Γιάννης Κουτσούκος

Αύγουστος 10, 2016

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥMΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνογραφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:42 πμ

Η ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΥΜΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ

Α) Η Μεταμόρφωση είναι προοίμιο της δευτέρας και ενδόξου παρουσίας του Χριστού[1].

Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ ο Χριστός έλαμψε κατά τρόπο υπερφυσικό για τους παρισταμένους, τον Μωυσή και τον Ηλία, εκπροσώπους  της Παλαιάς Διαθήκης (του μωσαϊκού νόμου) και για τους προκρίτους αποστόλους Πέτρο Ιάκωβο και Ιωάννη, εκπροσώπους της Καινής Διαθήκης (της Χάρητος).  Αυτό το έκανε ο Χριστός με την άκτιστη θεϊκή ενέργεια του [2] και με τον σκοπό να δείξει εμφανώς  πως θα είναι το  μυστήριο της μελλοντικής δευτέρας και ενδόξου παρουσίας Του.  Κατά την Δευτέρα  παρουσία ο ίδιος ο Χριστός  (ύψιστος Θεός) θα παρουσιασθεί ως φύση Θεός[3]  (Θεός εκ φύσεως και όχι εκ θέσεως) μέσα στους κατά χάριν Θεούς[4].(θεωμένους  εκ θέσεως πιστούς ανθρώπους).

Ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός ονομάζει το μετά την Δευτέρα παρουσία χρονικό διάστημα όγδοο αιώνα.[5]: και λέει, ότι ….ο Χριστός  θα εμφανισθεί στους θεωμένους  πιστούς, κατά τον ίδιο τρόπο που εμφανίσθηκε στο Θαβώρ στους Αποστόλους[6]  Επίσης ο Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλάει για το φως της Μεταμορφώσεως της ογδόης[7] ότι είναι μυστήριο και συμπληρώνει, ότι κατά τον όγδοο αιώνα (δηλαδή το μετά την δευτέρα παρουσία ατελεύτητο χρονικό διάστημα) θα εμφανισθεί η βασιλεία του Θεού σύμφωνα με την θεϊκή επενέργεια..

Β) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε τη συνάντηση του κτιστού και του ακτίστου.[8]

Το άκτιστο στο Θαβώρ ήταν η παρουσία της Αγίας Τριάδας:  Ο Πατήρ με την φωνή που ακούστηκε αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπητός…  Ο Υιός ήταν η παρουσία του Χριστού ως τελείου Θεού (δευτέρου προσώπου της Αγίας Τριάδος) και συγχρόνως και τελείου ανθρώπου. Το Άγιο Πνεύμα παρίστατο ως φωτεινή νεφέλη.

Ο Χριστός παρίστατο ως κυβερνήτης του Ουρανού, ως βασιλεύων της γης και κύριος των καταχθονίων (του Άδου). Ακριβώς για τον λόγο αυτόν παρευρέθησαν κοντά του

οι απόστολοι από την γη (Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης), ο προφήτης Ηλίας ο Θεσβίτης[9] ως εξ ουρανού (σαν από τον ουρανό)[10] και ο Μωσής από τους νεκρούς .Όλοι αυτοί αντιπροσώπευαν το κτιστό.

Γ) Κατά την Μεταμόρφωση στο Θαβώρ έχουμε την κατά χάριν θεότητα των πιστών και την κατά φύσιν θεότητα του Χριστού[11].

Ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός λέει, ότι ο Χριστός δεν είναι κατά χάριν αλλά κατ ουσίαν  Υιός αγαπημένος και υπάρχει προαιώνια. Όταν έγινε άνθρωπος συναναστράφηκε  με μας τους ανθρώπους χωρίς να υποστεί μεταβολή η θεότητα του (ατρέπτως). Οι Απόστολοι και προφήτες που παρευρέθησαν στο Θαβώρ δεν είναι εκ φύσεως θεοί, αλλά κατά χάριν θεωμένοι  (μέσα από την προαίρεση τους, τον αγώνα τους και κυρίως την επενέργεια της θείας χάρητος

Δ) Το Θαβώρειο φως ήταν άκτιστο και όχι κτιστό[12].

Στον ειρμό της εβδόμης ωδής του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι  «…νυν καθωράθη Αποστόλοις τα αθέατα, Θεότης εν σαρκίω..», που μεταφραζόμενο σημαίνει ότι «..τώρα στο Θαβώρ οι Απόστολοι είδαν καθαρά αυτά που δεν μπορεί να δει ανθρώπινο μάτι, δηλαδή είδαν την θεότητα να αστράφτει μπροστά τους σε ανθρώπινο σώμα…»  Είναι γνωστό ότι και η ουσία αλλά και οι ενέργειες του Θεού είναι άκτιστες και αμέθεκτες . Ο άνθρωπος δεν είναι άκτιστος, αλλά κτιστός, κτίσμα του Θεού. Συνεπώς με την απλή λογική δεν θα μπορούσε να έχει μέθεξη (συμμετοχή) ούτε στην άκτιστη ουσία ,αλλά ούτε και στις άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού.

Σύμφωνα όμως με τους φιλοκαλικούς πατέρες της ορθοδοξίας και ο «κτιστός» άνθρωπος μπορεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις να έχει μέθεξη (συμμετοχή) στις «κατά χάριν » άκτιστες ενέργειες του Θεού. Το «κατά χάριν» σημαίνει και από θεϊκή φιλευσπλαχνία. Κάτι ανάλογο ισχύει και για την«κατά χάριν θέωση» του ανθρώπου. Κατά συνέπειαν το Θαβώρειο φως που είδαν οι Απόστολοι ήταν άκτιστο και όχι κτιστό, όπως εσφαλμένα υποστήριζε ο καλαβρός Βαρλαάμ, (τον οποίον αντιμετώπισε ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και τον κατεδίκασε και η ορθόδοξος σύνοδος του 1341).

Για το θέμα αυτό των «  κατά χάριν ακτίστων  ενέργειών  ».στο Θαβώρ ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης παρατηρεί [13] « εννοείται εδώ όχι η ουσία του Θεού, διότι αυτή είναι αθέατος και ακατανόητος, αλλά η ενέργεια η άκτιστη, η χάρις και το φως αυτό που είδαν οι Απόστολοι».

Ε) Στο Θαβώρ κατά την Μεταμόρφωση έχουμε μίξη όλης της Θεότητος με την ανθρωπότητα σε μία υπόσταση[14].

Στην τρίτη ωδή, τροπάριο τρίτο, του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού αναφέρεται ότι

«Θεός όλος υπάρχων,

όλος βροτός γέγονας,

όλη τη Θεότητι μίξας

την ανθρωπότητα,

εν υποστάσει σου,

ην εν δυσί ταις ουσίαις,

Μωυσής Ηλίας τε

είδον εν Θαβώρ »

Μετάφραση: Συ Χριστέ, που έχεις όλο το πλήρωμα της θεότητος, έγινες και τέλειος άνθρωπος (πήρες με την θέληση σου και όλη την βροτείαν θνητή φύση, όμως χωρίς αμαρτία και χωρίς το προπατορικό αμάρτημα και είσαι πάντα και τέλειος Θεός) και ένωσας με ολόκληρη την θεότητα σου την ανθρώπινη φύση σε μία υπόσταση. Αυτή την υπόσταση με τις δύο ουσίες είδαν ο Μωυσής και ο Ηλίας στο όρος Θαβώρ

Όλο το νόημα πέφτει στη φράση όλη «τη Θεότητι μίξας την ανθρωπότηταΔηλαδή ο υμνωδός με άλλα λόγια λέει ότι   εις ολόκληρον την φύσιν της θεότητος σου ήνωσας ολόκληρον την φύσιν της ανθρωπότητος εν τη μια υποστάσει

Γιάννης Κουτσούκος

Κεφαλλονιά 6-8-2016

Εορτή της Μεταμορφώσεως.

 

[1] Ωδή ενάτη, ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[2] Ακτιστο θαβώρειο Φως.

[3] Ως το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, όχι ως κτίσμα αλλά άκτιστος, άχρονος, παντοδύναμος κλπ, αποτελούμενος από την άκτιστη και αμέθεκτη θεϊκή ουσία και από τις άκτιστες και αμέθεκτες θεϊκές ενέργειες.

[4] Κατά χάριν θεοί είναι οι πιστοί εκείνοι που πέτυχαν στην εδώ ζωή τους με την αγαθή προαίρεση τους, τον πνευματικό τους αγώνα, την κάθαρση των ψυχικών και σωματικών παθών και κυρίως με την επενέργεια της θείας χάριτος να φθάσουν κατά τη Δευτέρα παρουσία στην κατά χάριν θέωση. Να γίνουν δηλαδή θέσει θεοί (κατά θέσιν) και όχι φύσει θεοί. (δηλαδή εκ φύσεως).

[5] P.G.96, 560.   Επίσης στην Κ.Δ και στην υμνολογία ονομάζεται και Καινή κτίση, μέλλοντας αιώνας ή καινή φωτοχυσία.

[6] P.G. 96, 560   ούτως ο Δεσπότης οφθήσεται τοις τελείοις θεράπουσιν αυτού, ον τρόπον εν όρει Θαβώρ τοις Αποστόλοις τεθέαται

[7] ΕΠΕ Γρηγ. Παλαμά ΕΡΓΑ 10, 362. Κατά την ογδόην γαρ, δυνάμει κρείτονος ενεργείας η βασιλεία του Θεού φαίνεται.

[8] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του μεγάλου υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[9] Ωδή ογδόη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[10] Δ Βασιλ. 2, 11

[11] Ωδή εβδόμη, τροπάριο τέταρτο ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[12] Ωδή εβδόμη, τροπάριο ειρμός του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου  οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

[13] Εορτοδρόμειο Αγ. Νικοδήμου Αγιορείτη, σελ 636

[14] Ωδή Τρίτη, τροπάριο τρίτο του ασματικού κανόνα της Μεταμορφώσεως του υμνογράφου οσίου Ιωάννου του Δαμασκηνού.

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: