Γιάννης Κουτσούκος

Αύγουστος 24, 2009

Προμηθέας Δεσμώτης του Αισχύλου.Μερικές σκέψεις πάνω στο έργο.

Filed under: Θέατρο,Θεολογία,Φιλοσοφία — Γιάννης Κουτσούκος @ 8:53 πμ

«…Και μη προσμένεις τέλος στο μαρτύριο αυτό,

Προτού κάποιος θεός πάρει τη θέση σου

Και προσφερθεί να κατεβεί στον άφεγγο Άδη….»

Τα λόγια αυτά του  Αισχύλου, που έβαλε ο ίδιος στο στόμα του Ερμή στο ομώνυμο έργο του «Προμηθέας Δεσμώτης», θεωρούνται από πολλούς εκκλησιαστικούς και μη σχολιαστές ως μία σαφή κραυγή  αγωνίας του αρχαίου κόσμου για την προσμονή κάποιου άλλου θεού, ο οποίος θα έφερνε  στον αρχαίο κόσμο την  αναμενόμενη  λύτρωση.

Σύμφωνα πάντα με τους ίδιους σχολιαστές ο θεός αυτός που προσφέρθηκε μόνος του να κατέβει στον Άδη είναι ο Χριστός – ο τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος – ο οποίος μάλιστα με την θεϊκή του δύναμη νίκησε και τον θάνατο και τον Άδη και έδωσε τη δυνατότητα και σε μας τους ανθρώπους να τον νικήσουμε, εάν το θελήσουμε και το προσπαθήσουμε (εν δυνάμει ).

Ένα άλλο χωρίο από το ίδιο έργο του μεγάλου τραγικού, στο οποίο ο Προμηθέας φέρεται να προσδιορίζει στην Ιώ τον χρόνο που ένας απόγονός της θα τον γλιτώσει από τα δεινά του, είναι και το παρακάτω:

«…Ναι, τρεις γενιές μετά τις δέκα πρώτες…»

Δηλαδή σύνολο δέκατρεις γενιές.

Ο Αισχύλος έγραψε τον Προμηθέα μεταξύ του 458 π.Χ. και του 455 π.Χ. Μέχρι την έλευση του Χριστού μεσολάβησαν περίπου 455 χρόνια. Αν υποθέσουμε ότι κάθε γενεά διαρκεί 35 χρόνια, τότε η πρόβλεψη του Αισχύλου επαληθεύεται με θαυμαστή ακρίβεια (δηλαδή 35 x13 = 455).

Οι παραπάνω σκέψεις και συλλογισμοί – πλην τόσων πολλών άλλων, μοναδικών και σπουδαίων που προσφέρει αυτή η τραγωδία – επανήλθαν στη μνήμη μου με την ευκαιρία μιας καθόλα εξαίρετης θεατρικής παράστασης που παρακολούθησα στις 23 -8-2009 στο κηποθέατρο της Ιακωβατείου βιβλιοθήκης στο Ληξούρι. Πρόκειται για τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου που ανέβασε το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Ρούμελης.

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Advertisements

Αύγουστος 14, 2009

Δύο ύμνοι από τον Δεκαπενταύγουστο.

Filed under: Θεολογία,Υμνολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 10:10 μμ

τεκούσα δε την όντως ζωήν

Προς την ζωήν μεθέστηκας,

Την θείαν και ενυπόστατον.

(ωδή τρίτη ,ύμνος πρώτος)

Μετάφραση

Με το που γέννησες όμως την αληθινή ζωή

Μετατέθηκες προς τη ζωή

Τη θεία και αυθύπαρκτη,δηλαδή

Τον Χριστόν

Με τον ύμνο αυτό ο υμνογράφος Ιωάννης Δαμασκηνός ( όγδοος αιώνας μ.Χ) υμνεί την μετάσταση της Θεοτόκου .

————————————————————

Και αλλού ο  υμνογράφος Κοσμάς αναφέρεται  (ίδια εποχή)  στην τελευταία  προσευχή της Θεοτόκου προς τον Υιόν της για όσους πιστεύουν είς Αυτόν.

Ους μοι εκτήσω

Εις αιώνας φύλλατε βοώντας σοι

(ωδή ογδόη,ύμνος δεύτερος)

Μετάφραση

Αυτούς που απέκτησες (με τη σταυρική θυσία σου)

Φύλαξε τους για χάρη μου αιώνια

Καθώς σε υμνούν……

Αύγουστος 13, 2009

Τα φιδάκια της Παναγίας στα Αργίνια της Κεφαλλονιάς.

Filed under: Θεολογία,Ιστορία,Οικολογία — Γιάννης Κουτσούκος @ 12:25 πμ

Σήμερα, 12-08-2009, επισκέφθηκα  το χωριό Αργίνια της Κεφαλλονιάς, που βρίσκεται σε υψόμετρο 800 περίπου μέτρων στα νότια του Αίνου. Εκεί εμφανίζονται στην εκκλησία  του χωριού τα λεγόμενα φιδάκια της Παναγίας. Τα μικρά αυτά φιδάκια ανευρίσκονται και συλλέγονται από κάποιους κατοίκους με φακό τη νύκτα στην περιοχή μιας ερειπωμένης εκκλησίας του χωριού. Τοποθετούνται σε διαφανείς προθήκες που μεταφέρονται στην καινούργια εκκλησία του χωριού Αγρίνια.

Το φαινόμενο φιδάκια της Παναγίας στην Κεφαλλονιά είναι ήδη γνωστό παγκοσμίως.

Όπως μας δήλωσε η υπεύθυνη της εκκλησίας, Μαρία Μαγούλα, και άλλοι κάτοικοι – αλλά και από ό,τι είδαμε και βιώσαμε στο χώρο αυτό -μπορούμε να πούμε τα εξής:

1) Η  συλλογή των φιδιών αυτών γίνεται το διάστημα από 6 έως 14 Αυγούστου  κάθε χρόνο (δηλαδή από την εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος μέχρι την παραμονή του Δεκαπενταύγουστου). Στις 16 Αυγούστου – εορτή του Αγίου Γερασίμου – αφήνονται πάλι ελεύθερα στο μέρος όπου βρέθηκαν.

2)     Από το 1890 – όταν χτίστηκε  ο παλιός ναός από τον  ιερέα Δημήτριο Ααρόν – μέχρι το 1953 – όταν  καταστράφηκε από τους σεισμούς -τα φιδάκια αυτά εμφανίζονταν από μόνα τους μέσα στον παλιό πέτρινο ναό, από τις  6 έως τις 15 Αυγούστου κάθε χρόνο. Οι εκκλησιαζόμενοι δεν τα πείραζαν, αλλά τα άφηναν μέσα στην εκκλησία και τελούσαν τις ακολουθίες του Δεκαπενταύγουστου κανονικά μαζί με αυτά.

3)      Μετά το 1936 οι κάτοικοι  άρχισαν να σηκώνουν τα φιδάκια αυτά, να τα βάζουν στις εικόνες ή να τα δίνουν στα χέρια των προσκυνητών του Δεκαπενταύγουστου, επειδή ήταν εντελώς ακίνδυνα. Αυτό το έθιμο προσπαθούν να συνεχίζουν οι κάτοικοι του χωριού σήμερα μεταφέροντας τα φιδάκια στον καινούριο ναό, αφού ο παλιός ναός καταστράφηκε από τους σεισμούς του 1953.

4)      Το 1953  (καταστρεπτικοί σεισμοί) και το 1940 ( έναρξη Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου ) τα φιδάκια, σύμφωνα με όσα μας είπαν, δεν εμφανίσθηκαν.Με βάση αυτά τα δεδομένα οι κάτοικοι πιστεύουν ότι αν δεν εμφανισθούν μία χρονιά αυτό είναι ένας κακός οιωνός. Επίσης πιστεύεται πως  όσα  περισσότερα φιδάκια συλλέγονται και μεταφέρονται στο ναό τόσο το καλύτερα είναι  για την χρονιά αυτή.

5)      Σχετικά με τους επισκέπτες/προσκυνητές διαπιστώνει κανείς  ότι κάποιοι επισκέπτονται την εκκλησία από καθαρή πίστη, κάποιοι από καθαρή περιέργεια και κάποιοι άλλοι απλά για να ειρωνευτούν, όσους πιστεύουν.

6)      Υπάρχει και η προφορική παράδοση σύμφωνα με την οποία στον  παλιό ναό υπήρχε γυναικείο μοναστήρι και σε επιδρομή πειρατών – ύστερα από προσευχή των μοναχών – η Παναγία παρουσίασε τα φίδια αυτά και απέτρεψε τους πειρατές. Σύμφωνα με μία άλλη εκδοχή η Παναγία μεταμόρφωσε τις μοναχές σε άκακα φιδάκια για να αποφύγουν την ατίμωση.

7)      Κράτησα και εγώ στα χέρια μου τα φιδάκια αυτά. Δεν είναι επικίνδυνα. Ακόμα κι  αν σε δαγκώσουν – πράγμα σπάνιο – δεν υπάρχει δηλητήριο ή το δηλητήριο τους είναι ανενεργό. Στο κεφάλι τους έχουν ένα σημάδι που μοιάζει με σταυρό και στη γλώσσα τους μία σχισμή.

8)    Προσωπικά για το φαινόμενο αυτό έκανα τους παρακάτω συλλογισμούς:

Το γεγονός ότι από το 1890 μέχρι το 1953 τα φιδάκια εμφανίζονταν μόνα τους  μέσα  στον  παλιό ναό  και μάλιστα μόνο τον Δεκαπενταύγουστο αποδεικνύει  μια κατά τα άλλα σπάνια συμφιλίωση των φιδιών με τον άνθρωπο μέσα στο χώρο της εκκλησίας. Πρόκειται για ένα πραγματικά αξιοθαύμαστο γεγονός που θυμίζει προπτωτικές καταστάσεις του ανθρώπου μέσα στη λαίλαπα της σημερινής μεταπτωτικής εποχής. Μας παραπέμπει σε προπτωτικές καταστάσεις σαν κι  αυτές που έζησαν μεγάλοι ασκητές, οι οποίοι ζούσαν την καθημερινότητα τους  ειρηνικά, μαζί με τα φίδια και τα λιοντάρια  ή σαν κι αυτές που έζησαν  οι μάρτυρες της πίστεως στις  ρωμαϊκές αρένες και τα αμφιθέατρα, όταν τα λιοντάρια αντί να τους κατασπαράσσουν, τους έγλιφαν φιλικά τα πόδια.

Εδώ γεννάται το ερώτημα: Είναι ένα διαχρονικό μήνυμα της ορθοδοξίας έτσι απλά και συμβολικά διαδραματιζόμενο, το οποίο αφήνει ένα  παράθυρο ανοικτό για την υπενθύμιση της  ύπαρξης  κατά το παρελθόν μιας προπτωτικής ανθρώπινης κατάστασης, φιλικής με το περιβάλλον ή μία απλή τοπική παράδοση, σαν τις τόσες άλλες παράδοξες που υπάρχουν στη Κεφαλλονιά;

Εγώ πιστεύω  ότι είναι και τα δύο μαζί. Πάντως το φαινόμενο  περιέχει σίγουρα και ένα ισχυρό οικολογικό μήνυμα για την συμφιλίωση του ανθρώπου με την φύση που είναι τόσο επιτακτικό και αναγκαίο στη σημερινή εποχή.

Ας θυμίσουμε ότι ο Χριστός απευθυνόμενος στους μαθητές του και σε όσους μελλοντικά πιστέψουν σε αυτόν είπε: «Ιδού δέδωκα υμίν εξουσία πατείν πάνω όφεων και σκορπίων, και επί πάσαν δύναμιν του εχθρού και ουδέν υμάς ου μη αδικήσει» (Λουκ. 10,9) που σημαίνει μεταφραζόμενο:  «Ορίστε, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε φίδια και σκορπιούς και τη δύναμη του εχθρού, χωρίς να σας βλάψει κάτι.»

Κάθε επισκέπτης μπορεί βέβαια να έχει τις δικές του εντυπώσεις και να βγάλει τα δικά του υποκειμενικά συμπεράσματα από μια επίσκεψη στον χώρο αυτό των Αργινίων της Κεφαλλονιάς.

Γιάννης Κουτσούκος

Κόρινθος

Αύγουστος 3, 2009

Άμστερνταμ: Η πόλη των καναλιών και των ποδηλάτων.

Filed under: Οικολογία,Πολιτική,Χωροταξικό — Γιάννης Κουτσούκος @ 7:31 πμ

Τέλος Ιουλίου του 2009 βρέθηκα με ένα γκρουπ Ελλήνων για μερικές μέρες στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας, την πόλη με τα πολλά κανάλια, το ένα εκατομμύριο κατοίκους αλλά και το ένα εκατομμύριο ποδήλατα. Όπως στην αρχαία Ελλάδα κάθε πόλη είχε και το θέατρό της, έτσι κι εδώ κάθε πολίτης έχει και το ποδήλατό του.

Οι Ολλανδοί έχουν αναλάβει μερικές αμφιλεγόμενες κοινωνικές πρωτοβουλίες, που για άλλους θεωρούνται πρωτοποριακές, για άλλους όχι.

Για τους φίλους των ποδηλάτων και τους οικολόγους η πόλη είναι υπόδειγμα πόλεως με χιλιόμετρα ποδηλατοδρόμων. Αν θέλουμε να εκφράσουμε θεωρητικά την κατά πλάτος τομή ενός κεντρικού δρόμου του Άμστερνταμ μπορούμε να πούμε τα εξής: Δεξιά βρίσκεται το πεζοδρόμιο, δίπλα ο ποδηλατόδρομος και στη συνέχεια ένας σχετικά στενός δρόμος δύο κατευθύνσεων για τα αυτοκίνητα. Στη μέση βρίσκονται οι δύο γραμμές του τραμ (δύο κατευθύνσεις). Αριστερά επαναλαμβάνεται το ίδιο μοτίβο, δηλαδή ποδηλατόδρομος και πεζοδρόμιο. Με άλλα λόγια βασιλιάδες του κυκλοφοριακού είναι οι ποδηλάτες, ακολουθούν οι πεζοί, τα τραμ και σε τελευταία μοίρα από κυκλοφοριακής άποψης το αυτοκίνητο.

Σχετικά με τα κανάλια, που είναι τεχνητά και κατασκευάστηκαν πριν από δύο περίπου αιώνες, θα μπορούσαμε να πούμε ότι προσφέρουν μία επιπλέον δυνατότητα μετακίνησης στην πόλη. Όσοι μένουν κοντά στα κανάλια διαθέτουν και από μία βάρκα. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι περίπου 6.000 οικογένειες κατοικούν μόνιμα σε πλωτά σπίτια στις όχθες των καναλιών. Το ετήσιο ενοίκιο σε αυτή την περίπτωση δεν ξεπερνά τα 1.000 Ευρώ.

Οι αμφιλεγόμενες ή μη, κοινωνικές πρωτοβουλίες σχετίζονται με την κοινωνική προστασία των ναρκομανών , την νομοθετική κατοχύρωση της ομοφυλοφιλίας και την προβολή της πορνείας ως ένα κατοχυρωμένο επάγγελμα. Σε ό,τι αφορά τους ναρκομανείς, το κράτος τους παρέχει μηνιαίο επίδομα αλλά και μαλακά ναρκωτικά ως ένα είδος φαρμάκου. Αποτέλεσμα της κρατικής αυτής πολιτικής είναι η μείωση στο ελάχιστο των εγκληματικών ενεργειών, ο έλεγχος των ναρκομανών και η απρόσκοπτη εφαρμογή των προγραμμάτων απεξάρτησης.

Να σημειωθεί ότι το 40% των Ολλανδών δηλώνουν άθεοι.

Κατά τα άλλα το φυσικό περιβάλλον με τα πολλά φράγματα και τις πολλές φυσικές ή τεχνητές λίμνες είναι κάτι το ιδιαίτερο. Κυριαρχεί το πράσινο και οι γραφικοί παραδοσιακοί οικισμοί.

Εκείνο που λείπει είναι συνήθως ο ήλιος, γι’ αυτό τους καλοκαιρινούς μήνες, όταν υπάρχει ηλιοφάνεια, οι Ολλανδοί κάθονται στα υπαίθρια καφέ, σε καθίσματα, τα οποία τοποθετούνται σε σειρά, ώστε να βλέπουν προς τον ήλιο και όχι προς το τραπεζάκι, όπου έχει σερβιριστεί ο καφές τους.

Γιάννης Κουτσούκος

Δημιουργήστε ένα δωρεάν ιστότοπο ή ιστολόγιο στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: