί κι οι απόκοσμοι μαζί 
να πούμε πως εζήσαμε σ’ αμάχη, 
μέσα μα και σαν έξω απ’ τη ζωή!…

Δημοσιεύτηκε στις 30 -1-2011 στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα koutsoukos.wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ

 

 

Αυγούστου 7, 2014

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:39

Τα λειτουργικά κείμενα της εορτής της Μεταμόρφωσης του Χριστού αναφέρονται με σαφήνεια στα τα πιο κάτω πέντε σπουδαία θεολογικά θέματα, που αφορούν την προ πτωτική και μεταπτωτική  κατάσταση του ανθρώπου, την εναλλαγή των ανθρωπίνων σωμάτων κατά την Παλιγγενεσία, την ενανθρώπηση του Χριστού,  την κατά χάριν θέωση του ανθρώπου και τον μέλλοντα αιώνα (καινή κτίση).Όλα αυτά έχουν σύμφωνα με τους υμνογράφους άμεση συνάφεια με τα σπουδαία γεγονότα  που διαδραματίσθηκαν στο όρος Θαβώρ.

1.Η εμφάνιση της προπτωτικής κατάστασης.
(Από το τρίτο στιχηρό ιδιόμελο της Λιτής και επίσης από το πρώτο ιδιόμελο του εσπερινού της ακολουθίας της Μεταμορφώσεως και από την πέμπτη ωδή, δεύτερος ύμνος, του κανόνα του όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού).

Κατά την Μεταμόρφωση, έχουμε εμφάνιση της ευπρέπειας του αρχέτυπου κάλλους, δηλαδή της προπτωτικής κατάστασης του ανθρώπου (των πρωτοπλάστων προ της πτώσεως). Η εμφάνιση αυτή δεν έγινε ολόκληρη, αλλά κατά ένα μέρος και μάλιστα τόσο, όσο μπορούσαν να αντέξουν οι παριστάμενοι  πρόκριτοι μαθητές.
Η εμφάνιση αυτή έγινε, αφού για λίγο απεκρύβη κατά την Μεταμόρφωση του Χριστού το πρόσλημμα της σαρκός (η ανθρώπινη σάρκα που είχε προσλάβει ο Χριστός).
Στη πέμπτη επίσης ωδή (ύμνος δεύτερος) ο Ιωάννης Δαμασκηνός λέει ότι ο Χριστός υπέδειξε στο πλάσμα του, το οποίο είχε πλάσει κατ’ εικόνα του με το αρχέτυπον κάλλος (το αρχέτυπον σου εν τω πλάσματι κάλλος υπέδειξας). Δεν το υπέδειξε όμως ο Θεός, που έγινε και άνθρωπος στη μορφή, ήτοι κατ’ εικόνα, αλλά κατ’ ουσίαν, όπως δηλαδή είναι και ο ίδιος (ουχ ως εν εικόνι, αλλ ως αυτός εί κατ ουσίαν, ο Θεός χρηματίσας και άνθρωπος).

Επίσης στο προσόμοιο  και στο δοξαστικό  του Εσπερινού της ογδόης Αυγούστου υπάρχει αναφορά, ότι  ο Χριστός φόρεσε την ουσία των θνητών από ευσπλαχνία και ότι προσέλαβε στον εαυτόν του την ανθρώπινη ουσία.
———————————

  1. Επανέφερε την δυνατότητα της προπτωτικής κατάστασης
    (Από το δεύτερο απόστιχο ιδιόμελο του εσπερινού της ακολουθίας της Μεταμορφώσεω,  από την τρίτη ωδή του Όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού, δεύτερος ύμνος. Επίσης από το κείμενο του καθίσματος του ‘Ορθρου της Ζ Αυγούστου).

Την πεσμένη φύση του Αδάμ, δηλαδή την μεταπτωτική κατάσταση του ανθρώπου (αμαυρωθείσαν εν Αδάμ φύσιν), με την Μεταμόρφωση του, ο Χριστός την έκανε πάλι να είναι δοξασμένη (απαστράψαι πάλιν). Αυτό έγινε αφού την μεταστοιχείωσε στη δική του δόξα και λαμπρότητα (μεταστοιχειώσας αυτήν, εις την σην Θεότητος Δόξαν τε και λαμπρότητα). Η λέξη «μεταστοιχείωση» χρησιμοποιείται σήμερα στην Χημεία για την μεταστοιχείωση της ύλης, αλλά και στην Πυρηνική Φυσική, όπου προκύπτει μία μεταλλαγή ενός στοιχείου σε ένα άλλο με την ταυτόχρονη απελευθέρωση ενέργειας. Όταν ο υμνογράφος έγραφε τον ύμνο αυτόν δεν υπήρχε, φυσικά, η γνώση των σημερινών φυσικών επιστημών

Επίσης το μεθέορτο κάθισμα του Όρθρου μιλάει σαφέστατα, ότι  κατά την μεταμόρφωση του ο Χριστός  από ευσπλαχνία αναμόρφωσε την ύπαρξη των θνητών ανθρώπων και τους απέδωσε  το προηγούμενο αρχικό αξίωμα της αφθαρσίας, που είχαν προ της πτώσεως. Το κείμενο είναι το εξής. Το φύραμα ημών ανεμορφώσω Σωτήρ ,τη θεία σου σαρκί συναπαστράψας αυτώ, και αποδούς το πρώτιστον αξίωμα της αφθαρσίας ως ευσπλαχνος.

Όπως βλέπουμε οι λέξεις μεταστοιχείωση και αναμόρφωση εκφράζουν το ίδιο νόημα, δηλαδή την αλλαγή της θνητής ανθρωπίνης ύπαρξης  και την δυνατότητα επανόδου στην προπτωτική κατάσταση. Το αποτέλεσμα όμως των δύο αυτών λέξεων είναι πολύ σπουδαιότερο και οδηγεί σε μία ασύλληπτη και μοναδική  υπέρβαση για τον άνθρωπο, δηλαδή στην ανάκτηση από τον θνητό άνθρωπο της αφθαρσίας ή όπως αλλιώς  την ονομάζει εδώ ο ποιητής της Δόξας της Θεότητος και λαμπρότητος.

———————————

  1. Έδειξε την δόξα κατά την εναλλαγή των σωμάτων στην Δευτέρα παρουσία.
    (Από το πρώτο κάθισμα του Όρθρου της εορτής) 

Κατά την Μεταμόρφωση, στο όρος Θαβώρ, ο Χριστός έδειξε τη δοξασμένη αλλαγή, η οποία θα συμβεί στους θνητούς ανθρώπους κατά την δευτέρα παρουσία του Χριστού. Το σπουδαίο αυτό κείμενο έχει ως εξής: «Την των βροτών εναλλαγήν, την μετά δόξη σου Σωτήρ, εν τη δευτέρα και φρικτή, της σης ελεύσεως δεικνύς, επί του Όρους Θαβώρ μετεμορφώθης.»
Ο Απόστολος Παύλος, για την ίδια περίπτωση, χρησιμοποιεί το ρήμα «αλλαγησώμεθα» (Κορ. Α, 51).
Ο προηγούμενος ύμνος αναφέρει ότι η αλλαγή ( ή εναλλαγή) των θνητών θα γίνει με κάποια μορφή μεταστοιχείωσης. Εννοείται, ότι την ένδοξη αυτή εναλλαγή κατά τη Δευτέρα Παρουσία, όμοια με την δόξα του μεταμορφωμένου στο Θαβώρ Χριστού-τελείου Θεού και τελείου ανθρώπου- θα την υποστούν όσοι κριθούν άξιοι για την μεγάλη αυτή Χάρη του Τριαδικού Θεού. Οι φιλοκαλικοί πατέρες μιλάνε σαφέστατα για τους αξίους, οι οποίοι κρίθηκαν να έχουν μέθεξη (συμμετοχή) στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού. Ο δε Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εναλλαγή αυτή να υπάρξει πρόγευση συμμετοχής στις άκτιστες ενέργειες από την εδώ ζωή.

——————————-

  1. Αυτός που είχε όλη την θεότητα καταδέχεται να πάρει και όλη την βροτότητα (θνητότητα).
    (Ωδή Τρίτη, ύμνος τρίτος και ωδή πέμτη, ύμνος τρίτος του Όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού. Επίσης ωδή ογδόη, ύμνος τρίτος του υμνογράφου Κοσμά.)

Σύμφωνα με το σχέδιο της θείας πρόνοιας ο Χριστός  ενανθρώπισε  (όλος βροτός γέγονας). Η λέξη «όλος» σημαίνει ότι είχε όλη την θεότητα και πήρε με την θέληση του και όλη την ανθρωπότητα (τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος). Η φράση του κειμένου της ωδής αυτής «όλη τη θεότητι μείξας την ανθρωπότητα μιλάει για την ενανθρώπιση του Χριστού, ο οποίος καταδέχθηκε  και πήρε την ανθρώπινη, θνητή, φύση με σκοπό να της δώσει την δυνατότητα (εν δυνάμει) να επανέλθει πάλι στο αρχέγονο κάλλος ή στην προπτωτική κατάσταση, δηλαδή να επιτύχει την κατά χάριν θέωση.
Η επίτευξη της κατά χάριν θεώσεως εξαρτάται και από εμάς, διότι είμαστε προικισμένοι με το αυτεξούσιο της θελήσεως και πρέπει να το θελήσουμε και να το προσπαθήσουμε. Αυτή μπορεί να επιτευχθεί με την καλή προαίρεση μας και με τονπνευματικό αγώνα. Με τα δύο αυτά και την επενέργεια της θείας Χάριτος μπορεί να επιτευχθεί η κατά χάριν θέωση.
Επίσης, στην πέμπτη ωδή (ύμνος τρίτος) ο Ιωάννης Δαμασκηνός συμπληρώνει και διευκρινίζει, ότι ο Χριστός έλαβε την ανθρώπινη φύση συγκρασθείς ασυγχύτως, δηλαδή χωρίς να υπάρξει σύγχυση στις δύο φύσεις.
Στο τρίτο τροπάριο της ογδόης ωδής της Μεταμορφώσεως, εξ άλλου, και ο άλλος μεγάλος υμνογράφος Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά και αυτάδελφος του Δαμασκηνού, μιλάει σαφέστατα, ότι το Θαβώρειον άκτιστον φως  εθέωσε τους ανθρώπους (την κτίσιν φαιδρύναν τους ανθρώπους εθέωσε).

—————————–

  1. Ο Φύσει Θεός και οι κατά χάριν (θέσει) Θεοί. Η Μεταμόρφωση είναι το προοίμιον της Δευτέρας Παρουσίας και του Μέλλοντα αιώνα.
    (Ωδή ενάτη, ύμνος δεύτερος Ιωάννου Δαμασκηνού και ωδή ενάτη, ύμνος δεύτερος του υμνογράφου Κοσμά)

Σύμφωνα με τον υμνογράφο και φιλοκαλικό πατέρα της ορθοδοξίας Ιωάννη Δαμασκηνό, με τη Μεταμόρφωση του, ο Χριστός στο Θαβώρ θέλει να δείξει στους Αποστόλους του με έμφαση το εξής: Με πιο τρόπο κατά την Απόρρητη Δευτέρα Tου Παρουσία ο Ύψιστος Θεός ( Χριστός) θα εμφανισθεί με δόξα και θα σταθεί ανάμεσα στους θέσει Θεούς, δηλαδή στους κατά Χάριν θεωμένους θνητούς ανθρώπους όλων των εποχών. Η σπουδαία φράση του Δαμασκηνού είναι  ότι ο Ύψιστος Θεός οφθήση εστώς  εν μέσω Θεών

Οι κατά χάριν θεωμένοι θα είναι, βέβαια, όσοι κριθούν να λάβουν τη Χάρη του Τριαδικού Θεού για την αιώνια μέθεξη στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού. Οι θνητοί αυτοί ονομάζονται από τον Δαμασκηνό μετά την θέωση τους και αυτοί Θεοί, όχι όμως φύσει Θεοί, αλλά θέσει θεοί.
Ακόμη, ο υμνογράφος Κοσμάς μιλάει σαφέστατα για καινή φωτοχυσία κατά την Μεταμόρφωση (ωδή θ’, β’). Η λέξη «καινή» που σημαίνει «ανακαινισμένη», παραπέμπει στην καινή κτίση (μέλλοντας αιώνας), που είναι το, μετά τη Δευτέρα Παρουσία, ατελεύτητο και αιώνιο χρονικό διάστημα.
Στην Αποκάλυψη υπάρχει η φράση «Ιδού, καινά ποιώ πάντα». (Απόκ, κα, 5), που σημαίνει «Να, τα ανακαινίζω όλα». Ο Πέτρος, εξ άλλου, γράφει στην επιστολή του (Πετρ.Β, γ 10) μιλώντας για την ανακαίνιση του σύμπαντος «Καινούς δε Ουρανούς και γην καινήν κατά το επάγγελμα αυτού προσδοκώμεν εν οις δικαιοσύνη κατοικεί» (Πετρ.Β,γ 13), που σημαίνει, σύμφωνα με την υπόσχεση Του, περιμένουμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, στους οποίους θα κατοικεί η δικαιοσύνη. Και οι δύο αυτές φράσεις παραπέμπουν επίσης στον μέλλοντα αιώνα, για τον οποίον ο υμνογράφος Κοσμάς αναφέρει ότι θα υπάρχει το άκτιστο θαβώρειο φως, το οποίο ονομάζει ανακαινισμένη φωτοχυσία.

Γιάννης Κουτσούκος          
06-08-2014  Κεφαλλονιά

Δημοσιεύτηκε στις 14-8-2014

στην εφημερίδα Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

και στο διαδίκτυο    koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Θεοφάνεια 1999

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

 

Σήμερα θα προσπαθήσω να παρουσιάσω δύο χαρακτηριστικά ποιήματα από την υμνογραφία της ακολουθίας των Φώτων: Ένα τροπάριο από τον ασματικόν κανόνα του υμνογράφου Οσίου Κοσμά επισκόπου του Μαϊουμά, πόλεως Φοινίκης και ένα άλλο από τον Ιαμβικό κανόνα του Οσίου Ιωάννη του Δαμασκηνού ( και τα δύο 8ος αιώνας μΧ.). Το κείμενο και η μετάφραση του πρώτου έχουν ως εξής:

 

Κείμενο

 

Νεφέλη ποτέ,

και θάλασσα θείου προεικόνιζε,

Βαπτίσματος το θαύμα,

εν οις ο πριν βαπτίζεται

διεξοδικώς τω Νομοθέτη λαός.

Θάλασσα δε ην

τύπος ύδατος, και νεφέλη του

Πνεύματος’

οις τελούμενοι,

Ευλογητός ει κράζομεν,

ο Θεός ο των Πάτερων ημών,

(εβδόμη ωδή, τροπάριο δεύτερον)

 

Ερμηνεία

Κάποτε η νεφέλη και η θάλασσα προεικόνιζαν το θαυμαστό Μυστήριο του αγίου Βαπτίσματος.

Γιατί σ’ αυτά (νεφέλη και νερό) βαπτίστηκε την παλιά εποχή ο λαός από

το νομοθέτη Μωϋσή, διαβαίνοντας τη θάλασσα και επισκιαζόμενος από τη νεφέλη.

Έτσι η θάλασσα στάθηκε ο τύπος του ύδατος του Βαπτίσματος και η νεφέλη του

Αγίου Πνεύματος. Μ’ αυτά εμείς οι Χριστιανοί τελειοποιούμενοι αναφωνούμε, ευλογημένος είσαι ο Θεός των Πατέρων μας.

 

Εδώ ο υμνογράφος συσχετίζει δύο γνωστά συμβάντα της Παλαιάς Διαθήκης με τη Βάπτιση του Χριστού. Το ένα είναι η διάβαση της Ερυθρός Θάλασσας από τον Ισραηλιτικό λαό και το άλλο η Νεφέλη, που καθοδηγούσε μέρα νύχτα τον ίδιο τον λαό στην Έρημο. Φυσικά δεν ήταν «Νεφέλη ύδατος», δηλαδή κοινό σύννεφο βροχής, αλλά «πνευματική νεφέλη».

Ήταν η παρουσία της θείας δόξας προς χάριν του περιούσιου λαού. Ήταν η ίδια η Νεφέλη, που επισκίαζε και κάλυπτε την Κιβωτό της Διαθήκης και τα «Άγια των Αγίων». Και τα δύο αυτά συμβάντα -λέει ο ποιητής- ήταν προτύπωση του τι θα συνέβαινε στη βάπτιση του Χριστού.

Η Ερυθρά Θάλασσα προεικονίζει το νερό του Ιορδάνη και η «Νεφέλη» της Ερήμου του Σινά προεικονίζει το Άγιο Πνεύμα. Όπως τότε έτσι και τώρα στον Ιορδάνη: Έχουμε το νερό που βαπτίζει (και είναι ορατό) και την παρουσία του Αγίου Πνεύματος (την οποίαν ο Πρόδομος είδε σαν περιστέρι) και δρα αόρατα.

Τα δύο αυτά συστατικά, δηλαδή νερό (ύλη)  και το Αγιον Πνεύμα, είναι που συντελούν -λέει ο ποιητής- στη σωματική αναγέννηση (ύλη) και πνευματική αναγέννηση (πνεύμα) για κάθε βαπτιζόμενο ανά τους αιώνας.

 

Ο Άλλος μεγάλος υμνογράφος των Θεοφανείων, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός αναφέρει τα εξής:

 

Κείμενο

 

Ανειμένων Πόλοιο παμφαών πτυχών,

Μύστης ορά προς Πατρός εξικνούμενον-

Μένον τε Πνεύμα τω Παναχράντω Λόγω.

Επελθόν ως πέλειαν αφράστω τρόπω,

Δήμοις τε φαίνει, προσδραμείν τω Δεσπότη

 

(Ωδή έκτη, τροπάριο δεύτερο)

 

Μετάφραση

 

Όταν ανοίχθηκαν οι λαμπρότατες πύλες του ουρανού

τότε ο μύστης των ουρανίων (ο Πρόδρομος)

βλέπει να έρχεται από τον Πατέρα

και να μένει στον πανάχραντο Λόγο .

το Πνεύμα το Άγιο, που παρουσιάστηκε με

ακατανόητο τρόπο σαν περιστερά

και φανερώνει στους λαούς, ότι ήλθε

για τον Δεσπότη Χριστό.

 

Στους πέντε αυτούς ιαμβικούς στίχους περικλείεται όλη η φανέρωση Μυστηρίου της Αγίας Τριάδας: Ο Μύστης των ουρανίων μυστηρίων- ο Πρόδρομος- βίωσε κατά τη βάπτιση την Τριαδική αυτή φανέρωση, διότι η φωνή του Γεννήτορα μαρτύρησε την θεότητα του Υιού (Χριστού) και η παρουσία του Αγίου Πνεύματος- που ήλθε από τον Πατέρα και έμεινε στον Υιόν- εβεβαίωνε τα λόγια του Πατρός («Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός»). Το δε τρίτο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας ήταν ο ίδιος ο Βαπτιζόμενος, ο Χριστός (ο τέλειος Θεός και τέλειος Άνθρωπος).

Η φανέρωση αυτή του Τριαδικού Θεού κατά τη Βάπτιση στον Ιορδάνη είναι ένα από τα σπάνια θαυμαστά και υπερφυσικά γεγονότα, που έχουν συμβεί στην ιστορία αυτού του πλανήτη, που κατοικούμε και λέγεται Γη.

Εδώ ακριβώς έχουμε τη «διαλλαγή των ορατών προς τα αόρατα» (Αγ. Ιππόλυτος), τη γνωστοποίηση, ότι ο Χριστός είναι ο Μεσίας. Τη συνάντηση του άκτιστου φωτός με το κτιστόν φως.

Όπως και στο σπήλαιο της Βηθλεέμ έτσι και εδώ στον Ιορδάνη: Ένας Θεός (ο Χριστός) παρουσιάζεται ο ίδιος με τη θέλησή του ταπεινά και αθόρυβα, αλλά ένα πλήθος από υπερφυσικά γεγονότα γύρω του μαρτυρούν τη Θεότητά του και τη θεϊκή δύναμή του.

Το ερώτημα όμως είναι: Γιατί εβα-πτίσθηκε ο Χριστός;

 

Την απάντηση τη δίνει πάλι σε ένα άλλο Ιαμβικό στίχο ο ίδιος υμνογράφος, Ιωάννης ο Δαμασκηνός:

Ο ολόλαμπρος Λόγος Σταλμένος από το Θεό Πατέρα

 

ήλθες για να εξαλείψεις

σύρριζα τη σκοτεινή ροπή στο κακό

και τις αμαρτίες των θνητών.

Αλλά (ήλθες) και για να, σύρεις μαζί Σου,

με τη Βάπτισή Σου, Ευλογημένε,

γιούς φωτισμένους, μέσα από τα ρείθρα του Ιορδάνη.

 

(ωδή τετάρτη, τροπάριο όγδοο) που δίδεται εδώ σε μετάφραση:

 

Δημοσιεύτηκε στις 8-1-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Χριστούγεννα  1998

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ.

 

Oπως σε όλες τις μεγάλες γιορτές, έτσι και τα Χριστούγεννα η Εκκλησία μας ψάλλει ύμνους και ωδές πλούσιες σε δογματικά και θεολογικά νοήματα. Δυστυχώς όμως η γλώσσα των ποιημάτων αυτών είναι δυσνόητη, όχι μόνο για τους απλούς πιστούς, αλλά ακόμη και γι’ αυτούς που έχουν κάποια παιδεία στα αρχαία κείμενα.

Αποκορύφωμα της υμνογραφίας των Χριστουγέννων είναι οι λεγόμενοι «κανόνες», που έχουν γράψει κυρίως δύο μεγάλοι ποιητές υμνογράφοι:

Ο πεζός κανόνας, ποίημα του Οσίου Κοσμά, του Μαιουμά και ο Ιαμβικός κανόνας, ποίημα του Οσίου Ιωάννη του Δαμασκηνού, οι οποίοι έζησαν τον όγδοο αιώνα. Οι «κανόνες» αυτοί αποτελούνται κανονικά από εννέα ωδές. Κάθε ωδή αποτελείται από περισσότερα τροπάρια, τα οποία πέρα από τη λατρευτική και δογματική τους αξία είναι και λογοτεχνικά αριστουργήματα.

Σήμερα θα δώσουμε εδώ ένα δείγμα από το δεύτερο τροπάριο της τρίτης ωδής του ποιήματος του Οσίου Κοσμά, το οποίο αναφέρεται στη γέννηση του Χριστού και στο σκοπό της ενανθρώπισής του:

Το κείμενο και η μετάφρασή του έχουν ως εξής:

 

Κείμενο

Σύμμορφος πηλίνης,

ευτελούς διαρτίας Χριστέ γεγονός,

και μετοχή σαρκός της χείρω,

μεταδούς θείας φύτλης,

βροτός πεφυκώς και μείνας Θεός,

και ανυψώσας το κέρας ημών, άγιος ει, Κύριε.

Μετάφραση

Χριστέ, Συ που έγινες ομοιόμορφος με

τη γήινη και ευτελή φύση του ανθρώπου

και με τη συμμετοχή σου στη σάρκα μας,

την πολύ κατώτερη, μετέδωσες σε μας

τη θεία και αθάνατη φύση σου,

αφού, γενόμενος άνθρωπος, παρέμεινες Θεός.

Συ, που ανύψωσες και μεγάλυνες τη δύναμή μας,

Άγιος είσαι Κύριε.

 

Εδώ σε αυτές τις λίγες συμπυκνωμένες γραμμές του αρχαίου κειμένου περιέχεται όλο το νόημα της Χριστιανικής Πίστης:.

Ο Χριστός Θεός καταδέχεται να πάρει την ανθρώπινη σάρκα ακριβώς για να την ανυψώσει από τη φθορά στην αφθαρσία, από την ύλη στη θεωμένη μορφή. Δεν έπαψε λέει ο ποιητής- και αυτό ακριβώς είναι δόγμα. της πίστης μας – όσο χρόνο έμεινε |στη γη ο Χριστός να είναι συγχρόνως και το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, δηλαδή ένας τέλειος Θεός.

Ακριβώς με τη δική του διπλή αυτή ιδιότητα ως «τέλειος Θεός» και «τέλειος άνθρωπος» και με τη δική του «θεληματική πτωχεία» έγινε το υπόδείγμα προς μίμηση.

Επίσης, έγινε και ο πρώτος άνθρωπος που κατάφερε ν’ αναστηθεί με την δική, του θεϊκή δύναμη, δηλαδή «αυτεξούσια» και έτσι άνοιξε και εδώ σαν πρωτοπόρος το δρόμο για τη μελλοντική ανάσταση του ανθρωπίνου γένους και κάθε ενός από εμάς χωριστά.

Η «εκκένωση» αυτή του Χριστού, δηλαδή το να δεχθεί ένας Θεός να κατέβει στη γη και να συμμετέχει στη δική μας σάρκα -που είναι οπωσδήποτε κατώτερη από τη θεϊκή φύση Του- με σκοπό να μας μεταδώσει τη «θεία φύτλη» (την αθάνατη φύση του) -όπως λέει ο ποιητής- είναι ακριβώς και το βαθύτερο νόημα της – γιορτής των Χριστουγέννων (!).

 

Ένας άλλος υμνογράφος των Χριστουγέννων διερωτάται: Μπροστά σ’ αυτή τη μεγάλη συγκατάβαση του Χριστού, η οποία έφθασε στο αποκορύφωμά της με την «εκούσια άκρα ταπείνωση» και θυσία επάνω στο Σταυρό, εμείς οι άνθρωποι τι να προσφέρουμε σαν ανταπόδοση στο Χριστό; Και απαντά, ο ίδιος ο ποιητής:

«… κάθε ένα απ ό τα δικά Σου κτίσματα

σου προσφέρει την ευχαριστία του, δηλαδή:

οι Άγγελοι τον ύμνο οι ουρανοί, το αστέρι,

οι Μάγοι, τα δώρα, οι ποιμένες, το θαύμα,

Εμείς δε (οι άνθρωποι)

σου προσφέρουμε μητέρα Παρθένον».

 

Είναι γνωστό ότι τη γήινη σάρκα «δάνεισε» στο Χριστό κατά υπερφυσικό τρόπο η Θεοτόκος με τη θέλησή της.

Αυτό ακριβώς θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες προσφορές του ανθρωπίνου γένους και του πλανήτη μας στο σχέδιο της θείας οικονομίας, της ενανθρώπισης του Χριστού και αυτό ακριβώς γιορτάζουμε

κάθε Χριστούγεννα.

 

Δημοσιεύτηκε στις 24-12-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Με αφορμή την εορτή της 14ης Σεπτεμβρίου από την υμνωδία της σταυροπροσκυνήσεως.

 

Η ΨΩΣΗ ΣΕ ΕΝΝΕΑ ΩΔΕΣ

 

Σήμερα θα κάνω πάλι μία προσπάθεια να εμβαθύνω στην ιστορική και δογματική σημασία, ενός ποιήματος που έχει συνθέσει ο μεγάλος Υμνογράφος της Εκκλησίας, ο Κοσμάς, ο επίσκοπος Μαιουμά, πόλεως της Φοινίκης. Μαζί με τον αυτάδελφον του όσιο Ιωάννη Δαμασκηνόν έγγραψαν

“ασματικούς κανόνες”, που σώζονται μέχρι σήμερα.

Ο Άγιος Κοσμάς (8ος αιώνας) ήταν θετός αδελφός του Αγ. Ιωάννου του Δαμασκηνού και συμμόνασαν και οι δύο για πολλά χρόνια στη Μονή του Αγ. Σάββα των Ιεροσολύμων Ο ασματικός αυτός “κανόνας» της υψώσεως του Τιμίου Σταυρού αποτελείται από εννέα ωδές (η ενάτη ωδή είναι διπλή). Το μέτρο του είναι τονικό, δηλαδή το βάρος πέφτει όχι στο μέτρο των αρχαίων Ελληνικών ποιημάτων (μακρά – βραχεία συλλαβή), αλλά στον τονισμό. Δηλαδή μεγάλη σημασία δίνεται στη μουσική έκφραση των λέξεων.

Η γλώσσα που χρησιμοποιείται είναι καταλήγουσα. Η ποίηση είναι δογματική. Ύστερα από το σάλο των αιρέσεων της εποχής εκείνης οι υμνογράφοι  τόνιζαν κατά λογοτεχνικότατο τρόπο τις υψηλές δογματικές αλήθειες της πίστης μας.

Στο δεύτερο τροπάριο της έβδομης ωδής του ασματικού “κανόνα” του Κοσμά περιέχεται μια θαυμαστή ερμηνεία των συμβολισμών του Παραδείσου, ο οποίος στην παλαιά Διαθήκη περιγράφεται σαν κήπος, αλλά και συμβολικά ονομάζεται και “ξύλον της γνώσεως.

Θα παραθέσουμε πρώτα το κείμενο και τη μετάφραση του τροπαρίου αυτού και θα σχολιάσουμε τη βαθύτερη σημασία που δίνεται, τόσο από τον Κοσμά, όσο και από άλλους εκκλησιαστικούς πατέρες για τον συμβολισμό του “ξύλου (δένδρου) της γνώσεως” στον Παράδεισο.

Κείμενο

 

Έλυσε πρόσταγμα Θεού παρακοή,

και ξύλον ήνεγκε

θάνατον βροτοίς,

το μη ευκαίρως μεταληφθέν

εν ασφαλεία της εριτίμου δε,

εντεύθεν ζωής το ξύλον είργετο,

ο νυκτιλόχου

δυσθανούς ηνέωξεν,

ευγνωμοσύνη κράζοντος’

             ο υπερύμνητος, των Πατέρων και ημών,

             Θεός ευλογητός εί.

 

Μετάφραση

 

Με την παρακοή του ο Αδάμ αθέτησε την εντολή του Θεού και ο καρπός του δένδρου που γεύτηκε ακαίρως (σε όχι αρμόδιο χρόνο) προξένησε θάνατο (σ’ αυτόν) και στους απογόνους του. Έκτοτε το δένδρο της πολύτιμης ζωής ήταν απαγορευμένο (για τους θνητούς) φρουρούμενο με μεγάλη ασφάλεια. Αυτό δε (δηλ. την κλεισμένη πόρτα του Παραδείσου και του ξύλου της ζωής) άνοιξε η ευγνώμων εκδήλωση του ληστή, που υπέστη τον ατιμωτικό θάνατο (του Σταυρού) και που αναφωνούσε: Θεέ μας και Θεέ των Πατέρων μας, ο πάνω από κάθε ύμνο, είσαι δοξασμένος.

 

Ο καρπός του δένδρου της γνώσεως στον Παράδεισο σχολιάζει ο Αγ. Γρηγόριος ο θεολόγος: «… ήτο η θέα του Θεού, την οποίαν ημπορούσαν να πλησιάσουν χωρίς να κινδυνεύσουν μόνον εκείνοι, οι οποίοι είχαν τελειοποιηθεί με την άσκησην….” (Έργα 5, σ. 55-57).

Επομένως μιλάμε για έναν “νοητόν παράδεισον” και όχι για έναν “κήπο με δένδρα και καρπούς».

Σ’ αυτό συνηγορεί και ο Αγ. Νικόδημος ο Αγιορείτης, ο οποίος γράφει: “… Το ξύλον της γνώσεως ήτο νοητόν και αυτό έμελε ο Αδάμ να το απλαύσει ευκαίρως, ήτοι εν καιρώ τω πρέποντι, όταν ήθελε φθάσει εις την τελειότητα. Και ίσως η τελειότητα του Αδάμ ήτο η θέωσις, όπου έμελε να λάβει διά την οποίαν και εδημiουργήθη….» (Εοργοδρόμιον σ. 41).

Το ίδιο υποστηρίζει και ο Άγιος Μάξιμος: “Γι’ αυτό το σκοπό μας έπλασε ο Θεός για να γίνουμε μέτοχοι (κοινωνοί) της θείας φύσεως”.

Όλη αυτή η ερμηνεία ανάγεται στη φράση του τροπαρίου: “ευκαίρως μεταληφθέν». Δηλαδή το “ξύλον της γνώσεως» (η κοινωνία της θέας του Θεού) δε συνέφερε τους Πρωτοπλάστους τη στιγμή εκείνη, διότι δεν είχαν ακόμη την τελειότητα εκείνη, την οποία ;έπρεπε να είχαν

Τους είχε δοθεί, όμως, η δυνατότητα ν’ αποκτήσουν την τελειότητα. Αποτέλεσμα της μη έγκαιρης “γευστικής δοκιμής” των Πρωτοπλάστων ήταν αυτόματα να εκδιωχθούν από το δένδρο της ζωής (από τον Παράδεισο) και από τη χάρη του Θεού και έπεσαν σε μία πιο ατελέστερη μορφή (βαριά και φθαρτή σάρκα).

Το “δένδρο της ζωής” (δηλαδή η θέα του Θεού) ήταν απαγορευμένο και έκτοτε εφρουρείτο με μεγάλη ασφάλεια (από τη “φλογίνη ρομφαία” και « τα χερουβείμ») μέχρι τη Σταύρωση και την Ανάσταση του Χριστού. Κατά την σταύρωση πρώτος ο ληστής με τη μεγάλη μετάνοιά του εισήλθε πάλι στον Παράδεισο. Για το θέμα αυτό ο Άγιος Γρηγόριος ο θεολόγος γράφει: ”… Το ότι γίνεται (ο Πρωτόπλαστος) θνητός (σαρκικός) και ότι διακόπτεται η αμαρτία διά να μη γίνει αθάνατον το κακόν και έτσι η αμαρτία αποβαίνει φιλανθρωπία. Διότι εγώ έτσι πιστεύω ότι τιμωρεί ο Θεός” (Γρηγ. θεολόγου Έργα 5, σ. 55- 57).

Επομένως, ο σταυρικός θάνατος του Χριστού και η αυτεξούσια Ανάστασή του, που έγινε με τη θεϊκή του δύναμη (ως δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος) έδωσε τη δυνατότητα πάλι στους ανθρώπους με τη δύναμη της πίστης και της μετάνοιας να μπορούν να εισέλθουν πάλι στον Παράδεισο (στη “θέα του Θεού”), όπως λέει ο Αγ. Γρηγόριος) ή στη “θέωση”, όπως λέγει ο Αγ. Νικόδημος.

 

Πρώτος λοιπόν επάνω στο σταυρό του ο “εκ δεξιών ληστής:”

α) με την εξομολόγησή του (εγώ καλά παθαίνω ανάλογα με αυτά που έκανα),

β) με την πίστην του, που αναγνώρισε τη θεότητα ενός συσταυρωμένου του (“δε φοβάσαι τον Θεόν”) και γ) με τη μετάνοια του (“μνήσθητί μου, Κύριε εν τη Βασιλείου σου”)

είναι αυτός, ένας μετανοημένος ληστής-  λέει ο υμνογράφος -που μπήκε πρώτος στον Παράδεισο.

 

Εδώ ακριβώς έχει τη βαθύτερη σημασία το τροπάριο αυτό: Στη σχέση σταυρικής θυσίας του Χριστού και δυνατότητας εισόδου πάλι στον Παράδεισο (θέωση) γεγονότα που διαδραματίστηκαν επάνω στο Τίμιο Ξύλο του Σταυρού, την προσκύνησην του οποίου στις 14 Σεπτεμβρίου εορτάζομεν.

 

Δημοσιεύτηκε στις 15-9-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Πνευματικά γυμνάσματα.

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΩΔΙΑ ΤΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΥ.

 

Σήμερα θα κάνω μια προσπάθεια να δώσω ένα δείγμα γραφής από τις υψηλές έννοιες και τον σπάνιο λυρισμό που περιέχουν τα ποιήματα των υμνογράφων του Τριωδίου και ειδικά των κατανυκτικών εσπερινών.

Δυστυχώς η όλη ατμόσφαιρα της σημερινής κοινωνίας, όπου παρατηρείται διαστροφή των εννοιών, έλλειψη αξιών, σύγχυση μεταξύ αρετής και κακίας και ένας ανελέητος υλισμός, έχει συντελέσει ώστε τα σπουδαία αυτά ποιήματα του Τριωδίου να μοιάζουν σαν κρυμμένα διαμάντια.

Η αρχαία γλώσσα στην οποία είναι γραμμένα, ο τρόπος με τον οποίο πολλές φορές ψέλνονται (τονισμός του μουσικού μέλους και όχι του λόγου) – και κυρίως μια τυπολατρική και επαγγελματική αντιμετώπιση πολλές φορές των ακολουθιών των κατανυκτικών εσπερινών, είναι τα πιο βασικά αίτια που κρατούν τις λυρικές εκφράσεις και τα νοήματα των υμνωδιών αυτών μακριά από τον κόσμο.

Ο κατανυκτικοί εσπερινοί, ως γνωστόν, ψέλνονται στις εκκλησίες – αν και όπου ψέλνονται ακόμη- κάθε Κυριακή βράδυ όλη την διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Βασικοί υμνογράφοι των ποιημάτων αυτών είναι ο Ιωσήφ ο υμνογράφος (Θ αιώνας), και ο Θεόδωρος ο υμνογράφος (Θ’ αιώνας). Τη μουσική επένδυση έχουν κάνει κυρίως ο Πέτρος Λαμπαδάριος ο Πελοποννήσιος, αλλά και άλλοι συνθέτες της βυζαντινής μουσικής.

Σ’ ένα ποίημα του Θεόδωρου του υμνογράφου, που ψέλνεται την Κυριακή της Τυρινής το βράδυ αναφέρονται τα εξής:

 

“Ας αρχίσουμε τον καιρό της νηστείας με χαρά, με το να υποβάλλουμε τους εαυτούς μας σε πνευματικούς αγώνες.

Aς εξαγνίσουμε την σάρκα μας με το να νηστεύουμε όχι μόνο από τα φαγητά, αλλά και από τα ψυχικά μας πάθη (τις ψυχικές διαστροφές και κακίες) και με το να καλλιεργούμε τις αρετές του Πνεύματος. Στις οποίες αρετές αν επιμείνουμε μέχρι τέλους με πόθο θ’ αφιερωθούμε όλοι να δούμε το πάνσεπτο Πάθος του Χριστού Θεού, και το Άγιο Πάσχα με πνευματική αγαλλίαση

Η απόδοση του κειμένου είναι από πρόχειρη μετάφρασή μου.

 

Με επιγραμματικό τρόπο ο Θεόδωρος μας δίνει μέσα σε λίγες γραμμές το βαθύτερο νόημα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αλλά και της Χριστιανικής θρησκείας γενικότερα. Δεν αρκεί η νηστεία των φαγητών, αλλά χρειάζεται και η νηστεία των παθών και η καλλιέργεια και άσκηση των αρετών του Πνεύματος.

Και τα τρία αυτά είναι ο “Πνευματικός αγώνας” που οδηγεί στον καθαρισμό των σαρκών μας αλλά και στην εξάγνιση της ψυχής του κάθε ατόμου.

Έτσι εξαγνισμένοι μπορούμε να αξιωθούμε να βιώσουμε συνειδητά την σταυρική θυσία του Θεανθρώπου, αλλά και την Ανάστασή του και όλα αυτά, με πνευματική αγαλλίαση που είναι η «θέωση» του κάθε ενός από εμάς. Η προσπάθεια δηλαδή του καθ’ ενός που είναι ο πνευματικός του αγώνας (νηστεία φαγητών, παθών και εξάσκηση πνευματικών αρετών) φθάνει στην «θέωση» (αγαλλίαση) μέσα από την Θεανθρώπινη θυσία και την Ανάσταση. Δηλαδή έχουμε αποτέλεσμα της προσωπικής μας προσπάθειας εφ’ όσον επενεργήσει και η Θεία Χάρις.

Ποια είναι όμως τα πάθη της ψυχής μας, τα οποία καλούμεθα να περιορίσουμε και αποκόψουμε;

Αυτά είναι: υπερηφάνεια, φιλαργυρία, πορνεία, φθόνος, γαστριμαργία, θυμός, αμέλεια κ.α.

Ποιες είναι οι αρετές του πνεύματος; Αγάπη (και σ’ όσους μας αδίκησαν), διάκριση, ταπείνωση (έλλειψη εγωισμού) κ.λπ.

Από τα πιο πάνω προκύπτει, ότι η γνωστή σε όλους λέξη “νηστεία” της Μεγάλης Τεσσαρακοστής δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσον.

Όπως μέσον είναι επίσης ο περιορισμός και η εξάλειψη των ψυχικών παθών.

Ο σκοπός είναι να μπορέσουμε να φθάσουμε μέσα από την σωματική και ψυχική αυτή κάθαρση στα δύο επόμενα στάδια του πνευματικού αγώνα που είναι ο φωτισμός και η «θέωση».

 

Δημοσιεύτηκε στις 29-1-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

ΜΕΓΑΛΗ ΔΕΥΤΕΡΑ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΗ ΤΡΙΤΗ.

Από την υμνολογία της μεγάλης εβδομάδος.

 

Είναι γνωστό, ότι την Κυριακή των Βαΐων το βράδυ ψάλλετε η ακολουθία του Όρθρου, της Μεγάλης Δευτέρας. Επίσης τη Δευτέρα το βράδυ ψάλλετε ο Όρθρος της Μεγάλης Τρίτης.

Όλη η υμνωδία της Μεγάλης Εβδομάδας αποτελεί ένα παγκόσμιο απάνθισμα λογοτεχνικής, λυρικής και θρη­σκευτικής έξαρσης. Μέσα από απλές γραμμές μεγάλοι υμνογράφοι- ποιητές έχουν καταθέσει τη βαθιά πίστη τους και τη δογματική αλήθεια της Εκκλησίας με τρόπο μοναδικό και αξιοθαύμαστο.

Ποιοι είναι, όμως οι μεγάλοι αυτοί “άγνωστοι» σε μας ποιητές των ύμνων της Μεγάλες Εβδομάδας;

Ο Κοσμάς ο Επίσκοπος Μαϊουμά, «πόλεως της Φοινίκης», η Κασσιανή, Μάρκος ο Υδρούντος, ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο Ρωμανός ο μελωδός, ο Ιεροσολύμων Σωφρόνιος, ο Θ Θεόδωρος Στουδίτης, ο Θεοφάνης ο Γραπτός και ο Αυτοκράτορας Λέοντας ο Σοφός. Σε αυτούς πρέπει να προσθέσουμε και τον Κύριλλον Αλεξανδρείας Οι σπουδαίοι αυτοί υμνογράφοι συνέβαλαν και συμβάλλουν ανά τους αιώνας με το ταλέντο τους και με τον άκρατο λυρισμό τους στο να εκφράσουν με τον πλέον κατανυκτικό τρόπο τα ύψιστα νοήματα της σταυρικής θυσίας του Θεανθρώπου.

Σήμερα θα αναλύσουμε δύο χαρακτηριστικά ποιήματα: Το ένα είναι από την ένατη ωδή του «κανόνος» της Μεγάλης Δευτέρας (Όρθρος που ψάλλεται την Κυριακή το βράδυ) και το άλλο από τον όγδοη ωδή του «κανόνος» του Όρθρου της Μεγάλης Τρίτης.

Και τα δύο είναι ποιήματα του ιδίου συγγραφέα, δηλαδή του Κοσμά του Μαϊουμά, από την Φοινίκη ( όγδοος αιώνας) :

Το κείμενο και η μετάφραση του τροπαρίου της Μεγάλης Δευτέρας έχει ως εξής:

 

Κείμενο

Ρύπον πάντα εμπαθή απωσάμενοι,

επάξιον της θείας Βασιλείας

γνώμην αναλάβετε έμφρονα,

τοις σοις αποστόλοις προέφης,

η πάντων Σοφία, εν η δοξασθήσεσθε

λάμποντες ήλιου τηλαυγέστερον.

 

Μετάφραση

Πριν από το Πάθος σου, Χριστέ, Συ που είσαι η Σοφία όλων των πραγμάτων είπες προς τους Αποστόλους Σου. «Απομακρύνετε από την ψυχήν σας κάθε μολυσμό, που προκαλούν τα (ψυχικά και σωματικά) πάθη και αποκτήστε λογισμό φρόνιμο (δηλαδή αποκτήστε αντί των παθών αρετές), για να οδηγηθείτε στη Βασιλεία μου (την πνευματική), στην οποίαν θα λάμψετε πιο λαμπρά ακόμη και από τον Ήλιο»

 

■ Και πάλι εδώ ο ποιητής με λίγες γραμμές εκφράζει όλο βαθύτερο νόημα του Χριστιανισμού:

Μέσα από τη σταυρική θυσία του Χριστού και την αυτεξούσια Ανάστασή του -με την οποία σαν τέλειος Θεός νίκησε με τη δική του θεϊκή δύναμη το θάνατο- εμείς οι οπαδοί του Χριστού πρέπει ν’ αγωνιζόμαστε ν’ απο­βάλλουμε τα πάθη μας (τις διαστροφές και αμαρτίες).

Δηλαδή μέσα από την Εκκλησία του Χριστού να δεχθούμε την “κάθαρση”, αυτό που άλλοι Πατέρες ονομάζουν “Ορθόδοξη ψυχοθεραπεία”.

Η «κάθαρση’’ όμως -λέει ό ποιητής- δεν είναι αυτοσκοπός, αλλά μέσον. Ο σκοπός είναι μέσα από αυτή την απαλλαγή των παθών μας να οδηγηθούμε στην πνευματική βασιλεία ( στον παράδεισο), όπου θα λάμψουμε (ψυχικά, πνευματικά, αλλά και με την «θέωση »της ανθρώπινης σάρκας) πιο λαμπρά και από τον Ήλιο

Επομένως η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι μόνο τύπος ή γραφικές συνήθειες ή νηστείες ή το κεράκι που ανάβουμε στην Εκκλησία, αλλά είναι το πιο πάνω ουσιαστικό και βαθύτερο νόημα: Δηλαδή η απαλλαγή από την βρωμιά των παθών μας.

 

Δημοσιεύτηκε το έτος 1998 (;)

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Το κείμενο και η μετάφραση του τροπαρίου της Μεγάλης Τρίτης  έχει ως εξής:

 

Κείμενο

Το τάλαντον, όσοι προς Θεού

εδέξασθε, ισοδύναμον χάριν,

επικουρία του δόντος Χριστού,

αυξήσατε, ψάλλοντες ευλογείτε

τα έργα Κυρίου τον Κύριον

 

Μετάφραση

Όσοι λάβατε κάποιο χάρισμα (τάλαντον)

από τον Θεό, να το καλλιεργήσετε,

ώστε με τη βοήθεια του Χριστού που σας το χάρισε

ν’ αυξηθεί.

Συγχρόνως όμως

να στέλνετε ύμνον δοξολογίας, λέγοντας:

«Όλα τα δημιουργήματα του Κυρίου να δοξολογείτε τον Θεό.»

 

Εδώ φυσικά ο ποιητής-υμνογράφος τονίζει, ότι τα χαρίσματα, που έχει ο κάθε ένας δεν πρέπει να τα αδρανοποιεί, αλλά να τα πολλαπλασιάζει, βοηθώντας έτσι και το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο.

                                                

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΤΕΤΑΡΤΗΣ.

 

Όπως είναι γνωστό η ακολουθία του | Όρθρου της 7 Μεγάλης Τετάρτης ψάλλεται το βράδυ της Μεγάλης Τρίτης. Η υμνογραφία της Μεγάλης Τετάρτης προβάλλει με αξιοθαύμαστο τρόπο τη μετάνοια της Πόρνης, η οποία από ευγνωμοσύνη προς τον Χριστό για την ευεργεσία που της προξένησε – ψυχική μεταστροφή και άφεση αμαρτιών- αγόρασε πολύτιμο μύρο και με δάκρυα στα μάτια άλειψε τα πόδια του Ιησού.

Αυτή η ανάμειξη των δακρύων μετάνοιας με το πολύτιμο μύρο στο σπίτι του Σίμωνα του λεπρού, ήταν μία απλή και απαρατήρητη για τους πολλούς πράξη μιας πόρνης. Οι Πατέρες της Εκκλησίας έδωσαν όμως τόση σπουδαιότητα, που θέλησαν το “θερμότατο αυτό έργο μιάς Πόρνης” να ανακηρυχθεί σε όλη την Οικουμένη “ανά τους αιώνας”. Έτσι καθιερώθηκε να εορτάζεται το γεγονός αυτό την Μεγάλη Τετάρτη.

Όλοι οι υμνογράφοι  που έχουν ασχοληθεί με το θέμα αυτό (Κοσμάς, Ρωμανός ο μελωδός, Ιωάννης ο Δαμασκηνός Κασσιανή κ.λπ.) έχουν γράψει  συγκινητικότατα ποιήματα με πλούσια λογοτεχνικά σχήματ και αντιδιαστέλουν την συμπεριφορά ενός μαθητή προδότη (του Ιούδα) με την ενεργεία μιας δακτυλοδεικτούμενη πόρνης γυναίκας.

Ένα τροπάριο της όγδοες ωδής, που αποδίδεται στο υμνογράφο Κοσμά αναφέρει:

Κείμενο:

 

Ιερουργείται το λύτρον ευγνώμονι

εκ σωτηρίων σπλάγχνων τε και δακρύων

πηγής, εν η διά της εξαγορεύσεως εκπλυθείσα,

ού κατησχύνετο, αλλ’ εβόα’

πάντα τα έργα Κυρίου, τον Κύριον υμνείτε

και υπερυψούτε εις πάντας τους αιώνας.

 

Μμετάφραση

Το έργο του λυτρωτικού καθαρισμού της καλοπροαίρετης γυναίκας (της Πόρνης) τελείται (όπως και στις ιερουργίες καθαρμού της Παλαιάς Διαθήκης) με τον συνδυασμό δύο πραγμάτων: Το ένα είναι η θυσία του Χριστού (την οποίαν η Πόρνη προανήγγειλε σαν ‘πρώτη μυροφόρος”), και το άλλο τα άφθονα θερμά δάκρυα μετάνοιας και ευγνωμοσύνης της Πόρνης. Με αυτά τα άφθονα δάκρυα μετάνοιας έπλυνε αυτή ολοκληρωτικά τις διαστροφές της και όχι μόνο, δεν ένιωσε ντροπή να εξομολογηθεί την κατάσταση της, αλλά τουναντίον Αφού είχε καθαριστεί  κραύγαζέ: Όλα τα δημιουργήματα του Κυρίου να υμνείτε τον Κύριον και (μέσα από τους ύμνους σας) να υψώνετε Αυτόν “εις πάντας τους Αιώνας

 

Σε ένα άλλο “ιδιόμελο τροπάριο” των Αίνων που αποδίδεται στον Ιωάννη τον Δαμασκηνό, ή στην Κασσιανή αναφέρονται τα εξής (σε μετάφραση):

“Πόσο άθλιος ήταν ο ο Ιούδας!  Την στιγμή που έβλεπε την πόρνη να φιλεί τα πόδια του Χριστού, ο ίδιος είχε στο μυαλό του το φίλημα της προδοσίας (που θα έδινε στο Διδάσκαλό του). Αυτή (η πόρνη) έλυσε τις πλεξίδες της κεφαλής της (για να σκουπίσει με αυτές τα δάκρυα της και το μύρο από τα πόδια του Χριστού), ενώ εκείνος (ο Ιούδας) εδένετο με τα δεσμά του μίσους του. Έτσι, ο Ιούδας προσέφερε στον Δάσκαλό του αντί του μύρου (της πόρνης) την βρωμερή κακία (της προδοσίας).

Εκείνος που κυριεύεται από τον φθόνον (όπως ο Ιούδας) δεν μπορεί να προτιμήσει το συμφέρον της ψυχής του. Πόση αθλιότητα είχε ο Ιούδας. Από αυτή την αθλιότητα ας απαλλάξει ο

Θεός τις ψυχές μας”.

 

Και επίσης σε ένα άλλο ιδιόμελο τροπάριο των Αίνων της Μεγάλης Τετάρτης αναφέρονται τα εξής (σε μετάφραση):

“Όταν η αμαρτωλή Πόρνη προσέφερε (με εσωτερική μετάνοια) το μύρο στον Χριστό, τότε ο μαθητής (ο Ιούδας) έκανε παράνομη συμφωνία (για να παραδώσει τον Χριστόν στους παράνομους άρχοντες των Ιουδαίων). Εκείνη (η πόρνη) χαιρόταν με το ν’ αδειάζει το πολύτιμο μύρο (στα πόδια του Χριστού), ο δέ (Ιούδας) έτρεχε να πωλήσει τον Κύριον του Οποίου η αξία είναι άπειρη (και δεν μπορεί να εκτιμηθεί). Αυτή (η πόρνη) αναγνώριζε τον Χριστόν σαν Θεό. Εκείνος (ο Ιούδας) αποχωριζόταν από τον Θεόν. Αυτή (η πόρνη) αποκτούσε την .ελευθερία της (από τα δεσμά της αμαρτίας) και ο Ιούδας γινόταν δούλος του εχθρού (Διαβόλου). Φοβερό πράγμα η αμέλεια. Μεγάλη αξία έχει η μετάνοια. Αυτή την μετάνοια ας. δωρίσεις σε μένα, Σωτήρα, Συ που υπέ μεινες φρικτά παθήματα για μας και. σώσε μας”.

 

Παρόμοιο θέμα έχει και το πολύ γνωστό τροπάριο της Κασσιανής.

Σ’ αυτό, η αμαρτωλή γυναίκα αναγνωρίζει την Θεότητα του Χριστού και σαν μια πρώιμη “μυροφόρος” φέρνει μύρα στον Χριστό προτού καν φθάσουμε στον                        ενταφιασμό του.

Παρομοιάζει την κατάσταση της αμαρτίας σαν νύκτα που δεν υπάρχει ούτε το αμυδρό φώς του φεγγαριού.

Την ασυγκράτητη τάση για σαρκική ηδονή την αποκαλεί η ποιήτρια “οίστρο ακολασίας”.

Παρακαλεί τον Χριστό να δεχθεί την με δάκρυα μετάνοια της και να καμφθεί η φιλευσπλαχνία του στους στεναγμούς της καρδιάς της. Τέλος, παρακαλεί τον Σωτήρα Χριστό, Αυτός, που έχει αμέτρητο έλεος για τους μετανοούντες να μην την παραβλέψει.

 

 

 

 

 

 

ΥΜΝΟΛΟΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΗ ΣΤΟ ΔΙΑΔΥΚΤΙo.

 

 

Αυγούστου 10, 2016

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥMΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνογραφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:42 πμ Διόρθωση

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

Α) Η Μεταμόρφωση είναι προοίμιο της δευτέρας και ενδόξου παρουσίας του Χριστού[1].

Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ ο Χριστός έλαμψε κατά τρόπο υπερφυσικό για τους παρισταμένους, τον Μωυσή και τον Ηλία, εκπροσώπους  της Παλαιάς Διαθήκης (του μωσαϊκού νόμου) και για τους προκρίτους αποστόλους Πέτρο Ιάκωβο και Ιωάννη, εκπροσώπους της Καινής Διαθήκης (της Χάρητος).  Αυτό το έκανε ο Χριστός με την άκτιστη θεϊκή ενέργεια του [2] και με τον σκοπό να δείξει εμφανώς  πως θα είναι το  μυστήριο της μελλοντικής δευτέρας και ενδόξου παρουσίας Του.  Κατά την Δευτέρα  παρουσία ο ίδιος ο Χριστός  (ύψιστος Θεός) θα παρουσιασθεί ως φύση Θεός[3]  (Θεός εκ φύσεως και όχι εκ θέσεως) μέσα στους κατά χάριν Θεούς[4].(θεωμένους  εκ θέσεως πιστούς ανθρώπους).

Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ονομάζει το μετά την Δευτέρα παρουσία χρονικό διάστημα όγδοο αιώνα.[5]: και λέει, ότι ….ο Χριστός  θα εμφανισθεί στους θεωμένους  πιστούς, κατά τον ίδιο τρόπο που εμφανίσθηκε στο Θαβώρ στους Αποστόλους[6]  Επίσης ο Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλάει για το φως της Μεταμορφώσεως της ογδόης[7] ότι είναι μυστήριο και συμπληρώνει, ότι κατά τον όγδοο αιώνα (δηλαδή το μετά την δευτέρα παρουσία ατελεύτητο χρονικό διάστημα) θα εμφανισθεί η βασιλεία του Θεού σύμφωνα με την θεϊκή επενέργεια..

Β) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε τη συνάντηση του κτιστού και του ακτίστου.[8]

Το άκτιστο στο Θαβώρ ήταν η παρουσία της Αγίας Τριάδας:  Ο Πατήρ με την φωνή που ακούστηκε αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός…  Ο Υιός ήταν η παρουσία του Χριστού ως τελείου Θεού (δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος) και συγχρόνως και τελείου ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα παρίστατο ως φωτεινή νεφέλη.

Ο Χριστός παρίστατο ως κυβερνήτης του Ουρανού, ως βασιλεύων της γης και κύριος των καταχθονίων (του Άδου). Ακριβώς για τον λόγο αυτόν παρευρέθησαν κοντά του

οι απόστολοι από την γη (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), ο προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης[9] ως εξ ουρανού (σαν από τον ουρανό)[10] και ο Μωσής από τους νεκρούς .Όλοι αυτοί αντιπροσώπευαν το κτιστό.

Γ) Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ έχουμε την κατά χάριν θεότητα των πιστών και την κατά φύσιν θεότητα του Χριστού[11].

Ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός λέει, ότι ο Χριστός δεν είναι κατά χάριν αλλά κατ ουσίαν  Υιός αγαπημένος και υπάρχει προαιώνια. Όταν έγινε άνθρωπος συναναστράφηκε  με μας τους ανθρώπους χωρίς να υποστεί μεταβολή η θεότητα του (ατρέπτως). Οι Απόστολοι και προφήτες που παρευρέθησαν στο Θαβώρ δεν είναι εκ φύσεως θεοί, αλλά κατά χάριν θεωμένοι  (μέσα από την προαίρεση τους, τον αγώνα τους και κυρίως την επενέργεια της θείας χάρητος

Δ) Το Θαβώρειο φως ήταν άκτιστο και όχι κτιστό[12].

Στον ειρμό της εβδόμης ωδής του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι  «…νυν καθωράθη Αποστόλοις τα αθέατα, Θεότης εν σαρκίω..», που μεταφραζόμενο σημαίνει ότι «..τώρα στο Θαβώρ οι Απόστολοι είδαν καθαρά αυτά που δεν μπορεί να δει ανθρώπινο μάτι, δηλαδή είδαν την θεότητα να αστράφτει μπροστά τους σε ανθρώπινο σώμα…»  Είναι γνωστό ότι και η ουσία αλλά και οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες και αμέθεκτες . Ο άνθρωπος δεν είναι άκτιστος, αλλά κτιστός, κτίσμα του Θεού. Συνεπώς με την απλή λογική δεν θα μπορούσε να έχει μέθεξη (συμμετοχή) ούτε στην άκτιστη ουσία ,αλλά ούτε και στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού.

Σύμφωνα όμως με τους φιλοκαλικούς πατέρες της ορθοδοξίας και ο «κτιστός» άνθρωπος μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να έχει μέθεξη (συμμετοχή) στις «κατά χάριν » άκτιστες ενέργειες του Θεού. Το «κατά χάριν» σημαίνει και από θεϊκή φιλευσπλαχνία. Κάτι ανάλογο ισχύει και για την«κατά χάριν θέωση» του ανθρώπου. Κατά συνέπειαν το Θαβώρειο φως που είδαν οι Απόστολοι ήταν άκτιστο και όχι κτιστό, όπως εσφαλμένα υποστήριζε ο καλαβρός Βαρλαάμ, (τον οποίον αντιμετώπισε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και τον κατεδίκασε και η ορθόδοξος σύνοδος του 1341).

Για το θέμα αυτό των «  κατά χάριν ακτίστων  ενέργειών  ».στο Θαβώρ ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης παρατηρεί [13] « εννοείται εδώ όχι η ουσία του Θεού, διότι αυτή είναι αθέατος και ακατανόητος, αλλά η ενέργεια η άκτιστηη χάριςκαι το φως αυτό που είδαν οι Απόστολοι».

Ε) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε μίξη όλης της Θεότητος με την ανθρωπότητα σε μία υπόσταση[14].

Στην τρίτη ωδή, τροπάριο τρίτο, του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι

«Θεός όλος υπάρχων,

όλος βροτός γέγονας,

όλη τη Θεότητι μίξας

την ανθρωπότητα,

εν υποστάσει σου,

ην εν δυσί ταις ουσίαις,

Μωυσής Ηλίας τε

είδον εν Θαβώρ »

Μετάφραση: Συ Χριστέ, που έχεις όλο το πλήρωμα της θεότητος, έγινες και τέλειος άνθρωπος (πήρες με την θέληση σου και όλη την βροτείαν θνητή φύση, όμως χωρίς αμαρτία και χωρίς το προπατορικό αμάρτημα και είσαι πάντα και τέλειος Θεός) και ένωσας με ολόκληρη την θεότητα σου την ανθρώπινη φύση σε μία υπόσταση. Αυτή την υπόσταση με τις δύο ουσίες είδαν ο Μωυσής και ο Ηλίας στο όρος Θαβώρ

Όλο το νόημα πέφτει στη φράση όλη «τη Θεότητι μίξας την ανθρωπότητα Δηλαδή ο υμνωδός με άλλα λόγια λέει ότι   εις ολόκληρον την φύσιν της θεότητος σου ήνωσας ολόκληρον την φύσιν της ανθρωπότητος εν τη μια υποστάσει

Γιάννης Κουτσούκος

Κεφαλλονιά 6-8-2016

Εορτή της Μεταμορφώσεως.

 

[1] Ωδή ενάτη, ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[2] Ακτιστο θαβώρειο Φως.

[3] Ως το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, όχι ως κτίσμα αλλά άκτιστος, άχρονος, παντοδύναμος κλπ, αποτελούμενος από την άκτιστη και αμέθεκτη θεϊκή ουσία και από τις άκτιστες και αμέθεκτες θεϊκές ενέργειες.

[4] Κατά χάριν θεοί είναι οι πιστοί εκείνοι που πέτυχαν στην εδώ ζωή τους με την αγαθή προαίρεση τους, τον πνευματικό τους αγώνα, την κάθαρση των ψυχικών και σωματικών παθών και κυρίως με την επενέργεια της θείας χάριτος να φθάσουν κατά τη Δευτέρα παρουσία στην κατά χάριν θέωση. Να γίνουν δηλαδή θέσει θεοί (κατά θέσιν) και όχι φύσει θεοί. (δηλαδή εκ φύσεως).

[5] P.G.96, 560.   Επίσης στην Κ.Δ και στην υμνολογία ονομάζεται και Καινή κτίση, μέλλοντας αιώνας ή καινή φωτοχυσία.

[6] P.G. 96, 560   ούτως ο Δεσπότης οφθήσεται τοις τελείοις θεράπουσιν αυτού, ον τρόπον εν όρει Θαβώρ τοις Αποστόλοις τεθέαται

[7] ΕΠΕ Γρηγ. Παλαμά ΕΡΓΑ 10, 362. Κατά την ογδόην γαρ, δυνάμει κρείτονος ενεργείας η βασιλεία του Θεού φαίνεται.

[8] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του μεγάλου υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[9] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[10] Δ Βασιλ. 2, 11

[11] Ωδή εβδόμη, τροπάριο τέταρτο ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[12] Ωδή εβδόμη, τροπάριο ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου  οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[13] Εορτοδρόμειο Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη, σελ 636

[14] Ωδή Τρίτη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

 

Δημοσιεύτηκε στις 10-8-2016

στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα

koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ιουνίου 26, 2015

Η ΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:01 μμ Διόρθωση

Κατά την Ανάληψη του Χριστού σύμφωνα με την υμνολογία και τους φιλοκαλικούς πατέρες της Ορθοδοξίας προκύπτουν τα πιο κάτω θεολογικά συμπεράσματα:

Α) Θεοποίηση της ανθρώπινης φύσης.

Ο Χριστός καταδέχθηκε να πάρει την πεσμένη ανθρώπινη φύση μας ακριβώς για να την επαναφέρει με την θεϊκή του δύναμη στην προπτωτική κατάσταση. Ενώ έγινε ο ίδιος τέλειος άνθρωπος – δανειζόμενος την ανθρώπινη σάρκα από την Θεοτόκο – υπήρξε συγχρόνως και πάντοτε και τέλειος Θεός, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος.

Στο δεύτερο κάθισμα του όρθρου της εορτής της Αναλήψεως αναφέρονται τα πιο κάτω: Ο προ των αιώνων και χωρίς αρχή (άναρχος) Θεός (Χριστός) αναλήφθηκε σήμερα, αφού με μυστηριώδη τρόπο θεοποίησε την ανθρώπινη φύση την οποία προσέλαβε[1].

Για τη λέξη θεοποίηση οι φιλοκαλικοί Πατέρες της ορθοδοξίας χρησιμοποιούν και τη φράση κατά χάριν θέωση. Σύμφωνα με τους ίδιους φιλοκαλικούς Πατέρες αυτός ήταν και ο σκοπός της ενσαρκώσεως του Χριστού (δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος), να δοθεί εν δυνάμει ( να δοθεί η δυνατότητα) σε όποιον το θελήσει και το προσπαθήσει να φθάσει και ο ίδιος στην κατά χάριν θέωση.

Η ακολουθία της θείας μεταλήψεως για το ίδιο θέμα χρησιμοποιεί την φράση εθέωσε της σαρκός το πρόσλημα. Δηλαδή ο Χριστός εθέωσε την ίδια την ανθρώπινη σάρκα που είχε προσλάβει. Και φυσικά έδωσε εν δυνάμει την ίδια δυνατότητα σε όποιον το θελήσει να το πετύχει και αυτός.

Β) Η Ανάληψη του Χριστού έγινε με δόξα σε αντίθεση με την ενσάρκωση του.

Στο πρώτο κάθισμα της εορτής αναφέρεται η φράση ανήλθες μετά δόξης ως Θεός. Αυτό επιβεβαιώνεται και από το κείμενο των Πράξεων των Αποστόλων[2] όπου αναφέρονται τα πιο κάτω.  Και ταύτα ειπών βλεπόντων αυτών επήρθη και νεφέλη υπέλαβεν αυτόν από των οφθαλμών αυτών,  δηλαδή και αφού τους είπε τα πιο πάνω και ενώ τον παρατηρούσαν ανελήφθη στους Ουρανούς και η νεφέλη τον περιέλαβε, έως ότου χάθηκε από τα μάτια τους. Η νεφέλη εδώ είναι η θεία δόξα, που ταυτίζεται από πολλούς Πατέρες με την παρουσία του Αγίου Πνεύματος.

Γ) Θα έλθει (ο Χριστός) κατά την Δευτέρα Παρουσία με τον ίδιο τρόπο, που ανελήφθη.

Η φράση του Ευαγγελιστή Λουκά στις πράξεις των Αποστόλων που γράφει, ότι ο Χριστός θα ξανάλθει κατά την Δευτέρα Παρουσία με την ίδια δόξα  με την οποία αναλήφθηκε, είναι η πιο κάτω: Ούτως ελεύσεται, όν  τρόπον εθεάσασθε αυτόν πορευόμενον εις τον Ουρανόν[3]. Δηλαδή με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να ανεβαίνει στους ουρανούς (με δόξα), με τον ίδιο τρόπο  θα ξανάλθει (κατά την Δευτέρα Παρουσία).

Ο ίδιος αυτός τρόπος θα είναι η θεοποιημένη (δοξασμένη) ή κατά χάριν  θεωμένη ανθρώπινη μορφή του Χριστού ως τελείου ανθρώπου, χωρίς  όμως να παύσει να είναι πάντα και τέλειος Θεός. Με άλλα λόγια, ότι είδαν οι μαθητές του κατά την Ανάληψη στο Όρος των Ελαιών, ήταν η ανθρώπινη σάρκα, που προσέλαβε ο Χριστός ως τέλειος άνθρωπος, αλλά σε θεωμένη (δοξασμένη) μορφή. Την ίδια στιγμή όμως – όπως και πάντοτε – ήταν και  είναι  και τέλειος Θεός. Και εδώ οι νηπτικοί Πατέρες της Ορθοδοξίας λένε, ότι ο Χριστός κατά την ενσάρκωση του προσέλαβε όλη την ανθρωπότητα (φανερή) αλλά συγχρόνως είχε και όλη την Θεότητα (κρυμμένη). Η σχετική φράση του Οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού στον ιαμβικό κανόνα της Μεταμορφώσεως, ωδή γ, τροπάριο. β,  είναι η εξής. Θεός όλος υπάρχων, όλος βροτός γέγονας, όλη τη θεότητι  μίξας τη αννθρωπότητι….

Εξάλλου στο Σύμβολο της Πίστεως αναφέρεται και η φράση  και πάλιν ερχόμενον μετά δόξης κρίναι ζώντας και νεκρούς. Το βάρος της έννοιας εδώ πέφτει στο μετά δόξης. Δηλαδή θα έλθει πάλι με δόξα κατά την Δευτέρα Παρουσία.

Σε μερικά σημεία η υμνολογία της Αναλήψεως αναφέρει απλώς την φράση μετά σώματος αναληφθέντα.[4] Φυσικά εδώ ο υμνογράφος εννοεί  το θεωμένο σαρκικό ανθρώπινο σώμα του Χριστού, το οποίο ο ίδιος με την θεϊκή του δύναμη δόξασε και ανύψωσε.

Και αυτό ακριβώς είναι και ένα άλλο πολύ σπουδαίο θεολογικό νόημα της Ανάληψης του Χριστού. Δόξασε με την δική του θεϊκή δύναμη – ως τέλειος Θεός- την δική του ανθρώπινη φύση, (την οποία είχε προσλάβει από την Θεοτόκο) και την ανύψωσε δοξασμένη στα ουράνια. Έτσι έδωσε και την δυνατότητα όποιος άλλος άνθρωπος το θελήσει και το επιδιώξει να μπορεί και αυτός να πετύχει το ίδιο και με την δική του ανθρώπινη φύση.  Δηλαδή  να ακολουθήσει τον ίδιο δοξασμένο δρόμο της ατομικής Αναλήψεως του.

Στο  σημείο αυτό ο Απόστολος Παύλος που μιλάει για την δική μας Ανάληψη χρησιμοποιεί την φράση αρπαγηθησώμεθα εν νεφέλαις εις απάντησιν του Κυρίου εις αέρα  και ούτω πάντοτε συν Κυρίω εσόμεθα.[5] Αυτό  σημαίνει ότι κατά την Δευτέρα παρουσία θα αρπαχτούμε μέσα σε θεία δόξα (νεφέλες) για να συναντήσουμε τον Χριστό στο αέρα (ουρανό) και με αυτό τον τρόπο θα είμαστε πάντα μαζί του. Εδώ ο Απόστολος Παύλος αναφέρεται την Ανάληψη κατά την Δευτέρα Παρουσία – μετά την κοινή Ανάσταση – όλων αυτών των ανθρώπων που θα κριθούν να πάνε σε ανάσταση ζωής[6] (αιώνιος Βασιλεία) και όχι αυτών που θα πάνε σε ανάσταση κρίσεως[7].

Αυτό είναι μία ασύλληπτη υπέρβαση για τα ανθρώπινα δεδομένα και μεγάλη τιμή για το ανθρώπινο γένος, διότι ο πεπερασμένος χρονικά άνθρωπος μπορεί να μεταβεί στην κατά χάριν αιωνιότητα, από την φθορά στην  αφθαρσία, από τον θάνατον στην ζωή και από την μεταπτωτική κατάσταση στην προπτωτική ή κατά χάριν θέωση. Με άλλα λόγια ο υλικός άνθρωπος μπορεί να γίνει μικρός Θεός ζώντας αιώνια μέσα στη Χάρη του Θεού. Αυτό σημαίνει η λέξη θέωση. Οι φιλοκαλικοί Πατέρες εκφράζονται για το ίδιο θέμα με την φράση: Μέθεξη (συμμετοχή) στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού.   Όλα αυτά σημαίνουν και νίκη κατά του Θανάτου.

Δ) Με το ίδιο αυτό δοξασμένο ανθρώπινο σώμα της Αναλήψεως ο Χριστός επέτυχε να είναι συγκάθεδρος (εκ δεξιών καθέδρας) του ουρανίου θρόνου του Πατρός.

Αυτό αναφέρεται στο τρίτο κάθισμα του Όρθρου της Πέμπτης της Αναλήψεως με την πιο κάτω φράση: Τω θρόνω τω πατρικώ σου συγκάθεδρον απειργάσω. Αυτό είναι με άλλα λόγια επίσης μία μεγάλη τιμή και δόξα για το ανθρώπινο γένος και το ανθρώπινο φύραμα, που το έκανε ο Χριστός και Θεός –όπως αναφέρει και το ίδιο το κείμενο- ως ελεήμων και φιλάνθρωπος. Αλλά και στο Πιστεύω υπάρχει η φράση: Και καθεζόμενον εκ δεξιών του Πατρός.

Ε) Η ενσάρκωση, η κάθοδος του Χριστού στον Άδη, η Ανάσταση του, η Ανάληψη του και η εκ δεξιών καθέδρα έχουν αλληλουχία και συνδέονται μεταξύ τους ως ένα σχέδιο της θείας οικονομίας για την ανόρθωση του ανθρωπίνου γένους από την πτώση του.

Το ίδιο τρίτο κάθισμα της εορτής συνδέει τα πιο πάνω σε ένα ενιαίο σύνολο και λέει τα εξής:

ΕΝΣΑΡΚΩΣΗ: Κατελθών ουρανόθεν εις τα επίγεια. Δηλαδή ενώ ήσουν Θεός, καταδέχθηκες να λάβεις στη γη ανθρώπινη σάρκα.

ΑΝΑΣΤΑΣΗ-ΚΑΘΟΔΟ ΣΤΟΝ ΑΔΗ: Και την κάτω κειμένην εν τω Άδη φρουρά, συναναστήσας ως Θεός αδαμιαίαν μορφήν.. Δηλαδή με την θεϊκή σου δύναμη ανέστησες μαζί με τον εαυτόν σου και την μορφή του Αδάμ, που ήταν σκλαβωμένη στον Άδη.

ΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟΥΣ ΟΥΡΑΝΟΥΣ: Εις ουρανούς αναγαγών, δηλαδή την αδαμιαίαν (του Αδάμ) αυτή μορφή (χοϊκή, ανθρώπινη) την ανύψωσες στα ουράνια.

ΣΥΓΚΑΘΕΔΡΟΣ ΣΤΟΝ ΘΕΙΚΟ ΘΡΟΝΟ: Τω θρόνω τω πατρικώ συγκάθεδρον απειργάσω. Όχι μόνο την ανύψωσες την αδαμιαίαν (ανθρώπινη) μορφή, αλλά και την εδόξασες και ετίμησες  με την εκ δεξιών καθέδρα του Πατρός ( να κάθεται εκ δεξιών –σύνθρονος- του Θεού Πατρός.

Γιάννης Κουτσούκος

Κεφαλλονιά 21-5-2015.    Ημέρα Πέμπτη, εορτή  της Αναλήψεως.

——————————————————-

[1] Αρχαίο κείμενο; Ο προαιώνιος Θεός  και άναρχος ήνπερ ανείληφε, φύσιν ανθρώπειον, μυστικώς σήμερον θεοποιήσας ανελήφθη.

[2] Πράξεις κεφ. Α, 9

[3] Πράξεις κεφ . Α, 11

[4] Ωδή γ, τροπ. γ

[5] Προς Θεσσαλονικείς Α, 17

[6] Ιωάννου κεφ.9, στιχ. 29

[7] Ιωάννου κεφ.9, στιχ. 29

 

Δημοσιεύτηκε στις 26-6-2015

στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα

koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Αυγούστου 23, 2014

Η κάθαρση των παθών σύμφωνα με τον υμνογράφο των Θεοφανίων Κοσμά.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία,Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:51 πμ Διόρθωση

Ο Ειρμός της ΣΤ’ Ωδής των Θεοφανείων του πεζού κανόνα του υμνογράφου Κοσμά.

—————————————–

Αρχαίο κείμενο.

φωνή το Λόγου,

λύχνος το φωτός, Εωσφόρος,

το λίου Πρόδρομος,

ν τ ρήμ

μετανοετε, πσι βο τος λαος,

καί προκαθαίρεσθε,

δού γάρ πάρεστι Χριστός,

κ φθορς τόν κόσμον λυτρούμενος.

—————————————————-

Μετάφραση. (Γιάννη Κουτσούκου)

(Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο οποίος είναι) η Φωνή του Λόγου,

το λυχνάρι του φωτός (Χριστού),

ο Αποσπορίτης, (που λάμπει λίγο προτού ανατείλει ο Ήλιος-Χιστός),

ο Πρόδρομος του Ηλίου (Χριστού)

φωνάζει σε όλους τους λαούς δυνατά στην έρημο (και λέει)

μετανοείτε και κάνετε προκάθαρση ( των παθών σας),

διότι να έρχεται ο Χριστός,

ο οποίος θα απαλλάξει τον κόσμο από την φθορά

(και θα δωρίσει εν δυμάμει την κατά χάριν αφθαρσία,

και αθανασία)

—————————————————————–

Σχόλιο (Γιάννη Κουτσούκου)

Η παρουσία του Ιωάννου του Προδρόμου- σύμφωνα με τον υμνογράφο Κοσμά, επίσκοπο Μαϊουμά. πόλεως Φοινίκης και αυτάδελφο του Δαμασκηνού-έχει σκοπό και την προκάθαρση των βαπτιζομένων από τα πάθη ψυχής και σώματος. Την τελική κάθαρση θα την επιφέρει ο ερχόμενος μετά από αυτόν Χριστός, ο οποίος με την θεϊκή του δύναμη θα απαλλάξει τον κόσμο από την φθορά. (Θα δωρίσει εν δυνάμει την νίκη κατά του θανάτου και την αθανασία σε όσους θελήσουν και επιτύχουν με την κάθαρση των παθών  τους και την μέθεξη –συμμετοχή- στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού).

————-

Από την συγγραφική εργασία  του Γιάννη Κουτσούκου  με τον τίτλο  Επιλογή κειμένων από την ορθόδοξη υμνογραφία.

 

Δημοσιεύτηκε στις 23-8-2014

στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα

koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

 

 

 

Αυγούστου 14, 2009

Δύο ύμνοι από τον Δεκαπενταύγουστο.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:10 μμ Διόρθωση

τεκούσα δε την όντως ζωήν

Προς την ζωήν μεθέστηκας,

Την θείαν και ενυπόστατον.

(ωδή τρίτη ,ύμνος πρώτος)

Μετάφραση

Με το που γέννησες όμως την αληθινή ζωή

Μετατέθηκες προς τη ζωή

Τη θεία και αυθύπαρκτη,δηλαδή

Τον Χριστόν

Με τον ύμνο αυτό ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός ( όγδοος αιώνας μ.Χ) υμνεί την μετάσταση της Θεοτόκου .

————————————————————

Και αλλού ο  υμνογράφος Κοσμάς αναφέρεται  (ίδια εποχή)  στην τελευταία  προσευχή της Θεοτόκου προς τον Υιόν της για όσους πιστεύουν είς Αυτόν.

Ους μοι εκτήσω

Εις αιώνας φύλλατε βοώντας σοι

(ωδή ογδόη,ύμνος δεύτερος)

Μετάφραση

Αυτούς που απέκτησες (με τη σταυρική θυσία σου)

Φύλαξε τους για χάρη μου αιώνια

Καθώς σε υμνούν……

 

Δημοσιεύτηκε στις 14-8-2009

στο διαδίκτυο, στην ιστοσελίδα

koutsoukos. wordpress.com

 

 


ΘΕΟΛΟΓΙΑ.

 

Λίγα λόγια για την μυστική Θεολογία της ορθοδοξίας.

Από την φιλοκαλία των ιερών νηπτικών

 

Πιο κάτω θα απαντήσουμε σε μερικά ερωτήματα από τα έργα του Γρηγορίου του Παλαμά, με την ευκαιρία του Τριωδίου: (Η Β’ Κυριακή της Σαρακοστής είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά. Μεγάλο νηπτικό πατέρα της Ορθοδοξίας)

  • ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΘΕΟΣ; Αποτελείται από ουσία και ενέργειες του Θεού. Τα δύο αυτά είναι διαφορετικά αν και αποτελούν ένα “όλον”.
  • Τι είναι θεία ουσία; Παραπέμπει στην απόλυτη υπερβατικότητα του Θεού; στην οποία εμείς οι άνθρωποι δεν θα μπορέσουμε ποτέ να μετάσχουμε ούτε σε αυτή, ούτε στην άλλη ζωή.
  • Τι είναι θείες ενέργειες του Θεού;

Οι θείες ενέργειες διαπερνούν ολόκληρη την δημιουργία και σε αυτές ο άνθρωπος μπορεί να μετά- σχει με την διαμεσολάβηση της χάρητος.

  • Τι είναι Θέωση; Είναι η ένωση με τις ενέργειες του Θεού, όχι με την ουσία του.
  • Περί κτιστού και άκτιστου φωτός.

Το αποτέλεσμα των άκτιστων ενεργειών του Θεού μπορεί να είναι κατά χάριν και κτιστό, αν και οι ίδιες ενέργειες (θείες)! είναι :

α) υπερφυσικές

β) αιώνιες.

γ) άκτιστες και

δ) τριαδικές (εκπορεύονται ταυτόχρονα και από τα τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος

 

Ερώτηση: Οι άκτιστες ενέργειες πρέπει να ταυτιστούν με την υπόσταση του Αγ.Πνεύματος;

Απάντηση: Όχι

 

6)Ερώτηση Τι ήταν τό Θαβώρειο φως; Κτιστό ή φυσικό;

Απάντηση: Oύτε  κτιστό , ούτε φυσικό, αλλά  H ΑΚΤΙΣΤΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ (άκτιστη δόξα)

 

7) Λίγα λόγια: για την άκτιστη δόξα:

-Την αντιλαμβάνονται στην προσευχή τους οι. Άγιοι.

-Θα λάμψει μέσα από το Χριστό την Δευτέρα παρουσία.

-Υπάρχει εμπειρία της δόξας αυτής από την παρούσα ζωή.

-Αυτό είναι η εσχατολογική δόξα και η. λάμψη (λαμπρότητας) του μέλλοντος αιώνος, δηλαδή η αιώνια λάμψη του μέλλοντος Αιώνος.

8)Εσχατολογικός χαρακτήρας του θείου φωτός: Όσοι έχουν από την εδώ ζωή εμπειρία του άκτιστου (θείου ) φωτός εκπληρώνουν ένα προφητικό ρόλο; δηλαδή: Με την πρόγευση και προσμονή του μέλ­λοντος αιώνος προλέγουν την Δευτέρα Παρουσία όπως ακριβώς οι προφήτες της Π.Δ . προείπαν την έλευση του Χριστού.

Δοξάζεται και το σώμα μαζί με την ψυχή;

Ναι το σώμα δοξάζεται μαζί με την-ψυχή.

Η Θέωση είναι ζωντανή και συγκεκριμένη ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ, αγνό δώρο της χάριτος. Την| εμπειρία της θεώσεως μπορεί να έχει ο άνθρωπος στη παρούσα ζωή (με απλά λόγια την πρόγευση του Παραδείσου).

 

 

Δημοσιεύτηκε στις 27-3-2002

στην ιστοσελίδα koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

Το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων.

( ή η νίκη κατά του θανάτου

 

Του Γιάννη Κουτσούκου

Θα προσπαθήσουμε με απλά, λόγια να δώσουμε την θεολογική  άποψη για την ενσάρκωση του θείου Λόγου μέσα από τα πατερικά κείμενα της Φιλοκαλίας των Ιερών Νηπτικών, χωρίς να προσθέσουμε τίποτα δικό μας:

Πρόκειται για την εφαρμογή ενός σχεδίου, της θείας οικονοίας για να δοθεί στον άνθρωπο εκ νέου (μετά την πτώση του) η δυνατότητα της θεώσεώς του. Τη δυνατότητα αυτή που δόθηκε στον άνθρωπο μετά την ενσάρκωση του Χριστού, οι νηπτικοί πατέρες την ονομάζουν «εν δυνάμει κατά χάριν θέώση»

Προ της πτώσεως ο άνθρωπος ήταν πλημμυρισμένος με τη χάρη του θεού: Οι φιλοκαλικοί πατέρες μιλάνε για το «αρχέτυπον κάλλος» και για «κατ’εικόνα και ομοίωση» του ανθρώπου με το Θεό.. Ακριβώς για να δώσει τη δυνατότητα επανόδου του ανθρώπινου γένους σε αυτήν την προπτωτική κατάσταση ήλθε ο Χριστός στη Γη. Τι συνέβη όμως με το «κατ’εικόνα» Και «καθ’ ομοίωσιν» μετά την πτώση (απομάκρυνσή από τη χάρη του Θεού λόγω των σωματικών και ψυχικών παθών);

Το κατ’εικόνα, πού είχε χαρίσει ο Θεός στον άνθρωπο, διατηρήθηκε και μετά την πτώση του. Τι είναι το κατ’ |εικόνα; Είναι τα χαρίσματα που έδωσε ο θεός; όπως τη Λογική, το Αυτεξούσιο της θελήσεως, την Ψυχή και λοιπά, έτσι ώστε ο άνθρωπός είναι Πρόσωπο και όχι ζώον.

1 Τι έγινε όμως με το «καθ’ ομοίωσιν»; Το «καθ’ ομοίωσιν» το έχασε ο άνθρωπος με την πτώση του και καλείται με την ενσάρκωση του Χριστού να το επανακτήσει, εφ’ όσον το θελήσει. Εδόθη δηλαδή η δυνατότητα σε όποιον το θέλει με την ενσάρκωση του χριστού να το επανακτήσει.                                                  (

Τι σημαίνει «καθ’ ομοίωσιν»; Σημαίνει ότι ο άνθρωπος μπορεί ο Ίδιος να θεωθεί πάλι, δηλαδή να γίνει ο ίδιος μικρός Θεός. Όχι βέβαια «φύσει θεός» αλλά «θέσει Θεός». Με πιο απλά λόγια, ακόμη,να ζήσει πάλι μέσα στη χάρη του θεού πλημμυρισμένος από αυτήν. Και αν δούμε την έκφραση των νηπτικών πατέρων για αυτό (το θέμα λένε: «Να έχει μέθεξη- συμμετοχή- στις κατά Χάριν άκκτιστες ενέργειες του θεού». Δηλαδή να έχει Αγιότητα. Προϋπόθεση «βέβαια γι’ αυτό είναι να καθαρίσει κάποιος τον εαυτόν του από τα ψυχικά και σωματικά πάθη, να υπάρχει η προαίρεσή του για αυτό και κυρίως να επενεργήσει επάνω του η θεία Χάρη. Τι συνέβη όμως τα Χριστούγεννα; 0 Χριστός- σύμφωνα πάντα με τους Αγίους νηπτικούς πατέρες της ορθοδοξίας- έλαβε κατά τη γέννησή του «όλην τη θεότητα» και «όλην την ανθρωπότητα», δηλαδή μιλάμε για τον τέλειο θεό και τον τέλειο Άνθρωπο. Ακόμη και κατά την παραμονή του στον τάφο δεν έπαψε να είναι ο τέλειος Θεός και ο τέλειος Άνθρωπος. Ακριβώς με την θεϊκή αυτή δύναμη νίκησε τον θάνατο αναστήθηκε. Δηλαδή αναστήθηκε με την αυτεξούσια θεϊκή του δύναμη, πράγμα που δεν μπορεί να κάνει κανένα ανθρώπινο κτίσμα μόνο με τη δικήτου ανθρώπινη δύναμπ.

Η νίκη αυτή κατά του θανάτου έδωσε τη δυνατότητα όχι μόνο στο ανθρώπινο σώμα τού Χριστού με το οποίον ανελήφθη να νικήσει το θάνατο, αλλά και σε κάθε άνθρωπο, που θα μπορέσει να θεωθεί να νικήσει και αυτός το θάνατο. Και αυτό είναι πολύ σπουδαίο, δηλαδή η δυνατότητα που χάρισε η ενσάρκωση του Χριστού σε κάθε ανθρώπινη ύπαρξη- αν το θελήσει και το πετύχει- να νικήσει το θάνατο. Αυτό είναι μια ασύλληπτη υπέρβαση που οδηγεί από το θάνατο στη ζωή, από την φθορά στην αφθαρσία;από το πεπερασμένο χρονικά στο μη πεπερασμένο. Και όλα αυτά αποκλειστικά και μόνο συμβαίνουν μέσα από τη χάρη του Θεού.

Το σπουδαίο βέβαια είναι ακόμη ότι ο Χριστός κατά την Ανάληψη του αναλήφθηκε με το αναστημένο ανθρώπινο σώμα του και έτσι «θέωσε της σαρκός το πρόσλήμά», ‘δηλαδή θέωσε την ανθρώπινη φύση, που είχε προσλάβει. Αυτό σημαίνει ότι ετίμησε και τιμά εδόξασε και δοξάζει την ανθρώπινη φύση, η οποία είχε πέσει. Έτσι ο Χριστός έγινε πρωτότοκος και πρωτοπόρος της Α αναστάσεως και για όλους τους ανθρώπους. Πάντα βέβαια «εν δυνάμει», δηλαδή εδόθη η δυνατότητα σε όποιον το θελήσει. Άπό εμάς εξαρτάται αν με την προαίρεσή μας και με ένα πνευματικό αγώνα ελκύσουμε τη θεία χάρη η οποία θα μας οδηγήσει στη θέωση καί στην ασύλληπτη υπέρβαση, που οδηγεί στη νίκη κατά του θανάτου.

Γιάννης Κουτσούκος
Κόρινθος

 

 

Δημοσιεύτηκε στις 27-12-2007 στην εφημερίδα Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ, στο Δελτίο αποφοίτων Εκκλησιαστικής Σχολής Κορίνθου και στις 21-12-2014 στην ιστοσελίδα Sfendona.gr.

 

 

 

 

 

 

Φεβρουαρίου 22, 2009

Από την φθορά στην αφθαρσία,μία ασύλληπτη ανθρώπινη υπέρβαση.

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:09 πμ Διόρθωση

Τριώδιο, λέξη που σημαίνει τρεις ωδές. Λοιπόν δεν έχει καμία σχέση με το σημερινό καρναβάλι. Οι ωδές αυτές είναι πράγματι σπουδαία και εξαίσια ποιήματα, τα οποία περιέχονται στο ομώνυμο λειτουργικό βιβλίο της Εκκλησίας μας. Ανοίγει την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και κλείνει το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου.

Το τριώδιο έχει διατάξει έτσι τους ύμνους του  ώστε να αποτελούν μία κλίμακα πνευματικής ανάβασης. Κάθε εβδομάδα  του είναι και ένα σκαλοπάτι της πνευματικής αυτής ανάβασης. Ετσι προβάλλεται διαδοχικά από το πρώτο (χαμηλό) σκαλοπάτι μέχρι το τελευταίο (πιο υψηλό)  κάθε Κυριακή και μία αρετή ή μία  πνευματική διαδικασία ή μία πνευματική προτροπή.

Για παράδειγμα  έχουμε αντίστοιχα και επιγραμματικά  τις  πιο κάτω περίπου  πνευματικές διεργασίες και νοήματα.

1) Ειλικρινής ταπείνωση και συναίσθηση αμαρτολότητος του ανθρώπου αλλά και  το έλεος του Θεού.

2) Ειλικρινής μετάνοια και επιστροφή,αλλά και την  συγχώρεση.

3) Ανθρώπινο αυτεξούσιο της θελήσεως, αλλά και δικαία θεϊκή κρίση.

4) Ανθρώπινη παρακοή, αλλά και απόλυτη δικαιοσύνη του Θεού.

5) Ορθό δόγμα και ομολογία, αλλά και κατά χάριν αθανασία.

6)  Ανθρώπινη μίμηση Αγίων, αλλά και δικαίωση.

7) Θάνατο, αλλά και ανάσταση με κατά χάριν θέωση .

8)  Φθορά, αλλά και την ασύλληπτη υπέρβαση για την μετάβαση από την φθορά στην αφθαρσία.

Αποκορύφωμα της ανεπανάληπτης, αλλά και άγνωστης σε πολλούς υμνογραφίας του Τριωδίου είναι οι  περίφημες ωδές και τα ποιήματα της μεγάλης εβδομάδας.Αυτά είναι συνθέσεις και μελοποιήσεις σπουδαίων και γνωστών ποιητών και μουσουργών με βαθύτερα φιλοκαλικά και δογματικά νοήματα τονισμένα βέβαια στην βυζαντινή μουσική, η οποία ονομάζεται και μουσική των Ελλήνων. Τα ποιήματα αυτά τα διέπουν ένας άκρατος λυρισμός και πολλά λογοτεχνικά σχήματα .

Από  αυτά προκύπτει σαφέστατα, πως μέσα από τον θάνατο και την εκούσια θυσία  πηγάζει η ζωή, πράγμα ίσως απόκοσμο για την σημερινή υλιστική και καταναλωτική φιλοσοφία. Τα όρια μεταξύ πένθους και χαράς ενίοτε  εκμηδενίζονται σε αυτούς τους σταυροαναστάσιμους ύμνους, οι οποίοι μιλούν πλέον για χαρμολύπη και για χαροποιό πένθος.

Επίσης μιλούν για την άκρα ταπείνωση,για  την έμπρακτη υπέρτατη αγάπη, για την ανάσταση ( μετάβαση από την ύλη στην θεωμένη μορφή της πάντα βέβαια κατά χάρην),για την εν δυνάμει κατά χάρην θέωση της ανθρώπινης ύπαρξης , (και συνεπώς θα λέγαμε σήμερα για την μοναδική  δυνατότητα της  υπέρβασης του χωροχρόνου από  την ανθρώπινη ύπαρξη) με την  κατά χάρην μετάβαση στη καινή κτίση κ.λπ. .Και όλα αυτά  πηγάζουν βέβαια μέσα απο την σταυρική θυσία του Θεανθρώπου .

Ο άνθρωπος καλείται, αν το θελήσει βέβαια, να βάλλει την καλή του προαίρεση και να κάνει έναν  κατά δύναμην πνευματικό αγώνα, περιορίζοντας  κυρίως τα ψυχικά και σωματικά του πάθη. Εχοντας χαρισμένο το κατ εικόνα μπορεί να φθάσει  στο καθ ομοίωση με την επενέργεια της θείας Χάρης.

Δυστυχώς η γλώσσα των κειμένων αυτών δεν είναι εύκολα κατανοητή, με αποτέλεσμα να παραμένουν οι ύμνοι αυτοί σαν κρυμένα μαργαριτάρια για τον περισσότερο κόσμο. Υπάρχουν όμως μεταφράσεις για όποιους επιθυμούν να κατανοήσουν τα θεόπνευστα αυτά νοήματα.

 

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ στις 24-2-2009.

Επίσης στις 22-2-2009  στην ιστοσελίδα  koutsoukos. wordpress.com.

 

 

 

 

Μαρτίου 15, 2009

Άνθρωπος, ο εγκλωβισμένος στο χωροχρόνο και η μοναδική διέξοδός του

Filed under: Θεολογία,Φυσικές Επιστήμες,Φιλοσοφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 7:04 μμ Διόρθωση

Όσο κι αν φαίνεται, ότι η ανθρώπινη ύπαρξη έκανε προόδους στις φυσικές επιστήμες, δεν παύει να είναι σήμερα, αλλά και στο μέλλον, η ίδια εγκλωβισμένη στον πλανήτη γη και το πολύ-πολύ και σε μερικούς άλλους γειτονικούς πλανήτες. Για να βγει από το αδιέξοδο αυτό ο άνθρωπος και να εξαπλωθεί στο αχανές σύμπαν πρέπει να υπερβεί το κρίσιμο όριο της ταχύτητας του φωτός, δηλαδή τα 330 χιλιάδες χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Αυτό όμως είναι, ως γνωστό, αδύνατο για ένα υλικό σώμα, όπως είναι το ανθρώπινο.

Από την άλλη πλευρά οι γνώσεις του ανθρώπου για το μικρόκοσμο περιορίζονται δραματικά από την αρχή της απροσδιοριστίας του φυσικού και νομπελίστα Heisenberg. Συνεπώς υπάρχει φραγμός και εγκλωβισμός του ανθρώπου και προς τα κάτω, δηλαδή τον μικρόκοσμο, αλλά και προς τα επάνω, δηλαδή τον μεγάκοσμο. Αυτό σημαίνει, ότι ο άνθρωπος είναι εγκλωβισμένος και χωροχρονικά σε μια πολύ μικρή γωνιά του άπειρου σύμπαντος.

Ερώτημα: Υπάρχει λύση;

Όπου σταματούσε η επιστήμη ανέκαθεν την λύση την έδιδε η θεολογία. Στα κείμενα της Αγίας Γραφής αλλά κυρίως στα κείμενα των φιλοκαλικών πατέρων της ορθοδοξίας υπάρχουν αναφορές, με θεολογικό βέβαια τρόπο εκφρασμένες, οι οποίες μιλούν για τον άνθρωπο και την «θέωση» του. Η λέξη θέωση περικλείει εκτός των άλλων και όλο το νόημα της υπέρβασης, που μπορεί να κάνει η ανθρώπινη ύπαρξη μέσα στο χωροχρόνο. Και αυτό είναι ακριβώς το ίδιο νόημα, έτσι όπως το εκφράζει με μαθηματικές λογικές η πεπερασμένη ανθρώπινη γνώση μέσα από τις λεγόμενες φυσικές επιστήμες.

Θέωση σημαίνει – εκτός άλλων -αλλαγή του ανθρωπίνου σώματος σε ένα καινούργιο «πνευματικό σώμα», όμοιο με το σώμα του αναστημένου Χριστού. Η λέξη πνευματικό θα μπορούσε να μπει σε εισαγωγικά, διότι πρόκειται για το θεωμένο υλικό ανθρώπινο σώμα .Ο Χριστός κατά την ανάστασή του «εθέωσε της σαρκός το πρόσλημα», όπως λέει και η ακολουθία της θείας μεταλήψεως. Δηλαδή εθέωσε την ανθρώπινη σάρκα ,που προσέλαβε κατά την γέννησή του. Αναστήθηκε με αυτή και αναλήφθηκε με αυτήν (δηλ. την θεωμένη μορφή της). Εδώ ακριβώς έχουμε υπέρβαση των φυσικών νόμων, όπως τους εκφράζει μαθηματικά η ανθρώπινη πεπερασμένη λογική και η περιορισμένη ανθρώπινη διάνοια. Η υπέρβαση αυτή είναι η μοναδική που οδηγεί την ανθρώπινη ύπαρξη από τη φθορά στην αφθαρσία, από την ύλη στη θεωμένη μορφή της, από το πεπερασμένο στο «κατά χάριν άπειρο», από την γη στην καινή κτίση, από τον θάνατο στη ζωή (την μετά θάνατον ζωή). Την δυνατότητα όμως της «κατά χάριν θεώσεως» έχει δώσει η ενανθρώπιση του θείου Λόγου σε όλους τους ανθρώπους. Βέβαια αυτό θα συμβεί, εάν το θελήσουν οι ίδιοι και αγωνισθούν γι’ αυτό. Η θέωση επιτελείται με την μέθεξη (συμμετοχή) στις «κατά χάριν» άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού, εφόσον φθάσει κάποιος σε ένα σημείο κάθαρσης. , φωτισμού και θεώσεως. Προϋπόθεση για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι ο άνθρωπος πέρα από την καλή του προαίρεση και το αυτεξούσιο της θελήσεως του να μπορέσει να ελκύσει και την επενέργεια της θείας Χάρης.

Όλα αυτά είναι «εν δυνάμει» δηλ. έχει δοθεί η δυνατότητα στον άνθρωπο. Και αυτή ακριβώς η δυνατότητα πηγάζει μέσα από τη σταυρική θυσία του Χριστού, ως τελείου Θεού και τελείου ανθρώπου. Το «εν ενεργεία», δηλαδή η πραγματοποίησή της εναπόκειται σε εμάς. Να λοιπόν που η ορθόδοξη πίστη μας, προσφέρει στον κάθε πιστό αυτό που οι πατέρες της εκκλησίας και οι ορθόδοξοι υμνογράφοι ονομάζουν θέωση. Στη γλώσσα όμως και στη λογική της περιορισμένης ανθρώπινης γνώσης θα μπορούσε κάλλιστα να ονομασθεί μοναδική διέξοδος και απεγκλωβισμός του ανθρώπου από τα δεσμά της ύλης και του χωροχρόνου.

Το κείμενο αυτό είναι ένα απόσπασμα από την συγγραφική προσπάθεια του Γιάννη Κουτσούκου για την επαλήθευση της  ορθόδοξης θεολογίας από τις σημερινές φυσικές επιστήμες.

Δημοσιεύθηκε στις 12-5-2009 στην εφημερίδα ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ

Και στις 15-3-2009 στην ιστοσελίδα koutsoukos. wordpress.com.

 

Γιάννης Κτσούκος

 

 

 

 

 

 

 

Η μετά θάνατον ζωή και η ανακαίνιση του σύμπαντος

 

Από την φιλοκαλία των ιερών νηπτικών

 

Μέσα στα κεί­μενα του Αγίου Συμεώνος του νέου Θεολόγου βρίσκεται ο πυρήνας της ο ρ θ ό δ ο ξ. η ς πίστης μας, ο οποίος όμως δυστυχώς σήμερα ή έχει αγνοηθεί ή δεν τονίζεται, όσο έπρεπε από τη ‘ διοικούσα Εκκλησία.

Τί .γίνεται, λοιπόν, μετά το θάνατο;

Σύμφωνα με τον Άγιο Συμεών, την ώρα του θανάτου -που η εκκλησία ονομάζει κοίμηση- υπάρχει ένας προσωρινός χωρισμός σώματος και ψυχής. Στη δευτέρα παρουσία θα έχουμε ανάσταση νεκρών και ένωση πάλι ψυχής και σώματος, αλλά σε νέο σώμα “πνευματικό”. Κατά τη δευτέρα παρουσία, η οποία λέγεται και η “κοινή Ανάσταση για τους δίκαιους, όσοι δηλαδή κριθούν να κληρονομήσουν την “αιώνιο βασιλεία”                                  (Παράδεισο):

Τί είναι, όμως, ο Παράδεισος; “Εκεί θα λάμπαμε από το πρώτο και θείο φως ως δεύτερα φώτα, με το να βλέπουμε τη δόξα και λαμπρότητα αυτού του απροσίτου και απείρου φωτός και να απολαμβάνουμε την άφραστη και τρισυπόστατη θεότητα«.

Μιλάμε, δηλαδή, για ανακαίνιση του σύμπαντος και αλλαγή των σωμάτων από υλικά σε πνευματικά (ανθρωπίνων σωμάτων). Αυτό ακριβώς -η ανακαίνιση του σύμπαντος- μετά την “κοινή ανάσταση” και την κρίση είναι ο “μέλλοντας αιώνας” για τον οποίο το Σύμβολο της πίστης μας λέει και ομολογούμε σε κάθε λειτουργία:

“Προσδοκώ ανάσταση νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος” (απόσπασμα από το “Πιστεύω»). Αυτή την ανακαινισμένη γη θα κληρονομήσουν οι μακαριζόμενοι “ως πραείς” από τους μακαρισμούς του Χριστού κατά την επί του Όρους ομιλία του:

“Μακάριοι οι πραείς, ότι αυτοί κληρονομήσουσι την γην”.

Σε μία σύγκριση του υλικού σώματος του ανθρώπου, της ψυχής,  των Αγγέλων και του Απείρου Θεού, ο Άγιος Συμεών λέει:

Οι άγγελοι είναι για την “άϋλη και ασώματη φύση της θεότητος κάπως σωματικοί και περιγραπτοί” για μας, όμως, τους ανθρώπους που έχουμε ύλη οι άγγελοι είναι “άϋλοι”, “εντελώς ασώματοι, αόρατοι και ακατάληπτοι”.

Τί γίνεται με την ψυχή του ανθρώπου;

Για τον “φύσει ασώματο Θεό και τους αγγέλους” η ψυχή του ανθρώπου είναι “κάπως σωματική και περιγραπτή” Για μας όμως τους ανθρώπους που φοράμε τη σάρκα η ψυχή μας είναι “εντελώς ασώματη και ακατάληπτη”.

Αυτά, βέβαια, όσο ζούμε σ’ αυτή τη ζωή.

 

Για το μετά τη δευτέρα παρουσία διάστημα τα πνευματικά πλέον σώματα των δικαίων “γίνονται όμοια με των αγγέλων, όχι βέβαια κατά τη φύση, αλλά κατά την αξία”.

Και τέλος τί γίνεται με τις ψυχές αυτών που στην εδώ ζωή τους έφθασαν σε. ύψη . αγιότητας, δηλαδή των Αγίων “εν ζωή»; Οι ψυχές των “προσκολλώνται με τη δωρεάν και ένωση του Αγίου Πνεύματος στο Θεό και ανακαινιζόμενες αλλοιώνονται και ανασταίνο- νται από το θάνατο και αποκαθίστανται μετά την κοίμηση σε δόξα ανεσπέρου φωτός.

Με τα σώματα των Αγίων όμως, δε συμβαίνει το ίδιο:

Πρόκειται να γίνουν κι αυτά άφθαρτα κατά την κοινή ανάσταση, όταν και η όλη βεβαίως η επίγεια κτίση, αυτή η ορατή και αισθητή, θα αλλοιωθεί και θα ενωθεί με τα επουράνια, δηλαδή τα αόρατα και τα υπέρ αίσθηση”.

Πέρα από την καθημερινότητα, τη ρουτίνα, τη μικροπολιτική και την πολιτική σε εισαγω­γικά, που απασχολούν συνήθως την εποχή μας, καλό θα ήταν να ρίχνουμε κάπου – κάπου και μία ματιά στα πνευματικά αυτά θέματα της πίστης μας. Τα θέματα αυτά έχουν καταγραφεί σαν πνευματικές εμπειρίες και σαν «εξ’ αποκαλύψεως σοφία» στους νηπτικούς Αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας και περιλαμβάνονται οπωσδήποτε στην Καινή Διαθήκη, αλλά κυρίως ξεκάθαρα στη Φιλοκαλία των ιερών νηπτικών Πατέρων της Ορθοδοξιας

Δημοσιεύθηκε στις 3-2-2000 στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ

 

 

 

 

 

 

Νοεμβρίου 14, 2011

ΕΝΑΣ ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟ ΑΠΕΙΡΟ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

Filed under: Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:37 πμ Διόρθωση

 Η πνευματική και συμβατική διάσταση του χρόνου

Με την ευκαιρία της αλλαγής του χρόνου και την έλευση του 2012 μπορούμε να κάνουμε ορισμένες σκέψεις για την κατανόηση τόσο των συμβατικών όσο και των πνευματικών διαστάσεων του χρόνου.

Κάθε νέος χρόνος μέσα στο άπειρο του χρονικού διαστήματος δεν είναι στην ουσία ένας καινούργιος χρόνος, αλλά ένα συμβατικό κομμάτι ενός χρόνου το οποίο εμείς, οι άνθρωποι, το προσδιορίσαμε με ακρίβεια για να μπορούμε να το μετράμε μεταξύ μας. Έτσι, χαρακτηρίσαμε π.χ. τη χρονική διάρκεια της περιστροφής της γης γύρω από τον ήλιο, ως ένα δικό μας συμβατικό χρόνο.

Σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας, η οποία εισάγει την έννοια του χ ω ρ ο χ ρ ό ν ο υ, για ένα άπειρο ον δεν υπάρχει το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον, αλλά όλα είναι παρόν. Με βάση την ίδια θεωρία στην κατάσταση αυτή του απείρου, και μάλιστα ακόμα και σε κάθε ταχύτητα μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός η ύλη γίνεται ενέργεια και παύει να υπάρχει ως ύλη.

Στη σπουδαία αυτή θεωρία της σχετικότητας του Einstein, που είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα του 20ου αιώνα, η φυσική επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει τη θεολογική έννοια του απείρου για τον τριαδικό Θεό. Η έννοια αυτή υπήρχε μέχρι την εποχή μας και είχε εκφραστεί μόνο θεολογικά από τους πατέρες της ορθοδόξου εκκλησίας μας. Δηλ. μία από τις ιδιότητες του Θεού είναι ότι είναι άπειρος στο χρόνο, δηλ. χρονικά χωρίς αρχή και τέλος. Κατά συνέπεια, αν δούμε την έννοια αυτή του απείρου, όχι από θεολογική, αλλά μόνο από καθαρά επιστημονική σκοπιά, σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας μπορούμε να πούμε ότι για τον άπειρο Θεό δεν υπάρχει παρελθόν και μέλλον, αλλά όλα είναι παρόν, είναι δηλ. κυρίαρχος και δημιουργός του χρόνου και πάνω και έξω από το χρόνο. Σύμφωνα πάντα με την έννοια του χωροχρόνου, όπου ο χώρος και ο χρόνος είναι αλληλένδετα, ο Θεός είναι άπειρος και στο χώρο. Ως άπειρος, όμως, στο χώρο, είναι και πανταχού παρών. Τέλος, ο Θεός είναι πνεύμα, επειδή κατά τη θεωρία της σχετικότητας στην κατάσταση του απείρου δεν μπορεί να υπάρξει ύλη.

Οι Φιλοκαλικοί πατέρες της ορθοδοξίας λένε ότι ο Θεός αποτελείται από την ουσία, η οποία είναι «άκτιστη και αμέθεκτη», και τις ενέργειες, οι οποίες είναι επίσης «άκτιστες και αμέθεκτες», αλλά μπορούν μόνο «κατά χάριν» να είναι μεθεκτές, δηλ. να έχει μέθεξη (συμμετοχή) σε αυτές ο άνθρωπος μόνο «κατά χάριν». Στην υπερβατική αυτή έννοια του ακτίστου, φυσικά, εμπεριέχεται και η έννοια του απείρου και του χωροχρόνου, διότι ο χωροχρόνος είναι κτιστός και είναι κτίσμα, δηλ. δημιούργημα του ακτίστου Θεού.

Έκανα το μικρό αυτό παραλληλισμό φυσικής επιστήμης και θεολογίας μόνο και μόνο για να τονίσω ότι η σύγχρονη φυσική επιστήμη δεν καταργεί, αλλά επαληθεύει την ορθόδοξη θεολογία. Η επιστήμη ανακαλύπτει και εφαρμόζει τους νόμους της δημιουργίας.

Αν, τώρα, δούμε το χρόνο από καθαρά πνευματική σκοπιά μπορούμε να πούμε τα εξής βασιζόμενοι αρχικά στην Καινή Διαθήκη: Ο Απόστολος Πέτρος στην επιστολή του κάνει λόγο σαφέστατα για «καινούς ουρανούς και γην καινήν» (Πέτρου κεφ. Β΄ παρ. γ, 13) και η Αποκάλυψη του Ιωάννου μιλάει για «ουρανόν καινόν και γην καινήν» (Αποκάλυψη κα, 1). Η λέξη «καινός» σημαίνει ανακαινισμένος, καινούργιος, δηλ. «καινή κτίση».

Το πραγματικό ορόσημο του χρόνου είναι όταν λήξει αυτό το χρονικό διάστημα της φθοράς και γίνει η ανακαίνιση του σύμπαντος, δηλ. η «καινή κτίση». Κάθε χρόνος που περνάει μέχρι τότε είναι χρόνος φθοράς για τον άνθρωπο. Ο μετέπειτα, μετά τη Δευτέρα Παρουσία χρόνος, είναι ο χρόνος της «εν δυνάμει» αφθαρσίας. Στον άνθρωπο μπορεί να του ανήκει μόνο το παρόν από τις έννοιες παρόν, παρελθόν και μέλλον. Το παρελθόν ανήκει στη φθορά και στην ιστορία και ο άνθρωπος δεν μπορεί να το επηρεάσει ουσιαστικά. Το μέλλον δεν ανήκει στον άνθρωπο, αλλά στον αληθινό Θεό, καθώς ο άνθρωπος δεν γνωρίζει καν αν θα ζει τα επόμενα δευτερόλεπτα.

Έτσι στην αλλαγή ενός συμβατικού χρόνου οι παραπάνω σκέψεις πρέπει να μας οδηγούν στην αυτογνωσία κάθε στιγμής, η οποία μαζί με την πίστη και την «κατά χάριν θέωση» μπορούν να μας οδηγήσουν «εν δυνάμει» από τη φθορά του χρόνου που διανύουμε τώρα στην αφθαρσία του χρόνου που θα έρθει μελλοντικά, σε αυτό που στην Καινή Διαθήκη λέγεται «καινή κτίση» και στους φιλοκαλικούς πατέρες «μέλλοντας αιώνας».

Δημοσιεύτηκε στις στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου και στις 14-11-2011 στην ιστοσελίδα koutsoukos. wordpress.com.

 

 

 

 

 

——-

Το κείμενο αυτό είναι από την συγγραφική εργασία του Γιάννη Κουτσούκου  με τον τίτλο Η σημερινή φυσική επιστήμη επαληθεύει την ορθόδοξη θεολογία

Γιάννης Κουτσούκος

koutsoukos. wordpress.com

 

 

 

 

Ο τύπος και η ουσία της θείας ενσάρκωσης.

 

Ο σκοπός της ενσάρκωσης του θείου Λόγου

 

Πέρα από τα χριστουγεννιάτικα δέντρα, τα φωτάκια που στολίζουμε τους δρόμους, τους επαγγελματικούς θεολογισμούς και τις θεολογικές ρητορίες μιας “ξύλινης γλώσσας” που δεν έχει απήχηση στον λαό και κυρίως στους νέους της εποχής τα χριστούγεννα έχουν άλλο πιο βαθύτερα και πιο ουσιαστικό νόημα:

Πρόκειται για ένα μοναδικό και ανεπανάληπτο κοσμοϊστορικό γεγονός, το οποίον συνέβη μία και μοναδική φορά στην ιστορία της ανθρωπότητας και σ’ αυτόν τον πλανήτη μας που λέγεται Γη. Στην ου σία εκπληρώνεται ένα προαιώνιο σχέδιο της “Θείας οικονομίας», για την ανόρθωση του ανθρωπίνου γέ­νους. Σκοπός του σχεδίου αυτού είναι ο άνθρωπος να μπορεί να μεταβεί και πάλι: από τη φθορά στην αφθαρσία από τον θάνατο στην ζωή, από το πεπερασμένο και χρονικά περιορισμένο στην αιωνιότητα, από την σάρκα στην θεωμένη μορφή, από την ύλη στο πνεύμα.

Εκτελεστής του σχεδίου αυτού είναι ο ίδιος ο Θεός, το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδας, ο Ιησούς Χριστός. Ένας Άναρχος, Άπειρος Προαιώνιος, Παντοδύναμος, Ατελεύτητος, Τέλειος Θεός καταδέχεται από αγάπη προς το πλάσμα του να “εκκενώσει” τον εαυτό του, να λάβει ανθρώπινη μορφή (σάρκα) α­κριβώς για να ανυψώσει το ανθρώπινο γένος και να του δώσει τη δυνατότητα να φθάσει στην θέωση.

Κατεβαίνει λοιπόν στην Γη ταπεινά και αθόρυβα, αλλά με πλήθος θαυμαστά και υπερφυσικά σημεία, γύρω του ο Θεός Δημιουργός, και γίνεται το υπόδειγμα και ο Πρώτος άνθρωπος που αυτεξούσια νικάει με την Ανάσταση του τον θάνατο και μας ανοίγει το δρόμο προς την αιωνιότητα, την μετά θάνατον ζωή και την μελλοντική δική μας Ανάσταση.

 

Το ερώτημα όμως είναι το εξής: Έπρεπε να κατεβεί στην Γη ένας Θεός να σώσει τον άνθρωπο από την φθορά και κατάπτωση των ψυχικών και σωματικών παθών (Αμαρτία); Δεν μπορούσε ένας παντοδύναμος Θεός με ένα του νεύμα να επιτύχει αυτό το σχέδιο;

Η απάντηση είναι απλή:

Ο Θεός σέβεται το αυτεξούσιο της θέλησης με τον οποίον σαν δημιουργός έχει προικίσει το πλάσμα του και κατά συνέπεια δεν αναγκάζει με την παντοδυναμία του τα δημιουργήματα του, αλ­λά τους δίνει την δυνατότητα με την ενσάρκωση του αν και όσοι το επιθυμούν να εκλέξουν από μόνοι τους ν’ ακολουθήσουν τον δρόμο της θέωσης και αφθαρσίας, τον οποίον δρόμο πρώτος αυτός σαν τέλειος άνθρωπος άνοιξε και έτσι έγινε “πρωτοπόρος”.

Εδώ όμως υπάρχει και ένα δεύτερο ερώτημα:

Δεν μπορούσε ο άνθρωπος να σωθεί από την κατάπτωση του στην αμαρτία και στην φθορά από μόνος του ?

Η απάντηση που δίνει η εκκλησία μας είναι η εξής:

Το βαρύ φορτίο των αμαρτιών μας μπορούσε να σηκώσει η θυσία ενός αναμάρτητου ανθρώπου – και τέτοιος άνθρωπος δεν υπήρχε – γι’ αυτό ο ίδιος ο Χριστός – σαν τέλειος και αναμάρτητος άνθρωπος επί της γης – προσέφερε θυσία τον ίδιο τον εαυτό του.

Αναστήθηκε με την δική του αυτεξούσια θεϊκή δύναμη ως τέλειος Θεός, νικώντας τον θάνατον.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον σκοπό ήλθε και εγεννήθη στη Γη. Αυτό το σπουδαίο γεγονός είναι ακριβώς το βαθύτερο νόημα των Χριστουγέννων και αυτό πρέπει να γιορτάζουμε σήμερα.

 

Δημοσιεύθηκε στις 24-12-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου

Ένας καινούργιος χρόνος μπροστά στο άπειρο του Θεού.

Η ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ.

 

Με την ευκαιρία της αλλαγής του χρόνου και την έλευση του 2012 μπορούμε να κάνουμε ορισμένες σκέψεις για την κατανόηση τόσο των συμβατικών, όσο και των πνευματικών διαστάσεων του χρόνου.

Κάθε νέος χρόνος μέσα στο άπειρο του χρονικού διαστήματος δεν είναι στην ουσία ένας καινούργιος χρόνος, αλλά ένα συμβατικό κομμάτι ενός χρόνου, το οποίο εμείς οι άνθρωποι, το προσδιορίσαμε με ακρίβεια για να μπορούμε να μετράμε τον χρόνο μεταξύ μας. Έτσι, χαρακτηρίσαμε π.χ. τη χρονική διάρκεια της περιστροφής τηs γης γύρω από τον ήλιο, ως ένα δικό μας συμβατικό χρόνο.

Σύμφωνα με τη θεωρία τηs σχετικότητας, η οποία εισάγει την έννοια του χ ω ρ ο χ ρ ό ν ο υ, για ένα άπειρο ον δεν υπάρχει το παρόν, το παρελθόν και το μέλλον, αλλά όλα είναι παρόν. Με βάση την ίδια θεωρία στην κατάσταση αυτή του απείρου και μάλιστα ακόμα και σε κάθε ταχύτητα μεγαλύτερη από την ταχύτητα του φωτός η ύλη γίνεται ενέργεια και παύει να υπάρχει ως ύλη.

Στη σπουδαία αυτή θεωρία τηs σχετικότητα του Einstein, που είναι ένα από τα. μεγαλύτερα επιστημονικά επιτεύγματα του 20ου αιώνα, η φυσική επιστήμη έρχεται να επιβεβαιώσει τη θεολογική έννοια του απείρου για τον Τριαδικό Θεό. Η έννοια αυτή υπήρχε μέχρι την εποχή μας και είχε εκφραστεί μόνο θεολογικά από τους πατέρες της ορθοδόξου εκκλησίας μας. Δηλαδή μία από τις ιδιότητες του Θεού είναι άπειρος στο χρόνο, δηλ. χρονικά χωρίς αρχή και  τέλος.

Κατά συνέπεια, αν δούμε την έννοια αυτή του απείρου, όχι από θεολογική, αλλά μόνο από καθαρά επιστημονική σκοπιά, σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας μπορούμε να πούμε, ότι για τον άπειρο Θεό δεν υπάρχει παρελθόν και μέλλον, αλλά όλα είναι παρόν, είναι δηλ. Κυρίαρχος και δημιουργός του χρόνου και είναι επίσης πάνω και έξω από το χρόνο

 

Σύμφωνα πάντα με την έννοια του χωροχρόνου των φυσικών επιστημών, όπου ο χώρος και ο χρόνος είναι αλληλένδετα, ο Θεός είναι άπειρος και στο χώρο. Ως άπειρος όμως στο χώρο, είναι και πανταχού παρών. Τέλος ο Θεός είναι πνεύμα, επειδή κατά τη θεωρία της σχετικότητας στην κατάσταση του απείρου δεν μπορεί να υπάρξει ύλη.

Οι Φιλοκαλικοί πατέρες της ορθοδοξίας λένε ότι ο Θεός αποτελείται από την «ουσία», η οποία είναι «άκτιστη και αμέθεκτη», και τις ενέργειες οι οποίες είναι επίσης «άκτιστες και αμέθεκτες», αλλά μπορούν μόνο «κατά χάριν» να είναι μεθεκτές δηλ. να έχει μέθεξη (συμμετοχή) σε αυτές ο άνθρωπος που είναι κατά χάριν θεωμένος. Στην υπερβατική αυτή έννοια του άκτιστου για τον Τριαδικό Θεό, φυσικά, εμπεριέχεται και η έννοια του απείρου και του χωροχρόνου, διότι ο χωροχρόνος είναι κτιστός και είναι κτίσμα, δηλ. δημιούργημα του άκτιστου Θεού.

Έκανα το μικρό αυτό παραλληλισμό μεταξύ φυσικής επιστήμη και θεολογίας μόνο και μόνο για να τονίσω ότι η σύγχρονη φυσική επιστήμη δεν καταργεί, αλλά επαληθεύει την ορθόδοξη θεολογία. Η επιστήμη ανακαλύπτει και εφαρμόζει τους νόμους της δημιουργία.

 

Αν τώρα δούμε το χρόνο από καθαρά πνευματική σκοπιά μπορούμε να πούμε τα εξής βασιζόμενοι αρχικά στην Καινή Διαθήκη: Ο Από-στολος Πέτρος στην επιστολή του κάνει λόγο σαφέστατα για «καινούργιους ουρανούς και γην καινήν» (Πέτρου κεφ. Β παρ. γ, 13) και η Αποκάλυψη του Ιωάννου μιλάει για «ουρανόν  καινόν και γην καινήν» (Αποκάλυψη κα, 1). Η λέξη «καινός» σημαίνει ανακαινισμένος καινούργιος δηλ. «καινή κτίση».

Το πραγματικό ορόσημο του χρόνου είναι όταν λήξει αυτό το χρονι­κό διάστημα της φθορά και γίνει η ανακαίνιση του σύμπαντος, δηλ. η «καινή κτίση». Κάθε χρόνος που περνάει μέχρι τότε είναι χρόνος φθοράς  για τον άνθρωπο. Ο μετέπειτα, μετά τη Δευτέρα Παρουσία χρόνος  είναι ο χρόνος της «εν δυνάμει» αφθαρσίας.  Στον άνθρωπο μπορεί να του ανήκει μόνο το παρόν από as έννοιες  παρόν, παρελθόν και μέλλον. Το παρελθόν ανήκει στην  φθορά και στην ιστορία και ο άνθρωπος δεν μπορεί να το επηρεάσει ουσιαστικά. Το μέλλον δεν ανήκει στον άνθρωπο, αλλά στον αληθινό Θεό, καθώς ο άνθρωπος δεν γνώριζα καν αν θα ζει τα επόμενα δευτερόλεπτα.

Έτσι στην αλλαγή ενός συμβατικού χρόνου οι παραπάνω σκέψεις πρέπει να μας οδηγούν, στην αυτογνωσία κάθε στιγμής η οποία μαζί με την πίστη και την «κατά χάριν θέωση» μπορούν να μας οδηγήσουν «εν δυνάμει» από τη φθορά του χρόνου που διανύουμε τώρα στην αφθαρσία του χρόνου που θα έρθει μελλοντικά, σε αυτό που στην Καινή Διαθήκη λέγεται «καινή κτίση» και στους φιλοκαλικούς πατέρες «μέλλοντας αιώνας».

Δημοσιεύθηκε στις 24-12-2011

στην εφημερίδα ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ της Κορίνθου

ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ Ο ΠΑΛΑΜΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Από τα κείμενα των ιερών νηπτικών της μυστικής θεολογίας της Ορθοδοξίας.

 

Τη δεύτερη Κυριακή της Μ: Τεσσαρακοστής οι Πατέρες της Εκκλησίας έχουν διατάξει να είναι αφιερωμένη στη μνήμη ενός μεγάλου απολογητού της μυστικής και νηπτικής θεολογίας του δέκατου τετάρτου αιώνα του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά. Έτσι θέλουν να μας υπενθυμίσουν, ότι πέρα από την ταπείνωση και μετάνοια, πέρα από τε έλεος και τη φιλευσπλαχνία του Θεού, αλλά και την τήρηση των ορθών δογμάτων, η πνευματική ανάβαση της Μεγάλης Τεσσαρακοστής απαιτεί και μελέτη των ιερών νηπτικών πατέρων (φιλοκαλία) της ορθοδοξίας μας. Ας δούμε, όμως, εντελώς επί γραμματικά ποια είναι η νηπτική αυτή θεολογία του Αγίου Γρηγορίου:

1ον) Διακρίνει στον ανθρώπινο νου ουσία και ενέργεια.

Προϋποθέτει βέβαια την κάθαρση από τα πάθη της ψυχής και του σώματος για την απόκτηση της “κατά χάρην θεώσεως», η οποία συντελείται με την Χάρη του Θεού. Για να επιτευχθούν, όμως, όλα αυτά πρέπει η διάνοια και  οι λογισμοί -που είναι διακεχυμένοι μέσα από τις αισθήσεις στον έξω κόσμο- να επανέλθουν στο φυσικό τους περιβάλλον, στην ουσία τους, που είναι ο νους. Σαν αποτελεσματικό μέσο γ’ αυτή την επαναφορά απεδείχθη η νοερά προσευχή, η οποία βοηθείται από την ψυχοσωματική μέθοδο. Η αδιάλειπτη αυτή προσευχή του Ιησού -ή “ευχή”, όπως λέγεται στους νηπτικούς- βοηθά τη στροφή του νου στον εαυτό του και στην ανάβαση στο Θεό διά μέσου του εαυτού του.

2ον) Η κοινωνία (ένωση) του ανθρώπου με το Θεό γίνεται με δύο συγχρόνως τρόπους

Πρώτον: Με τη μετοχή κατά το δυνατόν των ομοίων αρετών (περιορισμός ή εκκρίζωση παθών και απόκτηση αρετών). Αυτό όμως, δηλαδή η απόκτηση αρετών δεν αρκεί. Με αυτές ο αγωνιστής (πνευματικός αγώνας) υποδέχεται το θείον, αλλά δεν ενώνεται όμως μαζί του (!).Δεύτερον: με την προσευχή (κυρίως την αδιάλειπτη ευχή), όπου η “δύναμη της προσευχής, ιερουργεί και τελεσιουργεί την ανάταση και ένωση του ανθρώπου προς το Θεό, γιατί είναι σύνδεσμος των λογικών κτισμάτων με τον Κτίστη; όταν βέβαια η προσευχή με τη φλογερή κατάνυξη ξεπεράσει τα πάθη (διαστροφές) και τους λογισμούς». Δηλαδή: είναι αδύνατον ο εμπαθής νους να ενωθεί με το θείον. Όσο ο νους είναι εμπαθής, ενώ προσεύχεται δεν έχει βρει το έλεος του Θεού.

Και η πνευματική κλίμακα συνεχίζεται ως εξής: Όσο ο νους πάλι μπορεί να ξεπερνά τους λογισμούς, τόσο αποκτά το πένθος (χαροποιό πένθος ή τη λεγόμενη χαρμολύπη). Ανάλογα με το πένθος (σταυροαναστάσιμος χαρακτήρας) δέχεται και το έλεος της θείας παρηγοριάς. “Κι αν μείνει σ’ αυτά για καιρό με ταπείνωση, τότε μεταποιεί ολοκληρωτικά και το παθητικό μέρος της ψυχής”· Άρα, η διαδικασία της “κατά χάρην θεώσης» περνάει -εντελώς επιγραμματικά- από τα πιο κάτω στάδια:

α) Εκκρίζωση ή περιορισμός των παθών (δηλαδή ψυχικών και σωματικών διαστροφών), β) Απόκτηση αρετών (ομοίων με του Κτίστου Δημιουργού), γ) Καθαρισμό του νου από την εμπάθεια. δ) Επιστροφή της διανοίας και των λογισμών από τον έξω κόσμο πάλι μέσα στον άνθρωπο, δηλαδή στο νου. ε) Αδιάλειπτη προσευχή (που λέγεται “Νοερά άθληση” ή “εγκάρδια προσευχή” ή “Ευχή του Ιησού”). στ) Η απόκτηση του “χαροποιού πένθους», όσο ο νους αποφεύγει τους λογισμούς (εμπαθείς), ζ) Απόκτηση του ελέους και της. Χάριτος του Θεού, η) Να μπορέσει να μείνει κανείς στο τελευταίο στάδιο (δεκτικός της χάρητος) με ταπείνωση, διότι στο στάδιο αυτό έρχονται διαλογισμοί “υπερηφάνειας” και είναι μόνο για τους προχωρημένους στη νηπτική-κάθαρση και θέωση, δηλαδή τους “μυημένους” στη νηπτική άσκηση, σ’ αυτούς που έχουν εμπειρία δηλαδή στους Αγίους.

3ον) Και τώρα δύο λόγια για τη Χάρη του Θεού: Σύμφωνα με τον Αγ. Γρηγόριο Παλαμά, αλλά και τον Μάξιμο, τον ομολογητή: “Η θεοποιός αυτή Χάρης του Θεού, είναι ΑΚΤΙΣΤΗ και υπάρχει πάντοτε, προερχόμενη από τον αιώνιο Θεό.» Ο Μακάριος ο Αιγύπτιος (άλλος νηπτικός της εκκλησίας μας) ονομάζει τη χάρη αυτή: “Καλλονή του μέλλοντος αιώνος”. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε εδώ και άλλες ονομασίες, που περιέχονται στη Φιλοκαλία και αφορούν τη χάρη αυτή του Θεού: Αγέννητο φως, ενυπόστατο φως, τροφή των ασωμάτων, δόξα της θείας φύσεως, φως άρρητο και νοερό, αρραβώνα του Αγ. Πνεύματος, φως της υπερανέκφραστης δόξας και καθαρότητας των Αγγέλων κ.λπ. Ακριβώς η Χάρη αυτή του Θεού είναι που συντελεί στην κατά Χάρην Θέωση: Πώς, όμως, γίνεται αυτό; Φυσικά όχι με φυσική δύναμη, ούτε με τη μίμηση μόνο του Χριστού, ούτε με την έξη της λογικής φύσης, αλλά με υπερφυσική έλλαμψη, με απόρρητη θεία ενέργεια. “Διά μέσου αυτής ολόκληρος ο Θεός περιχωρεί. ολόκληρους τους άξιους και ολόκληροι οι Άγιοι περιχωρούν ολικά ολόκληρο τον Θεό…”.

Έτσι, προσπάθησα να δώσω μία ιδέα από τη νηπτική θεολογία της Φιλοκαλίας, την τόσο σπουδαία αλλά και την τόσο αγνοημένη και παραμελημένη στις ημέρες μας.

Γιάννης Κουτσούκος

Δημοσιεύθηκε στις 28-3-2000

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου

 

 

 

 

 

 

 

ΣΥΜΕΩΝ Ο ΝΕΟΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ: Ένας μεγάλος μύστης των θείων ελλάμψεων

Μία μεγάλη μορφή της ορθοδοξίας είναι αναμφισβήτητα ο Άγιος Συμεών, ο νέος Θεολόγος.

Δεν είναι όμως τόσο γνωστός στο ευρύτερο κοινό.

Γι’ αυτό θα προσπαθήσω σήμερα να δώσω μερικά στοιχεία από την ζωή του και το έργο του:

Έζησε γύρω στο 1.000μ.Χ.(εποχή Κ. Πορφυρογέννητου).

Ήταν μαθητής του Συμεώνος του Ευλαβή και δάσκαλος του Νικήτα Στηθάτου, δύο άλλων επίσης μεγάλων μορφών της ορθοδοξίας.

Θεολόγος δεν είναι – κατά τον Άγιο Συμεών,- εκείνος που κατέχει τον τίτλο του Θεολόγου, ή εκείνος που έχει ορισμένες θεολογικές γνώσεις, αλλά εκείνος που είναι “θεότπης».

Έχει δηλαδή εμπειρία των ενεργειών του άκτιστου φωτός, αυτό που σήμερα ονομάζουμε “πνευματικές εμπειρίες”.

“Σε νεαρή ηλικία δέχτηκε δύο φορές ολόλαμπρη έλλαμψη του Πνεύματος.

Η νηφάλεια μέθη της θεοφανείας αυτής, με τη μορφή του άκτιστου φωτός, «προδιέγραψε την αιδέσιμη βιοτή του…» (Φιλοκαλία τόμος Δ’).

Όλη του η ζωή είναι γεμάτη από πνευματικές θεωρίες και πνευματικές καταστάσεις, τις οποίες εμείς δύσκολα μπορούμε να κατανοήσουμε και περιγράφουμε, διότι είναι θεωρίες και εμπειρίες μιας άλλης

πνευματικής σφαίρας οι οποίες δίδονται κατά χάριν, αλλά και ανάλογα με τον πνευματικό αγώνα του καθενός. Για τα “άρρητα ρήματα” που άκουσε ο Παύλος και γράφει στους Κορινθίους στην δεύτερη επιστολή του ο Συμεών λέγει:

Τα άρρητα ρήματα (δηλ. αυτά που δεν εκφράζονται) που άκουσε ο Παύλος δεν είναι τίποτα παρά «οι μυστικές και αληθινά ανέκφραστες δια της ελλάμψεως του Aγίου Πνεύματος θεωρίες και υπερμεγαλοπρεπείς άγνωστες γνώσεις». Όπως επίσης (είναι) και «οι αθέατες θεωρίες της υπέρφωτης και υπεράγνωστης δόξας και θεότητας του Υιού και Λόγου του Θεού»

(Φιλοκαλία, ηθικός λόγος Γ’ ,6)

Έτσι λοιπόν υποστηρίζει ο Άγιος Συμεών, ότι «τα ανέκφραστα λόγια, που άκουσε ο Απόστολος Παύλος» στον «τρίτο ουρανό», είναι πνευματικές αποκαλύψεις και ελλάμψεις του θείου φωτός, που γίνονται δια της θεωρίας (πνευματικής περισσότερο, παρά με την αίσθηση της ακοής).

Tα κείμενα του είναι θεολογικά κείμενα που περιέχουν ένα άκρατο λυρισμό : Λόγοι, κατηχήσεις, Ύμνοι θείου έρωτα έχουν σαν μέτρο της πνευματικότητας την αγάπη, τις ελλάμψεις και την “κατά χάριν” θέωση.

Όσο κι αν η ακαδημαϊκή θεολογία εμφανίσθηκε επιφυλακτική απέναντι του, δεν παύει να ισχύει αυτό, που είπε ο Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής, ότι δηλαδή: Το θείο πνεύμα σεβόμενο την ελεύθερη προσωπικότητα, ενεργεί «κατά την υποκείμενη διάθεση στη ψυχή» του κάθε ανθρώπου.

Μπορούμε όμως ν’ αναφέρουμε ακόμη δύο στιγμιότυπα από την ζωή του:

Σε ερώτηση κάποιου, πως είδε το Άγιο Πνεύμα και σε πια μορφή την ημέρα της χειροτονίας του ο Άγιος εκμυστηρεύθηκε ταπεινά:

«Το είδα απλό, χωρίς μορφή, αλλά σαν φώς. Και καθώς απορούσα στην αρχή βλέποντας εκείνο, που ποτέ δεν είχα δει και συλλογιζόμουν τι είναι αυτό, Αυτό μου έλεγε μυστικά σαν να μου μιλούσε με γνω­στή φωνή: Εγώ έτσι επιφοιτώ σε όλους τους Προφήτες και Αποστόλους και στους τωρινούς εκλεκτούς και αγίους του Θεού. Γιατί εγώ είμαι το Άγιο Πνεύμα του Θεού».

Σε ερώτηση, τέλος πως πρέπει να είναι ο ιερέας ο Άγιος Συμεών απάντησε:

«Πρέπει λοιπόν να είναι αγνός όχι μόνο στο σώμα αλλά και στην ψυχή. Να είναι αμέτοχος από κάθε α­μαρτία, να είναι ταπεινός και στην εξωτερική διαγωγή και στην εσωτερική στάση της ψυχής.»

Ο ίδιος δε είχε εκμυστηρευθεί με ταπέινωση ότι: «Ποτέ δεν λειτούργησα χωρίς να δω το Άγιο Πνεύμα, όπως το είδα όταν χειροτονήθηκα και (όταν) ο Μητροπολίτης έλεγε την ευχή της χειροτονίας έχοντας το ευχολόγιο πάνω στην αθλία μου κεφαλή». (Φιλοκαλία των Ιερών νηπτικών, τόμος Δ’ σελίδα 48, Α έκ­δοση, εκδόσεις “ΤΟ ΠΕΡΙΒΟΛΙ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ”, 1987 Θεσσαλονίκη)

 

Δημοσιεύθηκε στις 27-1-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΤΟΥ 20ου ΑΙΩΝΑ ΕΠΑΛΗΘΕΥΕΙ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

 

Υπάρχουν χωρία στην Αγία Γραφή, τα οποία ήσαν ακατανόητα και δυσνόητα επί αιώνες τώρα, παρά το γεγονός, ότι εκφράζουνε με καταπληκτική ακρίβεια και επιστημονική ορολογία επι­στημονικές έννοιες που αποκαλύφθηκαν για πρώτη φορά στον 20 αιώνα.

Τα χωρία αυτά δεν μπορούσαν να ερμηνευθούν από τους θεολόγους ακριβώς, διότι δεν είχαν τις γνώσεις των θετικών επιστημών του αιώνα μας.

Σήμερα όμως ερμηνεύονται και είναι θαυμαστές αποδείξεις της “εξ αποκαλύψεως σοφίας” που υπάρχει στα ιερά αυτά κείμενα.

Θα προσπαθήσω όσο πιο απλά γίνεται να δώσω ένα συγκερασμό μεταξύ των θετικών επιστημών και της Καινής Διαθήκης, σε ότι αφορά την ανακαίνιση του σύμπαντος για την οποία μιλάει η εσχατολογική θεολογία.

Έτσι λοιπόν διαβάζουμε στην Καινή Διαθήκη: “…Οι σημερινοί ουρανοί και η γη είναι αποταμιευμένοι και φυλαγμένοι για την φωτιά..”. Και το αρχαίο κείμενο: «…οἱ δὲ νῦν οὐρανοὶ καὶ ἡ γῆ τῷ αὐτοῦ λόγῳ τεθησαυρισμένοι εἰσὶ πυρὶ τηρούμενοι… » (Πέτρου Β, κεφ. Γ, 7)

Επίσης διαβάζουμε στην Κ.Δ  “…Οι ουρανοί με φωτιά θα λυθούν και τα στοιχεία θα λιώσουν καιόμενα. Καινούργιους δε ουρανούς και καινούργια γη σύμφωνα με την υπόσχεση Του περιμένουμε..” (Πέτρου Β, κεφ. Γ, στίχος 7,12 και 13). Και το αρχαίο κείμενο:  ..ἐν ᾖ οὐρανοὶ ῥοιζηδὸν παρελεύσονται, στοιχεῖα δὲ καυσούμενα λυθήσονται, καὶ γῆ καὶ τὰ ἐν αὐτῇ ἔργα κατακαήσεται… (Β Πέτρου, κεφ. Γ, 10)

Καινοὺς δὲ οὐρανοὺς καὶ γῆν καινὴν κατὰ τὸ ἐπάγγελμα αὐτοῦ προσδοκῶμεν, ἐν οἷς δικαιοσύνη κατοικεῖ. (Β Πέτρου , κεφ. Γ, 13)

 

Γνωρίζουμε όμως, ότι η ύλη μπορεί να αποδώσει την ενέργεια, που έχει αποταμιεύσει στα άτομά της ή στον πυρήνα των ατόμων της με μορφή ενεργείας (π.χ. φωτιάς, ωστικού κύματος, ραδιενέργειας  κλπ, ), όπως ακριβώς συμβαίνει σε μια ατομική ή πυρηνική έκρηξη.

Η λέξη “λυθούν”- για την ακρίβειά “λυθήσονται” στο ιερό κείμενο, που είναι παθητική φωνή- είναι αυτό ακριβώς που: συμβαίνει στην ατομική ενεργεία. Δηλαδή με την πυρηνική σχάση μπορούμε να έχουμε την αλυσιδωτή αντίδραση. Επίσης με την εφαρμογή κάθε άλλου καινούργιου και καταλλήλου επιστημονικού επιτεύγματος διαλύονται – “λύνονται” – οι δυνάμεις (ενέργειας) που έχουν τα ηλεκτρόνια στις διάφορες στοιβάδες (χημείας) και έτσι έχουμε, απελευθέρωση ενέργειας, δηλαδή μετατροπή της ύλης σε ενέργεια.

Με καταπληκτική ακρίβεια εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια ο Απόστολος Πέτρος – ένας απλός ψαράς από την λίμνη της Γεννήσαρέτ – περιγράφει και αναφέρει τις λέξεις, “στοιχεία”, “δυνάμεις που θα λυθούν μέσα στα στοιχεία” και το “λιώσιμο» που προέρχεται από την φωτιά σε μια ατομική έκρηξη.

Επίσης με την πιο επιτυχημένη επιστημονική ορολογία ο ίδιος ο Απόστολος Πέτρος λέει ότι μέσα στην ύλη, (“στους ουρανούς και στην γη”) είναι “αποταμιευμένη” η ενέργεια (“φωτιά»).

Αυτή ακριβώς η διαπίστωση του Πέτρου πριν δύο χιλιάδες χρόνια είναι στο αιώνα μας η βάση και η κεντρική ιδέα της θεωρίας του Αϊνστάιν, ότι δηλαδή η ενέργεια που απελευθερώνεται στην περίπτωση αυτή είναι ίση με το γινόμενο της μάζας που μετατρέπεται σε ενέργεια πολλαπλασιαζόμενη επί το τετράγωνο της ταχύτητας του φωτός, δηλαδή:  E = mc2

Όλα τα πιο πάνω αποδεικνύουν ότι η πίστη μας δεν είναι μια “ηθικοπλαστική” διδασκαλία ή ένα “ηθικοπλαστικό σύστημα για κλειστούς κύκλους” όπως δυστυχώς παρουσιάζεται στην εποχή μας, αλλά είναι και ένας ανεξάντλητος θησαυρός σοφίας και γνώσεων που έχουν δοθεί στον άνθρωπο «εξ αποκαλύψεως” και έχουν καταχωρηθεί στα ιερά κείμενα.

Δημοσιεύθηκε στις 9-1-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

Eεπίκαιρα και εσχατολογικά μηνύματα

Η μερική και τελική κρίση για κάθε άνθρωπο.

Στο επίσημο λειτουργικό βιβλίο του Τριωδίου της ορθόδοξου Εκκλησίας υπάρχει στην υμνολογία του Όρθρου της Κυριακής των Απόκρεω η εβδόμη ωδή του “κανόνα”, που έγραψε ο Θεόδωρος Στουδίτης. Εκεί περιγράφεται με παραστατικό τρόπο η Δευτέρα Παρουσία σε ότι αφορά την χαλάρωση των δυνάμεων που συγκρατούν τα σύμπαν:

Οι ύμνοι σε μετάφραση λένε τα εξής: “Όταν οι ουρανοί θα χάνονται, τ’ αστέρια θα πέφτουν και όλη η Γή θα τρέμει..“ κλπ

Σχετικά με την αλάθητη και ανεπηρέαστη (αδέκαστη κρίση του Κριτού- Θεού) ο ίδιος ποιητής εκφράζεται με σαφήνεια (πέμπτη και εβδόμη ωδή):

«…. Δεν υπάρχει τότε δικαστής που να μπορεί να λάβει δώρα, ούτε μπορεί να βοηθήσει ή δόξα, η φιλία, η επιστήμη, ο αδελφός ή ο Πατέρας, η τέχνη του λόγου ή η ρητορεία, ούτε οι ψευδομάρτυρες, αλλά μπορεί να βοηθήσει μόνο η δύναμη των έργων που έπραξε ο καθένας.» Με την ευκαιρία λοιπόν της Κυριακής των “ Απόκρεω”, όπου έρχονται και πάλι στο προσκήνιο οι έννοιες “ κρίση” και “ ελευθερία”; για κάθε ανθρώπινη ύπαρξη, και κατά συνέπιαν και για το καθ’ ένα από εμάς, ας κάνουμε μία διερεύνηση του θέματος:

Κατ’ αρχήν κρίνεται κάποιος μόνο αν ο ίδιος είναι ελεύθερος σε κάθε στιγμή ν’ αποφασίσει μόνος του, αν θα πράξει το καλό ή το κακό σύμφωνα με την ορθόδοξη πίστη μας.

Εφόσον δηλαδή έχει το λεγόμενο  αυτεξούσιο της θέλησης του, τότε μόνο πρέπει να κριθεί. Διαφορετικά θα ήταν άδικη κάθε κρίση των πράξεων του, δηλαδή αν δεν απεφάσιζε ο ίδιος για κάτι και παρά ταύτα έπρεπε να κριθεί γι’ αυτό το κάτι.

Επειδή ο άνθρωπος όμως έχει αυτή την δυνατότητα της ελεύθερης απόφασης του, κατά συνέπιαν μπορεί και πρέπει κάποτε να κριθεί.

Υπάρχει λοιπόν πράγματι κάποια κρίση για τον κάθε ένα από μας;

Όσο κι αν μας φαίνεται παράξενο ή δεν το καταλαβαίνουμε, ή δεν θέλουμε να το πιστέψουμε υπάρχουν δύο κρίσεις:

Η “ μερική” και η “ τελική ”κρίση.

 

–Η μερική κρίση μπορεί να συμβεί πολλές φορές κατά την διάρκεια της επιγείου ζωής μας. Μπορούμε να πούμε ότι πολλές φορές έχει “ παιδαγωγικό χαρακτήρα”. Είναι αυτό, που λέμε “ παιδαγωγική τιμωρία”. Με την έννοια αυτή της μερικής κρίσης και σύμφωνα με τους πατέρες της Εκκλησίας μας, μία λύπη, μία ασθένεια, ένας πειρασμός ή η πτώση σε έναν πειρασμό, μπορούν – χωρίς να πρέπει οπωσδήποτε- να είναι και μία μερική κρίση.

Ο σκοπός της δηλαδή είναι διορθωτικός, εξαγνιστικός.

Και κάτι ακόμα:

Μερική κρίση μπορεί να υποστεί και ένα σύνολον ανθρώπων όπως πχ για μία ασέβεια του, που έδειξε σε κάποια ευεργεσία. Κλασσικό παράδειγμα τέτοιας κρίσης είναι ο ίδιος ο Ιουδαϊκός λαός, με την ολοκληρωτική καταστροφή που υπέστη η Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους περίπου πενήντα χρόνια μετά την σταύρωση του Χριστού.

Για την καταστροφή αυτή της Ιερουσαλήμ- την μερική δηλαδή κρίση-είχε μιλήσει προφητικά και ο ίδιος ο Χριστός προ του σταυρικού του θανάτου.

Επίσης έχει εκφρασθεί η άποψη – από διακεκριμένους σύγχρονους πατέρες της εκκλησίας – ότι και η Μικρασιατική καταστροφή ήταν μία “ μερική κρίση” για το γένος των Ελλήνων.

Και αυτό δεν είναι ξεκάρφωτο, αλλά στηρίζεται στο βιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννου, όπου στα πρώτα κεφάλαια στη κριτική που ασκείται στους επισκόπους της Μικράς Ασίας με σαφήνεια αναφέρεται για την εκκλησία της Εφέσου ότι “ αν δεν μετανοήσει θα μετακινήσει την Εκκλησία» (Λυχνία).

 

–Τι είναι όμως η τελική κρίση;

Πολλά χωρία της Αγίας Γραφής αναφέρονται στην κρίση αυτή όπως π.χ. η ευαγγελική περικοπή της Κυριακής των Απόκρω”.

Περιληπτικά μπορούμε να πούμε τα εξής: Η τελική κρίση του καθενός θα συμπέσει με την Δευτέρα Παρουσία του Χριστού.

Σύμφωνα πάντα με την ορθόδοξη Εκκλησία μας κατά την Δευτέρα Παρουσία, θα γίνει ανάσταση όλων των μέχρι τότε νεκρών, έτσι ώστε και το σώμα μαζί με την ψυχή να κριθούν σαν σύνολο, διότι γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος αποτελείται από σώμα και ψυχή.

Σύμφωνα δε με τον Απόστολο Παύλο στην πρώτη επιστολή τους προς τους Κορινθίους, πρώτα θ’ αναστηθούν οι νεκροί και μετά θα γίνει “ αλλαγή” των “ζώντων” και αυτά όλα πολύ γρήγορα «σε τόσο χρόνο, όσο χρειάζεσαι ν’ ανοιγοκλείσεις τα μάτια σου». Είναι επίσης γνωστό ότι με την Δευτέρα Παρουσία και την τελική κρίση έχουμε και την “ καινή κτίση” δηλαδή την ανακαίνιση του σύμπαντος.

 

Δημοσιεύθηκε στις 24-2-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Η ΨΥΧΑΝΑΛΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ Η ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ.

 

Η εισαγωγή της ψυχανάλυσης στην Ιατρική επιστήμη από τον Φρόυντ και τους μαθητές του Άντλερ και Γιουνκ- όπως εξελίχθηκε και αργότερα- πολλοί θεώρησαν, ότι αποτέλεσε μία μεγάλη καινοτομία και ένα σταθμό στα επιστημονικά δεδομένα. Ποια ήταν όμως η κεντρική ιδέα που παρακίνησε τον Φρόυντ να εφαρμόσει την ψυχανάλυση; Άφηνε τον ασθενή να διηγείται πολλές φορές τα ίδια περιστατικά ή συμβάντα ή παραπτώματα από την ζωήν του στα οποία

ο ίδιος είχε πέσει.

Δηλαδή ο ασθενής σαν «εξομολογούμενος» έπρεπε να είχε απόλυτη εμπιστοσύνη στο ψυχαναλυτή, δηλαδή τον «εξομολόγο» για να μπορέσει ν’ αποβάλλει έτσι από το υποσυνείδητό του τα τραύματα ή τις ενοχές του.

Φυσικά εδώ στην ψυχανάλυση δεν πρόκειται για εξομολόγηση, όπως είναι το «μυστήριον της θείας εξομολόγησης» μέσα στην ορθόδοξη Εκκλησία. Πρόκειται για μία πρακτική που εφαρμόζει η ψυχανάλυση επί μέρους μόνο. Την πρακτική αυτή όμως εφαρμόζει η ορθοδοξία αιώνες τώρα στο «μυστήριον της θείας εξομολογσης». Στη ψυχανάλυση τα πάντα στηρίζονται στην ανθρώπινη και μόνο δύναμη και στην ικανότητα του ψυχαναλυτή. Στο μυστήριο όμως της εξομολόγησης υπάρχει η μετάνοια, η ταπείνωση, η συναίσθηση αμαρτολότητας, η συντριβή κλπ. Ακόμη υπάρχει και η εσωτερική καλή προαίρεση για αλλαγή από τον μέχρι τώρα τρόπο ζωής. Εκτός αυτού υπεισέρχεται και ο παράγων “πίστη” δηλαδή ότι είναι δυνατή η άφεση των αμαρτιών και ενοχών από τον Θεό.

Γνωρίζουμε όλοι, ότι ο ιδρυτής του μυστηρίου της εξομολόγησης είναι ο ίδιος ο Χριστός.

Όταν μετά την ανάσταση του παρουσιάσθηκε στους μαθητές του, τους έδωσε της εξουσία να «αφήνουν» ή να «κρατούν» τις αμαρτίες στους λαούς των εθνών, που θα πήγαιναν σαν απόστολοι του Η διαδοχή του μυστηρίου υπάρχει και σήμερα μέσα στην Εκκλησία στους “πνευματικούς”, που έχουν αποκτήσει από τον Επίσκοπο τους το δικαίωμα να εξομολογούν στο μυστήριο της “θείας εξομολόγησης.” Ο εξομολογούμενος διηγείται και εκφράζει στον πνευματικό, όποιο βάρος νιώθει, ότι έχει μέσα του από τον οποίον και τελικά απαλλάσσεται.

Θα μπορούσε ίσως κανείς συμβολικά και μόνο να παραστήσει το μυστήριο της θείας εξομολόγησης σαν μία εξίσωση, όπου η προαίρεση του εξομολογούμενου με την επενέργεια της θείας Χάρις έχουν σαν αποτέλεσμα την άφεση των παραπτωμάτων και την αύξηση των αρετών του .εξομολογούμενου.

Αντίθετα, στη ψυχανάλυση η εξίσωση αυτή είναι διαφορετική:

Λείπει ένας παράγοντας και μάλιστα ο σπουδαιότερος, δηλαδή η επενέργεια της Χάρης του Αγίου Πνεύματος.

Λείπει αυτό που ο Χριστός είπε στους μαθητάς του:

«Πάρτε Άγιο Πνεύμα. Αν εσείς συγχωρείτε τις αμαρτίες σε κάποιους θα είναι συγχωρεμένες.

Αν εσείς δεν τις συγχωρείτε δε θα είναι συγχωρημένες».

 

Έτσι, μπορεί να θέσει κανείς πολύ απλά το ερώτημα:

Εφ’ όσον η ψυχανάλυση έχει αντιγράψει -και μάλιστα μόνο σ’ ένα μέρος- την εξομολόγηση της ορθόδοξης Εκκλησίας, γιατί να καταφεύγει κανείς στους ψυχαναλυτάς και όχι στους πνευματικούς;

 

Δημοσιεύθηκε στις 17-2-1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

Γραπτές μαρτυρίες για τον παράδεισο των πρωτοπλάστων και για τον παράδεισο κατά την Δευτέρα Παρουσία.

Μέσα από τα κείμενα της Φιλοκαλίας και τα λειτουργικά κείμενα της Κυριακής της ‘Τυρινής, –κατά την οποίαν |οι Πατέρες της Εκκλησίας έχουν διατάξει να είναι αφιερωμένη στην ανάμνηση της εξορίας των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο- θα κάνω μία περιληπτική σύνοψη σχετικά με το επίκαιρο αυτό θέμα.

 

1ον) Τα παραπτώματα των πρωτοπλάστων ήσαν δύο: Η παρακοή και η κενοδοξία. Η παρακοή ήταν η μη αποχή από έναν καρπό, δηλαδή παρακοή στην εντολή της νηστείας. Η κενοδοξία σημαίνει κούφια δόξα. Ήθελαν δηλαδή οι πρωτόπλαστοι να γίνουν οι ίδιοι «φύσει Θεοί » και δεν τους αρκούσε η χάρις του Θεού στην οποία ζούσαν. Επίσης δεν εκτίμησαν το γεγονός, ότι είχαν την δυνατότητα να είναι οι ίδιοι «κατά χάριν Θεοί».

Με τον τρόπο αυτό η Εκκλησία μας θέλει να μας υπενθυμίσει, ότι μπορεί η νηστεία αυτή καθεαυτή να μην είναι αυτοσκοπός, εμπεριέχει όμως για τους πρωτοπλάστους αυτή η άρνηση των πρωτοπλάστων την παράβαση της εντολής της νηστείας και της κενοδοξίας.

2ον)Ποιά ήταν η κατάσταση των Πρωτοπλάστων; Σύμφωνα με τον Άγιο Συμεών το νέο- Θεολόγο, το σώμα των Πρωτοπλάστων ήταν προ της παραβάσεως: “υλικό, αισθητό, μεταβλητό, που είχε ανάγκη τροφής”. (Ηθικός λόγος Α, κεφάλαιο. Ε’, Φιλοκαλία).

Για τον όρο, μεταβλητό στο ·αρχαίο κείμενο υπάρχει η λέξη «τρεπτόν,’’ δηλαδή κάτι που μπορεί να αλλάξει κατάσταση. Αυτό ακριβώς έγινε και με τους Πρωτοπλάστους μετά την πτώση τους, δηλαδή πήραν το σαρκικό σώμα (μετεβλήθησαν).

Στο στιχηρό ιδιόμελο του Τριωδίου, που ψάλλετε στους Αίνους της Κυριακής της Τυρινής το πρωί αναφέρεται:

 

Κείμενο.

«Ο ποτέ δόξαν αθανασίας ημφιεσμένος

της νεκρώσεως την δοράν

ως θνητός ελεεινός περιφέρω…”.

 

Μετάφραση

Δηλαδή, με ποιητικό τρόπο ο Υμνογράφος λέει, ότι: O Πρωτόπλαστος που είχε κάποτε δόξα αθανασίας (τη χάρη του Θεού), περιφέρει τώρα (μετά την πτώση) το δέρμα (σαρκικό σώμα), που περικλείει μέσα του το· θάνατο…

 

3ον) Όπως με το ξύλο (απαγορευμένο δένδρο στον Παράδεισο ) απομακρύνθηκε ο Αδάμ από την Χάρη του Θεού και εισήλθε ο θάνατος, έτσι με το ξύλο (του τίμιου Σταυρού)

απόκτησε ο άνθρωπος πάλι την δυνατότητα να επανέλθει στην χάρη του Θεού και της νίκης κατά του θανάτου. Και αυτό θα γίνει στη Δευτέρα Παρουσία:

Δηλαδή τη δυνατότητα αυτή την έδωσε στον άνθρωπο η σταυρική θυσία του Χριστού, ο οποίος νίκησε με τη θεϊκή του δύναμη το θάνατο που είχε εισέλθει στους Πρωτοπλάστους.

Το σώμα των δικαίων κατά τη Δευτέρα Παρουσία θα είναι: «Ολόκληρο πνευματικό και αμετάβλητο, όπως ήταν του Δεσπότου μας και Θεού μετά την Ανάσταση του.» (Συμεών ο Νέος Θεολόγος Α’, κεφ. Ε’, παράγρ. 1).

Ο Χριστός ως τέλειος άνθρωπος με την θεϊκή του δύναμη –ενώ ήταν συγχρόνως και τέλειος Θεός- νίκησε τον θάνατο.

Έτσι, λοιπόν, επενεργεί η Φιλευσπλαχνία του Θεού για το ανθρώπινο Γένος και κάνει άρση των συνεπειών της πτώσης, μάλιστα δε δίνει τη δυνατότητα κατά την ανάσταση των νεκρών στη Δευτέρα Παρουσία ο άνθρωπος να βρεθεί σε καλύτερη πνευματική κατάσταση από τους προγό­νους του, τους Πρωτοπλάστους (αν φυσικά το θελήσει ο ίδιος).

Με άλλα λόγια σύμφωνα με τους φιλοκαλικούς Πατέρες της Ορθοδοξίας έχουμε την πιο κάτω σύγκριση:

Το σώμα των πεσμένων  πρωτοπλάστων, που είχαν σώμα υλικό και μεταβλητό, το οποίον είχε ανάγκη αισθητής τροφής θα μετασχηματισθεί κατά την κοινή ανάσταση την Δευτέρα Παρουσία για τους δικαίους σε σώμα αναστημένο, ολόκληρο πνευματικό, σώμα αμετάβλητο, σώμα όπως ήταν του Χριστού μετά την Ανάσταση του.

Βέβαιά όσοι κριθούν για την πιο πάνω δόξα κατά τη Δευτέρα Παρουσία θα κληρονομήσουν μία κτίση “όχι, πάντως αισθητή (διότι πώς θα ήταν δυνατόν, εφ’ όσον θα είναι πνευματικοί;), αλλά ολόκληρη πνευματική και άϋλη. Έτσι ώστε αυτοί πού κατέχουν ασώματα σώματα και έγιναν σε αίσθηση υπέρ αίσθηση και είναι απερίγραπτοι σε απερίγραπτα οι περιγραπτοί, να έχουν κατοικητήριο άξιο της δόξας τους». (Αγ. Συμεών, Φιλοκαλία).

Και αυτό ακριβώς είναι ο Παράδεισος και όχι ένας κήπος με ωραία δένδρα, όπως συμβολικά και απλοϊκά έχει επικρατήσει να παριστάνεται. Αξίζει τον κόπο, ή όχι να τον κληρονομήσει κάποιος;

Η απάντηση ανήκει στον καθένα μας χωριστά.

 

 

Δημοσιεύθηκε στις 15-3-2000

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΟΛΟΓΙΚΑ ΚΑΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΑ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Κοσμάς ο Αιτωλός: Ο εθνομάρτυς και άγιος της εκκλησίας μας.

Ένα από τα πιο φωτεινά πνεύματα της εποχής της τουρκοκρατίας υπήρξε αναμφισβήτητα ο Κοσμάς ο Αιτωλός.

Μια ταπεινή φυσιογνωμία, που αθόρυβα έκανε περιοδείες σε όλο τον ελληνόφωνο τότε κόσμο που ήταν υπόδουλος στους Τούρκους. Εδίδασκε τους αγράμματους και τότε φοβισμένους Έλληνες και με τη δύναμη του λόγου του, αλλά και με τη δύναμη των θαυμάτων του.

Πολλές από τις διδαχές του που σώθηκαν είναι ακόμα και σήμερα επίκαιρες.

Ορισμένες δε προφητείες του βρίσκουν σήμερα καταπληκτική επαλήθευση, δεδομένου ότι τον 18ο αιώνα που έζησε, δεν υπήρχε τεχνική ανάπτυξη και πολλά από τα λεγόμενα του δεν ήσαν τότε κατανοητά, διότι αφορούσαν την πρόοδο της επιστήμης και ανακαλύψεις στον τεχνικό τομέα του 20ου αιώνα.

 

Παραθέτουμε μερικές από αυτές τις προφητείες του :

1).Για τα πολεμικά αεροπλάνα:

«Θα δείτε να πετάνε άνθρωποι στον ουρανό σαν μαυροπούλια και να ρίχνουν φωτιά στον κόσμο…»

2).Για τα σύρματα ηλεκτρικού και τηλεφώνου:

«Θα ‘ρθει καιρός που θα ζωστεί ο τόπος με μια κλωστή.»

3).Για τα μηχανήματα και τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές:

«Θα ‘ρθει καιρός που θα διευθύνουν τον κόσμο τα άλαλα και τα μπάλαλα

4).Για τις φορολογίες:

«Θα βάλουν φόρο στις κότες και στα παράθυρα.»

5).Γ ια την καταστροφή των δασών:

«Οι άνθρωποι θα μείνουν πτωχοί, γιατί δεν θα έχουν αγάπη στα δέντρα.»

6).Για τον ασύρματο και την κινητή τηλεφωνία:

«Θα ‘ρθει καιρός που οι άνθρωποι θα ομιλούν από ένα μακρινό μέρος σε άλλο, σα να είναι σε πλαγινά δωμάτια. π.χ. από την Πόλη στη Ρωσία..

7).» Γ ια την τηλεόραση και τις κεραίες της στις στέγες:

«Θα μπει ο διάβολος στα σπίτια σας και τα κέρατά του θα εξέχουν από τα κεραμίδια.»

Για τους κληρικούς:

«Όποιος θέλει να γίνει ιερέας, πρέπει να είναι καθαρός σαν άγγελος. Να ξέρει γράμματα, να εξηγεί το Άγιο Ευαγγέλιο. Και όταν γίνει 30 χρονών και τον παρακαλέσουν οι κοσμικοί και ο Δεσπότης, τότε γίνεται ιερέας χωρίς να δώσει χρήματα. Και να κατοικεί πλησίον εις την εκκλησίαν.

 

Σημείωση:

Τα κείμενα πάρθηκαν από το βιβλίο ΚΟΣΜΑΣ Ο ΑΙΤΩΛΟΣ Αθήνα 1990, εκδόσεις ορθόδοξης ιεραποστολικής αδελφότητας «Ο ΣΤΑΥΡΟΣ», Αθήνα έκδοση ΙΑ

Δημοσιεύθηκε το 1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

ΜΑΚΑΡΙΟΣ Ο ΝΟΤΑΡΑΣ (1731-1805): O από Κορονθίας Aγιος και μέγας φιλοκαλικός και νηπτικόςτης Ορθοδοξίας.

Σταθμό για την πνευματική αναγέννηση τόσο’ στη Δύση όσο και αργότερα στην Ορθόδοξη Ανατολή αποτέλεσε η έκδοση της Φιλοκαλίας στην Βενετία το 1782, δηλαδή μιας συλλογής κειμένων νηπτικού περιεχομένου της λεγομένης Μυστικής’Θεολογίας της Ορθοδοξίας.

Τα κείμενα αυτά «συνερανίσθησαν» (συνέλεξαν) και εξέδωσάν οι Αγιοι Μακάριος ο Νοταράς και ο Αγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης με το γενικό τίτλο «Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών», ένα έργο που αποτελείται από πολλούς τόμους.

 

1.Από το 1765 εώς το 1770 ο Μακάριος διετέλεσε Μητροπολίτης Κορίνθου. Το 1770 στηρίζει την επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων μέ τη βοήθεια των Ρώσων, δηλαδή τη λεγομένη Ορλωφική Επανάσταση. Για τον λόγο αυτό χάνει τον επισκοπικό του θρόνο και εξορίζεται στα Ιόνια νησιά μαζί με τον πατέρα του, προύχοντα της Κορινθίας :  Ζάκυνθος,Κεφαλλονιά, Ύδρα, Άγιον Όρος, Πάτμος, Ικαρία, Σμύρνη, Χίος είναι μερικοί μόνο σταθμοί της εξορίας του κατ’ αρχήν και μετά της περιπλανήσεώς του.

 

2.Στις περιπλανήσεις του αυτές ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τη συλλογή κειμένων και τη μελέτη της νηπτικής θεωρίας και της Μυστικής Ορθόδοξης Θεολογίας, τα οποία πέτυχε να εφαρμόσει και στην πράξη για τον εαυτό του: Η κατά χάριν θέωση, η οποία είναι ο σκοπός κάθε ανθρώπου («το θέσει Θεός» και όχι «φύσει Θεός») συντελείται μέσα από την ανθρώπινη προαίρεση και τον προσωπικό πνευματικό αγώνα καθενός (περιορισμός ή αποβολή ψυχικών και σωματικών παθών): Απαραίτητη προϋπόθεση είναι βέβαια η επνέργεια της Θείας Χάριτος. Έτσι μπορεί κάποιος να γίνει σκήνωμα και κατοικητήριο του Τριαδικού Θεού, πράγμα το οποίο πέτυχε η οσιακή και φιλοκαλική μορφή του Αγίου Μακαρίου Νοταρά.

 

3.Το συγγραφικό του έργο μεταφράστηκε και εκδόθηκε σε παγκόσμια κλίμακα:

Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία, Σλοβενία, Ουκρανία, Ρουμανία. Η Φιλοκαλία αποτέλεσε για πολλούς αιώνες και αποτελεί ακόμη σήμερα στέρεη πνευματική τροφή ακόμη και για του Καθολικούς στη Δύση.

Τις τελευταίες δεκαετίες με την έκδοσή της σε νεοελληνική γλώσσα είναι προσιτή και σε κάθε Έλληνα διανοούμενο ή μη.

4.Χαρακτηριστικό είναι, oτi στην Πάτμό ο Άγιος Μακάριος ο Νοταράς έμεινε δώδεκα χρόνια περίπου στην περιοχή Κουμάνα. Έπαιρνε τα χειρόγραφα και τους κώδικες από την περίφημη βιβλιοθήκη της Πάτμου τα αντέγραφε και τα επεξεργαζόταν για έκδοση. Το ίδιο έκανε και στο Άγιο Όρος στη Σκήτη του Τιμίου Προδρόμου, σημερινή Αθωνιάδα Σχολή, όπου κάλεσε τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη, το 1777, και του παρέδωσε τα βιβλία Φιλοκαλία; Ευεργετινόν και Περί Θείας Μεταλήψεως προκειμένου να τα διορθώσει και να τα συμπληρώσει.

Οι δυο αυτοί Άγιοι έμειναν εδώ περίπου δυο χρόνια μελετώντας και συγγράφοντας.

 

  1. Η Κορινθία μέρχι πρότινος είχε κάνει ελάχιστα για το μεγάλο της αυτό τέκνο. Από το 1999 μέσα από τον τηλεοπτικό σταθμό TOP CHANEL της Κορίνθου προσπάθησα με μια σειρά εκπομπών να προβάλω τη Φιλοκαλία και τον Άγιο Μακάριο Νοταρά ζητώντας να αποδοθεί έμπρακτα στο πρόσωπό του και στο έργο του ο ρόλος και η τιμή που του αξίζουν. Σαν πρώτο βήμα μπορώ να αναφέρω με ικανοποίηση, οτι αποφασίστηκε και έγινε το 2006 η διοργάνωση για πρώτη φορά επιστημονικού Συνεδρίου για τον Άγιο Μακάριο Νοταρά στην Κορινθία, (με την ευκαιρία των 200 χρόνων από την Κοίμησή του στη Χίο, 1805-2005)

Ελπίζουμε οι Κορίνθιοι να πλησιάσουν και να εμβαθύνουν και στο συγγραφικό του έργο.

Γιάννης Κουτσούκος.

 

 

Δημοσιεύθηκε στις 28-5-2008

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

Ο ΟΣΙΟΣ ΠΑΤΑΠΙΟΣ ΣΤΑ ΓΕΡΑΝΕΙΑ: Μία πρόταση στην τοπική εκκλησία της Κορίνθου

Οι Κορίνθιοι δεν τιμούν όσο πρέπει το μοναδικό σκήνωμα ενός μεγάλου Αγίου στην περιοχή μας. Είναι γνωστό σε όλους, ότι στην μονή του Οσίου Παταπίου των Γερανείων φυλάσσεται το σκήνωμα ενός μεγάλου Αγίους της Εκκλησίας μας.

Η ιστορία του Αγίου είναι επίσης λίγο πολύ σε όλους γνωστή:

Ήταν Αιγύπτιος, ασκήτευσε στην έρημο της Νητρίας της Αιγύπτου και μετά μαζί με δύο άλλους συνασκητές (Ραβουλά και Βάρα) έφθασε στην Κωνσταντινούπολη. Ιδρυσε εκεί την Μονή των Αιγυπτίων και μετά την κοίμησή του το ιερό Σκήνωμα εφυλάσσετο στην εκεί Μονή που είχει ιδρύσει ο ίδιος προς τιμήν του τιμίου Προδρόμου και αργότερα στην μονή της Πέτρας. Είχε την χάρη να θαυματουργεί και όταν ζούσε αλλά και μετά την κοίμησή του.

Έζησε τον 8ο μ X. αιώνα. Την εποχή της άλωσης της Κωνσταντίνούπολης -λίγο πριν ή λίγο μετά- έχει εκφρασθεί η άποψη -χωρίς να έχει αποδειχθε πλήρως- ότι ίσως η οικογένεια Νοταρά (Αγγελής Νοταράς) μετέφερε το λείψανο του Οσίου από την Κωνστατινούπολη στην Κορινθία, το οποίο έμεινε ξεχασμένο και εντοιχισμένο στο σπήλαιο των Γερανείων.

Το 1904 ανακαλύφθηκε τυχαία από τον Ιερέα του Λουτρακιού παπά- Σουσάνη.

Στο σπήλαιο αυτό υπήρχαν και υπάρχουν τοιχογραφίες της γνωστής βυζαντινής Δεήσεως, του Οσίου Παταπίου, της Αγίας Υπομονής (πρώην αυτοκράτειρα του Βυζαντίου, Ελένη Παλαιολογίνα, Δραγάση), του Οσίου Νίκωνα του νέου και του Ομολογητού Υπατίου, πιθανώτατα ιεράρχουτης Εφέσου, ο οποίος μαρτύρησε στο Ξηρόλοφο της Κωνσταντινούπολης τον 5ο αιώνα, όπου είχε ασκητεύσει και ο όσιος Πατάπιος και η μνήμη του εορτάζεται στις 20 Σεπτεμβρίου. Το σπήλαιο αυτό ήταν (και είναι) ναός, ο οποίος ελειτουργείτο από τους Λουτρακιώτες ιερείς. Οπως όμως και να είναι το οδοιπορικό μεταφοράς του Οσίου Παταπίου από την Πόλη στα Γεράνεια ένα είναι βέβαιο:

Ο Όσιος Πατάπιος με την άσκηση και ττην καταστολή των ψυχικών και σαρκικών παθών έγινε δοχείοντου Αγίου Πνεύματος και έλαβε την χάρη να θαυματουργεί.

Όχι μόνο στο παρελθόν αλλά και σήμερα ακόμη είναι ταχύτατος αρωγός σε όσους με θέρμη, πίστη και ειλικρίνεια τον επικαλούνται.

Εκτός του ότι είναι θεραπευτής του καρκίνου, της Υδροπικίας, της αναβλέψεως του τυφλού κλπ σωματικών παθήσεων, κυρίως όμως καθημερινώς βοηθάει στην ψυχική αλλοίωση και πνευματική μεταστροφή χιλιάδων προσκυνητών που καταφεύγουν στο σκήνωμά του και τον επικαλούνται.

Ας μη φανεί καθόλου παράδοξο:

Θαυματουργεί ακόμη και επί των ημερών μας!

Σαν ελάχιστο φόρο τιμής στον Άγιο η τοπική Εκκλησία της Κορίνθου έπρεπε κατά την άποψή μου:

α)Να καθιερώσει το απολυτίκιό του να ψάλλεται σ’ λους τους ναούς της περιοχής μας ως προστάτης της Κορινθίας.

β)Να υπάρχει τουλάχιστον τα Σαββατοκύριακα πνευματικός στο μοναστήρι του Οσίου για το μυστήριο της θείας Εξομολογήσεως για τους προσκυνητάς.

Γ) Να καθιερωθεί από την Μητρόπολη -κάτι ανάλογο γίνεται στην Κεφαλλονιά στην Μονή του Αγίου Γερασίμου- εκ περιτροπής κάθε εβδομάδα να υπάρχει στο μοναστήρι ένας ιερέας από τις υπόλοιπες ενορίες της Κορινθίας, ο οποίος να εφημερεύει όλη την εβδομάδα στο μοναστήρι και να λειτουργεί επί καθημερινής βάσε  εκτελώντας και τις λοιπές ιερές ακολουθίες της Μονής.

Με τον τρόπο αυτό -νόμιζω ότι- θα αποδώσουμε και μεις σαν Κορίνθιοι στον Αγιο την τιμή που του αρμόζει και «το ευχαριστώ” για την Χάρη και την Προστασία, που παρέχει σε πνευματικό επίπεδο στην περιοχή μας.

 

Δημοσιεύθηκε στις 17-12-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΟΥ «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» ΜΕ ΤΟΝ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟ ΓΑΒΡΙΗΛ. Ποια είναι ην ιστορία της εικόνας του «ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ» με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ.

 

Για δεύτερη φορά τα τελευταία χρόνια η θαυμρτουργή εικόνα της Παναγίας, που λέγεται “Αξιόν εστί” ή “Εν τω Άδειν” (εκεί, όπου ψάλλεται) βρίσκεται στην Αθήνα, στην Εκκλησία τώρα του Αγίου Παντελεήμονος Αχαρνών. Σκοπός της εικόνας που μεταφέρθηκε από το Πρώτάτο (Καρυές) του Αγίου Ορους, είναι η ενίσχυση (πνευματική και υλική) των σεισμοπαθών και κατ’ επέκτασιν του Λεκανοπεδίου Αττικής.

Την προηγούμενη φορά η ίδια εικόνα είχε μεταφερθεί στο Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών. Όπως τότε, έτσι και τώρα χιλιάδες πιστού λαού με ευλάβεια περίμενε και περιμένει μέσα στη βροχή πολλές φορές ώρες και ώρες να προσκυνήσει την εικόνα της Θεοτόκου.

Το γεγονός, ότι εκατομμύρια Έλληνες συρρέουν -χωρίς να πτοούνται τη βροχή- με ατέλειωτες ουρές, αλλά και με υπομονή και να προσκυνήσουν ένα σύμβολο της Ορθοδοξίας, αυτό και μόνο σημαίνει ένα ‘γκάλοπ,” ότι δηλαδή η θρησκευτικότητα του Έλληνα είναι τόσο βαθιά ριζωμένη στη συνείδησή του, ώστε είναι αδύνατο να εκριζωθεί.

Έτσι, αυτό είναι ένα καθαρό μήνυμα προς όσους επιβουλεύονται την Ορθοδοξία, ότι δε θα μπορέσουν με διάφορα “τερτίπια” να τη σβήσουν από την ελληνική ψυχή.

Όταν ο Έλληνας διακρίνει ότι υπάρχει κάπου αγνή πίστη και αγνή θρησκεία -και όχι κίβδηλη ιαι εμπορεύσιμη- εκεί συρρέει ιαι εκφράζει το μεγαλείο της ψυχής του.

Ποιά είναι, όμως, η ιστορία αυτής της εικόνας του “Άξιον στί” για την οποία τόσα πολλά λέγονται, γράφτηκαν και ακόμη γράφονται;

Η εικόνα αυτή συνδέεται με το εξής υπερφυσικό, αλλά πραγματικό γεγονός:

Το έτος 980 μ.Χ. επί αυτοκρατόρων των “αυταδέλφων και πορφυρογεννήτων” Βασιλείου και Κωνσταντίνου, των τέκνων του Ρωμανού του νέου και επί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Χρυσοβέργου συνέβη στο Άγιον Όρος το εξής, όπως μας το κατέγραψε στα Συναξάρια ο “πρώτος” του Αγίου Όρους Σεραφείμ.

Κοντά στη Μονή του Παντοκράτορα υπήρχε ένα μικρό κελλί (ασκητήριον), που ετιμάτο στο όνομα της Θεοτόκου (Κοίμησης).

Ο γέροντας του “κελλιού” αυτού πήγε το Σαββατοκύριακο στο Πρωτάτο (Καρυές) και άφησε το μαθητή του στο κελλί για να κάνει μόνος του την κατά δύναμιν ακολουθίαν του. Στο Πρωτάτο, υπήρχε κάθε Κυριακή αγρυπνία προς τιμήν της Θεοτόκου και γι’ αυτό μετέβη και ο γέροντας του κελλιού αυτού.

Τη στιγμή που ο μαθητής, έψαλλε στον όρθρον “Την τιμιωτέρα των χερουβίμ…” άγνωστος μοναχός είχε εισέλθει στο κελλί και συνέψαλλε με το μαθητή τη νύχτα εκείνη.

Υπέδειξε όμως αυτός ο άγνωστος που εμφανίσθηκε υπό μορφή μοναχού στο μαθητή, ότι προ της φράσεως ‘Την τιμιωτέραν…”, να ψάλλεται το “Άξιον εστί ως αληθώς μακαρίζειν σε την Θεοτόκον, την αειμακάριστον και παναμώμητον και μητέ­ρα του Θεού ημών”.

Έγραψε μάλιστα με το χέρι του σε μία πλάκα τα λόγια αυτά, τα οποία κατά παράδοξον τρό­πον χαράχτηκαν στη σκληρή πλάκα πολύ βαθειά “σαν να είχε γράψει σε πλάκα από κερί”. Αφού δε είπεν, ότι από τώρα και στο εξής έτσι θα ψάλλεται στην Ορθοδοξία η “Τιμιωτέρα”; έγινε’ άφαντος. ‘ .

Ο ξένος και άγνωστος Μοναχός ήταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ.

Έτσι έχει καταγραφεί στα μηιαία της ημέρας αυτής:

“Σύναξη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ εν τω Αδειν”.

Από τότε η εικόνα αυτή- μετεφέρθη από το κελλί αυτό στον Ιερό Ναό του Πρωτάτου του Αγίου Όρους στις Καρυές και ευρίσκεται αιώνες τώρα μέχρι σήμερα.

Είναι ενθρονισμένη μέσα στσ Ιερό του “Πρωτάτου», στ λεγόμενο σύνθρονο.

Αυτές τις ημέρες βρίσκεται στην Αθήνα.

Έτσι, το ποίημα του Αγίου Κοσμά του Υμνογράφου συμπληρώθηκε με τον πιο πάνω θαυματουργό τρόπο με τα λόγια που έψαλλε και χάραξε στην πλάκα ο Αγγελος του Θεού -ο Αρχάγγελος Γαβριήλ. Σήμερα πλέον ψάλλεται παντού από όλους σε κάθε ακολουθία του Ορθρου με τη συμπληρωμένη και ολοκληρωμένη του μορφή.

 

Δημοσιεύθηκε στις 20-10-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Το πέρασμα ενός ασκητή από την Κόρινθο το 1992:

Κατάθεση μιας μαρτυρίας για τον αγιορίτη ασκητή Λεόντιο από την Σάμο

 

Είναι γνωστή η φράση του Ευαγγελίου:

«Όπου επλεάνασε η αμαρτία επερίσσευσε η χάρις«. Σύμφωνα λοιπόν με την ευαγγελική αυτή ρήση σε μια εποχή, όπου η αμαρτία έχει πλεονάσει, είναι δυνατόν και η θεία Χάρη να αναδεικνύει αγίους οι οποίοι ζουν και κινούνται ανάμεσα μας, όσο κι αν αυτό φαίνεται παράξενο! Ας μου επιτραπεί σήμερα να καταθέσω ορισμένες μαρτυρίες συμπολιτών μας και ξένων αλλά ακόμα και μια προσωπική μου εμπειρία για έναν ασκητή ο οποίος πέρασε από την Κόρινθο πριν από πέντε περίπου χρόνια, τον οποίο γνώρισαν πολλοί Κορίνθιοι και έχει μείνει ζωντανά στη μνήμη τους.

Το όνομά του είναι πατήρ Λεόντιος. Ήταν αγιορίτης μοναχός, αλλά τότε ζούσε ασκητεύοντας σε μια ερημική περιοχή της Σάμου. Έκανε τότε περιοδείες σε όλη την Ελλάδα και την Κόρινθο, φιλοξενούμενος στα σπίτια διάφορων πιστών Ήταν ένας ιερωμένος ασκητής. Φορούσε κουρελιασμένα και χιλιομπαλωμένα ράσα και κρατώντας πάντα ένα ταγαράκι περπατούσε χειμώνα-καλοκαίρι ξυπόλητος. Δεν χρησιμοποιούσε καθόλου χρήματα εδώ και τριάντα χρόνια. Δεν έτρωγε σχεδόν τίποτε και κρατούσε πάντα μια φθαρμένη χάρτινη εικόνα του Αγιου Παντελεήμονα.

Διαρκώς προσευχόταν -έλεγε τη «ευχή» με όλη τη θέρμη της ψυχή του -και όπως μου είπαν όσοι τον φιλοξένησαν- δεν αναπαυόταν όλη τη νύχτα αλλά διαρκώς προσευχόταν. Σε κάθε ευκαιρία κήρυττε με παρρησία και πολλές φορές έκανε κήρυγμα με αυστηρό έλεγχο. Όσοι τον πλησίασαν ένοιωθαν μια χαρακτηριστική ευωδία που ανάβλυζε από την παρουσία του. Ήταν χριστιανός ορθόδοξος ιερέας.Είχε διατελέσει-σύμφωνα με μετέπειτα αγιορίτικη μαρτυρία- πνευματικός των αοράτων ασκητών του Άθωνα.

Τυφλός, αλλά περπατούσε χωρίς χειραγωγό. Το σώμα του ανάλαφρο, μια ανθρώπινη φιγούρα, φο- ρούσε ένα χιλιομπαλωμένο ράσο που το μπάλωνε ο ίδιος και περιφερόταν λες και ήταν μόνο από «πετσί και κόκκαλο», χωρίς βάρος. Κάποιος κορίνθιος μου εκμυστηρεύθηκε ότι σε συζήτηση μαζί του, ο γέροντας απαντούσε σε ερωτήσεις που ήθελε να του θέσει πριν καλά-καλά προλάβει να τις ξεστομίσει.

Μια Κορίνθια μου είπε επίσης, πως όταν πήγε να μιλήσει μαζί του την απεκάλεσε με το όνομά της χωρίς να την γνωρίζει, ενώ η χαρακτηριστική μυρωδιά που αναδυόταν από πάνω του την συνόδευε για μέρες και στο σπίτι της παρ’ όλο που μίλησε μαζί του λίγα μόνο λεπτά, ενώ δεν τον ξαναείδε ποτέ. Τότε που ο γέροντας ήταν εδώ στην Κόρινθο, μερικοί φίλοι με παρακάλεσαν να τον μεταφέρω από την Κόρινθο και από το σπίτι, που φιλοξενείτο σε ένα μοναστήρι έξω από την πόλη με το αυτοκίνητό μου.

Έμεινα έκπληκτος όταν κάθησε στο κάθισμα, και τον παρατηρούσα να βρίσκεται σε μια «πνευματική αρπαγή» με συνεχείς ευλαβικές υποκλίσεις κάνοντας το σταυρό του και λέγοντας χαμηλόφωνα προσευχές και τη γνωστή «ευχή» των ασκητών.

Στην περίπου μισή ώρα της διαδρομής μας, δεν αντάλλαξα καμία λέξη μαζί του, διότι έβλεπα έναν άλλον άνθρωπο που ήταν μεν με το σώμα του δίπλα μου, αλλά το πνεύμα του βρισκόταν κάπου αλλού, που εγώ δεν μπορούσα να «πάω». Όταν μετά από πολύ καιρό, βρέθηκα στη Σάμο ρώτησα κάποιον ταξιτζή να μου πει αν ήξερε τον Λεόντιο, κι εκείνος μου απάντησε: «Είναι γνωστός σε όλη τη Σάμο. Ζει έξω, στα βουνά, και περπατάει πολύ σε όλο το νησί.

Δεν βλάπτει κανένα. Εμείς, όπου τον βρίσκουμε τον παίρνουμε με τα ταξί μας, ή τουλάχιστον του το προτείνουμε γιατί συνήθως αρνείται να μπει στο αυτοκίνητο. Εντύπωση μου έκανε μια φορά που τον είδα στο Πυθαγόρειο ενώ πήγαινα για το Καρλόβασι.

Όταν έφτασα στο Καρλόβασι, έκπληκτος τον είδα εκεί και απόρησα πως πήγε νωρίτερα από το ταξί εκείνος». Και συνέχισε ο άγνωστος ταξιτζής:

» Όταν κατεβαίνει στο Βαθύ στο λιμάνι και κηρύττει τότε φωνάζει δυνατά και χτυπάει Το πόδι του με δύναμη, ξυπόλητος, στους ογκόλιθους του λιμανιού. Εκεί αυτό το χτύπημα το συνοδεύει ένας δυνατός υπόκωφος θόρυβος.

Πώς είναι δυνατόν ένας γεράκος ξυπόλητος να κάνει με τό πόδι του πάνω στο μπετό τόσο Θόρυβο;». Αλλη μαρτυρία, από Κορίνθια που τον φιλοξενούσε: Όταν «κοιμήθηκε» ο Λεόντιος, το μνήμα που του έσκαψαν ήταν μικρό και δεν χωρούσε.

Κάποιος φώναξε: Αντε ρε Λεόντιε! Και στον τάφο λειψός θα πας. Και εκείνος, παρ’ όλο που ήταν νεκρός, μάζεψε τα πόδια του και χώρεσε. Πρόσφατα επισκέφθηκα την ανθοκομική έκθεση στη Αθήνα και βρήκα  έναν εκθέτη από τη Σάμο. Τον ρώτησα αν γνώριζε τον Λεόντιο και μου απάντησε: «Τον ξέρει όλη η Σάμος. Χρόνια τώρα ζούσε στα βουνά και τρεφόταν με τις ρίζες από δένδρα.

Έχει πεθάνει, αλλά πρόσφατα έκανε εμφανίσεις (!). Το είπαν άνθρωποι που δεν έχουν λόγο να ψεύδο­νται. Η γυναίκα του θυρωρού ενός ξενοδοχείου, όταν γύρισε ο άνδρα της στο σπίτι του είπε ότι πέρασε ο Λεόντιος από κει και ότι του έδωσε νερό.

Ο σύζυγός της απόρησε λέγοντάς της ότι ό Λεόντιος είναι πεθαμένος. Εκείνη επέμεινε λέγοντας πως δεν είχε παραισθήσεις».

Αυτές τις λίγες γραμμές καταθέτω στη μνήμη του ταπεινού και ενάρετου αυτού αγωνιστή της πνευ­ματικής άθλησης, που ήταν στην πραγματικότητα σαν κάτι που διαβάζουμε στα Συναξάρια και μόνο με την φαντασία μας μπορούσαμε να τα συλλάβουμε. Κι αυτό, προς ενημέρωση των Κορινθίων, που έτυχε να τον γνωρίσουν ή να τον φιλοξενήσουν και προς δόξα του τριαδικού Θεού.

Δημοσιεύθηκε στις 16-10-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Το μυστήριον της ανομίας συντελείται;

 

ΝΑΙ Η ΟΧΙ;

 

Χαλαρά σύνορα, όλα στο ρυθμό του τζόγου,εκφυλισμένες ειδήσεις, υποχωρήσεις στους γείτονες για φιλικές σχέσεις και κληρικοί που έπρεπε να είχαν περισσότερη μόρφωση και αφοσίωση στο ποίμνιό τους, είναι η κορυφή του παγόβουνου που φαίνεται.

Σ’ όλα τα πιο πάνω ενδεικτικά προστέθηκε και το “χαλαρό» της εθνικής γιορτής της 28ης Οκτωβρίου.

Τί κρύβεται όμως κάτω από το παγόβουνο αυτό;

Έχει τελειώσει πράγματι ο Ελληνισμός σαν ενεργή παρουσία; Θα γίνει το Ελληνικό Κράτος μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι αντιπροσωπεύει η σημερινή Καλαβρία στον Ιταλικό νότο;

Δηλαδή θα φθάσουμε πράγματι να είμαστε ένας τόπος αρχαιοκλασσικών και βυζαντινών μνημείων με κατοίκους ριζικά μεταλλαγμένους από απόψεως πολιτιστικής συνείδησης και ταυτότητας;”.

Θα φτάσουμε πράγματι στο σημείο μετά από μερικές γενεές στην Ελλάδα να διασωθεί ίσως μόνο κάποια μειονότητα πληθυσμού “που θα διασώσει την Ελληνική γλώσσα παρεφθαρμένη, σαν ένα περιθωριακό ιδίωμα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση όπως ακριβώς η Καλαβρία στην Ιταλία;”

Φυσικά ο Ελληνισμός δέχθηκε στο παρελθόν πολλές επιθέσεις, όπως π.χ. τους Ρωμαίους, την Άλωση της Πόλης, την ηγεμονία του Πάππα, την Τουρκοκρατία την επίθεση του 1940 κ.λ.π.

Η διαφορά όμως είναι ότι τότε Ελληνικός λαός, ο Ελληνισμός αντιδρούσε.

Ο εχθρός ήταν ορατός και ο αγώνας κατά μέτωπο. Τώρα; Αντιδρά ή όχι;

Τώρα η προδοσία του κάστρου γίνεται ή όχι μέσα από το κάστρο;

Θέλεις να υποτάξεις ένα Έθνος; Είναι πολύ απλό.

Η υποταγή σήμερα δεν γίνεται με πόλεμο που εφαρμόζεται σε ακραίες περιπτώσεις.

Η υποταγή γίνεται με την εσωτερική αλλοίωση: Δηλαδή στην περίπτωσή μας, αν καταργήσεις την γλώσσα, την συνείδηση, διαστρεβλώσεις την ιστορία σου και κάνεις ύπουλες διαβρώσεις στην θρησκεία, τότε το Έθνος αυτό -ο Ελληνισμός στην περίπτωση μας- πρέπει“να πέσει σαν σάπιο μήλο”, έτσι αθό­ρυβα και ύπουλα. Για τα ιστορικά βιβλία που διδάσκονται στο Σχολείο γίνονται σήμερα πολλές συζητήσεις. Ακούσαμε, ότι μια μεικτή Τουρκοελληνική επιτροπή θα καθορίζει τα Ελληνικά ιστορικά κείμενα που θα διδάσκονται στα Ελληνόπουλα (!).

Για την θρησκεία βλέπουμε και ακούμε για τις επιστολές που ανταλλάσσουν ο Πατριάρχης από το Φανάρι και ο Αρχιεπίσκοπος από την Αθήνα. Δεν είναι βέβαια αγώνας για τα “Πρωτεία”, αλλά κάτι πολύ βαθύτερο για τον Ελληνισμό,

Για την γλώσσα ξέρουμε ότι από την μεταρρύθμιση του Ράλλη πολλοί λίγοι νέοι μαθαίνουν σωστά Ελληνικά. Την “Αρωγή και Ευδοκίμηση” δεν την ήξεραν σε Πανελλήνιες Εξετάσεις η πλειονότητα των αποφοίτων του Λυκείου (!) Οι ειδήσεις στα Αθηναϊκά κανάλια έχουν γίνει ένα μικρό σήριαλ διάρκειας, όπου χάνεται η ουσία των σοβαρών γεγονότων.

Η επίσημη Εκκλησία δεν εκπαιδεύει τους κληρικούς, που χειροτονεί για λειτουργούς και ποιμένες.

Και αυτό συμβαίνει, όταν στη Δύση και λοιπή Ευρώπη οι ποιμένες και ιερείς των καθολικών και προτεσταντών έχουν από ένα ή δύο διπλώματα. Πώς θα σταθούν στην Ορθοδοξία νέοι άνθρωποι που χειροτονούνται, για να παίξουν τον ρόλο των ποιμένων; Λειτούργημα ή βιοποριστικό επάγγελμα;

Όλα λοιπόν στο όνομα της Παγκοσμιοποίησης και της Νέας Εποχής; Και αυτό είτε με την θέλησή μας, είτε χωρίς την θέλησή μας;

Θα φθάσουμε λοιπόν πράγματι εμείς οι Ρωμιοί να μιλάμε, σπαστά Ελληνικά, να σκεπτόμαστε Ευρωπαϊκά και να υπογράφουμε αμερικάνικα; Ο καιρός θα δείξει. Η απάντηση όμως ανήκει προσωπικά στον καθένα από εμάς.

Οι τόσες πολλές ειδήσεις φέρνουν όμως αναπόφευκτα τις τόσες πολλές ερωτήσεις

 

Δημοσιεύθηκε στις 3-11-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

ΑΛΛΟ ΠΡΑΓΜΑ Η ΠΙΣΤΗ ΣΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ ΚΑΙ ΑΛΛΟ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΥ

 

 

«…Αυτοί δεν ποιμαίνουν το χριστιανικόν ποίμνιον αλλά ποιμαίνουν τους εαυτούς των…»   (Ιούδα Α,12)

 

«…Και όσοι ποιμένες υπήρχαν ένεκα της αστοργίας των δεν ανεζήτησαν τα πρόβατα μου, αλλά εφρόντισαν διά τον εαυτόν των μόνον, εκμεταλλευόμενοι το ποίμνιόν μου…»»  (Ιεζεκιήλ, λδ, 8)

 

 

Κύριε Διευθυντα,

 

Εκφράζω τα συγχαρητήρια μου για την μεστή σε περιεχόμενο και ποικίλο προβληματισμό ευρέους φάσματος έκδοση της εφημερίδος σας.  Η έκδοση της συντελεί στην ποιοτική και ποσοτική αναβάθμιση του τύπου στον νομό ας

Επιτρέψατέ μου ως απλός λαϊκός, που πιστεύει και συμμετέχει στην μστηριακή ζωή της ορθοδόξου εκκλη σίας μας, όπως εκφράσω τις ανησυχίες μου για ορισμένα πράγματα, τα οποία εμπίπτουν εις την αντίληψή μου και αφορούν την εκκλησία και τον ιερόν κλήρον της περιφέρειάς μας.

 

1.Οι ιερείς ως γνωστόν, είναι λει τουργοί του Υψίστου.

Παρά ταύτα υπάρχει η τάση να επίκρατεί μέσα στην εκκλησία μια νοοτροπία υπαλλήλου και όχι λειτουρ γού, η οποία αποβαίνει εις βάρος της λατρείας και της ορθοδοξίας μας.

 

2.Όταν ένα δημόσιος υπάλληλος, πέραν του μισθού του δεχθεί χρήματα επιπλέον για τις υπηρεσίες, για τις οποίες έχει κληθεί να προσφέρει, αυτό θεωρείται δωροδοκία και τιμώρείται.

Σε κηδείες, γάμους, βαφτίσια, κ.λ.π  τα «τυχερά» πέραν του μισθού έχου γίνει κατεστημένο. Ισχύει ή όχι το  «δωρεάν ελάβατε δωρεάν δότε» μέσα στη εκκλησία μας;

 

3.Οι ευχές του ιερέα κατά τη διάρκεια του προοιμιακού, του εξάψαλμου μπροστά στην ωραία Πύλη, οι κανόνες του Όρθρου, αλλά και οι λοιπές ευχές των κατηχούμενων και της θείας Λειτουργίας του Ιωάννου του Χρυσόστομου και πολύ περισσότερο του Μεγάλου Βασιλείου τείνουν να γίνουν κάτι το σπάνιον εις την ορθόδοξον λατρεία μας.

 

4.Στις ιερώτερες στιγμές της θείας Λειτουργείας κυκλοφορούν ένας ή και περισσότεροι δίσκοι για την είσπραξη χρημάτων.Πρέπει αυτό να γίνεται κα αν ναι, είναι αυτή η καταλληλότερη στιγμή;

 

5.Τον τελευταίο καιρό παρατηρείται μεταξύ των ψαλτών ένας έντονος ανταγωνισμός σχετικά με το ποιος θα ακουστεί δυνατότερα, χρησιμοποιώντας ισχυρά μεγάφωνα.

Αυτό ενοχλεί αφάνταστα τους πιστούς, οι οποίοι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν και να προσευχηθούν. Έτσι αναγκάζονται να εγκαταλείπουν τις ενορίες. Ο Θεός ακούει τη θέρμη kc ι την προαίρεση της προσευχής και όχι την ένταση του μεγάφωνου, η οποία ικανοποιεί την κενοδοξία των ψαλτών και μόνο.

 

6.Με έκπληξη ακούω ότι ορισμένοι μαθηταί του Γυμνασίου, που απέτυχαν μια και δυο φορές τον προβιβασμό τους στην επόμενη τάξη καταφεύγουν εις το Εκκλησιαστικόν Λύκειον και τροορίζονται για ιερείς.

Είναι δυνατόν στη σημερινή δύσκολη για την θρησκεία και την πίστη μας εποχή, να χειροτονούνται ιερείς με τέτοιου είδους γνώσεις, που δεν τους παρέχουν την ευχέρεια να διαβάζουν την ευαγγελική περικοπή ή κάποια ευχή χωρίς να κάνουν πολλά λάθη; Δεν υπάρχει κάποιος έλεγχος;

 

7.Γενικά παρατηρεί κανείς ότι πολλοί ιερείς αντιμετωπίζουν τον βαθμό της ιερωσύνης ως βιοποριστικό επάγγελμα.

Ώς γνωστόν απαιτείται και χάρις και γνώση.Δεν έπρεπε τότε τουλάχιστον οι έχοντες τον βαθμόν

Της ιερωσύνης να είναι έστω καλοί τυπικοί «υπάλληλοι» και να εφαρμόζουν τουλάχιστον το εγκεκριμένο τυπικό της εκκλησίας κατά την λατρείαν;

 

  1. Όπως είναι γνωστό η «Δόξα και η Τιμή και η Προσκύνησις» ανήκει εις τον ένα Τριαδικό Θεό.

Δυστυχώς όμως στην Κορινθία φαίνεται ότι υπάρχει μέσα στην εκκλησία προσωπολατρεία προς διάφορους ιερωμένους. Παρατηρείται επίσης, ευσεβοφάνεια, τυπολατρεία, συμφεροντολογία, υποκρισία, φαρισαϊσμός. Άλλος του «Κηφά», άλλος του «Απολλώ», άλλος του «Παύλου»; «Μεμέρισται, ακόμη, ο Χριστός;

» Μήπως με αυτόν τον τρόπο κλέβουμε τη δόξα από το Θεό και την προσφέρουμε σε ανθρώπινα πρόσωπα που είναι κτίσματα του Θεού;

Φυσικά η εκκλησία του Χριστού επορεύθη πάντα ανά τους αιώνας μέσα από τις ανθρώπινες αδυναμίες και κανείς δεν επιθυμεί το τέλειον, αλλά όταν οι καταστάσεις ξεπερνούν τα όρια, τότε πρέπει να γίνουν επισημάνσεις και επιδιορθώσεις.

 

Απευθύνω εντελώς καλοπροαίρετα τις ανησυχίες μου αυτές με την ελπίδα, ότι μπορεί να αποτελέσουν έναυσμα προς διόρθωσιν. Πιστεύω δε, ότι εάν διορθωθούν ορισμένα από αυτά, τότε αυτό θα αποτελούσε τον καλλίτερον αντιαιρετικόν αγώνα που μπορούμε να κάνουμε όλοι μας, κληρικοί και λαϊκοί!  Επίσης, θέλω να επισημάνω, ότι δεν πρέπει να συγχέουμε την θρησκεία και την ορθόδοξη πίστη μας προς τον Ένα και Μοναδικό Τριαδικό Θεό, με τυχόν ανθρώπινες αδυναμίες του κλήρου ή με μη ιδανικές καταστάσεις που επικρατούν στην Εκκλησία μας.

Επομένως, οι πιο πάνω ανησυχίες μου δεν έχουν σκοπό να σκανδαλίσουν τους πιστούς, αλλά τουναντίον να τους τονώσουν την πίστη, αφού μπορέσουν και διακρίνουν ότι: Άλλο πράγμα είναι η πίστη στον Χριστό και άλλο πράγμα οι τυχόν ανθρώπινες αδυναμίες μέσα στην εκκλησία του χριστού.

 

Με βαθύτατη εκτίμηση

 

 

Δημοσιεύθηκε στις 24-9-1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

Το κείμενο αυτό το έγραψα το 1997.Το αν είναι και σήμερ επίκαιρο ή όχι, ας δώσει κάθε ένας μόνος του την απάντηση, αφού το διαβάσει.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Στον απόηχο μιας ομιλίας στη Κόρινθο.

 

«Το μυστήριον της ανομίας »…συντελείται

 

Mία σπάνια σε ευθύτητα, παρρησία, θάρρος, αγωνιστικότητα και αποκαλύψεις στα κορινθιακά χρονικά ομιλία, έγινε την Παρασκευή 18-10-97 στον Μητροπολιτικό ιερό Ναό του Αποστόλου Παύλου στην Κόρινθο. Ομιλητής ήταν ο γνωστός Έλληνας θεολόγος Νικόλαος Σωτηρόπουλος, ο οποίος είχε προσκληθεί από τον επίσκοπο Κορίνθου κ. Παντελεήμονα και την Μητρόπολη. Τον ομιλητή προ- σφώνησε ο Πρωτοσύγγελος Κορίνθου π. Νεκτάριος. Θα προσπαθήσουμε να αποδώσουμε περιληπτικά το περιεχόμενο αυτής της ομιλίας, η οποία ξεσκεπάζει τις «σκοτεινές δυνάμεις.» (Σιωνισμός, Μασονία, Οικουμενισμός κ.λ.π.), που δρουν σήμερα υπόγεια και συστηματικά ενάντια στην ορθόδοξη πίστη και το ελληνικό έθνος και ενάντια σε όλα τα έθνη του πλανήτη Γη.

Σύμφωνα λοιπόν με τov ομιλητή, «τα ακάθαρτα της πονηρίας πνεύματα», «ο αρχηγός του ψεύδους Εωσφόρος», «οι κοσμοκράτορες του αιώνα τούτου του απατεώνα» έχουν στον κόσμο σαν όργανα και συντελεστές «του Μυστηρίου της ανομίας», τον διεθνή Σιωνισμό. Υπό τον όρο «Σιωνισμός» δεν εννούμε τους συμπαθείς σε μας Εβραίους -τον απλό λαό- αλλά την μικρή εκείνη μερίδα των Εβραίων που έχουν θέσει σαν σκοπό τους την υποδούλωση όλών των υπολοίπων λαών της Γης σε μια παγκόσμια μονοκρατορία με αρχηγό τον Αντίχριστο. «Το μυστήριον της ανομίας» λοιπόν που γράφει ο Απόστολος Παύλος είναι ακριβώς η «μυστική παρανομία», η μυστική σκευωρία αυτών των δυνάμεων κατά της πίστης του Χριστού ανά τους αιώνες και κυρίως στην εποχή μας. Παρακλάδια και παραφυάδες του διε- θνούς Σιωνισμού είναι ένα πλήθος από τρανταχτά ονόματα, που έχουμε ακούσει και ακούμε καθη- μερινά-πάντα κατά τα λεγάμενα του κυρίου Σωτηρόπουλου. Θα αναφέρουμε μερικά από αυτά: 1.Μάρτυρες του Ιεχωβά: Ο κ. Σωτηρόπουλος τους αποκάλεσε ψευδομάρτυερες του Ιεχωβά», διότι δεν μαρτυρούν τον Ιεχωβά Θεό, αλλά τον «ψευδομαρτυρούν». Σκοπός τους είναι με συστηματικό και καλά προετοιμασμένο τρόπο, χρησιμοποιώντας το ίδιο το Ευαγγέλιο, να ανασκευάσουν όλες τις αλήθειες του Ευαγγελίου μια προς μια και συνεπώς να τις καταργήσουν σε δεύτερο στάδιο

2.Οι Μορμόνοι: Σύμφωνα πάντα με τον ομιλητή, η κατηγορία αυτών των οργάνων του Σιωνισμού είναι οι «καθώςπρέπει», σικ ντυμένοι εξωτερικά άνθρωποι, κατέχοντες διάφορα κοινωνικά αξιώματα, που σκοπό έχουν να ενεργούν κατά της ορθοδοξίας.

3.Ρόταρυ, Λάιονς, Αχέπανς: Τις κατηγορίες αυτές, ο ομιλητής απεκάλεσε «νηπιαγωγεία» του Σιωνισμού 4.Μασονία: Ο ομιλητής απεκάλυψε ότι η Μασονία δεν είναι απλά μια οργάνωση, αλλά «μια θρησκεία», η οποία σε τελική ανάλυση προσφέρει λατρεία προς τον Σατανά αντί στο Χριστό

2.Οικουμενισμός: Ένα ύπουλο πρόγραμμα -πάντα κατά τον ομιλητή- το οποίο σκοπό έχει να ενώσει την χριστιανική θρησκεία με τις άλλες θρησκείες (μουσουλμάνους, γκουρού, βουδισμό, σατανολατρεία κ.λ.π.) χωρίς όμως οι άλλες θρησκείες να εγκαταλείψουν τα πιστεύω τους. Έτσι, σιγά-σιγά θα νοθευτεί ο χριστιανισμός και σε τελική ανάλυση θα συγχωνευθεί και θα καταργηθεί μέσα στο πνεύμα του Οικουμενισμού.

ΝΕΑ ΕΠΟΧΗ: Υπό τον όρο Νέα Εποχή, γίνεται μια προσπάθεια – στην αλλαγή της χιλιετηρίδας που θα γίνει σε τρία χρόνια- να γίνει πιστευτό, ότι πέρασε η εποχή των Ιχθύων, δηλαδή Του Χρστού και μπαίνουμε σε μια νέα εποχή, την εποχή του Υδροχόου, δηλαδή του Αντίχριστου, πάντα κατά τον ομιλητή. Το μυστήριον της ανομίας -κατά τον κ. Σωτηρόπουλο- ενεργεί και προετοιμάζει τους λαούς με διάφορες μεθόδους και διάφορες καταλυτικές επιδράσεις, έτσι ώστε να «ωριμάσουν» και να «πέσουν» σαν σάπιο μήλο.

Και αν, κατά τα λεγόμενα πολλών ακροατών, ήταν εκείνη η ομιλία του κ. Σωτηρόπουλου μια «όαση» σε τούτη την εποχή της σύγγισης, δεν θα ήταν στα αλήθεια ωφέλιμο να ακούμε πιο συχνά τέτοιου είδους ομιλίες;

 

Δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του1997

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

Σύγχυση της εποχής μας ή εκσυγχρονισμός;

Η εκκοσμίκευση της Εκκλησίας και η διαχρονικότητα της.

 

 

Σχετικά με τον θόρυβο που έχει δημιουργηθεί με αφορμή τις θέσεις ενός Επισκόπου για τις προγαμιαίες σχέσεις, μπορώ να παρατηρήσω τα εξής: Η διδασκαλία και τα δόγματα της πίστης μας έχουν διαχρονι­κή ισχύ και δεν είναι διαπραγματεύσιμα.

Ο ρόλος της εκκλησίας συνίσταται στο να μπορεί σε κάθε εποχή να τα προβάλλει κατά τρόπο που να γίνονται κατανοητά και με ευαισθησία προς τις ανάγκες της εκάστοτε κοινωνικής πραγματικότητας.

Ωστόσο, η ευαισθησία αυτή και η ευελιξία από την πλευρά της Εκκλησίας δεν πρέπει να ταυτισθεί με τις δήθεν “πρωτοποριακές” κοινωνικές εξελίξεις.

Ο ρόλος της Εκκλησίας και της Θρησκείας δεν είναι να “εκκοσμικευθεί” η ίδια για να προσελκύσει πιστούς (ή καλύτερα “οπαδούς”), αλλά αντίθετα με την σωστή διδασκαλία της να ελκύσει τον κόσμο κοντά και να τον βοηθήσει ν’ απαλλαγεί από τα πάθη του.

Είναι γνωστό ότι μέσα από την προαίρεση του καθενός, την πίστη του, τις πνευματικές εμπειρίες, τον πνευματικό αγώνα και με την συμμετοχή στην μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας, μπορεί να επιτευχθεί η κάθαρση (ψυχική και σωματική), ο φωτισμός και ακόμη και η θέωση. Όταν μιλάμε για κάθαρση ενοούμε ακριβώς την απαλλαγή από τα πάθη μας (διαστροφές).

Η πορνεία” (προγαμιαίες σχέσεις), ή η «μοιχεία” (εξωσυζυγικές σχέσεις) είναι ένα από τα πάθη που υπάρχουν στον άνθρωπο συγχρόνως και με άλλα πάθη όπως π.χ. η υπερηφάνεια, η φιλαργυρία, ο φθόνος, η γαστριμαργία, ο θυμός, η ακηδία κ.λ.π.

Τα πάθη αυτά δεν εμφανίζονται μόνο τώρα, αλλά υπήρχαν και θα υπάρχουν όσο υφίστανται άνθρωποι. Ο ρόλος της Εκκλησίας είναι ακριβώς, όχι να τ’αποδεχθεί ως σωστά, αλλά να βοηθήσει τους ανθρώπους ν’ απαλλαγούν απ’ αυτά ή να τα περιορίσουν. Σαν απλός Έλληνας και Χριστιανός μπορώ να πω, ότι εμένα με ενοχλεί περισσότερο η τυπολατρεία, ο φαρισαϊσμός, η ευσεβοφάνεια, ο ευσεβισμός, η κενοδοξία, η πλεονεξία, η ακηδία γύρω από τις ιερές ακολουθίες, η συμφεροντολογία, η χαλάρωση των δογματικών αληθειών και ο επαγγελματισμός μέσα στους κόλπους της Εκκλησίας, παρά το γεγονός ότι η Εκκλησία «δεν έχει αποδεχθεί τις προγαμιαίες σχέσεις.»

 

Δημοσιεύθηκε στις 2-2-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

ΟΙ ΛΑΙΚΟΚΛΗΡΙΚΟΙ ΚΥΚΛΟΙ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ: Μία πρόταση για τον νέο Μητροπολίτη Κορίνθου.

Σχετικά με τους οπαδούς θρησκειτικοΰ Συλλόγου στην πόλη μας, αξίζει να δούμε ένα κείμενο του μακαριστου’Μητροπολίτου Κορίνθου Παντελεήμονος, το οποίο δημοσεύτηκε το 1988. «… Την ελαχιστότητα μου την εδέχθησαν μπορώ να πω με δυσφορία και με καχυποψία, αφότου ενθρονίστηκα στις 28/11/1965 και με ηνείχοντο και με ανέχονται, διότι δεν ημπορούν να κάνουν αλλιώς και διότι δεν προέρχομαι απο οργανωσι- ακούς-και μάλιστα ειδίκευσης οργανωσιακούς- και τους ήταν αδύνατο να παραδεχθούν, ότι δεν εχρησιμοποίησα μέσα, καταστάσεις επιρροής κλπ. για να αναδειχθώ Μητροπολίτης Κορίνθου..»

 

Και συνεχίζει ο πρόσφατα εκλιπών ιεράρχης:

«…Αλλά τ’ ανωτέρω δεν παύουν να είναι θλιβερώτατες και τελικές καταστάσεις, που παρεμποδίζουν το έργ0V του Επισκόπου και ποτίζουν άδικα με ανεπίτρεπτες πικρίες και κάνουν τον Επίσκοπο στενάσαζοντα….΄»

Την κατάσταση αυτή που περιγράφεται πιο πάνω θα αντιμετωπίσει κατά την άποψη μας και ο νέος Μητροπολίτης που θα έλθει στην Κόρινθο, δηλαδή ο 89 διάδοχος του Μεγάλου Αποστόλου Παύλου. Τα αμείλικτα και διαχρονικά ερωτήματα του Αποστόλου Παύλου προς τους Κορινθίους, θα τα βρει μπροστά του, δηλαδή:

«Λέγω δε τούτο, ότι έκαστος υμών λέγει:

Εγώ μεν ειμί Παύλου, εγώ δε Απολλώ, εγώ δε Κηφά , εγώ δε Χριστού. Μεμέρισται ο Χριστός;

Σε μετάφραση:

Καθένας απο σας Κορίνθιοι λέγει: Εγώ είμαι του Παύλου, άλλος εγώ είμαι του Απολλώ, άλλος εγώ είμαι του Κηφά, άλλος εγώ είμαι του Χριστού. Έγινε κομμάτια ο Χριστός Κορίνθιοι;»

Το δίλημμα λοιπόν για τον νέο Μητροπολίτη Κορίνθου, είναι πια στάση θα τηρήσει απέναντι στους κύκλους αυτούς. Κατά την άποψή μας πρέπει όλοι οι σεβαστοί πατέρες, που έχουν εμπλακεί φανερά ή από τα παρασκήνια στις πρόσφατες εντάσεις και προστριβές να πάνε όλοι στα μοναστήρια τους ή στις ενορίες τους και ν’ αφήσουν τον νέο Μητροπολίτη, – όποιος κι αν είναι αυτός- να κάνει την δουλειά του με νέους συνεργάτες. Για να γίνει όμως αυτό πρέπει ο νέος Μητροπολίτης να δείξει ανυποχώρητο σθένος σε ότι αφορά την διοίκηση. Μια λύση θα ήταν π.χ. να χρησιμοποιήσει στα γραφεία της Μητροπόλεως μόνο νέους Θεολόγους κληρικούς ανώτατης παιδείας, κάτω των 65 ετών.

Έτσι πιστεύουμε, ότι θα γίνει μια νέα| αρχή για την Αποστολική εκκλησία της Κορίνθου και τα εκκλησιαστικά πράγματα θα ηρεμήσουν, πράγματα που έχουν μεγάλη ανάγκη οι πιστοί της Κορίνθου.

 

Δημοσιεύθηκε στις 3-10-2008

στην εφημερίδα ΠΡΩΙΝΗ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

ΤΡΙΩΔΙΟ: ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ή ΕΝΑ ΚΑΡΝΑΒΑΑΛΙ; Μία κλίμακα πνευματικής ανάβασης 10 εβδομάδων.

Τί είναι λοιπόν το Τριώδιο;

-Είναι τα πολλά Καρναβάλια και οι μεταμφιέσεις;

-Φυσικά όχι.

-Είναι τα απομινάρια της αρχαίας ειδωλολατρείας από τις γιορτές των “μαινάδων” και του Διονύσου μέσα σε όργια σεξουαλικής διαστροφής και έκστασης; Είναι το Καρναβάλι της Πάτρας;

-Φυσικά, όχι.

-Μήπως είναι μια χρονική περίοδος αυτοσυγκέντρωσης και πνευματικής άσκησης και ανάβασης μέσα από την “σκάλα» των αρετών της ελευθερίας του αυτεξούσιου της θέλησης, της θεληματικής νηστείας τροφών και παθών;

-Φυσικά ναι.

-Μήπως είναι και η συμμετοχή στη μυστηριακή ζωή της εκκλησίας μας, έτσι όπως ακριβώς οι σοφοί Πατέρες της Εκκλησίας διέταξαν και δυστυχώς σήμερα μερίδα του κλήρου δεν εκτελεί τις ιερές αυτές ακολουθίες;

-Ναι: Το Τριώδιο είναι ένα λειτουργικό βιβλίο της ορθοδοξίας, που αρχίζει την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και τελειώνει το Μεγάλο Σάββατο. Για το έτος 2000 αρχίζει την 20 Φεβρουάριου και τελειώνει την 29 Απριλίου. Περιέχει βέβαια σειρά ακολουθιών για την ορθόδοξη λατρεία της Εκκλησίας: δηλαδή τις δέκα Κυριακές, τις λειτουργίες των προηγιασμένων δώρων, τις πρωινές καθημερινές ακολουθίες του Μεσονυκτικού, του Όρθρου και του Εσπερινού της επομένης ημέρας. Το μικρό και Μεγάλο απόδειπνο, τις βραδινές ώρες και τον ακάθιστο ύμνο (χαιρετισμούς) κάθε Παρασκευή και τους κατανυκτικούς εσπερινούς της Κυριακής.

Απ’ όλες αυτές τις ακολουθίες γνωστές είναι βέβαια οι Κυριακάτικες και οι χαιρετισμοί.

Επίσης οι λειτουργίες των προηγιασμένων δώρων, τα Μεσονυκτικά, ο όρθρος, ο εσπερινός, τα απόδειπνα και οι κατανυκτικοί εσπερινοί. Η εκτέλεση των ακολουθιών αυτών είναι βέβαια προνόμιο ολίγων μόνο ενοριτών και γίνονται εκεί μόνο, που υπάρχουν ακόμη ιερείς που εκτελούν λειτούργημα και όχι μόνο επάγγελμα και πιστεύουν στην αξία και την σημασία αυτών των ακολουθιών μέσα στην Εκκλησία.

Αν θέλαμε να δούμε σχηματικά την πνευματική σκάλα των αρετών του Τριωδίου, έτσι όπως νοητά την έχουν χαράξει οι Πατέρες της Εκκλησίας μας στην πορεία των δέκα εβδομάδων του Τριωδίου είναι περίπου η εξής:

1ον Ταπείνωση-Προσευχή- Συναίσθηση Αμαρτολότητος.

2ον Λογισμός και απόφαση για Μετάνοια. Επιστροφή.

3ον Μνήμη της κρίσεως των πράξεών μας.

4ον Μνήμη της πνευματικής πτώσης από την παρακοή.

5ον Προσήλωση και διατήρηση των ορθών δογμάτων.

6ον Μελέτη των νηπτικών Πατέρων (π.χ. Φιλοκαλία).

7ον Αντλησης δύναμης από την Πίστη μας.

8ον Μελέτη βίων και κειμένων μεγάλων Αγίων.

9ον Η αγαθή προαίρεση και η μετάνοια σώζουν.

10ον Ο Σταυροαναστάσιμος χαρακτήρας της Ορθοδοξίας.

Τα παράλληλα αντίστροφα’ των αρετών’ δηλαδή τα “πάθη» ή οι νων δώρων, τα Μεσονυκτικά, ο όρθρος, εσπερινός, απόδειπνα ’ και οι κατανυκτικοί εσπερινοί, είναι βέβαια προνόμιο . ολίγων μόνο ενοριτών και γίνονται εκεί μόνο, που υπάρχουν ακόμη ιερείς που εκτελούν λειτούργη­μα -και όχι μόνο επάγγελμα- και πιστεύουν στην αξία και την σημασία αυτών των ακολουθιών μέσα στην Εκκλησία.

Αν θέλαμε να δούμε σχηματικά?’ την πνευματική σκάλα των αρε­τών, έτσι όπως νοητά την έχουν χαράξει οι Πατέρες της Εκκλησίας μας στην πορεία των δέκα εβδομάδων του Τριωδίου είναι περίπου η εξής:

1ον Ταπείνωση-Προσευχή- Συναίσθηση Αμαρτολότητος.

2ον Λογισμός και απόφαση για Μετάνοια. Επιστροφή.

3ον Μνήμη της κρίσεως των πράξεών μας.

4ον Μνήμη της πνευματικής πτώσης από την παρακοή.

5ον Προσήλωση και διατήρηση των ορθών δογμάτων.

6ον Μελέτη των νηπτικών Πατέρων (π.χ. Φιλοκαλία).

7ον Αντλησης δύναβης από την Πίστη μας.

8ον Μελέτη βίων και κειμένων μεγάλων Αγίων.

9ον Η αγαθή προαίρεση και η μετάνοια σώζουν.

10ον Ο Σταυροαναστάσιμος χαρακτήρας της Ορθοδοξίας.

Τα παράλληλα αντίστροφα’ των αρετών, δηλαδή τα “πάθη» ή οι ψυχικές διαστροφές ή πτώσεις θα μπορούσαν να είναι:

1ον Έπαρση, καύχηση, αλαζόνία, εγωισμός, κατάκριση.

2ον Παραμονή στην πτώση, απελπισία.

3ον Ασυδοσία αντί ελευθερίας του αυτεξούσιου.

4ον Παρακοή και “Αγιοποίηση του εαυτούλη μου”,

5ον Εκκοσμίκευση των δογμά- των της Εκκλησίας.

6ον Ακηδία για μελέτη.,

7ον Ολιγοπιστίά.

8|ον Ακηδία για παραδειγματισμό (οπό βίους Αγίων.

9ον Έλλειψη αγαθής προαίρεσης

10ον Λογισμοί απιστίας για τον «σταυροαναστάσιμο χαρακτήρα της Πίστης μας, για την χαρμολύπη” και το «χαροποιό πένθος». Μην ξεχνάμε όμως, ότι η εκπλήρωση του βαθύτερου νοήματος του Τριωδίου,·συντελείται όχι μόνο με την αγαθή ατομική προαίρεση, την ατομική άσκηση και τον αγώνα του καθενός, αλλά κυρίως και με την συμμετοχή στις ακολουθίες μέσα από τη λατρεία της Εκκλησίας, δηλαδή την συμμετοχή στην Μυστηριακή ζωή της Εκκλησίας μας, αν και όπου γίνονται ακόμη οι ακολουθίες τού Τριωδίου από τους εντεταλμένους προς τούτο εφημερίους των ορθοδόξων Εκκλησιών μας.

 

Δημοσιεύθηκε στις 1-3-2000

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Τριώδιο και καρναβάλι.

Το Τριώδιο είναι η εκκλησιαστική περίοδος που αρχίζει από την Κυριακή του Τελώνου και Φαρισαίου και τελειώνει το μεγάλο Σάββατο.Το όνομα το πήρε από τίς «τρεις ωδές,» που αρχικά είχε γράψει ο μεγάλος ποιητής και υμνογράφος Κοσμάς, ο Επίσκοπος Mαίουμά.Περιλαμβάνει όμως το ομώνυμο βιβλίο του Τριωδίου και όλες τις ιερές ακολουθίες της περιόδου αυτής.

Πρόκειται για υμνογραφίες και ποιήματα απαράμιλου λυρισμού και καθαρής έκφρασης.

Όλα τα κείμενα της μεγάλης Σαρακοστής και της μεγάλης εβδομάδας είναι ύλη και περιεχόμενα του Τριωδίου.

Δυστυχώς η δυσκολία της γλώσσας (αρχαία ή καθαρεύουσα), η έλλειψη τριβής με τα εκκλησιαστικά κείμενα και κυρίως μία “τυπολατρική” αντιμετώπιση των ακολουθιών της περιόδου αυτής δεν επιτρέπει στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου να εμβαθύνεί και βιώσει την αριστουργηματική ποίηση του Τριωδίου και τα υψηλά διδάγματά του. Έτσι ο περισσότερος κόσμος αρκείται σε μία απλή συμμετοχή στη λατρεία χωρίς να αποκομίσει και την λυρική έκφραση αυτών που ψάλλονται στις εκκλησίες.

Με λίγα μόνο λόγια θ’ αναφερθώ στη νοητή «κλίμακα», η οποα  προβάλλεται την περίοδο αυτή από  τους σοφούς πατέρες της εκκλησίας μας (και είναι ένα είδος “πνευματικού γυμνασίου” για την πνευματική προετοιμεσία των πιστών, για να βιώσουν ευσυνείδητα τα Πάθη της μεγάλης εβδομάδας:

α)Ταπείνωση και συναίσθηση ενοχής αμαρτωλότητος (Τελώνου και Φαρισαίου),

β)Μετάνοια και επιστροφή (Ασώτου),

γ)Το κριτήριον των πράξεων μας (Απόκρεω), και

δ)Η απόδοση της δικαιοσύνης κατά τας πράξεις μας (Τυρινής), είναι μερικά από τα παραδείγματα μόνο που θέλει να προβάλλει η Εκκλησία.

Φυσικά η “νοερή κλίμακα αναβάσεως” συνεχίζεται την μεγάλη Σαρακοστή όπως με την Κυριακή της ορθοδοξίας (αναστήλωση εικόνων) με την προβολή παραδειγμάτων προς μίμηση (Αγίου Γρηνορίου Παλαμά, Αγίου Ιωάννου της κλίμακας, Οσιας Μαρίας της Αιγύπτιας) και με την ύψωση του Τιμίου Σταυρού (Σταυροπροσκυνήσεως) στο μέσον της Μ. Σαρακοστής, για ν’ αντλήσουν δύναμη όσόι παράλληλα με τα «πνευματικά γυμνάσματα» εφαρμόζουν και ορισμένες “θυσίες”, όπως νηστεία, περισυλλογή, αυτοκριτική, προσευχή και γενικώτερα μία ορθόδοξη «ψυχοθεραπεία» μέσα από τήν Εκκλησία και τη λατρεία της.

Εδώ όμως την ίδια ακριβώς χρονική περίοδό που αρχίζει ο «πνευματικός αγώνας» των πιστών για τη ψυχική κάθαρσή τους, παράλληλα.και σύγχρονα αρχίζει καί το “καρναβάλι”.

Τί είναι το καρναβάλι;

Είναι τ’ “απομεινάρια» των παλιών (αρχαίων) εορτών προς τιμήν του Διονύσου (ειδωλολατρία).

Είναι η “έκσταση” (εκτός εαυτού) των “σατύρων” και των “μαινάδων”.

Η προβολή δηλαδή κατά το δυνατό των ενστίκτων.

Η μερική ή ολική ασυδοσία του λόγου και των κινησεών:

Μεταμφιέζω τον εαυτό μου, διότι δεν μπορώ να τον αντικρύσω και να τον διορθώσω καί τιμάω ομαδικά «τον καρνάβαλο»!

Όπως και να έχει όμως το πράγμα, το μεν Τριώδιον βοηθάει τον άνθρωπο στη “ψυχική” και “πνευματική” ανύψωση τό δε καρναβάλι δεν έχει καν στην ημερήσια διάταξή του τέτοια ιδανικά – θα έ­λεγα μάλιστα – ενεργεί αντίθετα προς το Τριώδιο Φυσικά κάθε ένας έχει το δικό του «αντεξούσιο» και μπορεί ν’ αποφασίσει ελεύθερα τί προτιμάει: Το τριώδιο ή τον καρνάβαλο.

Φυσικά κάθε ένας έχει το δικό του «αντεξούσιο» και μπορεί ν’ αποφασίσει ελεύθερα τί προτιμάει: Το τριώδιο ή τον καρνάβαλο.

 

Δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 1998

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

Η θρησκευτικότητα και το τάμα του Θ. Κολοκοτρώνη στην «Αγία Μονή Κυθήρων» σε σχέση με την Μάχη στα Δερβενάκια.

 

Επειδή σε πολλούς έχει γεννηθεί το ερώτημα, πώς μπόρεσε ο “Γέρος του Μωρηά» να επιτύχει τόσες μεγάλες νίκες κατά των Τούρκων και να ελευθερώσει την Ελλάδα από τον τύραννο, θα προσπαθήσουμε να δώσουμε μερικές πτυχές από τη ζωή του, που αποδεικνύουν τη βαθειά του πίστη στην ορθοδοξία, αλλά και τις «προσευχές-τάματα» που έκανε προ του 1821 για την απελευθέρωση του Γένους.

Το 1803 ο Κολοκοτρώνης, ημέρα Κυριακή των Βαΐων, ευρέθηκε στα Κύθηρα και συγκεκριμένα στο μοναστήρι της “Αγίας Μονής” δηλαδή της Παναγίας. Είναι γνωστό, ότι κατά την περίοδο της Ελληνικής Εηανάστασης του 1821 πολλοί αγωνιστές και λόγιοι βρήκαν καταφύγιο στα αγγλοκρατούμενα Κύθηρα (Θ. Κολοκοτρώνης, Γρηγ. Κωνσταντάς κ:ά.). Εκεί γράφει ο ίδιος ο Κολοκοτρώνης:«Έυρήκα την εκκλησία σκεπασμένη από κλαδιά δέντρων και μία μάντρα πεσμένη και έκανα τάμα λέγοντας Αγία Μονή μου, βοήθησέ μας να ελευθερώσουμε το γένος από τους τούρκους και θα σε φτιάξω όπως ήσουν πρώτα. Επλήρωσα το τάμα μου, το δεύτερο χρόνο της επανάστασης. Έστειλα χρήματα για να ανακαινισθεί η Μονή”. (Απομνημονεύματα Θ. Κολοκοτρώνη)..

Είναι γνωστό ότι το δεύτερο έτος της Επανάστασης είναι το έτος 1822. Τότε ακριβώς (τέλος Ιουλίου) έγινε η νικηφόρος μάχη στα Δερβενάκια- Άη-Σώστη και στην Κλεισούρα Αγιονορίου Κορινθίας. Επίσης, είναι γνωστό ότι πολλά χρήματα (φλουριά) έπεσαν σαν λάφυρα (Χασενέδες) στα χέρια των Ελλήνων, κυρίως στα Δερβενάκια και στην Κλεισούρα του Αγιονορίου.

Η προσευχή αυτή “τάμα” του Θ. Κολοκοτρώνη έχει άμεση σχέση με την ομιλία του, που έκανε την Αυγή της 26ης Ιουλίου στα παληκάρια του προ της Μάχης στα Δερβενάκια (Δεκαεννέα χρόνια αργότερα).Να τί έλεγε τότε ο Κολοκοτρώνης στους Μαχητές του λίγο προ της μάχης (όπως μας πληροφορεί ο υπασπιστής του Φωτάκος):

“….Αλλά σας λέγω και τούτο, ότι απόψε ήλθε η τύχη (Παναγία) της Πατρίδος μας και μου είπεν, ότι θα είμεθα νικηταί τόσον πολύ όπου άλλην νίκην καλλιτέραν από την σημερνήν δεν εκάμαμεν, αλλ’ ούτε θέλομεν κάμει....”. Επειδή με έμφαση όλοι οι ιστορικοί και κυρίως ο αυτόπτης μάρτυρας Φωτάκος, τονίζουν, ότι πολλά λάφυρα και πολλά χρήματα έπεσαν στα χέρια του Θ Κολοκοτρώνη στις μάχες  στα Δερβενάκια και στο Αγιονόρι, μπορεί να συμπέράνει κανείς, ότι από τα χρήματα άυτά έστειλε ακριβώς το 1822 ο Κολοιοτρώνης στην “Αγία Μονή” των Κυθήρων για να την ξανακτίσει και να εκπληρώσει το τάμα του, που είχε κάνει εκεί δεκαεννέα χρόνια πριν δηλαδή το 1803.

Η πίστη και η ευσέβεια του Θ. Κολοκοτρώνη προς το πρόσωπο της Παναγίας αποδεικνύεται και από το εξής:

α) Λίγο προ της Μάχης στα Δερβενάκια ο Κολοκοτρώνης είχε δώσει εντολή επάνω στο βουνό Προβέ στια (βόρεια απο τα Φύχτια Αργολίδος) να διαβασθεί παράκληση προς την Παναγία. Να τί λέει ο Φωτάκος:

“…Οι ιερείς εδιάβαζον παράκλησιν, ο Παπαγιαννόπουλος έψαλλε και ο αρχηγός·είχε το κιάλι κι έβλεπε τους Τούρκους οίτινες ήρχοντο εις το δημόσιον δρόμον του Δερβενακίου..»

β) Ο Θ. Κολοκοτρώνης απεφάσισε να κάνει ή όχι την μάχη ανάλογα με την εσωτερική πληροφόρηση που είχε ύστερα από προσευχή που έκανε προς την Παναγία. Ας δούμε όμως με τι λόγια το εκφράζει αυτό ο Φωτάκος στ’ απομνημονεύματά του:

Ο Κολοκοτρώνης συχνά όταν διέταττε τας θέσεις και τους στρατιώτας, εκάθητο εις ένα μέρος, έγερνε την κεφαλήν και εκαμώνετο, ότι τάχα του ήρχετο ύπνος και ύστερα από ολίγον εξύπνα, έτριβε τα μάτια του, ανεκλαδίζετο και εχασμουργέτο και έλεγεν, ότι είδεν όνειρο·μίαν γυναίκα δηλαδή λαμπροφορεμένην με βουνίσια φορέματα και ότι τάχα ήτο η Παναγία. Και όταν έλεγεν ότι είδε την Τύχην εννοούσεν, ότι είδε την Παναγίαν φορούσαν μπόλιαν βλάχικην και πολλαίς φοραίς οι στρατιώται ήθελαν να πολεμήσουν και αυτός τους εμπόδιζε λέγων, ότι δεν είδε την Τύχην”.

γ)Σύμφωνα με την παράδοση ο Κολοκοτρώνης και ο γιός του Γεναίος προ της Μάχης στα Δερβενάκια πήγαν και προσκύνησαν στο Εκκλησάκι του Αγίου Σώστη. Μάλιστα ο Γεναίος Κολοκοτρώνης μετά τη Μάχη του Άη-Σώστη αφιέρωσε και μια εικόνα στο εκκλησάκι, το οποίο και ανακαίνισε, η οποία εικόνα τουλάχιστον μέχρι την τελευταία δεκαετία του 1950 εσώζετο. (Δεν γνωρίζουμε αν υπάρχει ακόμη σήμερα).

Το εκκλησάκι αυτό υπήρχε προ του 1822 επ ονόματι του Αγίου Σώζωντος. Σήμερα εορτάζεται και επ ονόματι του  Αγίου Παντελεήμονος και των Αγίων  Κωνσταντίνου και Ελένης.

δ) Προτού ξεκινήσει για μία Μάχη ο Κολοκοτρώνης έκανε το σταυρό του μπροστά σε όλο το στράτευμα ομολογώντας έτσι φανερά την βαθειά του πίστη.

Αφορμή να γράψω αυτά μου εδόθη από μία πρόσφατη επίσκεψη μου στα Κύθηρα. Εκεί τυχαία πέρασα από το Μοναστήρι της Αγίας Μονής, όπου στο ενημερωτικό φυλλάδιο της Μονής·είχε περιληφθεί το σχετικό απόσπασμα από τ’ απομνημονεύματα του Κολοκοτρώνη. “Να λοιπόν ανεφώνησε εκεί ένας προσκυνητής που ο Κολοκοτρώνης δεν απελευθέρωσε το γένος, μόνο με το πολεμικό του “δαιμόνιο», αλλά και με τη βαθειά του πίστη, τις προσευχές του και τα τάματά του”.

 

Δημοσιεύθηκε στις 3-8-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ανάβαση στην κορυφή του όρους Σινά στην Αίγυπτο.

Πρόσφατα με ένα γκρουπ από Έλληνες ανεβήκαμε στη κορυφή του Σινά στην Αίγυπτο. Ξεκινήσαμε από το Μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης από υψόμετρο 1600 μέτρων στις δώ­δεκα τα μεσάνυχτα και μετά από μια δύσκολη νυκτερινή πεζοπορία φθάσαμε περίπου στις τρείς στη κορυφή στο μέρος, όπου ο Μωυσής πήρε τις δέκα εντολές σε υψόμετρο 2600 μέ- τρα. Μία κατανυκτική ηρεμία μεταξύ Ουρανού κάι Γης! Η θέα ήταν απερίγραπτη, η ατμόσφαιρα σαν ένα ασύληπτο μυστήριο, το οποίο δεν μπορούσες να συνειδητοποιήσεις, ότι το ζεις εκείνη την στιγμή. Την πραγματικότητα μπορούσες να την δεχθείς μόνο σαν ένα όνειρο. Υπάρχουν πράγματι στιγμές που περικλείουν μέσα τους την αιωνιότητα. Μέσα στο σκοτάδι της νύχτας υπήρχε ένα μόνιμο απόμακρο φως σε όλο τον ορίζοντα, το οποίον άνετα μπορούσε να συλλάβει η κάμερα.

Στο εκκλησάκι της κορυφής του Σινά ένα γκρουπ ρώσων εκτελούσε από το βράδυ μια κατανυκτική ολονυχτία. Μου έκανε εντύπωση, πως μια ομάδα νέων ρώσων έξω από το εκκλησάκι είχαν υψώσει τα χέρια τους στον ουρανό και με δάκρυα στα μάτια και εκστατική κατάνυξη προσευχόντουσαν ομαδικά άλλοι σιωπηλά και άλλοι μεγαλόφωνα.

Η σκέψη και μόνο, ότι εδώ κάποτε είχαμε Θεοφάνεια και μέθεξη στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του ακτίστου Θεού, ήταν ικανή να κάνει αυτόματα τον συνειρμό μεταξύ του κτιστού και του ακτίστου φωτός στον θεοβάδιστο αυτόν τόπο.

Τόσο στην ανάβαση όσο και στη κατάβαση είχαμε για οδηγό έναν Βεδουίνο της περιοχής. Σε όλη τη διαδρομή υπάρχουν Βεδουίνοι με καμήλες ή χωρίς, οι οποίοι είναι έτοιμοι να βοηθήσουν με κάποιο φιλοδώρημα.

Μετά από τρείς περίπου ώρες κάθοδο από την κορυφή του Σινά βρεθήκαμε πάλι στο Μοναστήρι τη Αγίας Αικατερίνης, όπου μας περίμεναν οι υπόλοιποι Έλληνες από το γκρούπ, οι οποίοι δεν απεφάσισαν να ανέβουν στο Σινά. Παρακολουθήσαμε εκεί την θεία Λειτουργεία και την ξενάγηση στο μοναστήρι, το οποίο έχει ανακυρηχθεί μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς και κέντρο ορθοδοξίας. Εκεί υπάρχει και η δεύτερη σε κώδικες βιβλιοθήκη στον κόσμο.Το μεσημέρι αναχωρήσαμε οδικά μέσα από την έρημο του Σινά για την Νεκρά Θάλασσα, τα Σόδομα και Γόμορα και φθάσαμε στα Ιεροσόλυμα.

 

Δημοσιεύθηκε στις 22-1-2008

στην εφημερίδα ΚΟΡΙΝΘΙΑΚΗ ΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

Ο Αρχιμανδρίτης Χρυσόστομος Ρουμελιώτης (1941-1999).     Ένα πνευματικό παιδί της Κορινθίας που έφυγε.

Στις 14 Σεπτεμβρίου 1999 από τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Συνοικισμού Κορίνθου, εψάλη η εξόδιος ακολουθία του Κορίνθιου Ιερομόναχου Χρυσόστομου Ρουμελιώτη, ο οποίος ήταν συμμαθητής μου από το Λύκειο Κορίνθου.

Στην ακολουθία πρωτοστάτησε ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος και αντιπροσωπείες κληρικών από τη Μονή Πετράκη και την Ριζάρειο Σχολή.

Πτυχιούχος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Πρωτοσύγκελος της Ιεράς Μητρόπολης Μεσσηνίας και κατόπιν της Αιτωλίας και Ακαρνανίας και μετέπειτα Ηγούμενος της Ιστορικής Ιεράς Μονής Ασωμάτων Πετράκη. Πρόκειται για τον κατά κόσμον Σωτήριο Ρουμελιώτη, ο οποίος υπηρετούσε μέχρι σήμερα ως καθηγητής στην Ριζάρειο Εκκλησιαστική Σχολή Αθηνών.

Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές το 1991-1992 στην Γαλλία και υπηρέτησε το 1993 και στην Αλβανία ως καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Δυρραχείου.

Κατά το διάστημα των 30 χρόνων που υπήρξε κληρικός, υπηρέτησε με ιερατική συνείδηση, αγνή προαίρεση βαθειά πίστη και μακριά από ανθρώπινες δολοπλοκίες ή ανελέητες κενοδοξίες.

Είχε ριζωμένη στη συνείδησή του την παραδοσιακή ορθοδοξία και την διαφύλαξε μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του

Ασχολήθηκε με την πατερική διδασκαλία και δημοσίευσε πλήθος εκκλησιαστικά θέματα με καθαρά θεολογικό περιεχόμενο (ομιλίες, τηλεόραση, ραδιόφωνο, θρησκευτικά περιοδικά κ.λ.π.).

Ένας ταπεινός, αθόρυβος πνευματικός κληρικός έφυγε από κοντά μας.

Εκ μέρους των παλιών συμμαθητών του από το Γυμνάσιο Αρρένων Κορίνθου, που αποφοίτησαν το έτος 1959 και παρευρέθηκαν στην κηδεία, του αφιέρωσα προσωπικά αντί προσευχής τα πιο κάτω λόγια:

Εκεί που θα πας, να μην είναι νύκτα πλέον και να μην έχεις ανάγκη να φωτίζεσαι από το φώς λύχνου υλικού και από τοφως του Ήλιου.Σου ευχόμαστεο Κύριος ο Θεός να ρίψει το φως επάνω σου και να σε λαμπρίνει.

Εκεί που θα πας,σου ευχόμαστε ο Θεός να εξαλείψει κάθε δάκρυαπό τα μάτια σου.Εκεί που δεν υπάρχει πλέον ούτε θάνατος, ούτε πένθος,ούτε κραυγή σπαρακτική και λυπηρά, ούτε πόνος πλέον.Σε μας εδώ από την γη με τα σαρκικά στόματα μας ας μας επιτραπεί να επαναλάβουμε τα λόγια της Αποκάλυψης, ότι δηλαδή:

Η σωτηρία μας οφείλεται όχι σε μας, αλλά στον Θεό μας,- που κάθεται επάνω στον θρόνο- και στην απολυτρωτική θυσία του Αρνίου.

Η Ευλογία και η δόξα και η σοφία και η ευχαριστία και η  δύναμη και η ισχύς ανήκει στον Θεό μας για πάντα.»

 

 

Δημοσιεύθηκε στις 24-9-1999

στην εφημερίδα ΣΗΜΕΡΑ της Κορίνθου.

 

 

 

 

 

 

 

Μαΐου 5, 2016

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΣΤΗ ΖΩΟΔΟΧΟ ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

Filed under: Μεταβυζαντινή τέχνη — Γιάννης Κουτσούκος @ 6:25 μμ Διόρθωση

Γιάννη Κουτσούκου:

ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ  ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΩΝ

ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΣΤΗ ΖΩΟΔΟΧΟ ΠΗΓΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ

ΚΟΡΙΝΘΟΣ ΜΑΙΟΣ 2016

 Οι τοιχογραφίες στον νότιο τοίχο γενικά.

Στο νότιο τοίχο του ναού της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας απεικονίζονται οι λεγόμενες τοιχογραφίες των αίνωνή του πάσα πνοή, όπως έχει επικρατήσει να ονομάζονται. (εικ. 1). Οι τοιχογραφίες αυτές όμως στο μεγαλύτερο μέρος των περιλαμβάνουν σκηνές, που περιγράφονται στην Αποκάλυψη του Ιωάννη. Αν λοιπόν αναζητήσουμε την πηγή του περιεχόμενουτων τοιχογραφιών αυτών θα καταλήξουμε στο κείμενο της Αποκάλυψης.

Εικ.1. Η ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΣΤΟΝ ΝΟΤΙΟ ΤΟΙΧΟ.

Στο επάνω μέρος της τοιχογραφίας του νότιου τοίχου έχει εισαχθεί επί πλέον των περιγραφομένων στην Αποκάλυψη και ο ζωδιακός κύκλος και έχουν χαραχθεί και μερικές φράσεις από το κείμενο του γνωστού 148ου ψαλμού, ο οποίος ονομάζεται και ψαλμός των αίνων ή του πάσα πνοή. Στο κάτω αριστερό μέρος υπάρχει παράσταση με το φρέαρ της Αβύσσου της Αποκάλυψης και διαφόρους δράκοντες.

ΕΙΚ 2. Η ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΣΕ ΜΕΓΕΝΘΥΣΗ ΑΠΟ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΑ

Επίσης στο κάτω δεξιό μέρος της τοιχογραφίας αυτής συνυπάρχει- στην ίδια απεικόνιση με παραστάσεις από την Αποκάλυψη- και μία εικαστική απόδοση της τερατογονίας με την απεικόνιση των τεράτων Σκιάποδα, Στερνόφθαλμου και Κένταυρου. Χαρακτηριστικό της τοιχογραφίας αυτής σε όλο το κάτω τμήμα του νότιου τοίχου είναι, ότι εδώ δεν υπάρχουν χαραγμένοι στίχοι από τον 148ο ψαλμό του πάσα πνοή ή των αίνων όπως θα έπρεπε να υπάρχει σε μία αμιγή παράσταση του πάσα πνοή .

Η τοιχογραφία με τον ένθρονο Χριστό.

 Στο επάνω μέρος της τοιχογραφίας του νότιου τοίχου (εικόνα 2) και μέσα σε ημικύκλιο παριστάνεται ο ένδοξος ουράνιος θρόνος, επάνω στον οποίον κάθεται ο ένθρονος Χριστός, έτσι όπως τον είδε σε έκσταση και τον περιγράφει ο Ιωάννης ο Θεολόγος στο τέταρτο κεφάλαιο της Αποκάλυψης, δηλαδή περικυκλωμένος μέσα στα χρώματα της ίριδας και λουσμένος από το άκτιστο φως. Ο Ιωάννης περιγράφει, ότι είχε το χρώμα των πολύτιμων τότε γνωστών λίθων, δηλαδή το κόκκινο του σαρδίτη, το πράσινο του σμαραγδιού και το λαμπερό του μπριλαντιού (ιασπις).

ΕΙΚ. 3. Η ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΑΠΟ ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΑ

Το σχετικό χωρίο της Αποκάλυψης είναι στό κεφάλαιο Δ, στίχοι 2 και 3. Και ιδού θρόνος έκειτο εν τω ουρανώ και επί τον θρόνον καθήμενος, όμοιος οράσει λίθω ιασπίδι και σαρδίω. Και ίρις κυκλόθεν του θρόνου, ομοίως όρασις σμαραγδίνων. Η μεταφραση έχει ως εξής. Και ιδού ένας θρόνος βρισκόταν στον ουρανό και επάνω στον θρόνο ένας Καθήμενος, όμοιος στη εμφάνιση με τους (πολύτιμους και λαμπερούς ) λίθους ίασπι και σάρδιο. Και ουράνιο τόξο περιεκύκλωνε τον θρόνο, ομοίως σμαραγδίνη ( λαμπερή) εμφάνιση. Στην τοιχογραφία ο εικονογράφος απεικονίζει συμβολικά την άκτιστη, αόρατη και αμέθεκτη θεϊκή ουσία και την άκτιστη και κατά χάριν μόνο μεθεκτή αόρατη θεϊκή ενέργεια του Χριστού -ως τέλειου Θεού- με τα γνωστά δύο ολόσωμα φωτοστέφανα και μάλιστα σε σχήμα δύο αλληλεπικαλυπτόμενων γεωμετρικών ρόμβων, οι οποίοι περιβάλλουν όλο το περίγραμμα του σώματος του Χριστού με το άκτιστο αυτό φως. Ο ένθρονος Χριστός με το δεξί του χέρι ανυψωμένο ευλογεί. Το αριστερό του χέρι είναι στραμμένο προς τα κάτω με προτεταμένη και ανοικτή την παλάμη του με τα τέσσερα δάχτυλα ενωμένα και τον αντίχειρα χωριστά -σημείο της θεϊκής του δυνάμεως- το οποίο δείχνει προς τα διαδραματιζόμενα γεγονότα που περιγράφονται στην Αποκάλυψη και απεικονίζονται στην τοιχογραφία (εικ. 3)

Στο μέσον του θρόνου και γύρω από αυτόν παριστάνονται στην τοιχογραφία οι τέσσερεις ευαγγελιστές κρατώντας ανά ένα ευαγγέλιο. Η μορφή τους όμως παριστάνεται συμβολικά με τέσσερα ζωντανά πλάσματα (ζώα) -όπως ακριβώς περιγράφονται στην Αποκάλυψη1. Το πρώτο, που μοιάζει με λιοντάρι και εκπροσωπεί το βασιλικό μεγαλείο, συμβολίζει τον ευαγγελιστή Μάρκο (κάτω αριστερά, εικ.4 ).

ΕΙΚ. 4 . ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΤΟΥ ΕΝΘΡΟΝΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗ ΜΑΡΚΟ ΚΑΤΩ ΑΡΙΣΤΕΡΑ ΣΕ ΜΟΡΦΗ ΛΕΟΝΤΟΣ.

Το δεύτερο, που μοιάζει με μόσχο και εκπροσωπεί τη θεία δύναμη στην φύση, συμβολίζει τον ευαγγελιστή Λουκά (κάτω δεξιά ). Το τρίτο, που έχει πρόσωπο ανθρώπου και εκπροσωπεί την ανθρώπινη λογική, συμβολίζει τον ευαγγελιστή Ματθαίο (επάνω δεξιά, αρκετά φθαρμένο). Τέλος, το τέταρτο, που μοιάζει με αετό που πετάει και εκπροσωπεί το ευπετές και την οξύτητα της θείας οράσεως, συμβολίζει τον Ιωάννη (επάνω αριστερά). Όλα τα συμβολικά αυτά ζώα φέρουν φωτοστέφανο μόνο γύρω από το κεφάλι τους -και όχι σε όλο τους το σώμα όπως συμβαίνει με τον Χριστό. Επιπλέον, παριστάνονται με αγγελικές φτερούγες, απόδειξη του γεγονότος ότι δεν εκφράζουν μόνο την δύναμη των τεσσάρων ευαγγελιστών, αλλα είναι και θεωμένες ή αγγελικές υπάρξεις.2

Για πρώτη φορά συναντάμε συμβολικά τα τέσσερα αυτά ζωντανα πλάσματα ( ζώα) στο χωρίο του Προφήτου Ιεζεκιήλ στην Παλαιά Διαθήκη ( Κεφαλ. Α, στίχος 10) τον έκτο αιώνα π.Χ.

Και ομοίωσις των προσώπων αυτών. Πρόσωπον ανθρώπου και πρόσωπον λέοντος εκ δεξιών τοις τέσσαρσι και πρόσωπον μόσχου εξ αριστερών τοις τέσσαρσι και πρόσωπον αετού τοις τέσσαρσι. Και η μετάφραση είναι η εξής. Ως προς δε την μορφήν των προσώπων των και τα τέσσερα είχαν πρόσωπον ανθρώπου και πρόσωπον λέοντος εκ δεξιών, πρόσωπον μόσχου από τα αριστερά και πρόσωπον αετού όπισθεν.

Για το ίδιο θέμα η αποκάλυψη του Ιωάννου γράφει τα εξής. (Κεφαλαιο Δ, στίχος 6 και 7).

Και εν μέσω του θρόνου και κύκλω του θρόνου τέσσαρα ζώα……..Και το ζώον το πρώτον όμοιον λέοντι, και το δεύτερον ζώον όμοιον μόσχω, και το τρίτον ζώον έχον το πρόσωπον ως ανθρώπου, και το τέταρτον ζώον όμοιον αετώ πετομένω

 Και η μετάφραση. Επίσης μπροστά από τον θρόνο και γύρω από τον θρόνο ( ημικυκλικώς) είναι τέσσερα ζωόμορφα όντα…..Τό δε πρώτον ζωόμορφο όν είναι όμοιον με λέοντα και το δεύτερο ζωόμορφο όν όμοιο με μόσχο, και το τρίτο ζωόμορφο όν έχει το πρόσωπον σαν του ανθρώπου, και το τέταρτον ζωόμορφο όν είναι όμοιο με αετό, που πετά.

Η παράσταση των επτά αγγέλων της Αποκάλυψης.

Κάτω από την εικόνα του θρόνου υπάρχει μέσα σε έναν ομόκεντρο ημικυκλικό δακτύλιο ένα άλλο σύμπλεγμα παράστασης.

ΕΙΚ.5.  ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΔΥΟ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΠΤΑ ΑΓΓΕΛΟΥΣ ΓΥΡΩ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΝΘΡΟΝΟ ΧΡΙΣΤΟ ΚΑΙ Ο ΖΩΔΙΑΚΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΛΕΟΝΤΑ, ΤΗΝ ΠΑΡΘΕΝΟ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΙΔΥΜΟΥΣ.

Στο χώρο αυτόν απεικονίζονται οι επτά  άγγελοι με φωτοστέφανο και φτερούγες, οι οποίοι αναφέρονται στο όγδοο κεφάλαιο της Αποκάλυψης στη δεύτερη παράγραφο (Εικ.3, 5). Μερικοί από αυτούς φέρνουν ριπίδιο στο δεξί τους χέρι και απεικονίζονται σε προτομή με ανθρώπινη μορφή και μετωπική στάση. Οι τέσσερεις είναι αριστερά του θρόνου και οι τρεις στα δεξιά του.

 

Εικ. 6. Τοιχογραφίες του Πάσα Πνοή στον νότιο τοίχο της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Το αντίστοιχο κείμενο της Αποκάλυψης έχει ως εξής. Και είδον τους επτά αγγέλους οι ενώπιον του Θεού εστήκασι.. …..δηλαδή. Και είδα τους επτά αγγέλους, οι οποίοι παρίστανται ενώπιον του Θεού..

Οι επτά άγγελοι αντιπροσωπευουν στο κείμενο της Αποκάλυψης το λεγόμενο άνοιγμα της εβδόμης σφραγίδας, όπου προμηνύονται διάφορα δεινά. (Αποκαλ. Κεφάλαια 7, 8, 9)

Η παράσταση των επτά πρεσβυτέρων.

Κάτω από τον θρόνο στη τοιχογραφία παρεμβάλλονται δύο κύκλοι. Πρόκειται για τα στεφάνια των 24 πρεσβυτέρων, τα οποία έχουν εναποθέσει -σύμφωνα με την Αποκάλυψη3 – οι ίδιοι οι πρεσβύτεροι στον θρόνο του Θεού. (Για λόγους οικονομίας του χώρου δεν μπορούν να απεικονισθούν εδώ οι πρεσβύτεροι από τον εικονογράφο). Συμβολικά επίσης κάθε στεφάνι αντιπροσωπεύει τη μία από τις δύο δωδεκάδες των πρεσβυτέρων της Αποκάλυψης. (εικ.3και 6). Το αντίστοιχο κείμενο της Αποκάλυψης έχει ως εξής (Αποκ.κεφ. Δ , στίχος 10)

Πεσούνται οι είκοσι τέσσαρες πρεσβύτεροι ενώπιον του Καθημένου επί του θρόνου, και προσκυνήσουσι τω ζώντι εις τους αιώνας των αιώνων, και βαλούσι τους στεφάνους αυτών ενώπιον του θρόνου… δηλαδή σε μετάφραση. Οι εικοσιτέσσερες πρεσβύτεροι πέφτουν μπροστά στον Καθήμενο πάνω στον θρόνο, και προσκυνούν αυτόν που ζει παντοτεινά, και αποθέτουν τα στεφάνια τους μπροστά στον θρόνο..

Η παράσταση με τα Σεραφείμ και τα Χερουβείμ.

Στο επάνω αριστερό άκρο του κυκλικού δακτυλίου που περιβάλλει τον θρόνον και δεξιά του θρόνου υπάρχει παράσταση με τα πολυόματα Χερουβείμ και τα εξαπτέρυγα Σεραφείμ (Εικ.6). Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στον Προφήτη Ησαΐα,4 τα Σεραφείμ πετούν κυκλικά γύρω από τον θρόνο και περιβάλλον αυτόν. Το σχετικό κείμενο έχει ως εξής. ( Ησαίας κεφ. στ, στιχ . 1 και 2)

..Και… είδον τον Κύριον καθήμενον επί θρόνου υψηλού και επηρμένου….και Σεραφείμ ειστήκεισαν κύκλω αυτού.. Και η μετάφραση έχει ως εξής. Και είδα τον Κύριον να κάθεται επάνω σε ένα θρόνον υψηλόν και μετέωρον….και γύρω από τον ένδοξον θρόνον ίσταντο τα Σεραφείμ…

Η τοιχογραφία κάτω από τον ένθρονο Χριστό

Εδώ διακρίνονται οι πιο κάτω παραστάσεις.

1). Οι τέσσερεις ίπποι της Αποκάλυψης στο δεξιό μέρος της  τοιχογραφίας (Αποκ. στ, 2,4,5 και 8). (Βλέπε εικόνα 10). Εδώ συνυπάρχουν και διάφορα τέρατα εκτός του κειμένου της Αποκάλυψης, όπως Σκιάποδας, Στερνόφθαλμος και Κένταυρος.

2).Το φρέαρ της Αβύσσου (εικ.7, 8) με σαφή οριοθετημένα όρια μέσα στην τοιχογραφία, κάτω αριστερά. (Αποκ. θ, 1 και 2)

. .

EIK.7. TO ΑΝΟΙΓΜΑ ΤΟΥ ΦΡΕΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΒΥΣΟΥ ΜΕ ΤΟ ΘΗΡΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΡΑΚΟΝΤΕΣ

3). Ο δράκοντας ή το θηρίον το αναβαίνον εκ της αβύσσου.   (Αποκ.ια, 7). Διακρίνεται με μία μεγάλη φτερούγα, βγάζοντας καπνό από το στόμα του κοντά στο φρέαρ της Αβύσσου και αριστερά του μεταγενέστερου τοίχου. (Αποκ. κεφ. θ, παρ.2). Βλέπε εικόνα 7.

ΕΙΚ 8. ΤΟ ΦΡΕΑΡ ΤΗΣ ΑΒΥΣΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ΣΕ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΜΕ ΜΙΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΦΙΓΓΟΥΡΑ ΜΕΣΑ ΣΕ ΑΥΤΟ.

4) Οι λοιποί δράκοντες του φρέατος της Αβύσσου κάτω αριστερά της τοιχογραφίας.(εικ.6,7, 9).

 

Στο δεξιό μέρος της παράστασης ο τοιχογράφος έχει αποτυπώσει και τις επιπτώσεις στα έμψυχα και στα άψυχα από τα δεινά του ανοίγματος του φρέατος της Αβύσσου.

ΕΙΚ 9. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ  ΔΡΑΚΟΝΤΕΣ ΤΟΥ ΦΡΕΑΤΟΣ ΤΗΣ ΑΒΥΣΟΥ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ

ΕΙΚ.10. ΤΟ ΚΑΤΩ ΔΕΞΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑΣ ΤΩΝ ΑΙΝΩΝ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΗΝ ΤΕΡΑΤΟΓΟΝΙΑ,( ΣκΙΑΠΟΔΑ, ΣΤΕΡΝΟΦΘΑΛΜΟ, ΚΕΝΤΑΥΡΟ ΚΑΙ ΚΥΝΑΝΘΡΩΠΟ) ΜΑΖΙ ΜΕ  ΤΟΥΣ ΙΠΠΟΥΣ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΗΣ ( ΠΥΡΡΟΣ, ΜΕΛΑΣ, ΛΕΥΚΟΣ ΚΑΙ ΧΛΩΡΟΣ) ΚΑΙ τΦΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΖΩΙΚΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ.

Παρόμοιες παραστάσεις της Αποκάλυψης αποτελούν τμήμα της εικονογράφησης και στα αθωνικά μνημεία και τα πρότυπα τους. Σε τοιχογραφία π.χ. της Μονής Δοχειαρίου του Αγίου Όρους, όπου απεικονίζονται επίσης οι επιπτώσεις από το άνοιγμα του φρέατος της Αβύσσου της Αποκάλυψης, υπάρχουν παρόμοιες στάσεις ανθρώπων όπως εδώ στη Ζωοδόχο Πηγή στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας, δηλαδή άλλοι άνθρωποι να είναι πεσμένοι ανάσκελα στο έδαφος, άλλοι καθιστοί οι οποίοι κλαίνε, άλλοι μπρούμυτα και άλλοι εκστατικοί. Οι περισσότεροι όμως ευρίσκονται σε στάση τρόμου, οδύνης και δέους από τα τεκταινόμενα στην Αποκάλυψη.5(βλέπε και εικόνα  10).  

ΕΙΚ 11. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΑ ΤΗΣ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑΣ ΠΟΥ ΚΑΤΕΣΤΡΕΨΕ Ο ΤΟΙΧΟΣ ΑΠΟ ΤΣΙΜΕΝΤΟΛΙΘΟΥΣ ΠΟΥ ΚΤΙΣΤΗΚΕ ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΑ (ΕΠΙ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΜΑΣ).

Στη τοιχογραφία αυτή (νότιος τοίχος, κάτω μέρος, Ζωοδόχος Πηγή) συνυπάρχει αλληλοεπικάλυψη των γεγονότων της Αποκάλυψης, τα οποία ενώ στο κείμενο περιγράφονται χωριστά, εδώ απεικονίζονται συνοπτικά σε μία παράσταση (τέσσερεις ίπποι, φρέαρ της Αβύσσου, θηρίο, κλπ). Αυτό συμβαίνει καταρχάς από έλλειψη χώρου, αλλά τίθεται και το ερώτημα κατά πόσον στον τοιχογράφο ήταν γνώριμο και κατανοητό το κείμενο της Αποκάλυψης ή ενεργούσε σύμφωνα με προϋπάρχοντα πρότυπα. Από την τοιχογραφία φαίνεται καθαρά ότι εκτός από τα γεγονότα της Αποκάλυψης -έστω και συνοπτικά και αλληλεπικαλυπτόμενα- έχουν πρωτεύοντα ρόλο στη παράσταση και ο σκιάποδας, ο στερνόφθαλμος και ο ο κένταυρος, τέρατα τα οποία δεν υπάρχουν στο κείμενο της Αποκάλυψης. Το νόημα της εικονογράφησης της Αποκάλυψης απαιτούσε εξοικειωμένους θεατές, οι οποίοι θα μπορούσαν να αφομοιώσουν τις πολλές αλληγορικές σκηνές του κειμένου τη

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΚΤΗΤΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΓΙΟΓΡΑΦΟ.

Μέχρι τώρα δεν κατέστη δυνατόν να βρεθεί επιγραφή, η οποία να αναφέρει τον χρόνο που έγιναν οι τοιχογραφίες, αλλά ούτε βρέθηκε επιγραφή με το όνομα του αγιογράφου. Επίσης, δεν έχει διαπιστωθεί αν υπάρχει ένα ή περισσότερα  προγενέστερα στρώματα με αρχαιότερες τοιχογραφίες κάτω από τις υπάρχουσες ορατές ή κάποια κτητορική επιγραφή του ναού.

Η παρούσα έρευνα στηρίχθηκε σε συγκριτικά στοιχεία των χρονολογημένων με επιγραφή και μελετημένων άλλων γειτονικών ναών της ευρύτερης περιοχής του τέως δήμου Κλεωνών. Οι ναοί αυτοί είναι ο ναός του Αγίου Δημητρίου Ρειτού Αθικίων, της Αγίας Μαρίνας στην νέα Μονή Φανερωμένης Χιλιομοδίου και οι ναοί του Αγίου Νικολάου και Παντελεήμονος στις Κλένιες  Κορινθίας. Από την σύγκριση της τεχνοτροπίας, της θεματογραφίας, του ύφους και της χρωματικής κλίμακας  των τοιχογραφιών η παρούσα έρευνα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι με πολύ μεγάλη πιθανότητα ο Δημήτριος Κακαβάς μεταξύ των ετών 1607 και 1611 αγιογράφησε τις παραστάσεις στο παλαιό ναό της Ζωοδόχου Πηγής

1Αποκάλυψη, κεφ. Δ’, παρ. 6-8, Καινή Διαθήκη, (επιμέλεια Π. Τρεμπέλα), Ο Σωτήρ, Αθήνα 1986, σελ. 987. Για την ομοίωση των προσώπων των τεσσάρων αυτών πλασμάτων με λιοντάρι, μόσχο, άνθρωπο και αετό μιλάει και ο προφήτης Ιεζεκιήλ στην Παλαιά Διαθήκη στο όραμα του χερουβικού θρόνου, που είδε στο ποταμό Χοβάρ κατά την Βαβυλώνια αιχμαλωσία του από το 597 π .Χ έως το 570 π .Χ, (Ιεζεκιήλ, κεφ.α, στιχ. 10)

2Τρεμπέλα Π, Καινή Διαθήκη. Ο Σωτήρ, Αθήνα 1986, Αποκάλυψη. Εισαγωγή στο κεφ. δ

3Αποκάλυψη, κεφ. Δ’, παρ. 10, Καινή Διαθήκη, (επιμέλεια Π. Τρεμπέλα), Ο Σωτήρ, Αθήνα 1986, σελ. 987.

4Κολιτσαράς (επιμ.), Η Παλαιά Διαθήκη κατά τους Εβδομήκοντα, Αδερφότης Θεολόγων η «Ζωή», Αθήνα 1981, Ησαϊας,,τόμος Ε, κεφ. ΣΤ΄, παρ. 1-3, σελ. 28.

5Α.Κατσιώτη, , σελ. 80,εικόνα 37.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΟΥΤΣΟΥΚΟΣ  5-5-2016   Παραμονή εορτής της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Οκτωβρίου 23, 2015

Οδοιπορικό στο Άγιον Όρος από 19-10-2015 έως 22-10-2015

Filed under: ΆΓΙΟΝ ΟΡΟΣ — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:29 μμ Διόρθωση
Tags: Αγιον Όρος

-Φθάσαμε στην Ουρανούπολη τρία άτομα από την Κόρινθο -ένας κληρικός και δύο λαϊκοί -στις 18-10-2015 με ειδικό διαμονητήριο.

-Επισκεφθήκαμε τις  Ι.Μ Σιμωνόπετρας, Γρηγορίου και Αγίου Παύλου. Με το Καραβάκι της Γραμμής περάσαμε εν πλω και από τους Αρσανάδες των περιοχών  Νέας Σκήτης, Σκήτης Αγίας Άννας και Μικράς Αγίας Άννας, Καρούλια και Κατουνάκια.

-Πρόωρη έξοδος προς Ουρανούπολη λόγω καιρού και επιστροφή στην Κόρινθο στις 23-10-2015

-ΟΙ δύο από τις τρεις  Μονές που επισκεφθήκαμε ευρίσκονται σε έναν απαραίτητο οικοδομικό οργασμό για την συντήρηση των παραδοσιακών κτιρίων μέσω της χρηματοδότησης των τελευταίων προγραμμάτων ΕΣΠΑ.

-Στις οικοδομικές εργασίες εργάζονται κατά κανόνα  αλλοδαποί και κυρίως Αλβανοί, Ρουμάνοι, Ρώσοι κλπ

-Οι προσκυνητές είναι πολυάριθμοι. Υπερτερούν κυρίως οι Ρώσοι, Ρουμάνοι, Έλληνες, Σέρβοι ,Βούλγαροι κλπ.

-Είναι άξιον θαυμασμού η φιλοξενία μερικών Μονών όπως -.π.χ  της Γρηγορίου και της Αγίου Παύλου,-που επισκεφθήκαμε-πως μπορούν και φιλοξενούν 60 ή 80 προσκυνητές κάθε μέρα και επί πλέον τα συνεργεία των οικοδομικών εργασιών, δηλαδή συνολικά περίπου  100 και πλέον άτομα.

– Με βάση αυτά τα δεδομένα πρέπει κάθε μέρα να βρίσκονται στο Άγιο Όρος συνολικά περισσότεροι λαϊκοί από τους Μοναχούς. (προσκυνητές και εργάτες μαζί).  Εδώ τίθεται το ερώτημα κατά πόσον με τόσους λαϊκούς οι μοναχοί μπορούν να εκτελούν τον πνευματικό τους προορισμό.

-Τα παλιά παραδοσιακά μονοπάτια για τις πεζοπορίες χρησιμοποιούνται από λίγους πλέον προσκυνητές , αφού υπάρχει ήδη δίκτυο με αμαξιτούς χωματόδρομους και ενοικιαζόμενα ή μη μεταφορικά μέσα.

-Και στις Ελληνικές ακόμη μονές υπάρχουν σήμερα αρκετοί αλλοδαποί ορθόδοξοι νέοι μοναχοί κυρίως ρώσοι.

 

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΣΙΜΩΝΟΠΕΤΡΑΣ

Το επιβλητικό κτίριο της αποτελεί ένα ασύλληπτο οικοδομικό κατόρθωμα για την εποχή που φτιάχθηκε. Ευρισκόμενος σε ένα από τα ψηλά μπαλκόνια της έχεις την εντύπωση ότι βρίσκεσαι μεταξύ ουρανού και γης. Αλλά και πνευματικά έχεις την ίδια εντύπωση όταν ακούσεις στις τακτικές ακολουθίες τις εξαίσιες χορωδιακές ψαλμωδίες της βυζαντινής μουσικής  και μπορέσεις να συμμετέχεις με καλή προαίρεση και βιωματικά στην μυστηριακή ζωή των ακολουθιών αυτών.

Η μεστή και διακριτική ενημέρωση  των προσκυνητών  για τα διαχρονικά  και κομβικά  ιστορικά   τεκταινόμενα του Αγίου Όρους και της Μονής από τον πατέρα Αθανάσιο -σύγχρονο υμνογράφο και λόγιο-   ήταν κάτι το σπάνιο,

Υπήρξε  περιορισμένος  και επιλεγμένος αριθμός προσκυνητών στη Μονή. Αυτό – κάνω τη σκέψη – ότι ίσως να μπορεί να βοηθάει τους νέους κυρίως μοναχούς να εκπληρώνουν καλλίτερα την πνευματική αποστολή τους για την οποία εγκατέλειψαν την κοσμική ζωή.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ  ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ.

Εδώ προέχει η αρετή της φιλοξενίας, αλλά και η παραδοσιακές ακολουθίες του Αγίου όρους.Το φιλοκαλικό βιβλίο του μακαριστού πρώην ηγουμένου Γεωργίου Καψάνη για την κατά χάριν θέωση του ανθρώπου υπάρχει ακόμη και στην γερμανική γλώσσα στο Αρχονταρίκι και είναι προσιτό στον καθένα. Και εδώ υπήρξε συγκέντρωση των προσκυνητών της Μονής και ενημέρωση για το Άγιο Όρος.Ο ιερομόναχος ομιλητής τόνισε μεταξύ άλλων, ότι η φιλοξενία  των προσκυνητών στο Άγιο Όρος είναι μία  Αρετή συνυφασμένη με τα πνευματικά καθήκοντα του Μοναχού και  ότι είναι ένα απαρατήρητο θαύμα, το πως τελικά φιλοξενούνται καθημερινά τόσα άτομα.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ.

 

Γιάννης Κουτσούκος

Απριλίου 25, 2012

Η απίστευτη τριτοκοσμική ταλαιπωρία για την χορήγηση ενός φαρμάκου από τον Ο.Π.Α.Δ.

Filed under: Ασφαλιστικά ταμεία,Ιατρική,Κοινωνική ασφάλιση — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:42 πμ Διόρθωση

Γνωστός μου ασφαλισμένος στον Ο.Π.Α.Δ με παρεκάλεσε να δημοσιεύσω την ταλαιπωρία του για την αναζήτηση ενός φαρμάκου και μου έστειλε την πιο κάτω επιστολή.

Θεωρητικά μερικά φάρμακα χορηγούνται από το δημόσιο στους ασφαλιμένους δωρεάν. Σε αυτό λέμε μπράβο. Στην πράξη όμως δεν χορηγούνται ή χορηγούνται με απίστευτη ταλαιπωρία των ασφαλισμένων.Εστω και αν πάρεις ηλεκτρονική συνταγογράφηση από τον γιατρό σου  δεν μπορείς να πάρεις το φάρμακο από το φαρμακείο. Πρέπει να κάνεις τις πιο κάτω ενέργειες.

1)  Να πας σε ένα  ορισμένο κρατικό φαρμακείο ενός συγκεκριμένου κρατικού νοσοκομείου για  να το πάρεις.

2) Εκεί θα σου βάλλουν μία στρογγυλή σφραγίδα ότι δεν το έχουν.

3) Θα πάς σε ένα ιδιωτικό φαρμακείο να το ζητήσεις.

4) Εκεί θα σου πούν ότι η φαρμακευτική εταιρεία τους έχει ένα ανώτατο όριο πίστωσης και δεν το έχουν.

5) Θα πας σε ένα μεγάλο φαρμακείο των Αθηνών. Εκεί θα σου πουν- πάντα με διάθεση να σε εξυπηρετήσουν- ότι πρέπει να ρωτήσουν την  φαρμακευτική εταιρεία αν θα τους το δώσει. Πρέπει να ξαναεπικοινωνήσεις μαζί τους για να σου απαντήσουν.

6) Αν το βρούν θα πας να το πάρεις μετά από δύο ή τρεις εργάσιμες. Αν δεν το βρούν θα αρχίσεις το ίδιο ψάξιμο. Εν τω μεταξύ η ηλεκτρονική συνταγή λήγει σε περίπου μία εβδομάδα και πρέπει να πας στον γιατρό σου να σου την ξαναγράψει. Και ξεκινάς πάλι τα ίδια από την αρχή.

Με άλλα λόγια το απαραίτητο φάρμακο μπορεί να μην το έχεις όταν το χρειασθείς. Ενώ θα πρέπει κάποιος συνοδός του ασθενούς να κάνει ένα μαραθώνιο στο τρέξιμο με αποτέλεσμα ένα  μηδέν.

Τις πταίει; Ιδού η ερώτηση.

 

Και εδώ η φιλοξενία, οι ακολουθίες και η  προσκύνηση των ιερών λειψάνων συμπληρώνουν την αγιορείτικη παράδοση. Τα τίμια δώρα των τριών Μάγων και η μαυρισμένη από την φωτιά εικόνα της Παναγίας , που προσκυνούσε κατά την εικονομαχία κρυφά από τον Αυτοκράτορα Σύζυγό της Μιχαήλ η Αγία Θεοδώρα, φέρνουν χρονικά το απόμακρο βυζαντινό παρελθόν πιο κοντά στο σημερινό παρόν.

Υπήρχαν πολλοί περισσότεροι ξένοι προσκυνητές παρά Έλληνες.

——————————-

Γιάννης Κουτσούκος

24-10-2015

Κοινοποίηση:

 

 

 

 

 

Δεκεμβρίου 30, 2009

Ανδρόνικος Μουδήλος, ένας «μεγάθυμος Κεφαλλήνας»

Filed under: Αυτοβιογραφία,Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:36 μμ Διόρθωση

Εξώφυλλο βιβλίου Μουδήλου

Ο  ‘Ομηρος με τα πολλά και ταιριαστά κοσμητικά  του επίθετα στην Ιλιάδα ονομάζει τούς Κεφαλλονίτες μεγάθυμους. Τι είναι λοιπόν αυτοί οι μεγάθυμοι Κεφαλλήνες;

Μήπως είναι  οι μεγαλόκαρδοι ή είναι αυτοί  που έχουν  μεγάλο θυμό; Την απάντηση μας την δίνει ένας απλός, αλλά και ταυτόχρονα πολυμήχανος σύγχρονος Οδυσσέας από τα Χαυριάτα Κεφαλληνίας, ο Ανδρόνικος Μουδήλος,  σε μια συναρπαστική  όσο και αυθόρμητη αυτογραφία του.

Στις  125 σελίδες του βιβλίου αυτού ξετυλίγεται,  χωρίς λογοτεχνική ή υποκριτική μάσκα, ο γνήσιος και πολυσύνθετος χαρακτήρας ενός σύγχρονου Κεφαλλονίτη .

Ο Μουδήλος δεν έγραψε ένα βιβλίο για να το πουλήσει, ούτε για να γίνει γνωστός, αλλά για να το έχουν οι απόγονοι του.  Ο ίδιος ομολογεί ότι δεν έμαθε γράμματα καί η ζωή του στα καράβια και μετά στον Καναδά και στην Αμερική ήταν ένας σκληρός αγώνας επιβιώσεως στον οποίο δεν υπήρχε -δεν χώραγε καν- η λέξη πίσω. ‘Επρεπε να πηγαίνει μόνο μπροστά χωρίς να προδώσει τις κεφαλλονίτικες καταβολλές του. Και στο τέλος έφθασε στη νοητή Ιθάκη του, εκεί που φθάνει κάθε ένας που είναι ευχαριστημένος με αυτά πού πέτυχε.

Ο σκοπός και το τέρμα κάθε ενός είναι υποκειμενικός και η πρόοδος σχετική με τους στόχους και την θέση της αφετηρίας του. Το θέμα είναι, ότι τις Λαιστρυγόνες και τους Κύκλωπες δεν τους φοβήθηκε, αλλά και τις σειρήνες δεν τις στερήθηκε, έστω και δεμένος στα σχοινιά τις αδυσώπητης  βιοπάλης.

Και έτσι σοφός που έγινε ο Ανδρόνικος Μουδήλος  με τόση πείρα , νομίζω ότι κατάλαβε καλά «Ιθάκες τι σημαίνουν».

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Αυγούστου 24, 2009

Προμηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου.Μερικές σκέψεις πάνω στο έργο.

Filed under: Θέατρο,Θεολογία,Φιλοσοφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:53 πμ Διόρθωση

«…Και μη προσμένεις τέλος στο μαρτύριο αυτό,

Προτού κάποιος θεός πάρει τη θέση σου

Και προσφερθεί να κατεβεί στον άφεγγο Άδη….»

Τα λόγια αυτά του  Αισχύλου, που έβαλε ο ίδιος στο στόμα του Ερμή στο ομώνυμο έργο του «Προμηθέας Δεσμώτης», θεωρούνται από πολλούς εκκλησιαστικούς και μη σχολιαστές ως μία σαφή κραυγή  αγωνίας του αρχαίου κόσμου για την προσμονή κάποιου άλλου θεού, ο οποίος θα έφερνε  στον αρχαίο κόσμο την  αναμενόμενη  λύτρωση.

Σύμφωνα πάντα με τους ίδιους σχολιαστές ο θεός αυτός που προσφέρθηκε μόνος του να κατέβει στον Άδη είναι ο Χριστός – ο τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος – ο οποίος μάλιστα με την θεϊκή του δύναμη νίκησε και τον θάνατο και τον Άδη και έδωσε τη δυνατότητα και σε μας τους ανθρώπους να τον νικήσουμε, εάν το θελήσουμε και το προσπαθήσουμε (εν δυνάμει ).

Ένα άλλο χωρίο από το ίδιο έργο του μεγάλου τραγικού, στο οποίο ο Προμηθέας φέρεται να προσδιορίζει στην Ιώ τον χρόνο που ένας απόγονός της θα τον γλιτώσει από τα δεινά του, είναι και το παρακάτω:

«…Ναι, τρεις γενιές μετά τις δέκα πρώτες…»

Δηλαδή σύνολο δέκατρεις γενιές.

Ο Αισχύλος έγραψε τον Προμηθέα μεταξύ του 458 π.Χ. και του 455 π.Χ. Μέχρι την έλευση του Χριστού μεσολάβησαν περίπου 455 χρόνια. Αν υποθέσουμε ότι κάθε γενεά διαρκεί 35 χρόνια, τότε η πρόβλεψη του Αισχύλου επαληθεύεται με θαυμαστή ακρίβεια (δηλαδή 35 x13 = 455).

Οι παραπάνω σκέψεις και συλλογισμοί – πλην τόσων πολλών άλλων, μοναδικών και σπουδαίων που προσφέρει αυτή η τραγωδία – επανήλθαν στη μνήμη μου με την ευκαιρία μιας καθόλα εξαίρετης θεατρικής παράστασης που παρακολούθησα στις 23 -8-2009 στο κηποθέατρο της Ιακωβατείου βιβλιοθήκης στο Ληξούρι. Πρόκειται για τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου που ανέβασε το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Ρούμελης.

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Κοιν

Ιουλίου 26, 2015

ΚΑΤΑΝΥΚΤΙΚΗ ΘΕΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΜΟΝΗ ΚΗΠΟΥΡΕΩΝ ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑΣ ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ

Filed under: Βυζαντινή μουσική,Θεολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:25 μμ Διόρθωση

26-7-2015

-Ο ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ-ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΣ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΕΩΣ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ- ΣΥΝΕΣΤΗΣΕ ΝΑ ΣΥΝΠΡΟΣΕΥΧΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΝΑ ΣΥΜΨΑΛΛΟΥΝ ΟΛΟΙ ΟΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΖΟΜΕΝΟΙ.

-ΑΚΡΙΒΩΣ ΟΠΩΣ ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΙΣ ΚΑΤΑΚΟΜΒΕΣ.

-ΚΑΙ ΕΤΣΙ ΕΓΙΝΕ.

———————————–

-Η ΧΩΡΟΔΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΗΤΑΝ ΚΑΤΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΑΠΟ ΕΞΑΙΣΙΑ.

-ΕΝΑ ΚΑΤΑΝΥΚΤΙΚΟ ΜΕΙΓΜΑ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΜΟΥΣΙΚΗΣ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΙΔΙΑΙΤΕΡΟΥ ΚΕΦΑΛΛΟΝΗΤΙΚΟΥ ΥΦΟΥΣ ΜΕ ΦΩΝΕΣ ΠΟΥ ΑΓΓΙΖΑΝ ΤΙΣ ΑΓΓΕΛΙΚΕΣ.

-ΤΙ ΚΑΙ ΑΝ ΟΙ ΦΩΝΕΣ ΑΥΤΕΣ ΜΠΟΡΟΥΣΑΝ ΜΕ  ΕΝΑ ΤΕΤΟΙΟ ΧΑΡΙΣΜΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΣΤΙΣ ΠΙΟ ΔΙΑΣΙΜΕΣ ΟΠΕΡΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.

-ΕΔΩ ΥΜΝΟΥΣΑΝ ΕΝΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΤΟΝ ΘΕΟ ΚΑΙ ΤΙΜΟΥΣΑΝ ΜΕ ΚΑΛΗ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗ ΤΗΝ ΑΓΊΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, Η ΟΠΟΙΑ ΗΤΑΝ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙΚΕΙΑ ΚΑΙ ΓΝΩΡΙΜΗ ΕΔΩ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΑΦΙΟΥ ΕΔΩ ΚΑΙ ΕΚΑΤΟΝΤΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ

————————————–

-ΟΙ ΟΛΕΣ ΚΙΝΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΨΑΛΤΩΝ ΚΑΙ Η ΘΕΙΑ ΚΑΤΑΝΥΞΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ ΚΑΙ Η ΔΙΑΧΥΤΗ ΑΝΑΛΑΦΡΗ ΧΑΡΙΣ ΠΟΥ ΈΝΙΩΘΕΣ ΣΤΟ ΝΑΟ ΘΥΜΙΖΑΝ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΙΕΡΟΠΡΕΠΕΙΑ ΤΟΥ ΝΑΟΥ ΤΩΝ ΒΛΑΧΕΡΝΩΝ ΣΤΗ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ.

-ΚΑΙ ΑΚΟΜΗ Η ΑΝΥΠΟΦΟΡΗ ΖΕΣΤΗ ΤΟΥ ΙΟΥΛΙΟΥ ΔΕΝ ΕΙΧΕ ΚΑΤΑΒΑΛΛΕΙ ΠΛΗΡΩΣ ΤΗΝ ΑΝΤΟΧΗ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ, ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ  ΑΠΟΛΑΜΒΑΝΑΝ ΤΗΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗ ΔΡΟΣΙΑ  ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ

-Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΜΕΣΤΗ ΚΑΙ  ΟΡΘΟΔΟΞΟΤΑΤΗ ΚΑΙ ΑΠΛΗ.ΑΓΓΙΞΕ ΤΙΣ ΨΥΧΕΣ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ, ΠΡΑΓΜΑ ΟΧΙ ΚΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ.

———————————————-

-ΠΛΗΘΟΣ ΜΙΚΡΑ ΠΑΙΔΙΑ -ΜΙΚΡΑ ΑΓΓΕΛΑΚΙΑ- ΜΕΤΑΛΑΒΑΝ ΤΗΝ ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ. Ο ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΣ ΕΔΕΙΞΕ ΚΑΙ ΕΔΩ ΠΟΛΥ ΑΓΑΠΗ ΚΑΡΤΕΡΗΚΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ  ΓΙΑ ΑΥΤΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΥΝΟΔΟΥΣ ΤΩΝ.

-ΚΑΙ ΣΤΟ ΤΕΛΟΣ Ο ΔΟΚΙΜΟΣ ΜΟΝΑΧΟΣ ΚΡΑΤΗΣΕ ΤΟ ΣΤΑΥΡΟ ΜΕ ΤΟ ΤΙΜΙΟ ΞΥΛΟ ΚΑΙ ΤΟΝ ΑΣΠΑΣΤΗΚΑΝ ΟΛΟΙ.

-ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΕΙΜΗΛΙΟ- ΔΩΡΕΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΑΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙ

———-————————————-

– ΚΑΙ  ΟΜΩΣ ΚΑΤΙ ΕΛΛΕΙΠΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΛΗ  ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΙΕΡΟΤΕΛΕΣΤΕΙΑΣ  ΤΟΥ ΝΑΟΥ

-ΕΛΛΕΙΠΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΧΡΟΝΙΑ Η ΤΑΠΕΙΝΗ  ΚΑΙ ΗΡΕΜΗ ΚΑΙ ΑΘΟΡΥΒΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΕΥΣΕΒΕΙΟΥ, ΓΝΩΣΤΟΥ ΕΙΣ ΟΛΟΥΣ ΠΟΥ ΥΠΗΡΕΤΗΣΕ ΓΙΑ ΔΕΚΑΔΕΣ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΝ ΜΟΝΗ .ΑΦΙΕΡΩΘΗΚΕ ΣΕ ΑΥΤΗ ΚΑΙ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕ ΝΑ ΜΕΙΝΕΙ ΣΕ ΟΛΗ ΤΟΥ ΤΗΝ ΖΩΗ ΔΙΑΚΟΣ  ΓΙΑ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΝΤΑ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟΝ ΤΟΠΟ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΤΟΥ.

—————————————————–

-ΔΥΣΤΥΧΩΣ ΟΧΩΡΟΣ ΤΟΥ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟΝ ΕΒΛΕΠΕΣ ΤΗΝ ΠΕΡΙΒΟΗΤΗ ΘΕΑ ΠΡΟΣ ΤΟ ΙΟΝΙΟ ΕΙΝΑΙ ΑΠΡΟΣΠΕΛΑΣΤΟΣ ΛΟΓΩ ΤΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ ΤΟΥ ΣΕΙΣΜΟΥ.

-ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΑΚΟΜΗ. ΕΔΩ ΚΑΙ ΕΝΑ ΜΗΝΑ Η ΜΟΝΗ ΕΙΝΑΙ ΧΩΡΙΣ ΤΡΕΧΟΥΜΕΝΟ ΝΕΡΟ,ΟΠΩΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΘΗΚΑΜΕ.

O tempora, o mores!» (Ω ΚΑΙΡΟΙ, Ω ΗΘΗ) , ΠΟΥ ΘΑ ΞΕΦΩΝΙΖΕ ΚΑΙ Ο ΜΕΓΑΣ ΚΙΚΕΡΩΝ -ΑΝ ΖΟΥΣΕ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ-ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΣΕΙΣΜΙΚΗ ΚΕΦΑΛΟΝΗΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ…………

Γιάννης Κουτσούκος

Αυγούστου 13, 2009

Τα φιδάκια της Παναγίας στα Αργίνια της Κεφαλλονιάς.

Filed under: Θεολογία,Ιστορία,Οικολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:25 πμ Διόρθωση

Σήμερα, 12-08-2009, επισκέφθηκα  το χωριό Αργίνια της Κεφαλλονιάς, που βρίσκεται σε υψόμετρο 800 περίπου μέτρων στα νότια του Αίνου. Εκεί εμφανίζονται στην εκκλησία  του χωριού τα λεγόμενα φιδάκια της Παναγίας. Τα μικρά αυτά φιδάκια ανευρίσκονται και συλλέγονται από κάποιους κατοίκους με φακό τη νύκτα στην περιοχή μιας ερειπωμένης εκκλησίας του χωριού. Τοποθετούνται σε διαφανείς προθήκες που μεταφέρονται στην καινούργια εκκλησία του χωριού Αγρίνια.

Το φαινόμενο φιδάκια της Παναγίας στην Κεφαλλονιά είναι ήδη γνωστό παγκοσμίως.

Όπως μας δήλωσε η υπεύθυνη της εκκλησίας, Μαρία Μαγούλα, και άλλοι κάτοικοι – αλλά και από ό,τι είδαμε και βιώσαμε στο χώρο αυτό -μπορούμε να πούμε τα εξής:

1) Η  συλλογή των φιδιών αυτών γίνεται το διάστημα από 6 έως 14 Αυγούστου  κάθε χρόνο (δηλαδή από την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μέχρι την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου). Στις 16 Αυγούστου – εορτή του Αγίου Γερασίμου – αφήνονται πάλι ελεύθερα στο μέρος όπου βρέθηκαν.

2)     Από το 1890 – όταν χτίστηκε  ο παλιός ναός από τον  ιερέα Δημήτριο Ααρόν – μέχρι το 1953 – όταν  καταστράφηκε από τους σεισμούς -τα φιδάκια αυτά εμφανίζονταν από μόνα τους μέσα στον παλιό πέτρινο ναό, από τις  6 έως τις 15 Αυγούστου κάθε χρόνο. Οι εκκλησιαζόμενοι δεν τα πείραζαν, αλλά τα άφηναν μέσα στην εκκλησία και τελούσαν τις ακολουθίες του Δεκαπενταύγουστου κανονικά μαζί με αυτά.

3)      Μετά το 1936 οι κάτοικοι  άρχισαν να σηκώνουν τα φιδάκια αυτά, να τα βάζουν στις εικόνες ή να τα δίνουν στα χέρια των προσκυνητών του Δεκαπενταύγουστου, επειδή ήταν εντελώς ακίνδυνα. Αυτό το έθιμο προσπαθούν να συνεχίζουν οι κάτοικοι του χωριού σήμερα μεταφέροντας τα φιδάκια στον καινούριο ναό, αφού ο παλιός ναός καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1953.

4)      Το 1953  (καταστρεπτικοί σεισμοί) και το 1940 ( έναρξη Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ) τα φιδάκια, σύμφωνα με όσα μας είπαν, δεν εμφανίσθηκαν.Με βάση αυτά τα δεδομένα οι κάτοικοι πιστεύουν ότι αν δεν εμφανισθούν μία χρονιά αυτό είναι ένας κακός οιωνός. Επίσης πιστεύεται πως  όσα  περισσότερα φιδάκια συλλέγονται και μεταφέρονται στο ναό τόσο το καλύτερα είναι  για την χρονιά αυτή.

5)      Σχετικά με τους επισκέπτες/προσκυνητές διαπιστώνει κανείς  ότι κάποιοι επισκέπτονται την εκκλησία από καθαρή πίστη, κάποιοι από καθαρή περιέργεια και κάποιοι άλλοι απλά για να ειρωνευτούν, όσους πιστεύουν.

6)      Υπάρχει και η προφορική παράδοση σύμφωνα με την οποία στον  παλιό ναό υπήρχε γυναικείο μοναστήρι και σε επιδρομή πειρατών – ύστερα από προσευχή των μοναχών – η Παναγία παρουσίασε τα φίδια αυτά και απέτρεψε τους πειρατές. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή η Παναγία μεταμόρφωσε τις μοναχές σε άκακα φιδάκια για να αποφύγουν την ατίμωση.

7)      Κράτησα και εγώ στα χέρια μου τα φιδάκια αυτά. Δεν είναι επικίνδυνα. Ακόμα κι  αν σε δαγκώσουν – πράγμα σπάνιο – δεν υπάρχει δηλητήριο ή το δηλητήριο τους είναι ανενεργό. Στο κεφάλι τους έχουν ένα σημάδι που μοιάζει με σταυρό και στη γλώσσα τους μία σχισμή.

8)    Προσωπικά για το φαινόμενο αυτό έκανα τους παρακάτω συλλογισμούς:

Το γεγονός ότι από το 1890 μέχρι το 1953 τα φιδάκια εμφανίζονταν μόνα τους  μέσα  στον  παλιό ναό  και μάλιστα μόνο τον Δεκαπενταύγουστο αποδεικνύει  μια κατά τα άλλα σπάνια συμφιλίωση των φιδιών με τον άνθρωπο μέσα στο χώρο της εκκλησίας. Πρόκειται για ένα πραγματικά αξιοθαύμαστο γεγονός που θυμίζει προπτωτικές καταστάσεις του ανθρώπου μέσα στη λαίλαπα της σημερινής μεταπτωτικής εποχής. Μας παραπέμπει σε προπτωτικές καταστάσεις σαν κι  αυτές που έζησαν μεγάλοι ασκητές, οι οποίοι ζούσαν την καθημερινότητα τους  ειρηνικά, μαζί με τα φίδια και τα λιοντάρια  ή σαν κι αυτές που έζησαν  οι μάρτυρες της πίστεως στις  ρωμαϊκές αρένες και τα αμφιθέατρα, όταν τα λιοντάρια αντί να τους κατασπαράσσουν, τους έγλιφαν φιλικά τα πόδια.

Εδώ γεννάται το ερώτημα: Είναι ένα διαχρονικό μήνυμα της ορθοδοξίας έτσι απλά και συμβολικά διαδραματιζόμενο, το οποίο αφήνει ένα  παράθυρο ανοικτό για την υπενθύμιση της  ύπαρξης  κατά το παρελθόν μιας προπτωτικήςανθρώπινης κατάστασης, φιλικής με το περιβάλλον ή μία απλή τοπική παράδοση, σαν τις τόσες άλλες παράδοξες που υπάρχουν στη Κεφαλλονιά;

Εγώ πιστεύω  ότι είναι και τα δύο μαζί. Πάντως το φαινόμενο  περιέχει σίγουρα και ένα ισχυρό οικολογικό μήνυμα για την συμφιλίωση του ανθρώπου με την φύση που είναι τόσο επιτακτικό και αναγκαίο στη σημερινή εποχή.

Ας θυμίσουμε ότι ο Χριστός απευθυνόμενος στους μαθητές του και σε όσους μελλοντικά πιστέψουν σε αυτόν είπε: «Ιδού δέδωκα υμίν εξουσία πατείν πάνω όφεων και σκορπίων, και επί πάσαν δύναμιν του εχθρού και ουδέν υμάς ου μη αδικήσει» (Λουκ. 10,9) που σημαίνει μεταφραζόμενο:  «Ορίστε, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε φίδια και σκορπιούς και τη δύναμη του εχθρού, χωρίς να σας βλάψει κάτι.»

Κάθε επισκέπτης μπορεί βέβαια να έχει τις δικές του εντυπώσεις και να βγάλει τα δικά του υποκειμενικά συμπεράσματα από μια επίσκεψη στον χώρο αυτό των Αργινίων της Κεφαλλονιάς.

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Άμστερνταμ: Η πόλη των καναλιών και των ποδηλάτων.

Filed under: Οικολογία,Πολιτική,Χωροταξικό — Γιάννης Κουτσούκος @ 7:31 πμ Διόρθωση

Τέλος Ιουλίου του 2009 βρέθηκα με ένα γκρουπ Ελλήνων για μερικές μέρες στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας, την πόλη με τα πολλά κανάλια, το ένα εκατομμύριο κατοίκους αλλά και το ένα εκατομμύριο ποδήλατα. Όπως στην αρχαία Ελλάδα κάθε πόλη είχε και το θέατρό της, έτσι κι εδώ κάθε πολίτης έχει και το ποδήλατό του.

Οι Ολλανδοί έχουν αναλάβει μερικές αμφιλεγόμενες κοινωνικές πρωτοβουλίες, που για άλλους θεωρούνται πρωτοποριακές, για άλλους όχι.

Για τους φίλους των ποδηλάτων και τους οικολόγους η πόλη είναι υπόδειγμα πόλεως με χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων. Αν θέλουμε να εκφράσουμε θεωρητικά την κατά πλάτος τομή ενός κεντρικού δρόμου του Άμστερνταμ μπορούμε να πούμε τα εξής: Δεξιά βρίσκεται το πεζοδρόμιο, δίπλα ο ποδηλατόδρομος και στη συνέχεια ένας σχετικά στενός δρόμος δύο κατευθύνσεων για τα αυτοκίνητα. Στη μέση βρίσκονται οι δύο γραμμές του τραμ (δύο κατευθύνσεις). Αριστερά επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο, δηλαδή ποδηλατόδρομος και πεζοδρόμιο. Με άλλα λόγια βασιλιάδες του κυκλοφοριακού είναι οι ποδηλάτες, ακολουθούν οι πεζοί, τα τραμ και σε τελευταία μοίρα από κυκλοφοριακής άποψης το αυτοκίνητο.

Σχετικά με τα κανάλια, που είναι τεχνητά και κατασκευάστηκαν πριν από δύο περίπου αιώνες, θα μπορούσαμε να πούμε ότι προσφέρουν μία επιπλέον δυνατότητα μετακίνησης στην πόλη. Όσοι μένουν κοντά στα κανάλια διαθέτουν και από μία βάρκα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι περίπου 6.000 οικογένειες κατοικούν μόνιμα σε πλωτά σπίτια στις όχθες των καναλιών. Το ετήσιο ενοίκιο σε αυτή την περίπτωση δεν ξεπερνά τα 1.000 Ευρώ.

Οι αμφιλεγόμενες ή μη, κοινωνικές πρωτοβουλίες σχετίζονται με την κοινωνική προστασία των ναρκομανών , την νομοθετική κατοχύρωση της ομοφυλοφιλίας και την προβολή της πορνείας ως ένα κατοχυρωμένο επάγγελμα. Σε ό,τι αφορά τους ναρκομανείς, το κράτος τους παρέχει μηνιαίο επίδομα αλλά και μαλακά ναρκωτικά ως ένα είδος φαρμάκου. Αποτέλεσμα της κρατικής αυτής πολιτικής είναι η μείωση στο ελάχιστο των εγκληματικών ενεργειών, ο έλεγχος των ναρκομανών και η απρόσκοπτη εφαρμογή των προγραμμάτων απεξάρτησης.

Να σημειωθεί ότι το 40% των Ολλανδών δηλώνουν άθεοι.

Κατά τα άλλα το φυσικό περιβάλλον με τα πολλά φράγματα και τις πολλές φυσικές ή τεχνητές λίμνες είναι κάτι το ιδιαίτερο. Κυριαρχεί το πράσινο και οι γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί.

Εκείνο που λείπει είναι συνήθως ο ήλιος, γι’ αυτό τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν υπάρχει ηλιοφάνεια, οι Ολλανδοί κάθονται στα υπαίθρια καφέ, σε καθίσματα, τα οποία τοποθετούνται σε σειρά, ώστε να βλέπουν προς τον ήλιο και όχι προς το τραπεζάκι, όπου έχει σερβιριστεί ο καφές τους.

Γιάννης Κουτσούκος

Σχολιάστε

Ιανουαρίου 10, 2010

Στα Γεράνεια με τον Ορειβατικό Σύλλογο Κορίνθου

Filed under: Οικολογία,Υγεία — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:51 μμ Διόρθωση
Tags: ΓεράνειαΚόρινθοςΟρειβατικός Σύνδεσμος Κορίνθουορειβατικos Κορίνθου

Όλοι τους ήσαν υπέροχοι. Με μία ομάδα του ορειβατικού Κορίνθου πραγματοποίησαμε την Κυριακή 10-01-2010 μία πεντάωρη πορεία στα Γεράνεια. Πηγαίνοντας για την κορυφή σε μία στάση στην Φανερωμένη κόψαμε την Βασιλόπιτα.

Λίγα μόνο χιλιόμετρα από την Κόρινθο συναντάς ένα τοπίο με τόσο πολύ φυσική ομορφιά και μία σπάνια μαγευτική θέα.

Μία ανομειογένεια παλιών, νέων μελών και φιλοξενουμένων στη παρέα των  τριάντα περίπου ατόμων, αλλά και με διεθνές προφίλ συμμετοχής: Ελλήνων, Ιρλανδών και Ιταλών.

Παρά ταύτα και παρά τις τυχόν διαφορετικές   προσωπικές απόψεις για τον τρόπο της οργάνωσης, μέσα στη μοναδική αυτή  καλλονή των Γερανείων  ολοι τους ήσαν υπέροχοι.

Comments (1)

Δεκεμβρίου 2, 2009

Σχολιάστε

Νοεμβρίου 13, 2009

Κρήτη: Σύγκρουση Γύπα με πτερύγιο ανεμογεννήτριας

Filed under: Οικολογία,Χωροταξικό — Γιάννης Κουτσούκος @ 1:57 μμ Διόρθωση

Στην ιστοσελίδα της EPAW (European Platform Against Windfarms) ανέβασαν το παρακάτω βίντεο που τραβήχτηκε από ανθρώπους που ασχολούνται με το αλεξίπτωτο πλαγιάς στη Κρήτη. Πρόκειται για ένα βίντεο που δείχνει ξεκάθαρα πόσο μεγάλο κίνδυνο αποτελούν οι ανεμογεννήτριες για τα πουλιά και τι καταστροφή επιφέρουν στα βουνά μας και στην άγρια φύση. Τα πουλιά εκμεταλλεύονται τα ανοδικά ρεύματα του αέρα (θερμικά) για να κερδίζουν ύψος όπως και ο γύπας στο συγκεκριμένο βίντεο, μέχρι που η πορεία του κόβεται απότομα…

 

  • Πράσινη ενέργεια και πράσινα άλογα….ή πράσινα (πανάκριβα) άλογα από τη πράσινη (πάμφθηνη) ενέργεια.  Ιδού η απορία.

Σχολιάστε

Νοεμβρίου 12, 2009

Νησίδα πρασίνου να γίνει η γραμμή του ΟΣΕ μέσα στη πόλη της Κορίνθου.

Filed under: Αυτοδιοίκηση,Οικολογία,Χωροταξικό — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:46 μμ Διόρθωση

Σχετικά με το εγκαταλελειμμένο τμήμα του ΟΣΕ μέσα στη Κόρινθο ο Γιάννης Κουτσούκος, πρόεδρος του συλλόγου μελέτης και προβολής προβλημάτων νομού Κορινθίας, έκανε την πιο κάτω πρόταση.

Ζώνη πρασίνου προτείνω να γίνει η εγκαταλελειμμένη πλέον σιδηροδρομική γραμμή του ΟΣΕ,η οποία διέρχεται από την πόλη της Κορίνθου. Έτσι θα μειωθεί η έλλειψη του περιπόθητου πράσινου που λείπει τόσο πολύ από τη πόλη μας. Επίσης το ίδιο τμήμα μπορεί να χρησιμεύσει άνετα για  καινούργιο ποδηλατόδρομο και για πεζοπορία.

Με τον τρόπο αυτόν θα αυξηθούν και  τα χιλιόμετρα των ποδηλατόδρομων αλλά και της πεζοπορίας στη Κόρινθο.

Σχετικά με το σταθμό του ΟΣΕ -το κτίριο και ο  περιβάλλων χώρος- μπορεί κάλλιστα να μετατραπούν σε ένα πνευματικό κέντρο με βιβλιοθήκη, κέντρα ψυχαγωγίας, κέντρο αναψυχής, κέντρο νέων κ.λ.π καθώς και σε ένα υπαίθριο μουσείο παραδοσιακών συρμών του ΟΣΕ και της πρώην ΣΠΑΠ. Έτσι ο χώρος αυτός  θα δέσει χωροταξικά και αισθητικά  με την υπό ανάπλαση γειτονική παραλία του Αγίου Νικολάου.

Όσο μένει έτσι ο χώρος αυτός εγκαταλελειμμένος και ανεκμετάλλευτος θα γίνεται όλο και περισσότερο ένας απέραντος σκουπιδότοπος και μια αντιαισθητική αποθήκη από ξερά χορτάρια και ακαθαρσίες μέσα στη πόλη μας.

Επιτέλους με λίγη κοινή προσπάθεια όλων των Κορινθίων κάτι πρέπει να γίνει και σε αυτή την πόλη!

Σχολιάστε

Οκτωβρίου 9, 2009

Η εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος στον σύγχρονο κόσμο.

Filed under: Οικολογία,Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 7:40 πμ Διόρθωση

Ευχαρίστως δημοσιεύουμε το πιο κάτω άρθρο για το περιβάλλον το οποίο μας έστειλε η ΜΚΟ Σόλων.

H παραγωγικοποίηση και η εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος στον σύγχρονο κόσμο έχουν πάρει καθολικές διαστάσεις. Αγαθά του περιβάλλοντος όπως ο αέρας και το νερό, τείνουν να εμπορευματοποιηθούν και αυτά.

«Γιατί πρέπει να είναι κανείς πλούσιος; Γιατί πρέπει να έχει
άλογα, ωραία ρούχα
ακριβά διαμερίσματα και να συχνάζει σε εστιατόρια και τόπους διασκέδασης;
Μόνο γιατί του  λείπει η σκέψη.
Δώστε στο μυαλό του μια καινούρια εικόνα
και αμέσως θα παέι
σ’ ένα μοναχικό όριο
ή σε μια σοφίτα για την
απολαύσει και θα είναι
πλουσιότερος μ’ αυτό το όνειρο παρά με τα εισοδήματα μιας ολόκληρης χώρας»

R.W. Emerson
«ΑΝΘΡΩΠΟΣ Ο
ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΗΣ»

Είναι φανερό ότι στον 21ο αιώνα  η εμπορευματοποίηση του νερού θα αποτελέσει ένα από τα μείζονα νέα επικίνδυνα στοιχεία που θα προστεθούν στην ιστορία της ανθρωπότητας και του πλανήτη μέσα από τη στενότητα που εμφανίζει η επάρκεια του αγαθού του νερού τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, σε συνάρτηση και με τις ιδιαίτερες ανάγκες για τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.

Έτσι λοιπόν βλέπουμε ότι παρ’ όλες τις προσπάθειες, για μια  αειφόρο θεώρηση του περιβάλλοντος, η εμπορευματοποίηση και παραγωγικοποίησή του εισέρχεται στη διαχείρισή του ακόμα και για να στηρίξει την αειφορία με εργαλεία που προέρχονται από την οικονομική αγορά.

Η νοοτροπία και το πολιτισμικό πλαίσιο παραγωγικοποίησης και εμπορευματοποίησης του περιβάλλοντος συνδέθηκε:
α. με την γκεττοποίηση του ανθρώπου απέναντι στη φύση,
β.
 με τη διαμόρφωση τίτλων κατοχής – ιδιοκτησίας και διαιρετότητας όπως  και  με την εξέλιξη των τεχνικών και των εργαλείων.

Συνδέθηκε δηλαδή με τις προβληματικές απαρχές του πολιτισμού και έχει διάρκεια και προοπτικές που αγγίζουν και το απώτερο μέλλον.

 

Εμφανίζεται σαν ένας δρόμος δίχως τέλος και ένα από τα μείζονα προβλήματα του πολιτισμού είναι η ανάκτηση της δωρεάν προσφοράς του αγαθού και της ποιότητας του περιβάλλοντος. Αυτό είναι ένα κρίσιμο ζήτημα, που απαιτεί ορθή διαχείριση η οποία προϋποθέτει μια πολιτιστική επανάσταση μεγάλης κλίμακας.
Το δωρεάν αγαθό ισχύει ακόμα για τον αέρα και για το φως, αλλά δεν ισχύει για το νερό, για το τοπίο και τη σχέση μας με την βιοποικιλότητα.
Η αγορά λειτουργεί και σαν ένας περιορισμός των αυθαιρέτων δράσεων του ανθρώπου. Στο βαθμό που ο άνθρωπος γίνεται άπληστος και αλαζονικός, στο βαθμό που είναι επιθετικός απέναντι στη φύση, στον ίδιο βαθμό αναγκαζόταν να γίνει εξόριστος της φύσης.

Στο μεσαίωνα τα χωριά ήταν αρμονικά ενταγμένα, ως μέρος δασικών συστημάτων και περιοχών που σήμερα ίσως τις ονομάζουμε προστατευόμενες περιοχές.
Ο άνθρωπος και η φύση είχαν μια αρμονικότητα, μια συνύπαρξη σε αντίθεση με τη σημερινή εποχή όπου η δημογραφική ανάπτυξη της ανθρωπότητας αλλά και η καταναλωτική απληστία με την παραγωγική κερδοσκοπία την οδηγούν σε ένα αδιέξοδο.

Η παραγωγικοποίηση και η εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος έχουν και άλλη μια διάσταση. Έχουν τη διάσταση της «πατέντας», των δικαιωμάτων χρήσης στα γονίδια και στις σύγχρονες ανακαλύψεις για τα δομικά συστατικά του περιβάλλοντος. Όμως όπως σωστά είπε ο διαπρεπής σύγχρονος φυσικός Στίβεν Χόκινς«αν πραγματικά έπρεπε να αναγνωρίσουμε δικαιώματα πατέντας όπως αυτά που αναγνωρίζονται για τα γονίδια σήμερα μέσα από τη βιοτεχνολογία, τότε σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να πληρώσουν τα μεγαλύτερα ποσά για  πνευματικά δικαιώματα όλες οι κοινωνίες και οι εταιρίες σε φυσικούς όπως ο Dirac & o Plank κτλ»

Υπάρχει δηλαδή στο σημείο αυτό ένα ζήτημα για ένα νέο πολιτισμό σχέσεων γύρω από το  τι είναι εμπορεύσιμο και τι μπορεί να παραγωγικοποιηθεί και να μπει σε διαδικασία βιομηχανικής διαχείρισης μέσα από τους φυσικούς πόρους. Ηιδιωτικοποίηση και η αποκλειστικότητα πρέπει να υποστούν το βάσανο της περιβαλλοντικής ηθικής και της διαλεκτικής της αδιαίρετης ολότητας τόσο της ανθρώπινης γνώσης, όσο και της φύσης και του πνεύματος.

Πρέπει να εκτιμήσουμε τι είναι διατηρητέο και τι πρέπει να διατηρήσει έναν δωρεάν χαρακτήρα και έναν χαρακτήρα αυθεντικότητας, μέσα στη φύση και στη σχέση μας μαζί της, ακόμη και  την πνευματική.

Η παραγωγικοποίηση και εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος δεν είναι πλήρως στερημένη θετικών αξιών και για το περιβάλλον και για τη σχέση του πολιτισμού με αυτό.
Ο ίδιος ο πολιτισμός αναπτύχθηκε και απέκτησε αυτή τη δυναμική του, μια δυναμική που μας έφερε στο στάδιο μιας ζωηρής ευαισθητοποίησης απέναντι στις αξίες του περιβάλλοντος, μέσα από τις αναπτυξιακές διαδικασίες της οικονομίας και της πολιτικής για αυτήν.

Η παραγωγικοποίηση και η εμπορευματοποίηση του περιβάλλοντος από πολλούς ερμηνεύονται ως πολιτισμικές απαξιώσεις, ως απαξίωση για το ίδιο το περιβάλλον το οποίο δεν αποτιμάται στο βαθμό που δεν το εκμεταλλευόμαστε αλλά δυστυχώς μόνο στο βαθμό που το εκμεταλλευόμαστε.

Ίσως εδώ χρειάζεται μια επανάσταση στην λογιστική επιστήμη και στην οικονομία για την οικονομική αξιολόγηση και κοστολόγηση του φυσικού περιβάλλοντος ώστε και το δωρεάν να ανακτήσει την αξία του. Είναι μια νέα προοπτική που ανοίγεται και θα σημάνει έναν νέο οικονομικό και περιβαλλοντικό πολιτισμό.

Η τελευταία φάση παραγωγικοποίησης και εμπορευματοποίησης, η εμπορευματοποίηση των δομικών λίθων του φυσικού περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, γενετικά και ενεργειακά, είναι ιδιαίτερα κρίσιμη και έχει δημιουργήσει, σαν αντίρροπη τάση, τα ρεύματα της ηθικής και της εταιρικής ευθύνης για το περιβάλλον κτλ.

Εδώ ακριβώς πολλές φορές έχει ενσκήψει η φιλοσοφική, η θρησκευτική και η ανθρωπιστική θεώρηση των ζητημάτων αυτών. Σίγουρα πρέπει να ανοίξουμε νέους δρόμους στο μέλλον για την θεραπεία των παρενεργειών που δημιουργούνται από την εντατικοποίηση και από την εξάντληση στην αξιοποίηση των φυσικών πόρων.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: