Γιάννης Κουτσούκος

Σεπτεμβρίου 29, 2015

Ο Επισιτισμός της Ελλάδος κατά την κατοχή και σήμερα. Διάλεξη του Γιάννη Κουτσούκου στο Ίδρυμα Κορινθιακών Μλετών.

Filed under: επισιτισμός,ιστορία — Γιάννης Κουτσούκος @ 11:18 μμ
Tags:

                  Ο Επισιτισμός της Ελλάδος κατά την κατοχή και σήμερα.

Το πιο κάτω κείμενο μπορείτε να το δείτε και σε μορφή βίντεο στη διεύθυνση  https://youtu.be/XQgTr_5iskE

            

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής (30/4/1941 έως 7/4/1944) υπήρξε πρόβλημα επισιτισμού των Ελλήνων, που οφείλετο σε διάφορους λόγους.

Η κατάσταση αυτή οδήγησε στην μεγάλη πείνα και την απώλεια 300.000 ανθρώπων, οι οποίοι πέθαναν από την πείνα. Η κορύφωση της πείνας ήταν το χειμώνα του 1941-1942.

Όπως είναι γνωστό την 28/10/1940 έχουμε την επίθεση των Ιταλών, οι οποίοι τελικά ηλεγχαν τα δυο τρίτα της Ελλάδος. Τον Απρίλιο του 1941 εκδηλώθηκε η επίθεση των Γερμανών, οι οποίοι ηλεγχαν τα εδάφη Αττικής, Θεσσαλονίκης, Κεντρικής Μακεδονίας, Αιγαίου και Κρήτης.

Οι τρίτοι κατακτητές ήσαν οι Βούλγαροι οι οποίοι εισήλθαν στην Ελλάδα την 20-4-1941- ως σύμμαχοι των Γερμανών- και κατέλαβαν τα εδάφη της Μακεδονίας και δυτικής Θράκης.

Η Ελλάδα έπαψε να λέγεται «Βασίλειον της Ελλάδος» και ονομάστηκε «Ελληνική Πολιτεία» και στο διάστημα της Κατοχής τη χώρα διακυβέρνησαν οι :

1) Γεώργιος Τσολάκογλου(30-4-1941 έως 2-10-1942)

2) Κωνσταντίνος Λογοθετόπουλος (2-12-1942 έως 7-4-1943) και

3) Ιωάννης Ράλλης (7-4-1943 έως 12-10-1944), οι οποίοι καλούνται κατοχικοί πρωθυπουργοί η οι εγκάθετοι των Γερμανών, η δοσίλογοι, η κουισλιγκ και όλοι τους καταδικάστηκαν μετά την απελευθέρωση σε ισόβια η θάνατο.

Παράλληλα είχαμε και τις κυβερνήσεις εξορίας με τους :

α) Εμμανουήλ Τσουδερό (21-4-1941 έως 14-4-1944),

β) Σοφοκλή Βενιζέλο (14-4-1944 έως 26-4-1944,Καιρο)

γ),Γεωργιο,Παπανδρεου,(26-4-1944-εως-24-5-1944,Καιρο)
δ) Γεώργιο Παπανδρέου 24-5-1944 έως 18-10-1944, Κάιρο).

Στις 18 – 10- 194 η κυβέρνηση Παπανδρέου επέστρεψε στην Αθήνα.(Κατοχή 3,5 χρόνια)

Μετά το χρονικό και πολιτικό αυτό προσδιορισμό της κατάστασης κατά την κατοχή μπορούμε να εξετάσουμε τα αίτια της πείνας και τους λόγους που οδήγησαν στην έλλειψη του επισιτισμού στην Ελλάδα.

       Οι λόγοι που οδήγησαν στην έλλειψη τροφίμων και την αδυναμία του επισιτισμού του λαού ήταν οι παρακάτω :

 

  • Η επίταξη των πρώτων υλών και τροφίμων από τους κατακτητές

Η οικονομία της χώρας είχε ήδη υποστεί μεγάλη καταστροφή από τον εξάμηνο πόλεμο με τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Η πλήρης καταστροφή της Ελληνικής οικονομίας ολοκληρώθηκε την περίοδο της κατοχής  κατά τη διάρκεια της οποίας οι πρώτες ύλες και τα τρόφιμα επιτάχθηκαν από τους κατακτητές, πράγμα που προκάλεσε μεγάλη έλλειψη και εκτίναξε τις τιμές τους στο εσωτερικό της χώρας με αποτέλεσμα να υπάρξει εκρηκτική άνοδος του πληθωρισμού.

     2)  Η δυσκολία ανεφοδιασμού των πόλεων σε τρόφιμα

Η δυσκολία ανεφοδιασμού οφειλόταν την έλλειψη μεταφορικών μέσων και καυσίμων, στην κακή κατάσταση του συγκοινωνιακού δικτύου και στην ανεπάρκεια της εσωτερικής αγροτικής παραγωγής.

Βασικά όμως ένα μεγάλο μέρος των δυσκολιών του επισιτισμού οφείλεται και στους μηχανισμούς που πολύ γρήγορα αναπτύχτηκαν στην κατοχική περίοδο. Οι αγρότες αρνήθηκαν να παραδώσουν υποχρεωτικά τα βασικά προϊόντα στους οργανισμούς συγκέντρωσης (ΚΕΠΕΣ: Κεντρική Επιτροπή Προστασίας Εγχωρίου Σιτοπαραγωγής).

Προπολεμικά σε εθελοντική βάση οι αγρότες παρέδιδαν τα προϊόντα τους για να βελτιώσουν το αγροτικό τους εισόδημα.

Τον Ιούλιο του 1941 οι κατοχικές αρχές πρότειναν η πληρωμή των αγροτών να γίνεται όχι μόνο με χρήμα αλλά και με είδη του τότε Ελληνικού Μονοπωλίου (σαπούνι, λάδι, αλάτι, σπίρτα). Η προσπάθεια των κατοχικών αρχών απέτυχε. Ήδη άρχισε να αναπτύσσεται η «μαύρη αγορά».

Μια οκά[1] φασόλια με τιμή 35 δραχμές, στη «μαύρη αγορά» επωλείτο 300 δραχμές.

Το λάδι επίσης από 35 δραχμές – κανονική τιμή- έφθασε να πωλείται προς 400 δραχμές την οκάν, όπως έγραψε η «Πρωία» στις 10-9-1941.

Τα δομικά στοιχεία της Ελληνικής αγροτικής οικονομίας συντελέσαν στην επιδείνωση της κατάστασης.

Η χώρα κάλυπτε μόνο το πενήντα τοις εκατό των αναγκών της σε δημητριακά από τη ντόπια παραγωγή. Το άλλο 50% το έκανε εισαγωγή.

Εδώ την κατάσταση επιδείνωσε ο ναυτικός αποκλεισμός των συμμάχων, που απαγόρευαν (κυρίως οι Άγγλοι) να περάσουν προς την Ελλάδα μη πολεμικά πλοία για ανεφοδιασμό των Ελλήνων σε τρόφιμα και πρώτες ύλες.

Επίσης το 1941 κατά κακή συγκυρία η σοδειά των αγροτικών προϊόντων ήταν πολύ άσχημη.

Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθεί και η λεηλασία των στρατευμάτων κατοχής.

Οι αγρότες αντέδρασαν με απόσυρση των όποιων αποθεμάτων τους.

Αυτό συντέλεσε στην έλλειψη δημητριακών και τροφίμων και στην μεγάλη άνοδο των τιμών των προϊόντων διατροφής σε βαθμό δυσπρόσιτο για τις φτωχές οικογένειες.

Το κατοχικό δάνειο στη Γερμανία το 1944 συντέλεσε σε περαιτέρω οικονομική επιδείνωση της χώρας.

Οι Ελληνικές κατοχικές κυβερνήσεις δέχτηκαν να πληρώνουν τις «δαπάνες κατοχής». Από 25 εκατομμύρια δραχμές το Νοέμβριο του 1941) οι πληρωμές προς τους ναζιστές αυξηθήκαν σε 850 εκατομμύρια δραχμές τον Αύγουστο του 1943. Συγχρόνως όμως το σύστημα είσπραξης δημοσίων εσόδων είχε καταρρεύσει. Μπροστά στο τεράστιο αυτό έλλειμμα οι κατοχικές αρχές δέχτηκαν να κόψουν πληθωριστικό χρήμα για να καλύψουν και τις υπόλοιπες ανάγκες (μισθοί, κ..λ.π.).

Αυτό είχε σαν συνέπεια την αύξηση της κυκλοφορίας του χρήματος σε δυσθεώρητα ύψη, και την τεράστια υποτίμηση του.

Οι μαυραγορίτες είχαν στις αποθήκες τους αρκετά τρόφιμα, αλλά τα απέκρυπταν. Το 1942 εισήχθη η «δεκάτη» στην αγροτική παραγωγή.

Δηλαδή κάθε αγρότης έπρεπε να δίνει το 10% φόρο στο κράτος σε είδος.

Αργότερα εισήχθη το λεγόμενο «παρακράτημα», δηλαδή πέραν της «δεκάτης» μια επιπλέον αυθαίρετη παρακράτηση από το κράτος σε είδος.

Τα συστήματα αυτά δεν απέδωσαν και ο λαός πεινούσε με την κατάληξη της κατάστασης σε τραγικά αποτελέσματα της μεγάλης και θανατηφόρου πείνας.

Η μεγάλη πείνα. Κυρίως το χειμώνα του 1941-1942.

 

Ο θάνατος 300.000 ανθρώπων από την πείνα αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές τραγωδίες του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Θα φέρουμε μερικά στατιστικά στοιχεία για την γενική θνησιμότητα του πληθυσμού της περιφέρειας διοικήσεως πρωτευούσης.

Το 1940 η γενική θνησιμότητα ήταν 13%.

Το 1941 έφτασε το 25% (σχεδόν διπλασιάστηκε).

Το 1942 έφτασε το 41% (δηλαδή υπερτριπλασιάστηκε).

Το 1940 οι ληξιαρχικές πράξεις τόσο του Δήμου Αθηναίων όσο και των άλλων 41 δήμων της Περιφερείας Διοικήσεως Πρωτευούσης είχαν πληθυσμό 1.215.000 περίπου.

Ας δούμε ποιες κατηγορίες του πληθυσμού άντεξαν λιγότερο η περισσότερο.

Στα νοσοκομεία και τα σανατόρια όπου τα ιδρύματα αυτά στερούνταν των αναγκαίων τροφίμων και δε μπορούσαν να προσφύγουν στη «μαύρη αγορά» έχουμε το πρώτα θύματα.

Οι άνδρες άνω των 50 ετών παρουσιάζουν θνησιμότητα 78% από τους θανόντας.

Από τις γυναίκες τα θύματα είναι ηλικίας άνω ων 60 ετών.

Κατά παράδοξο τρόπο τα παιδιά έδειξαν μεγάλη αντίσταση στη θνησιμότητα.

Σε σχέση με την προπολεμική περίοδο ο αριθμός των νεκρών γενικά πολλαπλασιάστηκε με το συντελεστή 2,3.

Ειδικότερα όμως ο αριθμός των θανάτων των ανδρών  σε σχέση με την προπολεμική περίοδο πολλαπλασιάστηκε με τον συντελεστή 5,4, των δε γυναικών με το συντελεστή 2,6.

Από τους γέροντες οκτώ στους δέκα θανάτους από πείνα ήταν άνδρες.

Επίσης τρεις στους τέσσερις θανάτους από πείνα άνω των 50 ετών ήταν γυναίκες.

Το Νοέμβριο του 1941 άρχισαν οι πρώτοι θάνατοι από πείνα.

Ήδη από το Σεπτέμβριο του 1941 άρχισαν να φαίνονται καθαρά οι συνέπειες του υποσιτισμού.

Μόνο το Μάρτιο του 1942 -όπου έχουμε κορύφωση της πείνας- πέθαναν 4.500 άτομα περισσότερα από τον Μάρτιο του 1940 (ειρηνική περίοδος).

Οι εκτιμήσεις μιλάνε για 1.000 θανάτους την ημέρα στην περιοχή της Αθήνας και τον Πειραιά την πιο πάνω περίοδο, δηλαδή συνολικά 300.000 θάνατοι.

Σύμφωνα με την «Έκθεση Σμπαρούνη»[2] την περίοδο από τον Ιούλιο του 1941 έως τον Μάρτιο του 1942 « το κρατικό δελτίο τροφίμων δεν εξασφάλιζε ούτε το 30% του ελαχίστου ορίου θερμίδων για την επιβίωση ενός ανθρώπου».

Οι υπόλοιπες θερμίδες έπρεπε να εξασφαλιστούν από τη «μαύρη αγορά» , τους συγγενείς στο χωριό, την κλοπή τροφίμων από τους «μαυραγορίτες» και την κλοπή από τις δυνάμεις κατοχής.

Τους πρώτους μήνες της πείνας ένας μεγάλος αριθμός των κατοίκων των αστικών κέντρων πήγαιναν στις αγροτικές περιοχές όπου πουλούσαν στους κατοίκους της υπαίθρου ό,τι πολύτιμα τιμαλφή είχαν, ακόμα και έπιπλα, ρουχισμό κ.τ.λ. με αντάλλαγμα τα τρόφιμα.

Το σιτάρι αποτελούσε το σταθερό μέτρο συναλλαγών και όχι το σταθερό χρήμα.

Κατά τους βομβαρδισμούς, πολλοί αγρότες έβρισκαν την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη καταφύγιο. Αναγκάστηκαν βέβαια με την πείνα να επιστρέψουν πάλι στην ύπαιθρο.

Πολλοί μιλάνε για Αγγλογερμανική γενοκτονία του Ελληνικού πληθυσμού.

Ο Γερμανός πληρεξούσιος Αλτενμπουργκ ζήτησε 10.000 τόνους δημητριακών το καλοκαίρι, οι οποίοι έφτασαν στην Ελλάδα το Σεπτέμβριο. Ο ίδιος πίεζε τις γερμανικές υπηρεσίες για την αποστολή ενός τρένου με συσσίτια για 60.000 πεινασμένους. Η Γερμανία όμως δεν έστειλε άλλα τρόφιμα.

Ο Τσιάνο[3] γράφει στο ημερολόγιο του «… Αφού οι Γερμανοί ξάφρισαν από τους Έλληνες ακόμα και τα κορδόνια των παπουτσιών τους, τώρα θέλουν να μας φορτώσουν την ευθύνη για την οικονομική κατάσταση…» Πιθανώς αντηχεί τις ειρωνικές σκέψεις του Μουσολίνι.

Ο Ερχαρτ Κέστνερ[4] σημειώνει φρικαλεότητες που μόνο στα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζιστών έχουν διαδραματιστεί. «Έφτασα στο χείλος ενός τάφου που ήταν τόσο μακρύς και τόσο φαρδύς όσο μια σχολική αίθουσα…Στο πλάι φαίνονταν οι αυλακιές από ένα κάρο. Προφανώς την ημέρα είχαν φέρει νεκρούς για να τους κατεβάσουν απευθείας από το κάρο στον λάκκο, χωρίς φέρετρα, όπως γίνεται στον πόλεμο και σε περίοδο λοιμού (επιδημίας). Αυτή τη φορά ο χειμώνας 1941-42 ήταν πείνα (κι όχι επιδημία). Ο λάκκος ήταν ως τη μέση γεμάτος. Είχαν βάλει τους νεκρούς μέσα σαν τους καρπούς και σοδειά ήταν καλή…»

Ας δούμε όμως τι έλεγαν οι σύμμαχοι μας Άγγλοι για τους πεινασμένους Έλληνες δια στόματος  Γουόρνερ του Φόρειν Όφις, την 11-7-1941

«Το πρόβλημα είναι πόσο αξίζει για μας η καλή θέληση των Ελλήνων. Έχει μεγαλύτερη σημασία για μας ο στόλος τους, η αποτελεσματικότητα της παθητικής τους αντίστασης και η ένοπλη αντίσταση των ελευθέρων στρατευμάτων τους, ώστε να διευκολύνουμε τον ανεφοδιασμό της Ελλάδας με σιτάρι, η βαραίνει περισσότερο το κέρδος που θα αποκομίσει ο εχθρός?»

«Είναι σημαντικό να έχουμε ένα υγιή πληθυσμό 7,5 εκατομμυρίων αγγλόφιλων Ελλήνων για να ενισχύσουμε τη μεταπολεμική θέση μας στην Ανατολική Μεσόγειο η να αποδεχτούμε (τη μείωση του πληθυσμού της Ελλάδος σε 5 εκατομμύρια)τη μείωση του πληθυσμού από πείνα, την καταστροφή της υγείας του-κυρίως των παιδιών- καθώς και τη μεταστροφή των διαθέσεων του σε βία αντιτετανική? Πρέπει να ζυγιστούν πολύ προσεκτικά τα υπέρ και τα κατά, πριν αποφασίσουμε να εγκαταλείψουμε την Ελλάδα σε λιμοκτονία.

Επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη, ότι οι Έλληνες δεν θα λιμοκτονήσουν σιωπηλά. Επί πλέον θα πρέπει να υπολογίσουμε τον αντίκτυπο στην κοινή γνώμη των Η.Π.Α.».

Με αλλά λόγια τους συμμάχους μας Άγγλους δεν τους ενδιέφερε το ανθρώπινο στοιχείο αλλά υπολόγιζαν τα υπέρ και τα κατά των πολεμικών τους συμφερόντων για το αν θα άφηναν τους Έλληνες να πεθάνουν από την πείνα. Επίσης τους ενδιέφερε όχι τα παιδιά που πέθαιναν στους δρόμους από την πείνα αλλά τι θα πει η κοινή γνώμη των Η.Π.Α. σε ένα τέτοιο έγκλημα.

Ο εκ Κορίνθου Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός προσπαθεί να αξιοποιήσει δυο ανεκτέλεστες λόγω του πολέμου συμβάσεις που είχε συνάψει η κυβέρνηση Μεταξά με την Αυστραλία, δηλαδή 370.000 τόνους σιταριού από την Αυστραλία.

Η προσπάθεια προσκρούει στην άρνηση των Άγγλων και ματαιώνεται. Παρόμοια σύμβαση πίστωσης με την Τουρκία 600.000 τουρκικών λιρών επέφερε μόνο μικρή ποσότητα τροφίμων για τον πεινασμένο πληθυσμό.

Παράλληλα ο Δαμασκηνός οργανώνει τον Εθνικό Οργανισμό Χριστιανικής Αλληλεγγύης (Ε.Ο.Χ.Α.) για την προώθηση τροφίμων και γίνεται ο ιθύνων νους της μαζικής απεργίας της 7ης Σεπτεμβρίου του 1942, με αποτέλεσμα να μη σταλεί κανένας Έλληνας επίστρατος στο Ρωσικό Μέτωπο κατά την στρατιωτική επιχείρηση Μπαρμπαρόσα.

Να δούμε τώρα πως επετράπη τον Μάρτιο του 1942, όταν η κρίση βρισκόταν στην αιχμή της, η συμφωνία των εμπόλεμων πλευρών για τη μεταφορά και διανομή τροφίμων στην Ελλάδα.

Σύμφωνα με τα αρχεία που παραχωρήθηκαν από τον Ελληνοαμερικανικό Σπ. Σκούρα (1942-1971) στο πανεπιστήμιο Στάνφορντ ο 1988, ο Σκούρας με επικεφαλής και άλλους Ελληνοαμερικανικούς (Αρχιεπίσκοπο Αθηναγόρα, Θωμά Παππά, Ανδρέα Εμπειρίκο κ.λ.π.) και με τη συνεργασία του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού συγκέντρωσαν 40 εκατομμύρια δολάρια σε ρευστό για τους λιμοκτονούντας Έλληνας. Αυτό το επέτυχε κυρίως η «Ένωση για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα» που ιδρύθηκε από τους πιο πάνω Ελληνοαμερικανούς στις Η.Π.Α.

Με τη βοήθεια και του Νόρμαν Ντειβις αργότερα προέδρου του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού και άλλων παραγόντων των Η.Π.Α. ο Σκούρας επισκέφτηκε μαζί τους τον πρόεδρο Ρούσβελτ, στον οποίο έκαναν έντονες παραστάσεις και εκείνος επικοινώνησε με τη σειρα του με τον Ουινστον Τσόρτσιλ.

Ο Πρίγκιπας της Σουηδίας Κάρολος, πρόεδρος του Εθνικού Ερυθρού Σταυρού της Σουηδίας, πήγε στο Βερολίνο για να πάρει και την άδεια των Γερμανών.

Η Γερμανική κυβέρνηση δέχτηκε να μεταφερθούν τρόφιμα στην Ελλάδα μόνο εάν η μεταφορά θα τίθετο υπό την Αιγίδα του Διεθνούς Ευρωπαϊκού Ερυθρού Σταυρού και όχι της «Ένωσης για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα» που είχε ιδρυθεί στην Αμερική.

Επίσης έβαλαν όρο, ότι δεν θα δοθεί καμία δημοσιότητα σε σχέση με την επιχείρηση αυτή. Σε αντάλλαγμα, οι Γερμανοί διαβεβαίωσαν ότι δεν θα δέσμευαν τα τρόφιμα αυτά στην Ελλάδα για το Γερμανικό στρατό. Το κόστος του εγχειρήματος αυτού υπολογίστηκε σε 24.000.000 δολάρια. Το ποσόν αυτό εξασφαλίστηκε από την Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων των Η.Π.Α.

Ο Καναδός Πρωθυπουργός Μακ Κενζι Κίνγκ Πρόσφερε τριακόσιες χιλιάδες τόνους σιταριού δωρεάν. Στα τρία χρόνια οι Η.Π.Α. πρόσφεραν συνολικά 600 χιλιάδες τόνους τροφίμων και ιατροφαρμακευτικού υλικού.

Η αποστολή από την «Ένωση για τη βοήθεια στην εμπόλεμη Ελλάδα», που είχε έδρα την Αμερική-σύμφωνα με το αρχείο του Σπύρου Σκούρα- ανέρχεται συνολικά σε σχεδόν ΕΝΑ ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΟ τόνους τροφίμων και ιατρικής βοηθείας.

Η χρηματική αξία του όλου εγχειρήματος ανήρχετο σε 200 εκατομμύρια δολάρια.

Έτσι σώθηκε ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού από τη θανατηφόρο πείνα.

 

             Για τον επισιτισμό της Ελλάδος σήμερα μπορούμε να φέρομε τα πιο κάτω στοιχεία.

 

Σύμφωνα με  την τριμηνιαία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 68% του πληθυσμού στην Ελλάδα σήμερα ζει με εισόδημα κάτω του 60% του μέσου εθνικού εισοδήματος. Διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματος του για ενοίκιο η την αποπληρωμή στεγαστικού δανείου.

Μόνο ό,τι περισσεύει από τα πιο πάνω έξοδα διατίθεται για τρόφιμα.

Μιλάμε για στοιχεία που σοκάρουν και βρισκόμαστε προ μιας νέας επισιτιστικής κρίσης στη Ελλάδα λόγω της οικονομικής κρίσης.( Περικοπή μισθών-συντάξεων, ανεργία, αύξηση φόρων κ.τ.λ)

Επειδή ένα μεγάλο μέρος των τροφίμων η Ελλάδα τα εισάγει (περίπου 50%) είναι εξαρτημένη από τα διεθνή χρηματιστηριακά προϊόντα δηλαδή το στόρι, το καλαμπόκι, τη σόγια κ.λ.π.

Θα αναλύσουμε για τον λόγο αυτόν πιο κάτω την κατάσταση στην διεθνή αγορά των προϊόντων αυτών.

Η σόγια το στόρι και ο καλαμπόκι αποτελούν χρηματιστηριακά προϊόντα διεθνώς. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα επηρέασαν την παραγωγή τους με αποτέλεσμα να διπλασιαστεί η τιμή της σόγιας, το δε σιτάρι να αυξηθεί κατά 40% και το καλαμπόκι κατά 60%.

Από 300 ευρώ ανά τόνο η σόγια έφθασε να πωλείται 600 ευρώ. Το σιτάρι από 200 ευρώ ανά τόνο έφθασε να πωλείται 280. οι αυξήσεις αυτές είναι ενδεικτικές. Το βέβαιο όμως είναι ότι οι καιρικές συνθήκες έχουν αλλάξει εις βάρος της παραγωγής. Από τώρα γνωρίζουμε λοιπόν ότι βρισκόμαστε υπό την απειλή μιας ακρίβειας σε βασικά είδη διατροφής, όπως κρέας, γάλα, ψωμί κ.λπ. λόγω της ραγδαίας αύξησης των τιμών της σόγιας.

Ακόμη και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα βασικά καταναλωτικά προϊόντα που χρησιμοποιούν ως πρώτη υλη δημητριακά και σιτηρά έχουν αυξηθεί μέχρι και 20%.

Η μείωση της αμερικανικής παραγωγής αραβοσίτου λόγω καιρικών συνθηκών (ξηρασία κ.λ.π.) ανεβάζει την τιμήν του κατά 60%. Η μείωση αντίστοιχα της παραγωγής σιταριού στην Ρωσία κατά 12% και στο Καζακστάν κατά 15%- λόγω περιορισμένων βροχοπτώσεων- απειλούν την παγκόσμια προσφορά σιτηρών αφού το στόρι είναι υποκατάστατο του καλαμποκιού σε ζωοτροφές.

Η αύξηση λοιπόν των σιτηρών επηρεάζει και τις ζωοτροφές και κατά συνέπειαν και την τιμή του κρέατος.

Η παγκόσμια τράπεζα εκτιμά ότι μια νέα επισιτιστική κρίση στα τρόφιμα έχει ήδη αρχίσει.

Ο Ο.Η.Ε. έχει θέσει ένα «δείκτη τιμών τροφίμων» ο οποίος είναι ο αριθμός 210. Ο αριθμός αυτός είναι οριακός. Σύμφωνα με το μοντέλο αυτό, τυχόν αύξηση του δείκτη πάνω από το 210 είναι ικανή να προκαλέσει ταραχές για τρόφιμα και εξεγέρσεις. Δηλαδή μια αύξηση των τιμών των τροφίμων θα οδηγούσε στη μείωση η στην αδυναμία ανεύρεσης τροφίμων και τότε ο μέσος άνθρωπος όταν δεν μπορεί να τραφεί και πεινάει δεν έχει άλλη επιλογή από την διαμαρτυρία, την εξέγερση και τον πόλεμο για την διατροφή του.

Τώρα «Ο δείκτης τιμών» σύμφωνα με τον Ο.Η.Ε. είναι τρεις μονάδες πάνω από τον οριακό δείκτη-μοντέλο, δηλαδή 213 μονάδες.

Κατά τη διάρκεια της αραβικής εξέγερσης ο δείκτης τροφίμων εκειμένετο από 220 έως 240 μονάδες δηλαδή δέκα έως τριάντα μονάδες επιπλέον του οριακού δείκτη του Ο.Η.Ε.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι τον Αύγουστο του 2013 σύμφωνα με αυτό το μαθηματικό μοντέλο του Ο.Η.Ε. θα αυξηθούν οι κοινωνικές ταραχές για το χρονικό διάστημα πέραν του Αυγούστου του 2013.

Αλλά οι ίδιοι ειδικοί προβλέπουν ότι η κατάσταση αυτή λόγω της κλιματικής αλλαγής και των επιπτώσεων στην αγροτική παραγωγή δεν πρόκειται να βελτιωθεί και οι ταραχές θα συνεχιστούν με αυξάνουσα πρόοδο, δεδομένου ότι δε γίνεται σχεδόν κάτι σπουδαίο για την σωτηρία του πλανήτη και την αποτροπή των δυσμενών κλιματικών αλλαγών.

Η χρησιμοποίηση του καλαμποκιού στις Η.Π.Α. ως βιοκαύσιμο- και όχι ως αναπλήρωση των αποθεμάτων τροφίμων- δημιουργεί επί πλέον ένα καινούργιο πονοκέφαλο για τους ειδικούς.

Οι Η.Π.Α. υπολογίζεται ότι χρησιμοποιούν το 40% της παραγωγής καλαμποκιού για το πρόγραμμα των βιοκαυσίμων, ενώ το 10% των αποθεμάτων των καυσίμων στις Η.Π.Α. αντιστοιχεί στα βιοκαύσιμα που προέρχονται από το καλαμπόκι.

Το 2007-2008 πυροδοτήθηκαν εξεγέρσεις από το Μπαγκλαντές μέχρι την Αϊτή.

Ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετώπισαν τότε πρόβλημα επισίτισης ξεπέρασε το ένα δισεκατομμύριο στον πλανήτη. Ο Ο.Η.Ε. μιλάει για 867 εκατομμύρια. Η κατάσταση αυτή στον πλανήτη σχετικά με τα προβλήματα επισιτισμού επηρέασε άμεσα η έμμεσα και τον ελληνικό πληθυσμό.

Στις μέρες μας παρατηρούνται δυο παράδοξα φαινόμενα σε ότι αφορά τον επισιτισμό της υφηλίου.

Ενώ ο πλανήτης (867 εκατομμύρια περίπου σύμφωνα με τον Ο.Η.Ε.) μαστίζεται από την πείνα, λόγω των κλιματικών αλλαγών και της οικονομικής κρίσης, ένα άλλο μεγάλο μέρος του πληθυσμού της γης, αντιμετωπίζει μια σειρα προβλημάτων υγείας, δηλαδή, διαβήτη, καρδιαγγειακά νοσήματα, μεταβολικό σύνδρομο(αύξηση χοληστερίνης, ουρικού οξέως, σακχάρου, τριγλικεριδίων και καρκίνου. Τα προβλήματα αυτά σχετίζονται με την παχυσαρκία. Σε αυτή την κατηγορία συγκαταλέγεται και η Ελλάδα.

Το ποσοστό παχυσαρκίας έφθασε στην Ελλάδα το 22%, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Εν μέρει αυτό οφείλεται σύμφωνα με τους ειδικούς στο ότι η Ελλάδα άφησε εν μέρει την παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή και τρέφεται από έτοιμα προκατασκευασμένα τρόφιμα των αλυσίδων σουπερμάρκετ και εστιάσεως.

Όπως πρόεκυψε από τα αποτελέσματα της σύσκεψης «Terra Madre» περίπου 1,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι είναι υπέρβαροι σε σύγκριση με 867 εκατομμύρια που υποσιτίζονται.

Για το Γ.Γ. του οργανισμού τροφίμων του Ο.Η.Ε. Ζοζέ Γκρασιάνο Ντα Σίλβα: « Τα αριθμητικά πιο πάνω στοιχεία απεικονίζουν μια από τις μεγαλύτερες αντιθέσεις του κόσμου μας δηλαδή την άνιση κατανομή των τροφίμων του εισοδήματος και των ευκαιριών»

Με άλλα λόγια μιλάμε για έναν ασύμμετρο υποσιτισμό.

Σύμφωνα πάλι με το Γ.Γ, του ίδιου οργανισμού τροφίμων του Ο.Η.Ε. Γκαστάνο,  «Γύρω στο ένα τρίτο από όλα τα τρόφιμα που παράγονται παγκοσμίως, χάνεται η πετιέται κάθε χρόνο». Αυτή η ποσότητα θα επαρκούσε για να τραφούν 500 εκατομμύρια άνθρωποι, χωρίς να έχουμε επιπλέον κατασπατάληση φυσικών πόρων.

Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται δυστυχώς και στη Ελλάδα.

Όταν μιλάμε για επισιτισμό στη χώρα μας σήμερα δεν πρέπει να εννοούμε την ποσότητα τροφίμου μόνο, αλλά και την ποιότητα. Αν δηλαδή αυτά τα οποία καταναλώνουμε διασφαλίζουν την υγεία μας η όχι.

Δυστυχώς σήμερα τα φυτοφάρμακα η και μη λελογισμένη χρήση από τους αγρότες είναι ένα παράδειγμα για το πόσο τα τρόφιμα είναι ποιοτικά εν τάξει η βλάπτουν την υγεία μας στην Ελλάδα. Η τυχόν χρησιμοποίηση μη εγκεκριμένων φυτοφαρμάκων είναι ένα θέμα που θέλει έρευνα από τους αρμοδίους.

Η ραδιενέργεια-είτε από ατυχήματα πυρηνικών εργοστασίων είτε από πολέμους με τη χρησιμοποίηση απεμπλουτισμένου ουρανίου σε βλήματα και πυραύλους-εγκυμονεί θανάσιμους κινδύνους αν μπει στην τροφική αλυσίδα.

Άλλο σημείο που ενδεχομένως μειώνει την ποιότητα των τροφίμων και τα καθιστά επικίνδυνα για την υγεία είναι η μετάλλαξη των αγροτικών προϊόντων για μεγαλύτερη παραγωγή.

Συγκριτικά με την κατοχή και σε σχέση με τον επισιτισμό της Ελλάδος υπάρχουν τα πιο κάτω κοινά στοιχεία

  • Όπως στην κατοχή, έτσι και σήμερα η Ελλάδα εισάγει το 50% περίπου των τροφίμων της.
  • Όπως στην κατοχή έτσι και τώρα έχουμε πληθωρισμό. Σήμερα μάλιστα οι μειώσεις των μισθών και των συντάξεων στα χρεωμένα και υπερχρεωμένα νοικοκυριά και τις ασθενείς κοινωνικά ομάδες- ηλικιωμένοι, άνεργοι, κ.τ.λ.-οδηγούν σε συνθήκες φτώχειας με αποτέλεσμα η κατάσταση να επιδεινώνεται. Τα μικρά παιδιά δεν φταίνε σε τίποτε για μια τέτοια κατάσταση που τους κληρονομήσαμε στην πατρίδα μας.
  • Τυχόν έτι περαιτέρω επιδείνωσης της διεθνούς επισιτιστικής κρίσης, θα είχε άμεσα αποτελέσματα και στην ελληνική επικράτεια για τις οικονομικά ασθενείς ομάδες πληθυσμού κυρίως.
  • Η φυγή των νέων από τις αγροτικές περιοχές στα αστικά κέντρα περιορίζει την ελληνική αγροτική παραγωγή και μειώνει τη δυνατότητα για αυτάρκεια της Ελλάδος σε επισιτισμό μέσα σε μια οικονομική κρίση.
  • Οι δομές του εμπορίου τροφίμων είναι τέτοιες έτσι ώστε και ο αγρότης να μην ικανοποιείται από τα εισοδήματα του αλλά και ο καταναλωτής να αγοράζει ακριβά στη χώρα μας.

Θα τελειώσω με την πρόταση του Γενικού Γραμματέα του Ο.Η.Ε. Μπαν Κι Μούν, τεσσάρων σημείων:

  • Να γίνουν όλα τα συστήματα τροφίμων βιώσιμα, επιτρέποντας στους μικροκαλλιεργητές, ιδίως στις γυναίκες, να διπλασιάσουν το εισόδημα και την παραγωγή τους.
  • Να μειωθεί η ποσότητα τροφίμων που πετιούνται ως αποτέλεσμα υπερκατανάλωσης στις χώρες μεσαίου και υψηλού εισοδήματος.
  • Να έχουν όλοι οι άνθρωποι πρόσβαση σε ισορροπημένη τροφή
  • Να μειωθεί ο υποσιτισμός στις έγκυες, στα βρέφη και στα παιδιά

     ——————————-      

[1] Οκά : Μονάδα μέτρησης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που ισούται περίπου με 1.280 γραμμάρια. Ο όρος εχρησιμοποιείτο μέχρι τη δεκαετία του ’40 στην Ελλάδα

[2] Έκθεση Αθανασίου Ι. Σμπαρούνη, καθηγητού και ανωτάτου στελέχους του Υπουργείου Οικονομικών, κατά τη διάρκεια της Κατοχής και της Απελευθέρωσης, με τίτλο: «Αι Δαπάναι Κατοχής» που υποβλήθηκε στους πρεσβευτές της Γερμανίας και της Ιταλίας, το Νοέμβριο του 1941 και εξέταζε το θέμα «από απόψεως Διεθνούς Δικαίου, ανθρωπιστικών αρχών και διατάξεων Διεθνών Συνθηκών  υπογραφεισών και υπό της Γερμανίας και της Ιταλίας». Στις 150 σελίδες της παρουσίαζε τη βαρβαρότητα και  την υπέρογκη και άδικη καταλήστευση σε βάρος της Ελλάδας σε κάθε επίπεδο, οικονομικό, ανθρωπιστικό, κοινωνικό. Μια ωμη πράξη βίας ενάντια σε κάθε λογική, δυσανάλογη ακόμα και των κανόνων του πολέμου που είχαν θεσπίσει οι δυνάστες.

[3] Τσιάνο: Galeazzo Ciano, Ιταλός πολιτικός και διπλωμάτης γαμπρός του Μουσολίνι, τον οποίο ο Ιταλός δικτάτορας έχρισε υπουργό εξωτερικών, ενώ αργότερα λόγω αντικρουόμενων συμφερόντων ήρθαν σε ρήξη. Αργότερα συνελήφθη ως προδότης και  καταδικάστηκε  σε θάνατο.

[4] :Μεγάλος Γερμανός συγγραφέας που έχει γράψει για τη γερμανική κατοχή στην Ελλάδα και το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής.

Γιάννης Κουτσούκος

Advertisements

Σχολιάστε »

Δεν υπάρχουν σχόλια.

RSS feed for comments on this post. TrackBack URI

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: