Γιάννης Κουτσούκος

Αύγουστος 23, 2014

Η κάθαρση των παθών σύμφωνα με τον υμνογράφο των Θεοφανίων Κοσμά.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία,Uncategorized — Γιάννης Κουτσούκος @ 9:51 πμ

                                                                                                                                                                                                                           Ο Ειρμός της ΣΤ’ Ωδής των Θεοφανείων του πεζού κανόνα του υμνογράφου Κοσμά.

—————————————–

Αρχαίο κείμενο.

Ἡ φωνή τοῦ Λόγου,

ὁ λύχνος τοῦ φωτός, ὁ Εωσφόρος,

ὁ τοῦ ἡλίου Πρόδρομος,

ἐν τῇ ἐρήμῳ

μετανοεῖτε, πᾶσι βοᾷ τοῖς λαοῖς,

καί προκαθαίρεσθε,

ἰδού γάρ πάρεστι Χριστός,

ἐκ φθορᾶς τόν κόσμον λυτρούμενος.

—————————————————-

Μετάφραση. (Γιάννη Κουτσούκου)

(Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο οποίος είναι) η Φωνή του Λόγου,

το λυχνάρι του φωτός (Χριστού),

ο Αποσπορίτης, (που λάμπει λίγο προτού ανατείλει ο Ήλιος-Χιστός),

ο Πρόδρομος του Ηλίου (Χριστού)

φωνάζει σε όλους τους λαούς δυνατά στην έρημο (και λέει)

μετανοείτε και κάνετε προκάθαρση ( των παθών σας),

διότι να έρχεται ο Χριστός,

ο οποίος θα απαλλάξει τον κόσμο από την φθορά

(και θα δωρίσει εν δυμάμει την κατά χάριν αφθαρσία,

και αθανασία)

—————————————————————–

Σχόλιο (Γιάννη Κουτσούκου)

Η παρουσία του Ιωάννου του Προδρόμου- σύμφωνα με τον υμνογράφο Κοσμά, επίσκοπο Μαϊουμά. πόλεως Φοινίκης και αυτάδελφο του Δαμασκηνού-έχει σκοπό και την προκάθαρση των βαπτιζομένων από τα πάθη ψυχής και σώματος. Την τελική κάθαρση θα την επιφέρει ο ερχόμενος μετά από αυτόν Χριστός, ο οποίος με την θεϊκή του δύναμη θα απαλλάξει τον κόσμο από την φθορά. (Θα δωρίσει εν δυνάμει την νίκη κατά του θανάτου και την αθανασία σε όσους θελήσουν και επιτύχουν με την κάθαρση των παθών  τους και την μέθεξη –συμμετοχή- στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού).

————-

Από την συγγραφική εργασία  του Γιάννη Κουτσούκου  με τον τίτλο  Επιλογή κειμένων από την ορθόδοξη υμνογραφία.

Advertisements

Αύγουστος 7, 2014

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΕΡΩΝ ΘΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΚΟΛΟΥΘΙΑΣ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:39 μμ

Τα λειτουργικά κείμενα της εορτής της Μεταμόρφωσης του Χριστού αναφέρονται με σαφήνεια στα τα πιο κάτω πέντε σπουδαία θεολογικά θέματα, που αφορούν την προ πτωτική και μεταπτωτική  κατάσταση του ανθρώπου, την εναλλαγή των ανθρωπίνων σωμάτων κατά την Παλιγγενεσία, την ενανθρώπηση του Χριστού,  την κατά χάριν θέωση του ανθρώπου και τον μέλλοντα αιώνα (καινή κτίση).Όλα αυτά έχουν σύμφωνα με τους υμνογράφους άμεση συνάφεια με τα σπουδαία γεγονότα  που διαδραματίσθηκαν στο όρος Θαβώρ.

1.Η εμφάνιση της προπτωτικής κατάστασης.
(Από το τρίτο στιχηρό ιδιόμελο της Λιτής και επίσης από το πρώτο ιδιόμελο του εσπερινού της ακολουθίας της Μεταμορφώσεως και από την πέμπτη ωδή, δεύτερος ύμνος, του κανόνα του όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού).

Κατά την Μεταμόρφωση, έχουμε εμφάνιση της ευπρέπειας του αρχέτυπου κάλλους, δηλαδή της προπτωτικής κατάστασης του ανθρώπου (των πρωτοπλάστων προ της πτώσεως). Η εμφάνιση αυτή δεν έγινε ολόκληρη, αλλά κατά ένα μέρος και μάλιστα τόσο, όσο μπορούσαν να αντέξουν οι παριστάμενοι  πρόκριτοι μαθητές.
Η εμφάνιση αυτή έγινε, αφού για λίγο απεκρύβη κατά την Μεταμόρφωση του Χριστού το πρόσλημμα της σαρκός (η ανθρώπινη σάρκα που είχε προσλάβει ο Χριστός).
Στη πέμπτη επίσης ωδή (ύμνος δεύτερος) ο Ιωάννης Δαμασκηνός λέει ότι ο Χριστός υπέδειξε στο πλάσμα του, το οποίο είχε πλάσει κατ’ εικόνα του με το αρχέτυπον κάλλος (το αρχέτυπον σου εν τω πλάσματι κάλλος υπέδειξας). Δεν το υπέδειξε όμως ο Θεός, που έγινε και άνθρωπος στη μορφή, ήτοι κατ’ εικόνα, αλλά κατ’ ουσίαν, όπως δηλαδή είναι και ο ίδιος (ουχ ως εν εικόνι, αλλ ως αυτός εί κατ ουσίαν, ο Θεός χρηματίσας και άνθρωπος).

Επίσης στο προσόμοιο  και στο δοξαστικό  του Εσπερινού της ογδόης Αυγούστου υπάρχει αναφορά, ότι  ο Χριστός φόρεσε την ουσία των θνητών από ευσπλαχνία και ότι προσέλαβε στον εαυτόν του την ανθρώπινη ουσία.
———————————

2. Επανέφερε την δυνατότητα της προπτωτικής κατάστασης
(Από το δεύτερο απόστιχο ιδιόμελο του εσπερινού της ακολουθίας της Μεταμορφώσεω,  από την τρίτη ωδή του Όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού, δεύτερος ύμνος. Επίσης από το κείμενο του καθίσματος του ‘Ορθρου της Ζ Αυγούστου).

Την πεσμένη φύση του Αδάμ, δηλαδή την μεταπτωτική κατάσταση του ανθρώπου (αμαυρωθείσαν εν Αδάμ φύσιν), με την Μεταμόρφωση του, ο Χριστός την έκανε πάλι να είναι δοξασμένη (απαστράψαι πάλιν). Αυτό έγινε αφού την μεταστοιχείωσε στη δική του δόξα και λαμπρότητα (μεταστοιχειώσας αυτήν, εις την σην Θεότητος Δόξαν τε και λαμπρότητα). Η λέξη «μεταστοιχείωση» χρησιμοποιείται σήμερα στην Χημεία για την μεταστοιχείωση της ύλης, αλλά και στην Πυρηνική Φυσική, όπου προκύπτει μία μεταλλαγή ενός στοιχείου σε ένα άλλο με την ταυτόχρονη απελευθέρωση ενέργειας. Όταν ο υμνογράφος έγραφε τον ύμνο αυτόν δεν υπήρχε, φυσικά, η γνώση των σημερινών φυσικών επιστημών

Επίσης το μεθέορτο κάθισμα του Όρθρου μιλάει σαφέστατα, ότι  κατά την μεταμόρφωση του ο Χριστός  από ευσπλαχνία αναμόρφωσε την ύπαρξη των θνητών ανθρώπων και τους απέδωσε  το προηγούμενο αρχικό αξίωμα της αφθαρσίας, που είχαν προ της πτώσεως. Το κείμενο είναι το εξής. Το φύραμα ημών ανεμορφώσω Σωτήρ ,τη θεία σου σαρκί συναπαστράψας αυτώ, και αποδούς το πρώτιστον αξίωμα της αφθαρσίας ως ευσπλαχνος.

Όπως βλέπουμε οι λέξεις μεταστοιχείωση και αναμόρφωση εκφράζουν το ίδιο νόημα, δηλαδή την αλλαγή της θνητής ανθρωπίνης ύπαρξης  και την δυνατότητα επανόδου στην προπτωτική κατάσταση. Το αποτέλεσμα όμως των δύο αυτών λέξεων είναι πολύ σπουδαιότερο και οδηγεί σε μία ασύλληπτη και μοναδική  υπέρβαση για τον άνθρωπο, δηλαδή στην ανάκτηση από τον θνητό άνθρωπο της αφθαρσίας ή όπως αλλιώς  την ονομάζει εδώ ο ποιητής της Δόξας της Θεότητος και λαμπρότητος.

———————————

3. Έδειξε την δόξα κατά την εναλλαγή των σωμάτων στην Δευτέρα παρουσία.
(Από το πρώτο κάθισμα του Όρθρου της εορτής) 

Κατά την Μεταμόρφωση, στο όρος Θαβώρ, ο Χριστός έδειξε τη δοξασμένη αλλαγή, η οποία θα συμβεί στους θνητούς ανθρώπους κατά την δευτέρα παρουσία του Χριστού. Το σπουδαίο αυτό κείμενο έχει ως εξής: «Την των βροτών εναλλαγήν, την μετά δόξη σου Σωτήρ, εν τη δευτέρα και φρικτή, της σης ελεύσεως δεικνύς, επί του Όρους Θαβώρ μετεμορφώθης.»
Ο Απόστολος Παύλος, για την ίδια περίπτωση, χρησιμοποιεί το ρήμα «αλλαγησώμεθα» (Κορ. Α, 51).
Ο προηγούμενος ύμνος αναφέρει ότι η αλλαγή ( ή εναλλαγή) των θνητών θα γίνει με κάποια μορφή μεταστοιχείωσης. Εννοείται, ότι την ένδοξη αυτή εναλλαγή κατά τη Δευτέρα Παρουσία, όμοια με την δόξα του μεταμορφωμένου στο Θαβώρ Χριστού-τελείου Θεού και τελείου ανθρώπου- θα την υποστούν όσοι κριθούν άξιοι για την μεγάλη αυτή Χάρη του Τριαδικού Θεού. Οι φιλοκαλικοί πατέρες μιλάνε σαφέστατα για τους αξίους, οι οποίοι κρίθηκαν να έχουν μέθεξη (συμμετοχή) στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού. Ο δε Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος θεωρεί απαραίτητη προϋπόθεση για την εναλλαγή αυτή να υπάρξει πρόγευση συμμετοχής στις άκτιστες ενέργειες από την εδώ ζωή.

——————————-

4. Αυτός που είχε όλη την θεότητα καταδέχεται να πάρει και όλη την βροτότητα (θνητότητα).
(Ωδή Τρίτη, ύμνος τρίτος και ωδή πέμτη, ύμνος τρίτος του Όρθρου του Ιωάννου του Δαμασκηνού. Επίσης ωδή ογδόη, ύμνος τρίτος του υμνογράφου Κοσμά.)

Σύμφωνα με το σχέδιο της θείας πρόνοιας ο Χριστός  ενανθρώπισε  (όλος βροτός γέγονας). Η λέξη «όλος» σημαίνει ότι είχε όλη την θεότητα και πήρε με την θέληση του και όλη την ανθρωπότητα (τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος). Η φράση του κειμένου της ωδής αυτής «όλη τη θεότητι μείξας την ανθρωπότητα μιλάει για την ενανθρώπιση του Χριστού, ο οποίος καταδέχθηκε  και πήρε την ανθρώπινη, θνητή, φύση με σκοπό να της δώσει την δυνατότητα (εν δυνάμει) να επανέλθει πάλι στο αρχέγονο κάλλος ή στην προπτωτική κατάσταση, δηλαδή να επιτύχει την κατά χάριν θέωση.
Η επίτευξη της κατά χάριν θεώσεως εξαρτάται και από εμάς, διότι είμαστε προικισμένοι με το αυτεξούσιο της θελήσεως και πρέπει να το θελήσουμε και να το προσπαθήσουμε. Αυτή μπορεί να επιτευχθεί με την καλή προαίρεση μας και με τον πνευματικό αγώνα. Με τα δύο αυτά και την επενέργεια της θείας Χάριτος μπορεί να επιτευχθεί η κατά χάριν θέωση.
Επίσης, στην πέμπτη ωδή (ύμνος τρίτος) ο Ιωάννης Δαμασκηνός συμπληρώνει και διευκρινίζει, ότι ο Χριστός έλαβε την ανθρώπινη φύση συγκρασθείς ασυγχύτως, δηλαδή χωρίς να υπάρξει σύγχυση στις δύο φύσεις.
Στο τρίτο τροπάριο της ογδόης ωδής της Μεταμορφώσεως, εξ άλλου, και ο άλλος μεγάλος υμνογράφος Κοσμάς, επίσκοπος Μαϊουμά και αυτάδελφος του Δαμασκηνού, μιλάει σαφέστατα, ότι το Θαβώρειον άκτιστον φως  εθέωσε τους ανθρώπους (την κτίσιν φαιδρύναν τους ανθρώπους εθέωσε).

—————————–

5. Ο Φύσει Θεός και οι κατά χάριν (θέσει) Θεοί. Η Μεταμόρφωση είναι το προοίμιον της Δευτέρας Παρουσίας και του Μέλλοντα αιώνα.
(Ωδή ενάτη, ύμνος δεύτερος Ιωάννου Δαμασκηνού και ωδή ενάτη, ύμνος δεύτερος του υμνογράφου Κοσμά)

Σύμφωνα με τον υμνογράφο και φιλοκαλικό πατέρα της ορθοδοξίας Ιωάννη Δαμασκηνό, με τη Μεταμόρφωση του, ο Χριστός στο Θαβώρ θέλει να δείξει στους Αποστόλους του με έμφαση το εξής: Με πιο τρόπο κατά την Απόρρητη Δευτέρα Tου Παρουσία ο Ύψιστος Θεός ( Χριστός) θα εμφανισθεί με δόξα και θα σταθεί ανάμεσα στους θέσει Θεούς, δηλαδή στους κατά Χάριν θεωμένους θνητούς ανθρώπους όλων των εποχών. Η σπουδαία φράση του Δαμασκηνού είναι  ότι ο Ύψιστος Θεός οφθήση εστώς  εν μέσω Θεών

Οι κατά χάριν θεωμένοι θα είναι, βέβαια, όσοι κριθούν να λάβουν τη Χάρη του Τριαδικού Θεού για την αιώνια μέθεξη στις κατά χάριν άκτιστες ενέργειες του Τριαδικού Θεού. Οι θνητοί αυτοί ονομάζονται από τον Δαμασκηνό μετά την θέωση τους και αυτοί Θεοί, όχι όμως φύσει Θεοί, αλλά θέσει θεοί.
Ακόμη, ο υμνογράφος Κοσμάς μιλάει σαφέστατα για καινή φωτοχυσία κατά την Μεταμόρφωση (ωδή θ’, β’). Η λέξη «καινή» που σημαίνει «ανακαινισμένη», παραπέμπει στην καινή κτίση (μέλλοντας αιώνας), που είναι το, μετά τη Δευτέρα Παρουσία, ατελεύτητο και αιώνιο χρονικό διάστημα.
Στην Αποκάλυψη υπάρχει η φράση «Ιδού, καινά ποιώ πάντα». (Απόκ, κα, 5), που σημαίνει «Να, τα ανακαινίζω όλα». Ο Πέτρος, εξ άλλου, γράφει στην επιστολή του (Πετρ.Β, γ 10) μιλώντας για την ανακαίνιση του σύμπαντος «Καινούς δε Ουρανούς και γην καινήν κατά το επάγγελμα αυτού προσδοκώμεν εν οις δικαιοσύνη κατοικεί» (Πετρ.Β,γ 13), που σημαίνει, σύμφωνα με την υπόσχεση Του, περιμένουμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, στους οποίους θα κατοικεί η δικαιοσύνη. Και οι δύο αυτές φράσεις παραπέμπουν επίσης στον μέλλοντα αιώνα, για τον οποίον ο υμνογράφος Κοσμάς αναφέρει ότι θα υπάρχει το άκτιστο θαβώρειο φως, το οποίο ονομάζει ανακαινισμένη φωτοχυσία.

Γιάννης Κουτσούκος
jpkoutsoukos@gmail.com
06-08-2014  Κεφαλλονιά

 

Αύγουστος 5, 2014

H Mεταμόρφωση του Χριστου μέσα από μία μεταβυζαντινή τοιχογραφία και την ορθόδοξη υμνολογία

Filed under: Θεολογία,Μεταβυζαντινή τέχνη — Γιάννης Κουτσούκος @ 2:12 μμ

Η Μεταμόρφωση στη Ζωοδόχο Πηγή του Αγίου Βασιλείου Κορινθίας.

Τοιχογραφία της Μεταμόρφωσης του Χριστού. Έργο του Δημητρίου Κακαβά (~1610 μ.Χ) στο ναό της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.

Σχολιασμός στην τοιχογραφία.
Η μεταμόρφωση του Χριστού. Τοιχογραφία στη Ζωοδόχο Πηγή Αγίου Βασιλείου Κορινθίας που περιέχει τον Χριστό στο κέντρο, τον Μωυσή (δεξιά) και τον προφήτη Ηλία (αριστερά). Κάτω στον πίνακα μόλις διακρίνονται πεσμένες στο έδαφος οι φιγούρες των τριών πρόκριτων μαθητών Πέτρου, Ιάκωβου και Ιωάννη που έχουν υποστεί μεγάλη φθορά. Η εικονογράφηση των έξι τον αριθμό προσώπων στην παράσταση της Μεταμόρφωσης, σύμφωνα με την ορθόδοξη διδασκαλία και τον Άγιο Ιωάννη τον Δαμασκηνό, ερμηνεύεται ως συνάντηση του «κτιστού» και του «ακτίστου».
Το «άκτιστο» αποτελεί η φανέρωση της Αγίας Τριάδος με την φωτεινή νεφέλη, η φωνή εκ της νεφέλης «ούτος εστί ο υιός μου ο αγαπητός εν ω ευδόκησα αυτού ακούετε» και η παρουσία του Χριστού ως το δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος.
Το «κτιστό» αποτελούν όλοι οι άλλοι παριστάμενοι, δηλαδή οι Απόστολοι εκ της γης-ως εκπρόσωποι της Καινής Διαθήκης- και ο Ηλίας με τον Μωυσή ως εκπρόσωποι της Παλαιάς Διαθήκης. Επί πλέον ο Ηλίας προέρχεται από τον ουρανό (αφού αναλήφθηκε και δεν πέθανε) και ο Μωυσής από τους νεκάδες (νεκρούς) αφού έχει πεθάνει.
(Η τοιχογραφία και ο σχολιασμός της είναι από το βιβλίο του Γάννη Κουτσούκου Μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στο ναό της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθίας.ISBN 978-960-93-4289-6)

Ανάλυση σχετικής υμνολογίας.
Σύμφωνα με την ορθόδοξη υμνολογία η λαμπρότητα των ακτίστων ενεργειών του Τριαδικού Θεού (Άγιος Γρηγόριος Παλαμάς) κατά την Μεταμόρφωση είναι ο τύπος της μελλούσης δόξης (καινή κτίση ή μέλλοντας αιώνας) για το ατελεύτητο χρονικό διάστημα μετά την δευτέρα Παρουσία (ωδή ζ, τροπ. 2 του προεόρτιου κανόνα). Επίσης στον ίδιο ύμνο αναφέρεται, ότι στην δική του (αναμάρτητη) ανθρώπινη σάρκα (φύσιν βρότειον εν τη οικεία σαρκί) ο Σωτήρας Χριστός έκανε κάθαρση της βροτείας (θνητής) ανθρώπινης φύσης από το ρύπο στον οποίον είχε περιπέσει ο άνθρωπος.’Ετσι με το ύδωρ (βάπτισμα) και το θεικό πύρ (κατά χάριν άκτιστες ενέργειες) υποδεικνύει μέσα από το πρόσωπο Του την μέλλουσα λαμπρότητα, η οποία κατά την Μεταμόρφωση έλαμψε περισσότερον από τον Υλικό Ήλιο.

Γιάννης Κουτσούκος

Αύγουστος 1, 2014

Η Μεταμόρφωση του Χριστού μέσα από την παράσταση μιας μεταβυζαντινής τοιχογραφίας στο Ναό της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασίλειο Κορινθιας.

Filed under: Θεολογία,Μεταβυζαντινή τέχνη — Γιάννης Κουτσούκος @ 5:46 μμ
Η Μεταμόρφωση του Χριστού.

Η Μεταμόρφωση του Χριστού.

Η ΠΙΟ ΠΑΝΩ ΜΕΤΑΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΚΑΒΑ (1610 Μ.Χ)) ΚΑΙ ΕΥΡΙΣΚΕΤΑ ΣΤΟ ΝΑΟ ΤΗΣ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΚΟΡΙΝΘΙΑΣ.

Το πιο κάτω κείμενο είναι ένα απόσπασμα από το βιβλίο του Γιάννη Κουτσούκου  Μεταβυζανινές τοιχογραφίες στο Ναό της Ζωοδόχου Πηγής στον Άγιο Βασ’ιλειο Κορινθίας (ISBN 978-960-93-4289-6).

Η Μεταμόρφωση του Χριστού.
Σε πολύ καλή κατάσταση επίσης διατηρείται επάνω αριστερά και εξωτερικά του ένθρονου Χριστού και η παράσταση της Μεταμόρφωσης του Χριστού. Μέσα σε έντονα και εξαίσια χρώματα ο Χριστός ολόσωμος και ανυπόδητος σε μετωπική στάση παρουσιάζεται με φωτεινό ιμάτιο και περιβάλλεται σε όλο του το σώμα από μια ωοειδή νεφέλη, η οποία απεικονίζει την παρουσία του Θαβωρείου ακτίστου φωτός.Πρόκειται για την φωτεινή νεφέλη,η οποία επισκίασε τους παρισταμένους κατά την μεταμόρφωση, προκρίτους μαθητές και τούς προφήτες Ηλία και Μωυσή.(Ματθ. ΙΖ,1 έως 5). Με το δεξί του χέρι υψωμένο και στραμμένο προς τον προφήτη Ηλία ευλογεί ενώ στο αριστερό χέρι κατεβασμένο φαίνεται ότι κρατάει ένα μικρό διπλωμένο ειλητάριο. Δεξιά του ευρίσκεται ολόσωμος, επίσης ανυπόδητος ο προφήτης Ηλίας, ο οποίος σε στάση βαθιάς υπόκλισης παριστάνεται να ατενίζει ευλαβικά και κατανυκτικά με καρτερία προς το πρόσωπο του Χριστού, ενώ τα δύο του χέρια ανοικτά και με ανοικτές παλάμες σε ικετευτική στάση είναι και αυτά στραμμένα προς την μορφή του Χριστού. Πάνω από το κεφάλι του διακρίνεται επιγραφή με την φράση Ο ΠΡΟ-ΦΗΤΗΣ ΗΛΕΙΑΣ, όπου η λέξη ΗΛΕΙΑΣ ευρίσκεται σε αρκετή απόσταση δεξιότερα της λέξεως προφήτης. Αριστερά του Χριστού ευρίσκεται ο Μωυσής,(Ματθ.ΙΖ,3) του οποίου στην φωτογραφία φαίνεται μόνο ένα τμήμα από το κεφάλι του (βλέπε εικόνα). Διακρίνεται όμως η λέξη ΜΩΗ πάνω και αριστερά από την μορφή του Χριστού.Οι τρεις πρόκριτοι μαθητές (Ματθ,ΙΖ, 1) Πέτρος Ιάκωβος και Ιωάννης δεν απεικονίζονται στη σύνθεση αυτή.
Τόσο η μορφή του Χριστού, όσο και του Προφήτη Ηλία φέρουν εσωτερικά χιτώνα και εξωτερικά ιμάτιο. Ο χιτώνας του Χριστού έχει διάφορες αποχρώσεις του καστανόφαιου χρώματος με λευκές ευθύγραμμες ραβδώσεις και καστανόχρωμες πτυχώσεις, οι οποίες είναι καμπύλες στο δεξί χέρι και στο στήθος και ευθύγραμμες στο τμήμα των ποδιών όπου είναι ορατός ο χιτώνας.Το ιμάτιο του Χριστού έχει πτυχώσεις σε διάφορες αποχρώσεις του ρόδινου, το οποίο είναι το κυρίαρχο χρώμα με διάφορες παραλλαγές, αλλά και μεγάλες φωτεινές επιφάνειες με την χρησιμοποίηση διάχυτου φωτισμού με λεπτές ή έντονες παράλληλες γραμμές (ψιμμυθιές).Ο τρόπος αυτός δημιουργίας φωτισμού είναι χαρακτηριστικός της τεχνικής του τοιχογράφου Δημητρίου Κακαβά. Κατά την ηλεκτρονική ανάλυση της χρωματικής κλίμακας διακρίνονται στο ιμάτιο του Χριστού πολλές τέτοιες λευκές αλλά και αχνές πράσινες ψιμμυθιές. Με το συνδυασμό αυτό των χρωμάτων και αποχρώσεων ο τοιχογράφος θέλει να εκφράσει αυτό που αναφέρουν οι ευαγγελιστές για τα ιμάτια του Χριστού την στιγμή της μεταμόρφωσης, ότι δηλαδή έγιναν στίλβοντα, λευκά λίαν ως χιών, οία γναφεύς επί της γής ού δύναται λευκάναι (Μαρκ,Θ,3) ή τα ιμάτια αυτού εγένετο λευκά ως το φώς (Ματθ,ΙΖ,2).Η μορφή του Χριστού είναι ψιλόλιγνη, με μικρό σχετικά κεφάλι, λεπτό και ψιλό σώμα με ψιλά πόδια και κοντό ώμο,στοιχεία που είναι χαρακτηριστικά του ύφους της σχολής Κακαβά.
Ο Χιτώνας του προφήτη Ηλία έχει σκούρο καστανόφαιο χρώμα με πράσινες ζώνες, το δε ιμάτιο του σχηματίζεται από εναλλασσόμενες ζώνες του έντονου πράσινου και αποχρώσεις του κίτρινου, οι οποίες ζώνες εμφανίζονται ως παχιές εναλλασσόμενες πτυχώσεις των δύο αυτών βασικών χρωμάτων. Η πτυχολογία των ενδυμάτων στην σύνθεση αυτή είναι πλούσια, οι μορφές είναι ενδεδυμένες με χιτώνα και ιμάτιο σε διαφορετικά χρώματα και η απόδοση της πτυχολογίας γίνεται με τη παράθεση αποχρώσεων του βασικού χρώματος. Επίσης εδω το βάθος της σύνθεσης παραμένει λιτό χωρίς προσθήκη αρχιτεκτονικών στοιχείων. Η μορφές του Χρστού και του προφήτη Ηλία φαίνονται χωρίς βάρος ανάλαφρες να πατούν πάνω στους λοξότμητους βράχους με τις οξύληκτες επιφάνειες, χωρίς καμία προβολή του τρισδιάστατου χώρου. Ολα αυτά τα εικαστικά στοιχεία είναι δηλωτικά της τεχνοτροπίας του Δημητρίου Κακαβά και παρουσιάζονται και σε άλλες τοιχογραφίες του.

jpkoutsoukos@gmail.com

 

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: